Kunstdenksel 9 (juni2003/febr. 2004) Achter de dingen



Dovnload 5.94 Kb.
Datum27.08.2016
Grootte5.94 Kb.
kunstdenksel 9 (juni2003/febr. 2004)
Achter de dingen
Abstract schilderen zou logica kunnen zijn, logica van het zijn van de beelden. Ik bedoel niet dat het ons meteen wijzer zou moeten maken over het hoe van de beelden; allereerst gaat het om de erkenning van hun bestaan. Het woord logica is dus eigenlijk fout, dat weet ik. Maar om hier een begrip als ontologie te gaan gebruiken, dat geeft teveel zwaargewicht aan alles. Logica klinkt lichter en helderder, en de kleding van een woord doet toch ook wat.
Abstracte kunst maakt meteen al door haar bestaan enkele belangrijke sprongen. Ten eerste stelt ze het bestaan van het beeld en aarzelt daar niet over, behalve als het schilderij zelf aarzelt, maar dat is de maker slechts te wijten en niet het ontstane beeld.

Bovendien stelt ze het bestaan van een beeld temidden van de andere beelden. Ten derde wordt er meestal niet voor één speciaal beeld in het schilderij gekozen, wat waarschijnlijk het volstrekt eigene is van de abstracte kunst.


Er is veel verwantschap hierin tussen de abstracte kunst en de vroege griekse denkers voor de tijd van Plato, zoals Herakleitos. De structuur, het samenhangende geheel van het leven, de grote orde is waar zij zich mee bezighouden. Het focussen op het ding, zelfs het benoemen ervan wordt (nog) niet gedaan. Ook wordt er niet iets achter het ding of de dingen veronderstelt, iets als het wezen van..., wat pas met Plato voor de eerste keer in het denken wordt neergezet.

Ik heb al deze wijsheid van Charles Vergeer, want zelf ben ik beslist geen klassiek lezer, maar ik herken wel overeenkomsten tussen het door hem aangehaalde Griekse vroege denken en de abstracte kunst.


Het denken in woorden heeft een fundamenteel wantrouwen belichaamd: het vanzelfsprekende bestaan van de dingen wordt er niet meer in erkend. De grootste zorg van het denken is hoe het moet denken en het bepalen welke zeer behoedzame relaties de woorden nog kunnen hebben met de dingen. Het bestaan van de wereld wordt in twijfel getrokken.

Misschien is het voordeel van het domein van de beelden dat hier dit wantrouwen nog niet zo is toegeslagen, of dat de (abstracte) kunst zelfs de beelden telkens weer een nieuw soort vertrouwen geeft. Misschien is dat wel een belangrijke taak van de kunst: bevestiging van het zijn en van de relatie tussen de beelden en de dingen.


Jaap Nanninga zei nog rond 1950 dat kunst het onzichtbare zichtbaar maakt, waarmee de scheiding van het ding en zijn essentie een gegeven is. Er wordt dan weer gezocht 'achter de dingen' (was de titel van een tentoonstelling van Daan Lemaire, Ben Vollers en mijzelf in het Glazen Huis , zomer 2001), waarmee het bestaan van de dingen wordt uitgehold. Paul Klee zegt ergens: Kunst maakt zichtbaar. Het is een stap verder. De werkelijkheid wordt niet eerst onzichtbaar verklaard. Toch blijft ook hier de kunst een verrekijker. Of een kijkgat in de muur van de dagen.
Is abstracte kunst weergave van het zijn van de dingen?? Ik wil het niet geloven, omdat de beelden daardoor bijna woorden gaan worden die iets afbeelden, en in dezelfde vrije val van wantrouwen terechtkomen als de woorden. Het beeld is in mijn idee een ding, temidden van de andere beelden in het schilderij. Ze bestaan in samenhang. En het gehele schilderij bestaat als ding in de wereld, met en in relatie tot de dingen van meubels, plafond, vloer en gordijnen of luxaflex.

Is er dan geen grens??? Dat is onze wanhoopsvraag. De angst voor het grenzeloze spreekt zich uit. Nee, er is geen grens. Er is slechts onbegrensdheid.



Misschien dat het schilderij ons hierin wil tegemoetkomen door ons zijn lijst aan te bieden als grens en zijn interne samenhang als bindend geheel.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina