Kan je kunst bekijken met gesloten ogen? Kan jouw school een museum zijn?



Dovnload 260.28 Kb.
Pagina1/3
Datum25.08.2016
Grootte260.28 Kb.
  1   2   3



KAN JE KUNST BEKIJKEN MET GESLOTEN OGEN?

KAN JOUW SCHOOL EEN MUSEUM ZIJN?

MOET KUNST MOOI ZIJN?

MOET KUNST ÜBERHAUPT IETS?

IS YOUTUBE KUNST?

MAG JE EEN AFKEER HEBBEN VAN KUNST?

IS MUZIEK KUNST?

IS JE FAVORIETE FILM KUNST? OF JE FAVORIETE MUZIEK?

MAG JE KUNST AANRAKEN?

WIL JE KUNST AANRAKEN?

MAG KUNST JE RAKEN?

IS ER KUNST OP STRAAT?

IS ER KUNST IN JOUW HUIS?

IS EEN VIDEOGAME KUNST?

WAT IS BEWEGEND BEELD?
ALS HET BEELD BEWEEGT, STA JIJ DAN STIL?


IS KUNST EEN ONTDEKKINGSTOCHT?

KAN JE VERDWALEN IN KUNST?

KAN JE JE WEG VINDEN IN KUNST?

IS EEN GEBOUW KUNST?
IS LUISTEREN EEN KUNST?
WAT ZEGT KUNST OVER JOU?
WAT WIL JIJ OVER KUNST ZEGGEN?


KAN KUNST GEVAARLIJK ZIJN?
KAN KUNST INTERESSANT ZIJN?


HOEFT KUNST INTERESSANT TE ZIJN?

KAN KUNST EEN VERHAAL VERTELLEN?
KAN KUNST PIJN DOEN?
IS KUNST STILTE?
MAAKT KUNST LAWAAI?
MAAKT KUNST DEEL UIT VAN DE MAATSCHAPPIJ?
MAAKT KUNST DEEL UIT VAN JOUW WERELD?
ZIT ER KUNST IN JE HOOFD?
ZIT ER MUZIEK IN JE HOOFD?
WAT IS VOOR JOU KUNST?
IS KUNST WAARDEVOL?
HEEFT IEDEREEN RECHT OP KUNST?
MOET IEDEREEN VAN KUNST HOUDEN?


KEN JIJ EEN KUNSTENAAR?
BEN JIJ EEN KUNSTENAAR?


IS KUNST EEN KOMPAS?
IS KUNST MOEILIJK?
IS KUNST OVERAL?
HEB JE ZELF AL EEN KUNSTWERK GEMAAKT?

CONTOUR 2011
5DE BIËNNALE VOOR BEWEGEND BEELD



EDUCATIEVE MAP VOOR LEERKRACHTEN

INHOUD


  1. Contour 2011: vraagtekens als kompas 1




  1. Introductie op de educatieve map voor Contour 2011 4

  2. Contour 6

  3. Contour 2011, 5de Biënnale voor Bewegend Beeld 7

  4. Het thema: ‘Sound and Vision: Beyond Reason’ 10

  5. De pers over Contour 2011 12

  6. Kunstenaars en kunstwerken per locatie 14

  7. Bewegend beeld? 27

  8. Muziek en bewegend beeld 29

  9. Bewegend beeld in een maatschappij in beweging 30

  10. Publieke kunst in de publieke ruimte 31

  11. Voorbereiding op een bezoek aan Contour 2011 33

  12. Tijdens een bezoek aan Contour 2011 35

  13. Verwerking na een bezoek aan Contour 2011 36

  14. Vakoverschrijdende eindtermen- en ontwikkelingsdoelen 37

  15. Praktisch 43

  16. Contact 45

BIJLAGE 1: persknipsels

BIJLAGE 2: achtergrond – artikel over Publieke kunst in de publieke ruimte

BIJLAGE 3: Fotomateriaal voor klasgesprek: is dit kunst?




  1. Introductie op de educatieve map voor Contour 2011

Contour vertrekt altijd vanuit een open houding tegenover kunst. Kunst, en meer specifiek bewegend beeld, hoeft niet hermetisch te zijn. Het hoeft niet omschreven te worden met moeilijke woorden, het hoeft niet in een duf museum gepresenteerd te worden. Kunst kan overal zijn: in een stad, in een school, op een televisiescherm.


Tijdens Contour 2011 ligt de nadruk vooral op het ervaren van kunst: deze biënnale doet een beroep op je zintuigen. We hopen dan ook dat deze biënnale zowel voor jou als voor jouw leerlingen een boeiende en een bijzondere ervaring wordt.
Er zijn twee verschillende mogelijkheden om Contour 2011 te bezoeken:
- Enerzijds bieden we scholen een gegidste wandeling aan langsheen de hoogtepunten van Contour. De wandeling vertrekt vanuit het startpunt, locatie nummer 1 op het plannetje op de achterzijde van jullie bezoekersgids, het stationsgebouw van Mechelen-Nekkerspoel. Als je met de trein afstapt in Nekkerspoel, kan je dus meteen daar starten. Een gegidste wandeling duurt 1,5 à 2 uur. Er kunnen maximum twintig tot vijfentwintig leerlingen mee per gids.
- Anderzijds kan je met je klas op eigen houtje het parcours afleggen, met behulp van deze educatieve map. Bekijk zeker ook eventjes de rest van de website en ontdek de filmpjes waarin Anthony Kiendl, de curator van de biënnale, bij elke kunstwerk een korte introductie geeft. Op elke locatie van Contour 2011 vind je bovendien een i-padscherm, waarop info over de kunstwerken, kunstenaars en de bewuste locatie te vinden is plus de introfilmpjes die op de website staan.
Voor wie en met welk doel is de educatieve map gemaakt? Belangrijk om weten is dat dit in de eerste plaats géén werkinstrument is voor leerlingen, maar een werkinstrument voor leerkrachten, bedoeld om een schoolbezoek aan Contour 2011 voor te bereiden. De map is gemaakt voor leerkrachten die lesgeven aan leerlingen vanaf de tweede graad secundair onderwijs, maar uiteraard kunnen ook andere doelgroepen de biënnale bezoeken.
Deze map bevat een ruim aanbod aan achtergrondinfo over de kunstenaars, kunstwerken en locaties, over het thema van de biënnale, algemene info over bewegend beeld (video, film en installaties), over kunst in de publieke ruimte - aangezien de presentatie van kunst in de vorm van een wandelparcours van essentieel belang is voor Contour -, over bewegend beeld in onze maatschappij, ....
Uiteraard bevat deze map ook heel wat vragen en opdrachten ter voorbereiding op een bezoek aan Contour 2011, voor tijdens het bezoek aan de biënnale en een aantal mogelijke verwerkingsopdrachten voor achteraf.
Tot slot bevat deze map een korte opsomming van vakoverschrijdende eindtermen- en ontwikkelingsdoelen die je kan behalen door een bezoekje aan de biënnale te brengen.
Deze map is opgevat als een open werkinstrument, als een uitnodiging tot het stellen van vragen en het nadenken over kunst en vooral tot het ERVAREN van kunst met een open geest en heel veel plezier. Ik droom van leerlingen die nog natintelend van een unieke, zintuiglijke ervaring met een hoofd vol vragen terug naar huis gaan na een bezoek aan Contour 2011. Daarom hoop ik dat je de vragen aan het begin van deze map, als een kompas meegeeft aan jouw leerlingen. Hopelijk leiden deze vragen jullie samen doorheen het parcours.
Natalie Gielen

Coördinator educatieve werking Contour




  1. Contour

Contour is een kunstorganisatie in Mechelen. Sinds 2003 organiseert Contour de Biënnale voor Bewegend Beeld. De term ‘biënnale’ verwijst naar de regelmaat waarmee de tentoonstelling georganiseerd wordt; om de twee jaar. ‘Bewegend beeld’ verwijst naar film, video en installaties.

De biënnale is een kunstparcours doorheen de stad Mechelen, waarbij de link tussen oude of oudere gebouwen en hedendaage kunst wordt gelegd: heden, verleden, kunst en architectuur komen op die manier samen. Al wandelend kan je bijzondere gebouwen én een vorm van hedendaagse, beeldende kunst – bewegend beeld - ontdekken.

In de jaren tussen de biennales presenteert Contour ook kunst in de publieke ruimte, zowel in de stad Mechelen zelf, als daarbuiten.

Contour heeft geen eigen tentoonstellingsruimte, maar werkt bewust steeds op locatie, buiten de muren van een museum.




  1. Contour 2011, 5de Biënnale voor Bewegend Beeld

Contour 2011 is de 5de editie van de Biënnale voor Bewegend Beeld. Voor elke editie wordt een nieuw artistiek team aangesteld. Het artistieke team bestaat onder andere uit een curator, een tentoonstellingsarchitect en een grafisch vormgever. De vormgever ontwerpt onder andere de affiches en zorgt voor het visuele aspect, de ‘look & feel’ van de tentoonstelling. De architect ontwerpt de tentoonstellingsarchitectuur, want net zoals voor een huis, moeten er voor tentoonstellingen muren en andere constructies worden gebouwd. De curator speelt een centrale rol binnen een tentoonstelling: hij of zij bepaalt het thema van de tentoonstelling en selecteert de kunstenaars en de kunstwerken die getoond worden.


Tijdens de vorige editie van Contour, de 4de Biënnale voor Bewegend Beeld, was de curator Katerina Gregos, een Griekse die al jaren in Brussel woont. Dit keer was het voor de 5de Biënnale voor Bewegend Beeld de beurt aan een Canadese curator, Anthony Kiendl. Anthony is directeur van een kunstencentrum in Winnipeg, een nogal geïsoleerde, grote stad in Canada. Het is een stad met een bloeiend artistiek leven. Volgens sommigen is Winnipeg één van de koudste steden ter wereld. Misschien dat er daarom zoveel kunstenaars wonen? Tijdens de lange, koude winters wordt er in Winnipeg in heel wat ateliers hard gewerkt aan nieuwe kunstwerken.

Anthony Kiendl bij -28 graden Celcius in Winnipeg, Canada.


Voor Contour 2011 selecteerde Anthony Kiendl een zestiental kunstenaars uit binnen- en buitenland:


  • de Amerikaanse kunstenaar Cory Arcangel

  • de Franse kunstenaar Pierre Bismuth (Pierre woont al jaren in Brussel)

  • het kunstenaarscollectief Chicks on Speed (AUS/DEU/USA)

  • de Belgische kunstenares Edith Dekyndt (Edith woont in Doornik)

  • de Ijslandse kunstenares Gabriela Fridriksdottir, in samenwerking met het Ijslandse collectief Lazyblood

  • de Canadese kunstenaars Noam Gonick en Luis Jacob

  • de Amerikaanse kunstenaar Dan Graham

  • de overleden Britse kunstenaar Brion Gysin, die samenwerkte met de overleden Britse wetenschapper Ian Sommerville

  • de Deense kunstenaar Joachim Koester

  • de Amerikaanse kunstenaar Adam Pendleton

  • het Amerikaanse kunstenaarscollectief Postcommodity

  • de Amerikaanse muzikant Lee Ranaldo en zijn vrouw, de Canadese kunstenares Leah Singer

  • de Belgische kunstenaar Dennis Tyfus (Dennis woont in Antwerpen)

  • de Belgische kunstenares Anne-Mie Van Kerckhoven, ook wel AMVK genoemd (zij woont ook in Antwerpen)

  • de Amerikaanse kunstenares Jennifer West


Het thema van de tentoonstelling is ‘Sound and Vision: Beyond Reason’ (‘Geluid en Beeld: Voorbij de Rede’). Anthony Kiendl koos ervoor om te werken rond geluid en bewegend beeld. Daarbij speelt muziek een belangrijke rol. Bovendien legt hij verbanden tussen muziek en de maatschappij. De werken bevatten dus ook vaak een verwijzing naar politieke en maatschappelijke thema’s of ontwikkelingen.
Het parcours van Contour 2011 start aan het voormalige stationsgebouw van Mechelen-Nekkerspoel. Je kan dus de trein nemen naar Nekkerspoel, en meteen in de biënnale duiken. Op die manier hoopt Contour ook een steentje bij te dragen aan het milieu. In het station is er zelfs al een kunstwerk (van Dennis Tyfus) te zien (en te horen). In het stationsgebouw kan je ticketjes kopen voor Contour en twee kunstwerken bewonderen. Van het stationsgebouw loopt het parcours verder naar de binnenstad van Mechelen, waar het eindigt in het Cultuurcentrum Mechelen, vlakbij de Grote Markt en de Sint-Romboutstoren. (Contourbezoekers krijgen trouwens korting bij een bezoek aan de toren). Een greep uit de locaties: een barokke kerk, een oude stadsfeestzaal, een voormalige garage, …
Als je alle locaties bezoekt, ben je ongeveer drie uur onderweg. Heb je minder tijd? Op anderhalf uur kan je al een goed overzicht krijgen van de biënnale.
Contour 2011 kort samengevat:

Hedendaagse kunst van internationaal niveau, bewegend beeld in verschillende vormen, een intense zintuiglijke ervaring en een ongewone stadswandeling. Dat is de essentie van Contour 2011.

Contour is een even spannende als ontspannende manier om hedendaagse beeldende kunst van internationaal niveau te ontdekken. Deze tweejaarlijkse expo presenteert kunstenaars die werken met film, video en installaties op aparte locaties in de historische binnenstad van Mechelen.

De vijfde editie van Contour draagt de stempel van de Canadese curator Anthony Kiendl. Onder de titel ‘Sound and Vision: Beyond Reason’ legt de tentoonstelling verbanden tussen muziek, bewegend beeld en de maatschappij.

Een meeslepend concert of een goed nummer kan ons in vervoering brengen. Muziek helpt ons om de grenzen van ons voorstellingsvermogen, onze taal en onze zelfbeheersing te overschrijden. Kiendl: “Rockmuziek is bijvoorbeeld altijd al heel lichamelijk geweest: ‘rock-‘n’-rollen’ was een eufemisme voor ‘seks hebben’. De lokroep van de rockmuziek is die van vrijheid en verzet.”

Sound and Vision: Beyond Reason’ onderzoekt de raakvlakken tussen geluid en hedendaagse beeldende kunst. De tentoonstelling presenteert werken die vooral een beroep doen op de zintuigen. De lichamelijke ervaring primeert op de rede.

Contour 2011 is beleven en bewegen, een artistieke stadstocht uniek in Europa.


  1. Het thema: ‘Sound and Vision: Beyond Reason’

De curator, Anthony Kiendl, werd geïnspireerd door rockmuziek. Rockmuziek was – vooral vroeger, in de jaren ’60 en ’70 – een muziekvorm die heel wat teweeg bracht in de maatschappij. Rockmuzikanten werden door hun fans als goden vereerd, en hadden daardoor ook een belangrijke muzikale impact.


Life is music. Of: muziek is machtig.
Ook vandaag nog is muziek iets heel krachtig. Ongetwijfeld is muziek voor heel wat leerlingen belangrijk. Rockmuziek is misschien minder populair onder leerlingen van vandaag, maar er zijn heel wat muziekgenres die ze wel fijn vinden en die misschien zelfs een deel van hun leven bepalen: hoe ze zich kleden, naar welke feestjes ze gaan, welke vrienden ze maken, wat ze cool vinden, hoe ze tegenover de maatschappij staan (als outsider, of net geëngageerd), … Muziek is dus meer dan zomaar een leuk liedje op de radio.
Rock en geschiedenis
Rockmuziek werd vroeger geassocieerd met rebellie, (seksuele) vrijheid, een soort anti-beweging, … Rock was een levensstijl- en houding, een filosofie bijna. Rockmuzikanten hadden dan ook macht. Ze konden hun fans van hun boodschap overtuigen, zelfs als dat een politieke boodschap was. Politiek - of anti-politiek - en muziek staan dus helemaal niet zo ver van elkaar af. Heel wat van de werken die getoond worden tijdens Contour 2011 bevatten historische verwijzigingen: naar emancipatiebewegingen van Amerikanen van Afrikaanse afkomst, naar de hippiebeweging, naar de tegenculturen van de jaren ’60 en ’70, …
Muzikanten vertellen een verhaal: voorbij de rede
Jongeren imiteren vaak de kledij en het woordgebruik van hun muzikale helden. Ze bekijken aandachtig hoe hun idool zich kleedt, beweegt, zingt, praat, … Eigenlijk kunnen pop- of rocksterren op die manier een verhaal vertellen zonder iets te zeggen. Enkel door de manier waarop ze op een podium staan, enkel hun aanwezigheid, is al betekenisvol voor hun publiek. Denk maar aan de statements die Lady Gaga maakt met haar kledij, de hetze om de huidskleur van Michael Jackson, de je m’en fou-houding van bepaalde sterren, de transformaties van Madonna (van vamp tot zakenvrouw tot …?).
Muzieksterren communiceren op die manier op een visuele en muzikale manier, zonder taal, voorbij de rede. ‘Voorbij de Rede’ verwijst naar een andere manier om een boodschap te brengen, naar een alternatief voor de rationele, talige manier waarop we normaal gezien communiceren.
De meeste kunstwerken die tijdens Contour 2011 te zien zijn, bevatten weing gesproken taal. Het zijn kunstwerken die je moet ervaren, die je moet ondergaan. Ze communiceren op een erg directe, zintuiglijke manier. Zo is er een werk dat je (heel sterk) kan ruiken, een werk waarop gefietst kan worden, een werk dat je met gesloten ogen moet bekijken, twee werken waarin je jezelf weerspiegeld ziet, en vooral heel veel geluid, muziek en soms stilte.
Het ervaringsgerichte aspect van deze tentoonstelling uit zich ook in de vele verwijzingen in kunstwerken naar de hallucinaties, alternatieve bewegingen, tegenculturen en het drugsgebruik die tijdens de jaren ’60 en ’70 volop geassocieerd werden met de rockcultuur.
De curator over ‘Sound and Vision: Beyond Reason’
“ Ik interesseer me in de manier waarop informatie kan doorgegeven worden via het lichaam. Rockmuziek lijkt me een middel om dit te doen.”
“Ik ben geïnteresseerd in de manier waarop een bezoeker naar kunst kijkt. Via (pop)muziek delen we sommige van onze meest belangrijke ervaringen.”
“Kunst en muziek kunnen een revolutionaire rol spelen in een maatschappij.”


  1. De pers over Contour 2011


WWW.COBRA.BE
http://www.cobra.be/cm/cobra/expo/110826-sa-contour-chicks
HET JOURNAAL, 25 augustus 2011
http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/mediatheek/programmas/journaal/2.17169/2.17170/1.1094970
DE TIJD, Marc Holthof, 30 augustus 2011, ‘Psychedelica in een katholieke stad’.
Het tweejaarlijkse festival Contour bestaat sinds 2003. De curator dit jaar is Anthony Kiendl, een Canadees uit Winnipeg. Hij leidt er het Plug Institute voor hedendaagse kunst en doceert architectuur aan de Universiteit van Manitoba. Kiendl kiest onomwonden voor een utopisch uitgangspunt. Voor hem kan kunst wel degelijk de wereld redden of toch een beetje iemands ogen openen. Ook de betere pop- en rockmuziek ziet hij als een bevrijdende sociale factor. Dus koos hij voor het thema 'Sound and vision: beyond reason' en voor werken waarin muziek en hedendaagse kunst elkaar ontmoeten. Niet toevallig wordt vaak de sfeer van de jaren 60 en zelfs de hippieperiode opgeroepen.
DE MORGEN, Jozefien Van Beek, 26 augustus 2011, ‘Hallucineren met het gezin’.

Vijfde editie van Biënnale voor Bewegend Beeld in Mechelen focust op muziek

Mechelen l Death Metal, The Rolling Stones en Guitar Hero, het zijn niet meteen namen die je verwacht in een tentoonstelling met hedendaagse videokunst. Voor de vijfde editie van Contour, die vanavond opent, nodigde curator Anthony Kiendl kunstenaars uit om iets te doen rond beeldende kunst en muziek. Kiendl: 'Rockmuziek was een eufemisme voor seks. De lokroep van rock is die van vrijheid en verzet.'



Een rode draad in de tentoonstelling lijkt wel de hallucinatie. Veel kunstenaars laten zich inspireren door de sixties. Canadezen Luis Jacob en Noam Gonick brengen met hun installatie 'Wildflowers of Manitoba' via psychedelische beelden een ode aan de vrije liefde en de natuur.

Met 'Sound and Vision: Beyond Reason' onderzoekt Anthony Kiendl de raakvlakken tussen geluid en hedendaagse beeldende kunst en daarbij primeert steeds de lichamelijke ervaring op de rede.
DE STANDAARD, Jan Van Hove, 26 augustus 2011, ‘In beelden zit muziek’.
De meeste werken leggen de link tussen beeld en rockmuziek. Kiendl maakt er geen geheim van dat hij via de muziek een nieuw publiek hoopt te bereiken voor actuele kunst, waar het anders aan zou voorbijgaan.

Luidruchtig, afwisselend en boordevol sixtiesnostalgie: zo is Contour 2011.
KNACK, Jan Braet, 7 september 2011, ‘Een verdraaid utopia’.
… kunstenaars die opnieuw (of nog altijd, zoals AMVK in de kelders van station Mechelen Nekkerspoel) aansluiten bij een tegencultuur - trots van de jaren zestig en zeventig, en aan een bescheiden heropleving bezig. Zachtzinnig, zoals Edith Dekyndt, die de muziek van bloemen opspoort. Of gewelddadig, bij Postcommodity, het collectief dat industrieel geproduceerde cultuuridylles van het Westen te lijf gaat met auditieve terreurtechnieken.
METROPOLIS M, Xander Karskens, nummer 4 (augustus/september 2011), ‘Openbare belijdenissen’.
Door de strategieën te hanteren die de ratio pootje lichten… poogt de kunst zich op verschillende manieren uit deze wurggreep lost te wurmen, om zich te herbezinnen op haar unieke potentieel een waarachtige ervaring te creëren. Is de beeldende kunst daarom wellicht jaloers op haar artistieke broer, de (pop)muziek, vanwege haar intrinsieke capacitieti om op een directe manier te communiceren, ‘voorbij de rede’?
ART, Pieter Van Bogaert, 8 september 2011, ‘Kunst gaat pop’.
‘Sound and Vision: Beyond Reason’ is de titel van deze tentoonstelling. Kiendl gaat terug naar de basis: naar het beeld en het geluid, die samen zorgen voor de illusie van beweging.

Zo gaat het in deze tentoonstelling. Krassen, graffiti en tegencultuur uit een niet te ver verleden verwijzen naar zoete dromen en doen spontaan verlangen naar een niet te verre toekomst.
(zie bijlage1 : pers over Contour 2011 in het Nederlands, Frans en Engels)


  1. Kunstenaars en kunstwerken per locatie


Op www.contour2011.be kan je bij elke kunstenaar een filmpje vinden waarin de curator een introductie geeft op de kunstwerken. Deze filmpjes zijn ook op de locaties zelf te zien op een i-padscherm.
Bekijk ook zeker de Facebook-pagina van Contour 2011. Hierop kan je filmpjes, weetjes en foto’s terugvinden. Als jij of je leerlingen foto’s nemen tijdens jullie bezoek, mogen jullie die ook op de Facebookpagina posten!
0. STATION MECHELEN-NEKKERSPOEL

ONTVOERINGSPLEIN

In de loop van de 20ste eeuw werden de spoorlijnen hier over de hele lengte verhoogd. Dat maakte een veilige doorsteek mogelijk naar de groeiende buitenwijk Nekkerspoel. Er is een voetgangers-tunnel die zowel naar de perrons als naar Nekkerspoel leidt.

GARGLES FROM IPANEMA’ (2011)

Dennis Tyfus maakt een 60 minuten durende versie van ‘The Girl from Ipanema’, een bossanovahit uit de jaren ’60.



http://www.youtube.com/watch?v=UJkxFhFRFDA

Door de constante herhaling van het nummer door de luidsprekers van het station ontstaat een soort ‘muzak’; achtergrondmuziek zoals in winkelcentra en openbare ruimtes. Op verschillende schermen in het station zie je beelden van exotische dansers en psychedelische tekeningen. Het werk treedt in dialoog met het repetitieve patroon van de tegels in de stationsgang, dat gelijkenissen vertoont met de psychedelische kunst van de jaren ’80.



Weetje: eigenlijk hangen er in het station Mechelen-Nekkerspoel normaal gezien geen digitale infoschermen. Contour zorgde voor deze schermen, maar veel mensen denken dat NMBS voor de schermen zorgde of dat ze er al hingen.

DENNIS TYFUS (BEL) °1979

Tyfus gebruikt verschillende media door elkaar: van collages over performances tot platen en tijdschriften. In ‘Gargles from Ipanema’ toont hij beelden die eruit zien alsof ze door de computer zijn gegenereerd. In feite gaat het om handgemaakte tekeningen. Ook de geluiden in de video’s komen van zijn eigen stem.



Weetje: de dame die danst in ‘Gargles from Ipanema’ is een goede kennis van de kunstenaar.

1. STATIONSGEBOUW MECHELEN-NEKKERSPOEL

ONTVOERINGSPLEIN 12

Dit tweede station van Mechelen werd gebouwd in 1912 om de treinreizigers van toen – de gegoede burgerij – dichter bij het centrum te brengen. De Vlaamse neorenaissancestijl verwijst naar de 16de eeuw, een periode van welvaart voor de stad. Het communicatie- bureau Lu’s Paragraph bevindt zich momenteel in het gebouw. Binnenkort zal het pand waarschijnlijk terug als stationsgebouw gebruikt worden.



Weetje: het stationsgebouw bevindt zich op het Ontvoeringsplein. Dat plein heet zo omdat er tijdens de Eerste Wereldoorlog vanuit dit station, oorspronkelijk een goederenstation, arbeiders weren afgevoerd (vandaar de naam) om in Duitsland te gaan werken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden van hieruit duizenden joden gedeporteerd naar concentratiekampen. Het Ontvoeringsplein is dus een beladen plek met een trieste geschiedenis.

Gelijkvloers:

DRUMMED ROCK FILM’ (2011)

Op de openingsavond van Contour 2011 registreerde Jennifer West een live-optreden van de Belgische kunstenares en drumster Lara Dhondt en haar band De Bossen (in samenwerking met kc nOna). Tijdens een solo drumde Dhondt op stroken filmrol (vastgekleefd op het drumstel), die West met allerlei producten had bewerkt. De beschadigde film werd die nacht zelf nog door de kunstenares aan elkaar vastgezet op een filmspoel, en de dag erna reeds vertoond. Dat resulteert in hypnotiserende, abstracte beelden. Samen met de film wordt de videoregisratie van de performance getoond. Het geluid van de drums vermengt zich met het geratel van de projector. Geluid en beeld vormen op die manier één geheel.

JENNIFER WEST (USA) °1966

Jennifer West experimenteert graag rechtstreeks op film. Dat is de voortzetting van een praktijk die – zeker in de USA – al sinds de jaren ’30 aan de gang is. Ze drenkt filmnegatief in bijtende producten en stelt de emulsie bloot aan allerlei lichtbronnen. Vaak bewerkt ze de filmrolletjes nog tijdens live performances.



Ander werk van Jennifer West, waarin ze filmrollen laat stuk skaten:

http://www.youtube.com/watch?v=q9aXOVzOeIA

Een voorbeeld van hoe zo’n stukgemaakte film eruit ziet:

http://www.youtube.com/watch?v=qr4rR292yBQ

Kelder:

BODIES’ (2011)

In de beklemmende kelderruimtes van het stationsgebouw werd onlangs een performance van Club Moral gefilmd. De Antwerpse band van Anne-Mie Van Kerckhoven bracht het nummer ‘Bodies’. De videobeelden van het optreden worden vertoond op de plek waar ze zijn opgenomen. Wie afdaalt in de duistere kelders, wordt omvergeblazen door het geluid van de muziek. Club Moral toont zich de reputatie van noiseband meer dan waardig. ‘Bodies’ is een intense ervaring. Geluid, architectuur en publiek worden één.

Bekijk beelden van de performance in de kelder en beluister het nummer ‘Bodies’:

http://www.youtube.com/watch?v=YdYj1JYrlSg

Weetje: omdat de ruimte erg klein was en de muziek erg luid, was de performance nogal claustrofobisch voor het aanwezige publiek. Je kan hen observeren, maar ook jezelf zien in een grote spiegel in de kelderruimte waar het werk wordt getoond. Wat zie jij en wie ziet jou? Veel werken die tijdens Contour 2011 getoond worden spelen een spel met de perceptie van de bezoeker/kijker/luisteraar. Dat komt omdat deze biënnale een beroep wil doen op al je zintuigen: hoe ervaar jij kunst, hoe kijk jij naar kunst, hoe verhoudt je je tegenover kunst, hoe hoor jij kunst, hoe voel jij kunst?

ANNE-MIE VAN KERCKHOVEN (BEL) °1951

Van Kerckhoven werkt met tekeningen, computergraphics, video’s en performances. Muziek speelt een belangrijke rol. In 1981 richtte ze Club Moral op met haar partner Danny Devos. ‘Bodies’ werd gebracht door Van Kerckhoven (elektronica), Devos (zang), dEUS-lid Mauro Pawlowski (drums) en Aldo Struyf (bas).



Recent werk van Anne-Mie Van Kerckhoven in het MAS in Antwerpen:

http://www.youtube.com/watch?v=ofUvUcYGon4
2. SPEELGOEDMUSEUM

NEKKERSPOELSTRAAT 21

Toen Mechelen nog bekend stond als ‘meubelstad’ was de meubelzaak Nova een begrip. Ze had een imposante toren en een kunstgalerie op de benevenverdieping. Klanten van deze bloeiende zaak konden dus meubelen kopen in de winkel en kunst - voor in hun pas gekochte salon – in de galerie.

Toen het bergaf ging met de Mechelse meubelindustrie, werd de toren gedeeltelijk afgebroken. In de resterende verdiepingen bevindt zich ondertussen al jaren het Speelgoedmuseum.

PROMOTING A MORE JUST, VERDANT AND HARMONIOUS RESOLUTION’ (2011) (‘Voor een meer rechtvaardige, groene en harmonieuze resolutie’)

Dit interactieve werk is een creatie voor Contour 2011. Postcommodity, een kunstenaarscollectief uit het zuidwesten van de VS, demonstreert de gewelddadige kracht van muziek. Wie door de ruimte wandelt, stapt op sensoren in de vloer. De interactie tussen de bezoeker en de ruimte veroorzaakt een klankexplosie. De geluidsflarden bestaan uit fragmenten van pop, heavy metal, punk en rock. Kan muziek functioneren als een wapen? De toeschouwer wordt als het ware ondergedompeld in een oorlogssituatie. (Opgelet: je zal schrikken van de harde knal.)

POSTCOMMODITY (USA)

Postcommodity is een interdisciplinair (dat betekent dat ze met verschillende kunstvormen- of disciplines werken) collectief van Native Americans (Native Americans zijn eigenlijk indianen. Deze term wordt gebruikt omdat ze oorspronkelijk in (Noord-)Amerika woonden en omdat de term ‘indianen’ niet erg respectvol is): Raven Chacon, Cristóbal Martínez, Kade L. Twist, Steven Yazzie en Nathan Young. Ze komen op voor de rechten en waarden van oorspronkelijke bevolkingsgroepen.



Weetje: Poscommodity haalde voor dit werk inspiratie uit de nabijheid van de NATO in Brussel.

http://www.nato.int/cps/en/SID-CA372456-B9E937C3/natolive/what_is_nato.htm

Dit bracht hen op het idee om een werk te maken rond muziek en oorlogsvoering en geweld.

Lees hier het educatieve statement van de kunstenaars. In deze tekst, door henzelf geschreven, leggen ze een link tussen geweld, oorlogsvoering en kapitalisme. Ze klagen de volgens hen agressieve, neoliberale, westerse maatschappij aan waarin oorspronkelijke bevolkingsgroepen het onderspit delven.

Muziek en oorlog zijn altijd cultureel met elkaar verbonden geweest, psychologisch en strategisch. Maar sinds de jaren 1980 is deze verbinding steeds ingewikkelder en intenser geworden. De verspreiding van digitale technologieën, goedkope productiemiddelen en een verspreide distributie van mechanismen voor de populaire en alternatieve muziek zijn sterk verbeterd dankzij het aanbod van “culturele wapens”, die gebruikt worden in de strijd om een wereldbeeld dat zowel de culturele markten als de oorlogsindustrie bepaalt. Het resultaat is een steeds groter wordend, gedecentraliseerd slagveld. Afwezigheid is een tactiek die gebruikt wordt op dat slagveld: terwijl men onzichtbaar is, zijn er wel hoorbare en voelbare fysische en psychologische sporen van aanwezigheid. Muziek en muziekflarden worden in dit digitale tijdperk bijvoorbeeld constant geremixed en “herbruikt”. Ze kunnen beschouwd worden als een soort geïmproviseerde explosieven, wapens die een gewelddadig wereldbeeld verdedigen. Ze kunnen doelbewust gebruikt worden voor consumptie, of passief ontvangen worden.
De directe en indirecte impact van de steeds groter wordende markten brengt oorspronkelijke culturen en gemeenschappen uit balans. Ze worden beroofd van hun schaarse, natuurlijke rijkdommen. Het is frappant dat de gevolgen van deze feiten vaak door de maatschappij worden weggewuifd als een gevolg van democratie en politieke legitimiteit.
3. MALTERIE PLETSERS

BERTHOUDERSPLEIN 51

Malterie Pletsers is een voormalige mouterij. Graan werd er omgezet in alcohol voor bijvoorbeeld jenever, bier of whisky. Het gebouw werd in de jaren dertig van de vorige eeuw ontworpen door de Mechelse architect Jos Chabot. De ronde ramen verwijzen naar de zogenaamde Pakketbootstijl uit het interbellum.



Benedenverdieping:

BLOODY CREPUSCULAR MONSTROUS RAYS’ (2011) (‘Bloederinge schemerige monsterlijke stralen’)

In deze nieuwe video, gemaakt in opdracht van Contour 2011, dwaalt een koppel (gespeeld door leden van de groep Lazyblood) over oude wegen en door een kaal landschap. Ze zwerven rond als in een droom en ontmoeten onderweg vreemdelingen. Plots neemt het verhaal een absurde wending. Fridriksdottir en Lazyblood werken regelmatig samen aan diverse projecten met dans, performance en muziek. Ze halen hun inspiratie uit death metalmuziek, rookmachines, bloedfonteinen, spaghettiwesterns en wouden.


Je zal merken dat dit werk een beroep doet op je geurzin! De vele, gedroogde stokvissen in deze installatie ruiken namelijk nogal sterk…

GABRIELA FRIDRIKSDOTTIR & LAZYBLOOD (ISL)

Gabriela Fridriksdottir tekent, schildert, doet performances en maakt installaties, video’s en films. Ze werkt vaak samen met muzikanten onder wie Björk. De band Lazyblood werd opgericht door muzikant Valdimar Johannsson en performer Erna Omarsdottir, die zowel in Ijsland als in Brussel verblijven.




Filmpjes van een performance van Lazyblood tijdens het Kunstenfestivaldesarts in Brussel afgelopen lente:
http://www.youtube.com/watch?v=qWa36_q-K0Y&feature=player_embedded
http://www.youtube.com/watch?v=qO2LCEuJEgk&feature=youtu.be
Eerste verdieping:
'COMPOSITION #7’ (2009)
Cory Arcangel bewerkt de populaire videogame Frets on Fire (Vurige Snaren), op zijn beurt afgeleid van Guitar Hero. Op een plastic gitaarconsole kan je de noten op een scherm naspelen. Arcangel vervangt de rockmelodie van de game door de minimalistische ‘Composition 1960 #7’, in 1960 gecreëerd door de Amerikaan La Monte Young. De speler kan maar twee noten aanslaan die minutenlang aanhouden. Je kan een topscore halen zonder veel moeite. Iedereen met vingers en geduld kan een gitaarheld worden dankzij ‘Composition #7’.

CORY ARCANGEL (USA) °1978

Arcangel is een kunstenaar, componist en performer. Hij maakt creaties aan de hand van digitale en technologische media. Arcangel is een vaardige hacker. Hij is gekend om zijn bewerkingen van YouTube-filmpjes, computerprogramma’s en videogames.


Wat inspireert Cory Arcangel tot het maken van kunst? De kunstenaar stuurde het volgende filmpje door naar het Contourteam…
http://www.youtube.com/watch?v=O5V-FlgqHjI&feature=share
4. BLEEKSTRAAT 7
Bleekstraat 7 is een statig herenhuis uit 1648 met karakteristieke trapgevels en getrapte dakkapellen. Het gebouw is momenteel eigendom van een arts en huisvest de Vlaamse Reumaliga.
Benedenverdieping:
TARANTISM’ (2007)
Tarantisme is volgens Zuid-Italiaanse volkslegendes een ziekte die wordt veroorzaakt door een beet van de wolfsspin of tarantula. De zieken ijlen, vertonen stuiptrekkingen en voelen zich misselijk. Eeuwenlang geloofde men dat de symptomen verholpen konden worden door uitzinnig te dansen. Daaruit is de Tarantella voortgekomen, een wilde dans. Koester liet zich inspireren door deze onbeheerste bewegingen. Hij filmde een groep professionele dansers terwijl ze de grenzen van hun lichaam verkennen. De film is opgebouwd rond verschillende choreografieën, elk met hun eigen spelregels.

Een documentaire over tarantisme:

http://www.youtube.com/watch?v=E6fB4oInT7A

Een Italiaanse huwelijkstarantella uit ‘The Godfather’:

http://www.youtube.com/watch?v=u2dQeAaoSaI

JOACHIM KOESTER (DNK) °1962

Koester toont de verhalende kracht van cultuur. Vaak lokt hij de kijker met mooie beelden. Hij interesseert zich voor de manier waarop een cultureel fenomeen in de loop van de tijd verandert, en zich aanpast aan nieuwe noden en betekenissen.


Eerste verdieping:
MYODESOPSIES, [BEFORE LIFE], SONGS BASED ON THE LYRICS OF MYODESOPSIES’ (2001-2011)

Myodesopsie is een medische term die verwijst naar een optische illusie. Het gaat om vlekjes die voor onze ogen lijken te zweven. In werkelijkheid zijn het schaduwen op ons netvlies, veroorzaakt door een afwijking in het oog (de afwijking bestaat uit een overblijfseltje van je embryonale fase in je oog. De kunstenares verwijst hiernaar in de titel van het werk: ‘before life’).

Dekyndt bootst dit fenomeen na met behulp van een lichtscherm. Hoe langer je in het witte licht kijkt, hoe meer dansende sliertjes en stipjes tevoorschijn komen. Al kijkend creëer je zelf je bewegend beeld. De kunstenares is meer geïnteresseerd in de klanken van de taal dan in de exacte betekenis van woorden. Ze beschrijft het medische begrip ‘myodesopsie’ in een poëtische tekst die in verschillende muziekgenres wordt uitgevoerd.

Op de muren van de ruimtes kleven teksten met uitleg over het fenomeen ‘Myodesposies’: enerzijds een wetenschappelijke tekst, anderzijds een poëtische interpretatie van het fenomeen door de kunstenares.

UIt verschillende cd-spelers weerklinkt muziek: de kunstenares vroeg aan verschillende muzikanten om de – poëtische – tekst op muziek te zetten. Je hoort de tekst in allerlei verschillende uitvoeringen en muziekgenres.

EDITH DEKYNDT (BEL) °1960

Van deze kunstenares is (als enige in het rijtje kunstenaars van Contour 2011) een tweede werk te zien op locatie 8.

Edith Dekyndt stelt de manier waarop we dingen waarnemen in vraag. Ze benadert voorwerpen en ruimtes vanuit een bijzonder perspectief. Met behulp van verschillende media creëert ze een unieke kijk- en luisterervaring.

Een constante in het werk van Dekyndt zijn de verwijzingen naar wetenschap, technologie, optica en taal. Hoewel ze een grote interesse heeft voor deze onderzoeksvelden, is ze vooral begaan met de limieten van het rationele, wetenschappelijke denken. Haar – vaak poëtische – creaties getuigen van een rijke fantasie.
5. BIMSEM
Deze school met internaat ontstond uit een fusie van het Berthoutinstituut en het Klein Seminarie. Ze omvat delen van vroegere stadspaleizen van rijke adel, zoals het Hof van Coloma. De kapel dateert uit 1830. Ze werd jarenlang gebruikt als studiezaal. Haar gewelven zaten verborgen onder valse plafonds. Onlangs werd ze ‘herontdekt’.
ROTARY PSYCHO-OPTICON’ (2008)
Dit werk is gebaseerd op een podiumrekwisiet, gemaakt voor de Britse heavy metalband Black Sabbath. Je kon de groep zien optreden tegen een dergelijke achtergrond, toen ze in de jaren ’70 het nummer ‘Paranoid’ zongen in een televisieprogramma van de RTBF: http://www.youtube.com/watch?v=kz_6jagv_D4 (Herken je Ozzy Osbourne in het filmpje?)

Graham creëerde een kinetische sculptuur. De installatie doet denken aan de ronddraaiende optische schijven van Marcel Duchamp en aan psychedelische beelden. Ze wordt in beweging gebracht door op een fiets te trappen die ermee verbonden is.



RODNEY GRAHAM (CAN) °1949

Rodney Graham staat bekend om zijn compromisloze intellectuele kunst. Hij bespeelt een breed gamma van media: fotografie, film, video, muziek, installaties, sculpturen, schilderijen en boeken. In vele werken is er een historische verwijzing. Hij brengt bijvoorbeeld rockmuziek uit de jaren ’70 in relatie met beeldende kunst.


BAND’ (2009)
Pendleton herwerkt zowel de vorm als de inhoud van Jean-Luc Godard’s documentaire ‘Sympathy for the Devil’ uit 1968: http://www.youtube.com/watch?v=D8K6SUFt9Vs

Godard toonde lange flarden van repetities en opnames van The Rolling Stones, de supersterren van die tijd. Pendleton doet hetzelfde met de alternatieve post-punkband Deerhoof. Ook hij toont beelden van protestbewegingen zoals de Black Panthers (een beweging die opkwam voor de rechten van Afro-Amerikanen) en van de politieke chaos na de moorden op de Kennedy’s. Pendleton belicht de culturele verschuivingen tussen de jaren ’60 van Godard en het heden. Hij gebruikt de taal van de avant-gardefilm, maar werpt vragen op over de huidige experimentele kunst. HIj toont hoe het verleden nog actueel kan zijn, maar interpreteert het op zijn geheel eigen manier.



Beluister het nummer dat de Canadese band Deerhoof in het filmpje maakt:

http://soundcloud.com/polyvinyl-records/11-deerhoof-i-did-crimes-for-you

ADAM PENDLETON (USA) ° 1984

Adam Pendleton is een nog erg jonge kunstenaar. Hij haalt vaak zijn inspiratie uit bestaande kunstwerken. Hij eigent zich brokstukken van de visuele cultuur toe en herdenkt ze op zijn manier. De kunstenaar voelt zich duidelijk aangetrokken tot de experimentele films van Jean-Luc Godard. Hij verwijst bijvoorbeeld in zijn fotowerken naar diens ‘A Bout de Souffle’.


6. SINT-PIETER-EN-PAULKERK

KEIZERSTRAAT 1

Een barokkerk, door de jezuïeten gebouwd in de jaren 1670-77. Het interieur bevat talrijke verwijzingen naar Sint-Franciscus Xaverius, één van de eerste jezuïeten die als missionaris naar verre streken ging. De preekstoel (ca.1700) toont de verspreiding van het christelijke geloof over vier werelddelen (toen dacht men dat er maar vier werelddelen bestonden).


DREAMACHINE’ (1960)
De ‘Dreamachine’ is een uitvinding van Brion Gysin en Ian Sommerville uit 1960. Ze lieten zich inspireren door onderzoek van het zenuwstelsel. Hun toestel bestaat uit een cilinder met uitsnijdingen en daarin een lamp, gemonteerd op een platenspeler. Terwijl de cilinder ronddraait, valt het licht van de lamp door de spleten met een snelheid van 8 tot 13 flitsen per seconde. Deze flitsen stimuleren de alfagolven in het brein, wat een hallucinante visuele ervaring kan veroorzaken. De ‘Dreamachine’ wordt bestempeld als het eerste kunstwerk dat je met gesloten ogen kan ‘bekijken’. Op die manier ervaar je het effect van het flikkerende licht het best.

Tip: Neem je tijd om rustig voor een ‘Dreamachine’ te zitten. Wat zie je? (Opgelet: niet geschikt voor mensen met epilepsie.)



Weetjes:

  • Brion Gysin zou op het idee voor het maken van de ‘Dreamachine’ zijn gekomen toen hij met gesloten ogen op een trein zat en het licht van de zon zag flikkeren achter zijn gesloten oogleden.

  • Gysin droomde ervan dat elk gezin zijn televisie zou vervangen door een ‘Dreamachine’ en ‘s avonds samen gezellig in een roes rond de machine zou zitten. Daarom zorgde hij ervoor dat het kunstwerk rechtenvrij is en maakte hij de instructies voor het maken van de ‘Dreamachine’ openbaar, zodat iedereen er eentje kan maken.

VIA DEZE LINK KAN JE INSTRUCTIES VINDEN OM ZELF MET JE LEERLINGEN EEN ‘DREAMACHINE’ TE MAKEN:

http://www.10111.org/0.php?wakka=DreamachinePlans

BRION GYSIN (GBR/CAN, °1916 – †1986) 
IAN SOMMERVILLE (GBR, °1940 – †1976)

Gysin was schilder, schrijver en performancekunstenaar. Sommerville was elektronicaspecialist. Ze ontmoetten elkaar in het Parijs van de jaren ’50. Beide mannen waren betrokken bij de Beat Generation rond de Amerikaanse auteur William S. Burroughs. Dat waren rebelse schrijvers en creatievelingen die de toon zetten voor de hippiecultuur in de jaren ’60. Ze waren tevens berucht om hun wilde levensstijl en drugsgebruik.


Meer info over de Beat Generation: http://nl.wikipedia.org/wiki/Beat_Generation
7. SINT-ROMBOUTSCOLLEGE

LANGE HEERGRACHT 20

Het Sint-Romboutscollege is sinds 1863 gevestigd tussen de Veemarkt en de Lange Heergracht. Het kerndeel van de voorgevel is het 17de-eeuwse Hof van Prant. De school werd stelselmatig uitgebreid in diverse bouwstijlen. De feestzaal werd ingewijd in 1932 onder de naam ‘Kardinaal Mercierzaal’. Er werden ook vaak films vertoond. Sommigen zeggen dat er vroeger “stichtelijke films” voor de leerlingen werden getoond, als alternatief voor de films in de bioscopen.


FOLLOWING ELVIS PRESLEY'S HANDS IN JAILHOUSE ROCK’ (2011)
Pierre Bismuth werkt aan een serie ‘Following the…hand…’. Hij projecteert een film op een wand van plexiglas. Ondertussen volgt hij met een zwarte pen nauwgezet de bewegingen die een centrale figuur met één of twee handen maakt. De abstracte tekeningen die daaruit voortkomen zet hij voor dit werk om in 16mm-film. Die projecteert hij als een tekenfilm, in de letterlijke betekenis van het woord. Bismuth volgt de beide handen van Elvis Presley terwijl de zanger in een film het nummer ‘Jailhouse Rock’ brengt (1957). Zo ontstaat een visueel spoor van het fysieke optreden van Elvis. De kunstenaar toont hoe het lichaam van Elvis als communicatiemiddel fungeert.

Jailhouse Rock’: http://www.youtube.com/watch?v=tpzV_0l5ILI



PIERRE BISMUTH (FRA) °1963

Bismuth formuleert zijn kunstenaarschap als volgt : “Ieder van ons creëert onophoudelijk, door zijn manier van leven en beleven van de werkelijkheid. De enige kwaliteit van de kunstenaar is dat hij zich ervan bewust is en het duidelijk maakt in de context van kunst en met eerbied voor de artistieke conventies die hij onderschrijft”.


Weetje: Pierre Bismuth schreef mee aan het scenario van de film ‘Eternal Sunshine of the Spotless Mind’ (met Kate Winslet en Jim Carrey) en won er en samen met de andere scenarioschrijvers een Academy Award voor in 2005.
8. OUDE STADSFEESTZAAL

FREDERIK DE MERODESTRAAT 28

Deze zaal – oorspronkelijk van een middelbare meisjesschool – werd gebouwd aan het eind van de 19de eeuw. De architect sprong vrij om met stijlkenmerken. Net zoals in de Italiaanse renaissance liet hij Dorische zuilen op de benedenverdieping plaatsen en Ionische op de galerij. In de gevel zitten dan weer verwijzingen naar het classicisme.


THE PAINTER’S ENEMY’ (2011)

(‘De vijand van de schilder’)
Dit nieuwe werk legt verbanden tussen muziek en biologie. In een verhaal uit 1956 beschrijft de Engelse auteur J.G. Ballard (http://nl.wikipedia.org/wiki/J.G._Ballard) een toekomst waarin mensen melodieën kunnen horen die planten uitzenden. In 1990 ontdekt de wetenschapper (en musicus) Joel Sternheimer hoe muziek het leven van planten kan stimuleren. Bovendien kunnen planten zelf ‘muziek maken’ als de patronen van plantenmoleculen worden omgezet in een frequentie die mensen kunnen horen. Dekyndt heeft dergelijke geluidsgolven samen met een componist vertaald in muziek voor de theremin, een vreemdsoortig elektronisch instrument dat je vanop een afstand bespeelt.

Hoe bespeel je een theremin? http://www.youtube.com/watch?v=cd4jvtAr8JM

‘The Painter’s Enemy’ toont een boeket rozen in een prachtige, verduisterde feestzaal. In de ruimte hoor je “de muziek van de rozen”, met andere woorden: de genetische code van de rozen, omgezet naar muziek, gespeeld op een theremin. Het “geluid van de rozen” wordt begeleid door kleuren, die bij de klanken horen. Hiervoor liet de kunstenares zich inspireren door het fenomeen synesthesie. Synesthesie komt voor bij sommige mensen. Het betekent dat wanneer een zintuig wordt geprikkeld (bijvoorbeeld het gehoor), men ook gewaarwordingen van een ander zintuig ervaart (men ziet bijvoorbeeld een kleur). Eigenlijk komt het erop neer dat mensen bijvoorbeeld muziek horen, en daarbij kleuren zien; ze “horen dus kleuren”.



Meer info over synesthie op: http://www.synesthesie.nl/nlsynpag.htm#Wat%20is

Verder horen er audioguides bij het kunstwerk, die uitleg geven bij de tekeningen en foto’s die in de ruimte te zien zijn en achtergrondinformatie verschaffen over ‘The Painter’s Enemy’.



EDITH DEKYNDT (BEL) °1960

Van deze kunstenares is (als enige in het rijtje kunstenaars van Contour 2011) een tweede werk te zien op locatie 4.

Edith Dekyndt stelt de manier waarop we dingen waarnemen in vraag. Ze benadert voorwerpen en ruimtes vanuit een bijzonder perspectief. Met behulp van verschillende media creëert ze een unieke kijk- en luisterervaring.

Een constante in het werk van Dekyndt zijn de verwijzingen naar wetenschap, technologie, optica en taal. Hoewel ze een grote interesse heeft voor deze onderzoeksvelden, is ze vooral begaan met de limieten van het rationele, wetenschappelijke denken. Haar – vaak poëtische – creaties getuigen van een rijke fantasie.
9. DE GARAGE

ONDER-DEN-TOREN 12

De Garage is de Ruimte voor Actuele Kunst die behoort tot het Cultuurcentrum Mechelen. De oorspronkelijke U-vorm van de garage is er nog in te herkennen. In het afgelopen jaar zijn er individuele tentoonstellingen geweest van onder meer schilder Joris Ghekiere (BEL) en thematentoonstellingen zoals ‘Multiple Solitude’.

ENDLESS SONG’ (2011)
Een readymade is een kunstwerk dat bestaat uit bestaande of gevonden voorwerpen. Dit kunstwerk bestaat uit zelfgemaakte objecten plus een aantal bestaande of gevonden voorwerpen, het is dus deels readymade.

In ‘Endless Song’ probeert het collectief Chicks on Speed (COS) je op een andere manier te laten kijken naar dagelijkse voorwerpen in het licht van kunst, muziek en mode. COS creëert voor de opening van de biënnale een werkplaats in De Garage. Ze maken ter plekke een installatie waarin ze een recente uitvinding verwerken: de E-shoe, een damespump met gitaarsnaren: http://www.chicksonspeed.com/e-shoe/

De installatie fungeert als een soort getuige van de performance die Chicks on Speed in De Garage bracht op de openingsavond van Contour 2011: filmpjes, technisch materiaal, muziek, notities, … zijn getuigen van de aanwezigheid van de dames in Mechelen in augustus.

Het werk van Chicks on Speed heeft een feministische inslag. De curator wou hen daarom graag aan bod laten komen, als alternatief voor de overwegend mannelijke rockwereld. De Chicks spelen met rolpatronen rond vrouwen en mannen in onze maatschappij (ze hebben bijvoorbeeld de gitaar, een mannelijk “fetisjobject” en de schoen, een vrouwelijk “fetisjobject” in één object verenigd; de e-shoe).



In een reportage van cobra.be geven de dames meer uitleg over hun installatie (vanaf minuut 2’22”):

http://www.cobra.be/cm/cobra/expo/110826-sa-contour-chicks

CHICKS ON SPEED (AUS/DEU/ESP/USA)

COS werd in 1997 opgestart door onder meer Alex Murray-Leslie (AUS) en Melissa Logan (USA). Het is een multidisciplinaire kunstgroep met de doe-het-zelf-attitude van echte punkers. Ze ontwerpen hun eigen kleren en hun beeldend werk fungeert vaak als rekwisiet tijdens hun muzikale performances. Ze proberen de grenzen tussen kunst, mode, en muziek met technologie te doen wegvallen.



Weetje: De dames van Chicks on Speed traden al twee keer op Pukkelpop op.

We don’t play guitars’, een hit van Chicks on Speed: http://www.youtube.com/watch?v=sK9XQLSpFBA&ob=av2e



10. CULTUURCENTRUM MECHELEN

MINDERBROEDERSGANG 5

Ooit stond hier een Minderbroedersklooster met binnenhof, gastenverblijven en ziekenvertrekken. De kerk, het enige wat er nog van overblijft, dateert van begin 17de eeuw. In 1796 werd de orde verjaagd. Vandaag wordt de plek gedeeld door het Cultuurcentrum, de Academie voor Beeldende Kunsten en het Conservatorium.


Buiten op het plein:
'PERFORMANCE PAVILION FOR A CATHOLIC CITY' (2011)
Dan Graham creëert een structuur die bedoeld is als ruimte voor performances en ontmoetingen. Het paviljoen is opgevat als een soort podium. Je ziet jezelf weerspiegeld in het glanzende oppervlak. De kunstenaar wil je doen nadenken over de relatie tussen performer en publiek. Het spiegelglas en staal veroorzaken een optisch effect: door de gaatjes in het staal ontstaat een gevlamd patroon. Het doet denken aan lichtshows van rockconcerten en aan de psychedelische ervaringen die we met de rockcultuur associëren. Het paviljoen wil zijn bezoekers verleiden tot interactie, zowel op grote als op meer intieme schaal.

Weetje: net zoals heel wat andere kunstwerken die deel uitmaken van Contour 2011, doet dit werk je nadenken over hoe je jezelf verhoudt tot kunst. Waar bevind jij je in de ruimte? Waar bevindt het kunstwerk zich in de ruimte? Hoe verhoud je je tot het kunstwerk? Wat zie je? Zie je jezelf? Kan je het kunstwerk aanraken? Kan je deel uitmaken van het kunstwerk?

Denk maar aan de werken van Edith Dekyndt: zij speelt ook een spel met je zintuigen en zet je vaak op het verkeerde been: Wat zie je of hoor je? Wat is er echt en wat niet? Kan je nog verbanden leggen met andere kunstwerken?

MEER INFO OVER HET PAVILJOEN KAN JE VINDEN ONDER HET TITELTJE:

PUBLIEKE KUNST IN DE PUBLIEKE RUIMTE

DAN GRAHAM (USA) °1942

Dan Graham is een uiterst veelzijdig kunstenaar, kunst- en architectuurcriticus en auteur. Hij treedt bewust buiten de grenzen van de traditionele exporuimte met de paviljoenen die hij ontwikkelt vanaf de jaren ’70. Zowel architectuur als rockmuziek inspireren hem. Zo maakte hij een sterke documentaire over de impact van de muziek van zijn jeugd: ‘Rock My Religion’.

‘Rock My Religion’: http://www.youtube.com/watch?v=h0ERMLF9pkc
Graham werkt vaak rond de relatie tussen ruimte en toeschouwer. Hij onderzoekt wat er gebeurt met het publiek wanneer hij experimenteert met de grenzen tussen private en publieke ruimtes. Zijn werk bevindt zich op het snijpunt tussen beeldende kunst en architectuur. De blik van de toeschouwer speelt daarbij een essentiële rol.
Exporuimte op de eerste verdieping van het Cultuurcentrum:
WILDFLOWERS OF MANITOBA’ (2007)
Een groepje jongens leeft zich uit te midden van de schoonheid van de Canadese prairies. Het werk toont een utopische terugkeer naar de natuur: zalig en sensueel. Deze prikkelende, niet-verhalende beelden zijn een echo van de alternatieve cultuur van eind jaren ’60, met experimenten in collectief wonen, milieu-activisme en seksuele bevrijding. Het was een tijd van feminisme en homoseksuele outing. De idyllische muziek dateert van iets later en is van Harmonium uit Québec (CAN), een band die een separatistische boodschap uitdroeg. De halve bolvorm van de installatie verwijst naar de futuristische vormgeving van de jaren ’60 en ’70 en is geïnspireerd op de ontwerpen van Buckminster Fuller (http://www.bfi.org/about-bucky).

Harmonium, ‘Histoire sans Paroles’: http://www.youtube.com/watch?v=aQFp67VoiDA&feature=related

LUIS JACOB & NOAM GONICK (CAN)

Luis Jacob (°1971) creëert video’s, installaties, schilderijen, tekeningen, collages, foto’s en objecten. Hij is ook bekend als curator en kunsttheoreticus. Noam Gonick (°1973) is filmmaker en scenarist.


Interview (in het Engels) met de kunstenaars over het werk:
http://video.google.com/videoplay?docid=-696751155882417666


  1. Bewegend beeld?

De term ‘bewegend beeld’ verwijst naar films, video’s en installaties. Het zijn letterlijk “beelden die bewegen”. Vroeger heette Contour de “biënnale voor videokunst”, maar bewegend beeld dekt de lading beter. Er is namelijk zoveel meer kunst waarbij beelden bewegen dan enkel video’s. Denk maar aan films, of aan een installatie zoals de ‘Rotary Psycho-Opticon’, waarbij beelden in beweging worden gebracht door een fiets.

‘Moving image’ en ‘images en mouvement’ zijn gevestigde termen in het Engels en in het Frans. In het Nederlands spreken we over ‘bewegend beeld’.

Kunstenaars die met bewegend beeld werken, betrekken daarbij ook vaak andere media en kunstvormen, zoals fotografie, teken- schilderkunst, performance (denk maar aan Chicks on Speed, Anne-Mie Van Kerckhoven en Jennifer West), dans (denk maar aan Joachim Koester), muziek en geluid in het algemeen (daarvan is Contour 2011 een goed voorbeeld), digitale kunst (animaties, videogames, internetkunst; denk maar aan Cory Arcangel).

Binnen het domein van de beeldende kunsten (beeldhouwkunst, schilderkunst, …) wint bewegend beeld steeds meer aan terrein. Het is bijna niet meer weg te denken uit musea en tentoonstellingen van hedendaagse beeldende kunst.

Videokunst ontstond in de jaren ’60, het was een nieuw – digitaal – medium en was erg experimenteel binnen de kunstwereld in die tijd. Ondertussen is het een geaccepteerde kunstvorm en maken kunstenaars vaak gebruik van video.

In de jaren ’70 probeerden videokunstenaars zich af te zetten tegen televisie. Televisie was, net zoals video, met een videocamera gefilmd en ook op een klein scherm te zien. Toch probeerden de kunstenaars duidelijk te maken dat video iets heel anders is dan televisie. Ze deden dat door videokunst op een erg persoonlijke, lichamelijke manier te gebruiken, waarbij ze vaak hun eigen lichaam (en hun eigen performances) filmden. Ze toonden ook hoe televisie de waarheid verdraait door de montagetechnieken (knippen, plakken) duidelijk te tonen en te “ontmaskeren” in hun video’s. Anderzijds speelden ze ook met de technische mogelijkheden van videocamera’s die de televisie net niet ten volle kon benutten: special effects, versnelde en vertraagde beelden, vervaagde en onherkenbaar gemaakte beelden,…

Videokunstenaars zetten zich niet alleen af tegen de televisie, maar ook tegen film. Video werd vaak als een minderwaardige, onvolmaakte versie van film bekeken. De videokunstenaars probeerden te tonen dat video een ander medium is dan film, met zijn eigen sterktes en zwaktes. Ze zetten zich af tegen film door vaak niet verhalend te werken, in tegenstelling tot films (die een – meestal chronologisch - verhaal vertellen). Videokunstenaars voerden dus eigenlijk een soort strijd voor de (h)erkenning van videokunst als een kunstvorm op zich, autonoom van film of televisie.

Eind jaren ’80, begin jaren ’90 veranderde er iets: geleidelijk aan ontstond er een vervaging tussen de verschillende media. Schilders gebruikten nu bijvoorbeeld ook video, videokunstenaars maakten animaties van tekeningen, filmmakers maakten video’s, en videokunstenaars maakten films en documentaires, dansers werkten met video, videokunstenaars begonnen een ruimte in te nemen door middel van installaties met daarin (bewegende) beelden. Zelfs theatermakers begonnen met film en video te werken.

Misschien is dit fenomeen, interdisciplinaire kunst (kunst die gebruikt maakt van verschillende media en disciplines), een onderdeel van het postmoderne verschijnsel van het verdwijnen van de Grote Verhalen: alle zekerheden verdwenen, het bestaan van De Waarheid werd in vraag gesteld en in de kunst vervaagde de grens tussen Hoge Cultuur (schilderkunst, beeldhouwkunst,…) en Lage Cultuur (televisie, video,…).

Dankzij de technologische vooruitgang (lichtere en meer nauwkeurige camera’s, geavanceerde montageprogramma’s op de computer, projectie op flatscreens en op grotere schermen, gebruik in interactieve installaties) is videokunst sterk geëvolueerd. Sommige videokunstenaars grijpen terug naar film, omdat ze in dit digitale tijdperk opnieuw verlangen naar het vakmanschap van film en naar zoemende projectoren. (In Contour 2011 wordt er door Joachim Koester en Jennifer West gebruik gemaakt van een 16 mm filmprojector. Uitleg over16 mm film: http://nl.wikipedia.org/wiki/16mm-film)

Omdat bewegend beeld zo aanwezig is in onze maatschappij (in supermarkten, winkels, in de muziekwereld, …) werd het voor de kunstenaars enerzijds moeilijker om zichzelf te onderscheiden en de aandacht van mensen te trekken. Bewegend beeld is overal: op school, op straat, op Facebook, op YouTube, … Anderzijds werd de kunstenaar actief op een breder gebied, omdat er meer mogelijkheden zijn. Video-kunst is een voorbijgestreefde, te eng geworden term. Daarom spreekt men nu liever over bewegend beeld.

Extra informatie over videokunst (bewegend beeld wordt hier nog videokunst genoemd) op wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Videokunst.


  1. Muziek en bewegend beeld

Muziek en bewegend beeld, een vreemde combinatie?

Denk dan maar eens aan:

- videoclips, MTV, TMF

- YouTubefilmpjes

- filmmuziek

- stomme films die begeleid werden door een live orkest

- documentaires over muzikanten

- muzikanten die ook kunstenaar zijn

- kunstenaars die muziek maken


Geluid en beeld gaan vaak hand in hand. Contour 2011 doet niet alleen een beroep op het kijken, maar maakt je ook bewust van de andere zintuigen die je gebruikt bij het ervaren van bewegend beeld in het bijzonder en kunst in het algemeen.


  1. Bewegend beeld in een maatschappij in beweging

De tijd dat beelden enkel in de bioscoop en op jouw televisiescherm bewogen is al lang voorbij. Tegenwoordig bekijk je series en films op de computer of via internet, op YouTube, maak je zelf filmpjes met je gsm, plaats je zelf bewegend beeld op Facebook op op YouTube, bekijk je reclamefilmpjes op panelen op straat en in de supermarkt en bekijk je zelfs filmpjes op school (op internet of in de klas).


Bewegend beeld is… overal. Hoe ga je om met een maatschappij in beweging? Besef je wel door hoeveel beelden je omgeven wordt? En waar komen die beelden vandaan? Wie heeft ze gemaakt? En waarvoor zijn ze bedoeld? En wat gebeurt er met de beelden die jij zelf verspreidt?
Verdrinken we in de huidige gemediatiseerde maatschappij, drijven we er willoos op mee, zwemmen we tegen de mediastroom in, of vinden we er vlotjes onze weg in? Media-educatie en een bewuste omgang met media kan een kompas vormen voor leerlingen en hen doen nadenken over de beelden waarmee ze dagelijks bewust – en vaak onbewust – geconfronteerd worden, of die ze zelf creëren.
Contour 2011 kan een alternatieve manier zijn om na te denken over de rol die beelden kunnen spelen en over de evidentie (of net over het niet-evidente) van bewegend beeld.
Heel wat info over mediawijsheid kan je vinden op:

http://www.platformrondmediawijsheid.be/
Zie ook: Voorbereiding op een bezoek aan Contour 2011. In dit onderdeel kan je vragen vinden die ingaan op mediawijsheid en die een insteek voor Contour 2011 kunnen vormen.


  1. Publieke kunst in de publieke ruimte

Wat is de publieke ruimte?

De publieke ruimte kan zich zowel binnen als buiten bevinden: in gebouwen, in de open lucht, op zichtbare plaatsen in een stad. De publieke ruimte kan een voormalig stationsgebouw zijn, een kerk, een bioscoop, een park, een plein, een meer, …
Wat is publieke kunst?

Publieke kunst is kunst die doorgaans buiten de context van een museum of een traditionele tentoonstellingsruimte (zoals een galerie) wordt getoond, ook al kan een museum of galerie wel degelijk gebruikt worden om er publieke kunst te tonen.

Publieke kunst omvat zowel tijdelijke als permanente kunstwerken, interactieve kunst, sociaal georiënteerde kunst, locatiegebonden kunst, procesmatige kunstprojecten, …
Duidelijke voorbeelden van publieke kunst in de publieke ruimte zijn ‘Gargles from Ipanema’ van Dennis Tyfus in het station Mechelen-Nekkerspoel en ‘Performance Pavilion for a Catholic City’ van Dan Graham op het plein voor het Cultuurcentrum Mechelen, maar ook de ‘Dreamachine’ van Gysin & Sommerville in de Sint-Pieter-en-Paulkerk (een kerk is een publieke ruimte) is een publiek kunstwerk in een publieke ruimte.
De paviljoenen van Dan Graham

Dan Graham, ‘Star of David Pavilion for Schloss Buchberg’ (1989-96)

Twee-zijdig spiegelglas, staal, waterbassin.

Collectie: Schloss Buchberg, Gars am Kamp, Oostenrijk.


De paviljoenen van Dan Graham zijn constructies, uit staal en glas gemaakt. Ze bevinden zich op het snijpunt tussen kunst en architectuur. De paviljoenen creëren een ruimte die de kijker desoriënteert. Graham zorgt er zo voor dat zijn publiek op een andere manier met zijn ruimtelijke omgeving moet omgaan en een dialoog moet aangaan met de ruimte waarin hij zich bevindt.
Binnen de context van de Biënnale voor Bewegend Beeld, waarin de dialoog tussen bewegend beeld en architectuur centraal staat, past een paviljoen van Graham uiteraard perfect. Muziek, architectuur en bewegend beeld komen samen in een artistieke constructie van glas en staal, speciaal voor de biënnale door de kunstenaar ontworpen.

Het paviljoen is door de stad Mechelen aangekocht en zal in de publieke ruimte blijven staan. Het multifunctionele paviljoen kan gebruikt worden als soort podium waarop muzikanten kunnen optreden. Maar je kan er net zo goed:



  • je boterhammen in opeten in de herfstzon

  • in nakijken of je kapsel wel goed zit

  • in filosoferen

  • muziek in beluisteren

  • een boekje in lezen

  • met vrienden in zitten of liggen praten


Om over na te denken:

  • Is een gebouw kunst?

  • Is een piramide vandaag publieke kunst in de publieke ruimte?

  • Was een piramide in de tijd van het Oude Egypte publieke kunst in de publieke ruimte?

  • Is graffiti publieke kunst in de publieke ruimte?

  • Waarom hangen de schilderijen van Rubens in musea?






  1   2   3


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina