Kapelgroep Gemert Viering 16 nov. 2014 Franciscus van Assisi: bron van inspiratie Muziek



Dovnload 24.98 Kb.
Datum23.08.2016
Grootte24.98 Kb.
Kapelgroep Gemert Viering 16 nov. 2014

Franciscus van Assisi: bron van inspiratie

Muziek: Branduardi ” Il Lupo Di Gubbio’’ (de wolf van Gubbio) CD – track no. 3

Welkom en Aansteken van de Paaskaars

Openingsgebed no 19 blz.14

Openingslied ‘’Zolang er mensen zijn op aarde’’ blz. 146 CD 09-01/ 13-18

Inleiding op het thema

Franciscus, bron van inspiratie. Angelo Branduardi maakte in opdracht van de Italiaanse Franciscanen een prachtige CD ‘’L’infinitamente piccolo’’ (=de oneindig kleine) over het leven van Franciscus van Assisi. Franciscus was een nederig, dienstbaar en authentiek persoon, maar groot in zijn daden, waarmee hij tot op de dag van vandaag mensen inspireert.

Franciscus van Assisi is weer in de belangstelling komen staan doordat vorig jaar de nieuwe Paus, die naar een arme kerk voor de armen verlangde, voor de naam van Franciscus koos. Hoe kan het, aldus de paus dat het sterven van een dakloze geen nieuws is, maar dat een daling van twee punten van de aandelen beurs op de voorpagina in de krant staat ? In Juli 2014 stelt de Paus in zijn apostolische exhortatie (=brief aan de Kerk) ‘’de vreugde van het evangelie’’; Wij allen Christenen, klein maar dapper in de liefde van God, zijn geroepen,- zoals de heilige Franciscus van Assisi- om zorg te dragen voor de kwetsbaarheid van de mensen en de wereld waarin we leven.

Wij bezochten in sept. een tentoonstelling over Franciscus in het religieus museum in Uden. Al eerder waren we in Megen bij de Minderbroeders Franciscanen in de ‘’ hof tot lof van de schepper’’. Naast websites hebben we ook geput uit een recent boekje ‘’Leven met Franciscus’’ van Willem Marie Speelman, directeur van het Franciscaans studiecentrum. In dit boekje worden verhalen van Franciscus verteld en besproken; zoals de wolf van Gubbio, de vogelpreek, het zonnelied, teveel om op te noemen. Kortom, voldoende stof om wat uitgebreider stil te staan bij leven en werken van Franciscus van Assisi.



Franciscus en de Heilige Schrift Wat is volgens Antoine Bodar de kern van wat Franciscus ons te zeggen heeft? ‘’Arme mensen zijn de oogappels van God. En hij deed alles uit een diepe verbondenheid met God ’’. aldus Antoine Bodar in een RKK drieluik dat over Franciscus van Assisi op TV werd uitgezonden.

Franciscus werd in 1181 geboren. In het begin van de 13e eeuw leefde hij in de tijd van de ‘’nieuwe rijken’’. Burgers uit de steden waren door handel drijven rijk geworden. Bij hen ging al spoedig een mentaliteit van zelfgenoegzaamheid en winstbejag de boventoon voeren. Als rijkeluiszoon profiteerde hij van de genotzoekende cultuur van zijn dagen, maar uiteindelijk vond hij er geen voldoening in. Dit sloot aan bij de gevoelens van meer mensen die zich zorgen maakten om bepaalde ontwikkelingen in hun tijd zoals; de vele oorlogen, de commercialisering en de ingewikkelde organisatie en rijkdom van de kerk.

In 1202, in een veldslag tussen Assisi en Perugia wordt hij krijgsgevangen genomen. Hij wordt in een koude donkere cel gegooid. Daar lopen de ratten doorheen en hij krijgt haast niets te eten. Franciscus wordt ziek. Maar gelukkig koopt zijn vader hem vrij. Hij ligt daarna nog wel een lange tijd ziek thuis waar Franciscus gaat nadenken over zijn leven. Hij leest in de bijbel over de rijke jongeling in Lucas 18: 18-27 de volgende passage:

Een hooggeplaatst persoon vroeg hem: ’’ Goede meester, wat moet ik doen om deel te krijgen aan het eeuwige leven? ’’ Jezus antwoordde: ‘’Waarom noemt U mij goed ? Niemand is goed, alleen God. U kent de geboden: pleeg geen overspel, pleeg geen moord, steel niet, leg geen vals getuigenis af, toon eerbied voor uw vader en uw moeder’’. De man zei: ’’ Aan dat alles heb ik me sinds mijn jeugd gehouden’’. Toen Jezus dat hoorde, zei hij:’’ Nog een ding ontbreekt U. Verkoop alles wat U hebt en verdeel de opbrengst onder de armen, dan zult U een schat in de hemel bezitten. Kom daarna terug en volg mij! ’’ Toen de man dat hoorde werd hij diep bedroefd. Hij was n.l. zeer rijk. Toen Jezus zag dat de man zo bedroefd werd, zei hij: ’’ Wat is het moeilijk voor rijken om het koninkrijk van God binnen te gaan. Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.’’ Daarop zeiden zijn toehoorders: ‘’Wie kan er dan nog gered worden? ’’ Jezus zei : ’’ Wat bij de mensen onmogelijk is, is mogelijk bij God ‘’. Tot zover Lucas.

In 1205 krijgt Franciscus een droom, ontmoet een melaatse en hoort hij in het vervallen kerkje van San Damiano, Christus vanaf het kruis tot zich spreken die hem zegt zijn kerk te herstellen. Dit zijn drie gebeurtenissen die leiden tot zijn bekering en vertrek uit het ouderlijk huis. Omdat hij de boodschap van Christus in 1e instantie letterlijk op neemt, gaat hij kerkjes herstellen.

Ook leest Franciscus in het evangelie over de wegzending van de apostelen. Daarin staat dat de leerlingen van Jezus geen; staf, brood, en beurs met goud, zilver of geldstukken mee mochten nemen als ze er op uit gingen. Hij herkent hierin zijn levensprogramma, waarnaar hij op zoek was. Hij past zijn kleding aan en maakt voor zichzelf een ruwe kiel, die de vorm had van een kruis als hij zijn armen uitstrekte.

De eerste broeders voegen zich in 1208 bij hem en ze besluiten de opdracht van Jezus aan zijn leerlingen, uit te voeren en trekken er twee aan twee op uit om te preken. In 1209 schrijft Franciscus een korte leefregel. Deze wordt door de paus goedgekeurd, waarna ze een plek zoeken om te wonen. Dat wordt Portiuncula, ook krijgen ze van een graaf de berg La Verna cadeau. Vanaf 1217 gaan ze ook buiten Italië preken. Franciscus trekt in 1219 naar Egypte waar hij sultan Melek el Kamil ontmoet en met hem een godsdienstgesprek voert. Ook discussieert hij met moslimgeleerden. Van de kruistochten distantieert hij zich.

Franciscus stelt in 1223 zijn definitieve Leefregel op . Hij krijgt hiervoor de pauselijke goedkeuring. Deze regel, waarin alle broeders zich konden vinden, geldt heden nog steeds en luidt als volgt:

‘’ Gaan jullie nu op weg, brengt de mensen de vredesgroet en roept allen op om boete te doen tot vergeving van hun zonden. Bewaart in moeilijkheden je geduld, bidt zonder te verslappen, laat je door inspannende en zware arbeid niet afschrikken, wees bescheiden in je spreken, gedraag je waardig in je optreden en wees dankbaar wanneer men jullie weldaden bewijst. In ruil voor dat alles wordt jullie immers een plaats in de hemel bereid.’’

In dat jaar viert Franciscus kerstnacht met een levende kerststal. De symboliek van de kerststal hebben wij van hem overgenomen.



Eerste tussenzang Heer hoor ons bidden aan blz.196 CD 26--26

Franciscus en de vrede

Franciscus vertoefde eens in de stad Gubbio, toen daar in de omgeving een grote, woeste en bloeddorstige wolf opdook, die niet alleen dieren maar ook mensen verslond. Iedereen was bang. Niemand durfde de stad meer uit. Die wolf verstoorde hun ordentelijk leventje, en moest dus weg. Franciscus kreeg medelijden met de mensen, maar niet omdat hun droom verstoord werd. integendeel, hij wilde hen verzoenen met de werkelijkheid, waarin wolven bestaan. De echte wolf, dat is je eigen zelfzucht. Franciscus spreekt de wolf aan als een broeder, maar geeft hem een donderpreek. Hij heeft Gods orde en vrede verstoord. Franciscus biedt hem aan deze vrede te herstellen en erkent daarbij de noden van het beest. Zijn geweld komt voort uit nood, uit zwakheid. Erken je zwakheid, dan hoef je geen geweld te gebruiken. Geef de mensen te kennen dat je honger hebt, dan geef je hun de gelegenheid jouw honger te stillen. Het ritueel dat daarop volgt heeft iets van een vredesverdrag. Franciscus gaat met de bekeerde wolf terug naar het hart van de stad, waar hij de mensen toespreekt. Ook zij krijgen een donderpreek. Die wolf komt niet van buiten, maar van binnen, uit hun eigen gewelddadige hart. Door zich te verzoenen met de wolf verzoenen zij zich met God. Tenslotte gaat de wolf vreedzaam langs de huizen, van deur tot deur, waar de mensen hem voedsel en onderdak geven.



27e Wijsheidsspreuk van Franciscus. Waar liefde is en wijsheid, daar is geen vrees en geen onwetendheid. Waar geduld is en nederigheid, daar is geen toorn en geen opwinding. Waar armoede is met vreugde, daar is geen hebzucht en gierigheid. Waar rust is en bezinning daar is geen bezorgdheid en ronddolen. Waar de vrees van de Heer is om zijn hof te bewaken, daar kan de vijand geen plaats vinden om binnen te dringen. Waar barmhartigheid is en onderscheiding, daar is geen veeleisendheid en geen verharding.

In deze prachtige 27e Wijsheidsspreuk, laat Franciscus zien hoe God de echte vijand buiten houdt door de mens te vervullen met deugden ‘’. De vrees van de Heer ’’ betekent dan ook dat de Heer bevreesd is om zijn hof, dat is de ziel van de mens, te bewaken. In het licht van het verhaal van de wolf van Gubbio krijgen de laatste regels een sleutelrol: wees niet te hard, niet te veeleisend voor je zelf, maar maak gerust je noden kenbaar, zodat de ander jou barmhartigheid kan bewijzen.

Indrukwekkend is ook Franciscus gebed om vrede. Het werd wereldberoemd, omdat het als ‘’’Make me a channel of your peace’’ als lied werd gezongen bij de uitvaart van prinses Diana in sept.’97. Franciscus gebed om vrede, op muziek van Sebastian Temple is ook de titelsong van de CD die in 2001 uit werd gebracht vanwege de 100ste verjaardag van de Nobelprijs voor de vrede. Luisteren we nu naar het vredeslied zoals dit wordt gezongen door de Ierse zangeres Sinead (uitspraak: sji-neid) O’Connor. De Engelse en Nederlandse tekst staan op het blaadje.

Muziek: Sinead O’Connor: ‘’Make me a channel of your peace’’ CD track -17

Franciscus en de Schepping

Als Franciscus zich in 1224 terugtrekt op de berg La Verna om te vasten, ontvangt hij rond het feest van de Kruisverheffing de stigmata, de wond- tekenen van de gekruisigde Christus. In 1225 is hij verzwakt en krijgt een visioen in. Hem wordt daarbij een plaats in het rijk Gods toegezegd. Daarop dicht hij het Zonnelied. Op 4 okt. 1226 sterft hij te midden van zijn broeders.

We citeren een overdenking van Willem Marie Speelman, over het ontstaan van het Zonnelied, uit het boek ‘’Leven met Franciscus’’: Wat heeft het voor zin om te geloven in een God die toelaat dat zijn kinderen getroffen worden door lijden en dood? Franciscus, die heel zijn leven heeft gevraagd: ‘’Heer, wat wilt gij dat ik doe?’’, krijgt als antwoord een leven vol pijn en ellende. Volgens sommigen is die arme man jarenlang depressief geweest. Is dat wat God van hem wilde: dat hij kapot ging? Is dat ook wat God van ons wil? Moeten wij lijden om door hem geliefd te worden? Ik kan nu wel heftig ontkennen en roepen dat God zo niet is, dat hij een God van liefde is, maar zo gemakkelijk kom ik er niet vanaf. Het leven van de heilige Franciscus is werkelijk een diepe ellende en slechts een beetje troost geweest. En dat geldt niet alleen voor Franciscus. Heel veel mensen zouden graag een ander leven willen. En van de mensen die werkelijk alles hebben zeggen we dat ze in een droom leven. Ik aarzel ook om te zeggen dat je het één, nu eenmaal niet zónder het ander kunt krijgen. Dat je ongeluk gekend moet hebben om geluk te kunnen waarderen. Daar zit wel wat in- water smaakt het lekkerst als je dorst hebt- maar het klinkt zo berekenend. Alsof de zin van het leven een boekhoudkundige balans is. Franciscus heeft iets totaal anders meegemaakt, ontdekt en ontvangen. Terwijl hij in de diepste ellende zat, alleszins bereid om ter plekke te sterven, kreeg hij een proeve van de eeuwige zaligheid. Hij vraagt God om hulp. En die hulp komt in een stem die hem verzekert ’’wees opgetogen en blij, hoe ziek je ook bent en hoezeer je ook beproefd wordt, want vanaf dit moment mag je je even veilig weten als was je reeds in mijn rijk’’. Deze woorden raken Franciscus in het diepst van zijn lijf en ziel. Hierdoor geïnspireerd gaat hij rechtop zitten, trekt zich in gedachten terug en hij creëert het inmiddels zeer beroemde gedicht het Zonnelied. Einde citaat.

De oorspronkelijke Italiaanse tekst op muziek van Luc van Hove hoorden wij toevallig, op vr. 24 okt., tijdens de Cello Biënnale in A’dam. Het Zonnelied dat gaat over de hemel, de aarde en de mensen gaan we nu beluisteren in een hedendaagse versie zoals op het blaadje is weergegeven.



Muziek: Branduardi: ‘’Il cantico delle creature’’ (het Zonnelied) CD track-1

Als het om milieuspiritualiteit gaat, komt de naam Franciscus van Assisi ook dikwijls naar voren. Enkele voorbeelden.

Zo riep, in 1929 de Internationale Dierenbescherming 4 okt., Franciscus sterfdag, uit tot dierendag. Volgens de Franciscanen is het ook bijzonder dat Franciscus dieren als gelijken benadert, dat hij hen lief heeft en zij hem, dat ze elkaar wederkerig diensten bewijzen. Het is bijzonder dat Franciscus; een moederlijke affectie voor hen voelt, zorg aan hen betoont en dat dieren Franciscus kunnen bewegen tot gebed en mystieke extase. Toch is daarmee het laatste woord over de bijdrage die Franciscus aan milieubeweging en milieuspiritualiteit kan geven beslist niet gezegd. Aldus de Franciscaanse Orde.

In 1980 riep Paus Johannes Paulus de tweede, Franciscus uit tot patroon van de ecologie. Franciscus doorbrak de Christelijke arrogantie ten opzichte van de natuur met zijn pleidooi voor gelijkheid van alle schepselen. Hij erkende de autonomie van de natuur, in plaats van de natuur te zien als een ding waarover je kunt heersen

Het leven van Franciscus van Assisi getuigt van een oorspronkelijke omgang met alles wat er is. Franciscus is een lange weg gegaan alvorens hij voor het eerst het Zonnelied zingt.

Bij het klooster van de minder- broeders franciscanen in Megen is een tuin. Dit is de ‘’de Hof tot Lof van de Schepper’’, ontworpen en aangelegd door biologe/ theologe Tini Brugge. Belangstelling voor theologische reflectie op ecologische vraagstukken bracht haar in contact met de franciscanen en hun sterk milieu gerichte spiritualiteit. De zusters clarissen, genoemd naar Clara van Assisi de eerste vrouwelijke volgeling van ordestichter Franciscus, wonen eveneens in Megen een paar straatjes verder bij hun broeders franciscanen vandaan. Hier deed Tini Brugge haar inspiratie op. De Clarissen hebben een groot gevoel voor het gebruik van bloemen en andere materialen in de liturgie. Symboliek en zeggingskracht van bloemen, planten, zand, hout, steen zijn dan ook bij de Clarissen ontwikkeld. Tini Brugge is medewerkster van de Franciscaanse Beweging sinds 1981. Een beweging waarin franciscanen, clarissen en leken, samen, wegen zoeken om de spiritualiteit van Franciscus en Clara door te geven, onder meer in milieuprojecten en vredeswaken. Een deel van de tuin is aangelegd als siertuin met planten die iets over het geloof vertellen (uitgebreide info op www.hofvanlof.nl en in ‘’Trouw’’ van 29-4-00 artikel ‘’Liturgisch tuinieren tot lof van de schepper’’)



Collecte en Muziek van Angelo Branduardi CD – track no 9

‘’La Predica Della Perfetta Letizia’’ ( de prediking van de perfecte vreugde)



Voorbeden

Waar Franciscus ook kwam en ruzie en onmacht aantrof, bracht hij vrede en verzoening. Verlos ons van de wolf in ons, die nooit genoeg heeft.

Moge Franciscus spreuken van wijsheid, zijn gebed om vrede en zijn zonnelied ons inspireren in de hoop dat wij, de wereld en de mensheid hiervan beter worden.

Laat onze paus Franciscus zijn zelf gekozen naam waar maken en hopen dat meer gelovigen hierdoor weer trots kunnen zijn op de Kerk.

Gelukkig zijn er heden ten dage nog steeds een groot aantal mensen, die net als Franciscus, zich inzetten voor de natuur en het belang er van uitdragen.

Moge alle mensen, die het op een of andere manier moeilijk hebben, inspiratie vinden bij Franciscus.



Gebed voor Brood en Beker: no. 5 blz. 43

Delen van Brood en Wijn en Muziek : Angelo Branduardi CD track no. 7

‘’Nelle Paludi di Venezia Francesco si fermo per pregare e tutto tacque’’ (in de moerassen van Venetië stopte Franciscus om te bidden en alles werd stil)



Slotlied Vrede-lied blz. 180 CD 05-07

Mededelingen

Afsluiting met de zegen van Franciscus (= vredeswens uit Numeri 6, 24-26,4e boek van het Oude Testament)

De Heer zegene en behoede u,


Hij tone u zijn aanschijn en ontferme zich over u,
Hij wende zijn gelaat naar u toe en geve u vrede



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina