Lesmateriaal



Dovnload 79 Kb.
Datum21.08.2016
Grootte79 Kb.

Lesmateriaal


Bij de Duitsland-special van het tijdschrift Geografie (2005, nr. 9).

Loes Nobbe

Onderwijsafdeling

Duitsland Instituut Amsterdam

Prins Hendrikkade 189

1011 TD Amsterdam



Deel A: Aardrijkskunde op het Duitslandweb




Deel B: Verwijzing bij artikelen in Geografie november/december




Deel C: Duitsland op de kaart




Deel D: Onderwijsmateriaal Ruhrgebied

Deel E: Ongelijkheid in Duitsland op de kaart

Deel A: Aardrijkskunde op het Duitslandweb

Op het Duitslandweb (www.duitslandweb.nl) is veel interessante informatie te vinden voor aardrijkskundedocenten en over het vak aardrijkskunde. Het Duitslandweb is het portaal voor iedereen die belangstelling heeft voor Duitsland en de Duits-Nederlandse betrekkingen. Hier kunt u informatie vinden over Duitsland en kennis opdoen over actuele thema's uit de Duitse politiek, samenleving en recente geschiedenis.Hieronder volgt een lijst met verwijzingen naar onderdelen van de website die interessant voor u kunnen zijn:



Naslagwerk


Algemeen: http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/index.html

Het naslagwerk is speciaal ontwikkeld voor scholieren, studenten en andere geïnteresseerden die op zoek zijn naar informatie over de geschiedenis, economie, geografie en staatsinrichting van Duitsland. Het geeft een overzichtelijk en compact beeld van verschillende thema’s die met Duitsland samenhangen. Het naslagwerk wordt constant aangevuld en verbeterd, zodat er telkens weer iets nieuws te vinden is. Hieronder worden die delen besproken die voor het vak aardrijkskunde interessant zijn.


Geografie: http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Geografie/index.html


In het hoofdstuk geografie van het naslagwerk worden diverse fysische en sociaal-geografische aspecten van Duitsland besproken. Het beslaat uit de volgende onderwerpen:

  • Een kaart met daarop de bestuurlijke indeling en fysische geografie van Duitsland.

  • Landschap, klimaat en vegetatie in Duitsland.

  • Bevolking van Duitsland.

  • Infrastructuur in Duitsland.

  • Toerisme in Duitsland.

  • Milieu in Duitsland.

  • Migratie naar en in Duitsland.

  • Huisvesting in Duitsland.


Duitsland en Europa: http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Duitsland_en_Europa/index.html

In dit deel van het naslagwerk staat de relatie tussen Duitsland en de rest van Europa centraal. Er wordt daarbij voornamelijk ingegaan op de relatie tussen Duitsland en de Europese Unie. De volgende onderwerpen worden besproken in dit hoofdstuk:



  • De positie van Duitsland in de Europese Unie.

  • Economische integratie.

  • De uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten.

  • Integratie in de Europese Unie vanaf de jaren vijftig.

  • Europese instituten.

  • Verdragen in de Europese Unie.

  • Onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten.

  • De relatie tussen kanseliers en de Europese Unie.


Nederlands-Duitse betrekkingen: http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Nederlands- Duitse_betrekkingen/index.html

Hoewel dit deel van het naslagwerk een redelijke historische inslag heeft, is een deel hiervan ook voor het vak aardrijkskunde interessant. Zo komt de economische relatie tussen Duitsland en Nederland aan de orde en wordt er ingegaan op beeldvorming tussen de twee landen. De volgende onderwerpen komen aan bod:



  • Politieke betrekkingen tot 1949.

  • Politieke betrekkingen met de BRD na 1949.

  • Politieke betrekkingen met de DDR na 1949.

  • Economische betrekkingen.

  • Verhoudingen na 1989-1990.

  • Duitslandbeeld.

  • Nederlandbeeld.

  • Percepties van de DDR.

  • Duits-Nederlandse samenwerking.



Onderwijs


Het onderdeel onderwijs richt zich op het voortgezet onderwijs en uit een rubriek voor scholieren, een rubriek voor docenten, een kennisquiz en WebQuests.

Scholieren http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/scholieren/index.html


Wij wijzen op:

  • Boek Michiel Cleassen: het profielwerkstuk van deze scholier is uitgegeven in boekvorm met de titel ‘Europa, Duitsland, Berlijn’. Het profielwerkstuk was voor de vakken Duits en geschiedenis geschreven, maar is aan te bevelen dit deel van de site eens te bekijken. Zo kunt u zien wat er allemaal kan met een profielwerkstuk en waar het toe kan leiden.

  • Bezoek Duitsland!: hier staat informatie voor een bezoek aan Duitsland.

  • Links: veel verschillende links naar verschillende thema’s met betrekking tot Duitsland.

  • Huiswerkhulp: algemene tips voor onder andere het schrijven van een profielwerkstuk, een boekbespreking en een webrecensie.

Voor aardrijkskunde is daarnaast de rubriek ‘E-mail van Marieke’ interessant. Hierop staan e-mails van de fictieve Marieke die Duitsland bezoekt. In heldere taal staat hier informatie over verschillende gebieden in Duitsland. Kenmerken van deze gebieden, maar ook onderwerpen als cultuur, komen hier aan bod.

Docenten http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/docenten/index.html


Er zijn in dit deel actuele onderwerpen en activiteiten van onder meer het Duitsland Instituut Amsterdam te vinden. Voor aardrijkskunde is met name het onderstaande interessant:

  • WebQuests: informatie over WebQuests in het algemeen en ook specifiek voor aardrijkskunde.

  • Internationalisering: informatie en instellingen rond internationalisering.

  • Instellingen: lijst met instellingen voor docenten in Nederland die zich bezig houden met Duitsland.

  • Project: Berlijnreis!: met informatie over het organiseren van een Berlijnreis en een verslag en programma van een school die deze reis heeft gemaakt. Onder andere ook opdrachten en werkstukken waaraan de leerlingen voor, tijdens en na de reis werkten.

  • Project: schoolkrant: project waarbij de redactie van een schoolkrant van een school in Amsterdam naar Berlijn gaat. Informatie en handleiding.

Kennisquiz http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/kennisspel/index.html


Spel, waarin leerlingen hun kennis over Duitsland kunnen testen. Het spel gaat in op actuele ontwikkelingen in Duitsland, historische kennis en algemene kennis over het land.

WebQuests http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/webquest/index.html


WebQuests zijn onderzoeksgerichte opdrachten waarbij informatie grotendeels afkomstig is van het internet. Op het Duitslandweb verschijnen maandelijks WebQuests. De WebQuests worden voornamelijk gemaakt voor de vakken aardrijkskunde, Duits, economie, geschiedenis en CKV. De WebQuests over migratie en infrastructuur zijn voor het vak aardrijkskunde ontworpen. Daarnaast zijn de WebQuests ‘vakantie in Duitsland’ en ‘Nederlands-Duitse betrekkingen’ ook interessant voor het vak.

Dossiers


Hieronder worden voorbeelden van dossiers die op het Duitslandweb staan genoemd. Ongeveer drie keer per jaar verschijnt er op het Duitslandweb een dossier.

- Turk, Duitser of Europeaan? De Turkse gemeenschap in Duitsland



http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Turkse_gemeenschap/index.html

Alles over de Turkse gemeenschap in Duitsland.

- Oost Duitsland in de steigers. Vijftien jaar val van de muur.

http://www.duitslandweb.nl/dossiers/oost-duitsland/Land_in_de_steigers/Inleiding.html

De val van de Muur en Oost-Duitsland vijftien jaar later.

- Editie Berlijn. Amsterdamse schoolkrantredactie op locatie.

http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Schoolkrant/Editie_Berlijn/index.html

Schoolkrantdossier van het Montessori College Oost over hun bezoek aan Berlijn.

- De oude man van Europa. Hoe de vergrijzing Duitsland zal veranderen. 

http://www.duitslandweb.nl/dossiers/De_oude_man_van_Europa/Vergrijzing/index.html

Feiten en gevolgen van de vergrijzing in Duitsland.


Actueel http://www.duitslandweb.nl/actueel/uitgelicht/index.html


Het Duitslandweb streeft erna om elke dag het laatste nieuws op het gebied van Duitsland op de website te zetten. In het webdeel ‘Actueel’ staan de laatste nieuwsberichten. Daarnaast zijn er columns, boekbesprekingen en links naar andere sites te vinden. Ook op geografisch gebied is hier regelmatig interessante informatie te vinden. Handig om informatie te vinden is bovendien het trefwoordenregister.

Agenda http://www.duitslandweb.nl/agenda/activiteiten/index.html


In de agenda worden activiteiten die met Duitsland te maken hebben aangekondigd. Deze activiteiten lopen uiteen van seminars en lezingen tot theater en muziek evenementen. Ook op het gebied van onderwijs worden interessante activiteiten aangekondigd. Daarnaast zijn er verslagen van activiteiten te lezen.
Links http://www.duitslandweb.nl/links/index.html

Hier vindt men vele links naar sites die te maken hebben met Duitsland. Er is sprake van een zeer brede inslag, waardoor er op elk gebied interessante links te vinden zijn.


Deel B: Verwijzing bij artikelen in Geografie november/december

Hieronder staan per artikel in het Duitslandnummer van de Geografie (november/december 2005) interessante links naar het Duitslandweb.


Metamorfose op til. Duitsland vijftien jaar later.” Ton Nijhuis

Naslagwerk – geschiedenis na 1990

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Nieuwste_geschiedenis/index.html

Geschiedenis na 1990. Oost-West-integratie, binnenlandse en buitenlandse politiek.


Naslagwerk – politiek en staatsinrichting

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Politiek_en_Staatsinrichting/index.html

Diverse informatie over: de centrale regering; de grondwet; federalisme; hoofdrolspelers in de Duitse politiek; politieke partijen; het Duitse kiesstelsel; uitslagen van verkiezingen en de politiek en staatsinrichting in de DDR.


Dossier – Oost-Duitsland in de steigers

http://www.duitslandweb.nl/dossiers/oost-duitsland/Land_in_de_steigers/Inleiding.html

Over Oost-Duitsland vijftien jaar na de val van de muur.


Actueel - Artikelen

http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/actueel/uitgelicht/2005/10/Vijftien_jaar_Duitse_eenwording.html?keyword=Eenwording%20Duitse

‘Van euforie tot Ostalgie. Vijftien jaar Duitse eenwording’ Peter van Dam


Actueel - Boekbespreking

http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/actueel/boeken/2005/11/Ostdeutschland_war_nie_etwas_natxrliches.html?keyword=Eenwording%20Duitse

‘Gemankeerd gevoel Oost-Duitsland. Rita Kuczynski’s ‘Ostdeutschland war nie etwas Natürliches’. Filip Bloem.


Besturen in Europa. Het gewicht van Duitsland.” Virginie Mamadouh en Herman van der Wusten.

Naslagwerk – Duitsland en Europa

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Duitsland_en_Europa/index.html

In dit deel van het naslagwerk wordt de positie van Duitsland in de Europese Unie besproken. Er wordt onder andere ingegaan op: economische integratie; de uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten; integratie in de Europese Unie vanaf de jaren vijftig; Europese instituten; verdragen in de Europese Unie en onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten.


Dossier – ‘Duitsland in Europa’

http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Europa/index.html
Actueel – trefwoorden

Onder de trefwoorden ‘Europese Unie’ en ‘EU uitbreiding’ zijn vele artikelen te vinden die ingaan op de rol van Duitsland in Europa.


Ongelijkheid in kaart” Leo Paul.

Naslagwerk – geschiedenis na 1990 – Oost-West integratie

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Nieuwste_geschiedenis/index.html

Geschiedenis na 1990: Oost-West-integratie. Ook economische en maatschappelijke integratie.


Actueel – Boekbespreking

http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/actueel/boeken/2005/11/Ostdeutschland_war_nie_etwas_natxrliches.html?keyword=Eenwording%20Duitse

‘Gemankeerd gevoel Oost-Duitsland. Rita Kuczynski’s ‘Ostdeutschland war nie etwas Natürliches’. Filip Bloem.


De onmacht van het Duitse federalisme” Frank Eckardt

Naslagwerk – politiek en staatsinrichting

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Politiek_en_Staatsinrichting/index.html

Politiek en staatsinrichting. Diverse informatie over: de centrale regering; de grondwet; federalisme; hoofdrolspelers in de Duitse politiek; politieke partijen; het Duitse kiesstelsel; uitslagen van verkiezingen en de politiek en staatsinrichting in de DDR.


Gezocht: Duitse metropool” Marco Bontje

Dossiers – Het nieuwe Berlijn


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Verkiezingen/index.html

Het nieuwe Berlijn. Informatie over Berlijn voor potentiële bezoekers.



Onderwijsmateriaal – Excursiegids Berlijn


In de excursiegids Berlijn vind u per wijk informatie over de desbetreffende omgeving en een beschrijving van de vele bezienswaardigheden die u zou kunnen aandoen. Bovendien is bij elke wijk een beschrijving van een interessante wandeling, een uitgaanstip, een kennismaking met een gids of een didactische handreiking te vinden.

U kunt de gids bestellen of verdere informatie krijgen via bestellingen@dia.uva.nl.


Actueel – uitgelicht

http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/actueel/uitgelicht/2003/11/Wat_is_Berlijn_de_Duitsers_waardX.html?keyword=Berlijn

Wat is Berlijn de Duitsers waard? Mark Schenkel.


Het Ruhrgebied: eens Kolenpott, altijd Kolenpott?” Maurits Schilt

Naslagwerk – economie


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Economie/index.html

Gaat voor een deel ook in op het Ruhrgebied.



Onderwijsmateriaal – Ruhrgebied


In samenwerking met het KNAG stelt het Duitsland Instituut Amsterdam onderwijsmateriaal over het Ruhrgebied samen. Het materiaal is gericht op docenten en leerlingen uit de Tweede Fase en sluit aan op drie examendomeinen van het vak aardrijkskunde. (Regionale beeldvorming, politiek en ruimte en mobiliteit en vervoer / migratie en vervoer). Daarnaast richt een aantal vragen en opdrachten zich op de vakken Duits, geschiedenis, economie en CKV. Informatie en bestellen: www.knag.nl / tel. (030) 253 40 56 / idg@knag.nl.
Prenzlauer Berg: de mythe voorbij” Marco Bontje

Onderwijsmateriaal – Berlijn excursiegids


In de excursiegids Berlijn vindt u per wijk informatie over de desbetreffende omgeving en een beschrijving van de vele bezienswaardigheden die u zou kunnen aandoen. Bovendien is bij elke wijk een beschrijving van een interessante wandeling, een uitgaanstip, een kennismaking met een gids of een didactische handreiking te vinden. Informatie of bestellen zie bestellingen@dia.uva.nl.

Onderwijs – scholieren – ‘Bezoek Duitsland’


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/scholieren/Bezoek_Duitsland/index.html

Verslagen van bezoeken aan onder andere Berlijn.



Dossiers – Het nieuwe Berlijn


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Verkiezingen/index.html

Het nieuwe Berlijn. Informatie over Berlijn voor potentiële bezoekers.


Dossiers - Editie Berlijn


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Schoolkrant/Editie_Berlijn/index.html

Schoolkrantdossier van het Montessori College Oost over hun bezoek aan Berlijn.


Actueel – trefwoorden.

In de trefwoorden staat onder ‘Berlijn’ diverse artikelen en boekbesprekingen die ingaan op Berlijn.


Van kuilengravers tot harde werkers. Beeldvorming in Nederland” Leo Paul

Onderwijs – WebQuests – Nederlands-Duitse betrekkingen


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/webquest/NederlandsxDuitse_betrekkingen.html

De WebQuest gaat over hoe de relatie tussen Nederland en (West-) Duitsland zich na 1945 ontwikkelde. Ook wordt ingegaan op de betrekkingen met de DDR.



Naslagwerk – Nederlands-Duitse betrekkingen – Duitslandbeeld / Nederlandbeeld / Percepties van de DDR.


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Nederlands-Duitse_betrekkingen/index.html

In dit deel van het naslagwerk wordt een overzicht gegeven van respectievelijk het Duitslandbeeld en het Nederlandbeeld. Ook wordt een overzicht gegeven van percepties van de DDR.



Actueel – trefwoorden – Duitslandbeeld


http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/index.html?keyword=Duitslandbeeld

Hier staan onder ‘Duitslandbeeld’ enkele artikelen die ingaan op beelden van Duitsland.


Berlijn is ‘cool’. Op excursie naar Duitsland.” Leo Paul

Onderwijsmateriaal – excursiegids Berlijn


In de excursiegids Berlijn vind u per wijk informatie over de desbetreffende omgeving en een beschrijving van de vele bezienswaardigheden die u zou kunnen aandoen. Bovendien is bij elke wijk een beschrijving van een interessante wandeling, een uitgaanstip, een kennismaking met een gids of een didactische handreiking te vinden. Voor bestellen of informatie: bestellingen@dia.uva.nl.

Onderwijs – scholieren –Bezoek Duitsland


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/scholieren/Bezoek_Duitsland/index.html

Verslagen van bezoeken aan onder andere Berlijn en een overzicht van instanties die zich bezig houden met uitwisselingen.



Dossiers - Editie Berlijn


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Schoolkrant/Editie_Berlijn/index.html

Schoolkrantdossier van het Montessori College Oost over hun bezoek aan Berlijn. Ook tips om zelf een dergelijke reis te organiseren.




Dossiers – Het nieuwe Berlijn


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/Verkiezingen/index.html

Informatie over Berlijn voor potentiële bezoekers. Verhalen van studenten en kunstenaars, architectuur in Berlijn. Facts and figures over Berlijn en een overzicht van wat er te doen is in de stad.


Actueel – Trefwoorden – Berlijn

http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/index.html?keyword=Berlijn

In de trefwoorden staat onder ‘Berlijn’ diverse artikelen en boekbesprekingen die ingaan op Berlijn.


Paradox van de DDR” Christien Muusse

Onderwijs – WebQuests – Val van de Muur


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/webquest/Test.html

Over de aanleiding van en de uiteindelijke val van de Muur. Voornamelijk gericht op het vak geschiedenis.



Onderwijs – WebQuests – DDR film


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/webquest/DDRxfilm.html

Over de filmmaatschappij DEFA en de censuur waarmee deze filmmaatschappij te maken had. Voornamelijk gericht op de vakken geschiedenis en Duits.



Onderwijs – WebQuests – Demonstreren in de DDR


http://www.duitslandweb.nl/onderwijs/webquest/Demonstreren_in_de_DDR.html

Deze WebQuest gaat over demonstreren in de DDR en in het bijzonder in Leipzig.


Naslagwerk – geschiedenis – DDR 1949-1989 / 1989-1990

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Geschiedenis/index.html

Over de geschiedenis van de DDR.



Naslagwerk – geschiedenis na 1990 – Oost-West integratie


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Nieuwste_geschiedenis/index.html

Hier wordt ingegaan op de integratie tussen Oost en West Duitsland na de val van de Muur.


Naslagwerk – economie – DDR tot 1990 / integratie na 1990

http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Economie/index.html

Hier wordt ingegaan op de economische integratie na 1990 en de economie in de DDR.



Dossiers – Oost-Duitsland in de steigers


http://www.duitslandweb.nl/dossiers/oost-duitsland/Land_in_de_steigers/Inleiding.html

Over Oost-Duitsland vijftien jaar na de val van de muur.



Actueel – Trefwoorden – ‘DDR’


http://www.duitslandweb.nl/actueel/trefwoorden/1/index.html?keyword=DDR

Onder DDR staat een drietal artikelen die ingaan op de DDR.


Nederlandse boeren in Oost-Duitsland” Jarno Hoekman & Koen de Hond

Naslagwerk – economie – geografische voorwaarden / sectorale opbouw


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Economie/index.html

In dit deel van het naslagwerk wordt kort ingegaan op Oost-Duitsland en de agrarische sector daar.



Naslagwerk – geografie – landschap, klimaat en vegetatie / milieu


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Geografie/index.html

Ook hier wordt kort ingegaan op de agrarische sector in Oost Duitsland.



Naslagwerk – Duitsland en Europa – onderhandelingen


http://www.duitslandweb.nl/naslagwerk/naslagwerk/Duitsland_en_Europa/Onderhandelingen.html

Hier wordt ingegaan op het landbouwbeleid van de Europese Unie.



DEEL C: Duitsland op de kaart

Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) heeft in samenwerking met de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Universiteit Utrecht een aardrijkskundeposter over Duitsland ontwikkeld. Deze fullcolour poster zet Duitsland letterlijk ‘op de kaart’.



Duitsland en Europa


Voor de opzet van de poster stond het thema ‘Duitsland in Europa’ centraal. De hoofdkaart op de poster is een geofysische kaart van Duitsland, waarop de belangrijke Duitse waterwegen en ook de 42 grootste steden van Duitsland zijn aangegeven. Tevens maakt de kaart de grenzen van Duitsland en zijn negen buurlanden op kleurrijke wijze duidelijk. Op de poster staan daarnaast foto’s afgebeeld die de vele soorten landschappen die Duitsland rijk is verbeelden. Enkele tabellen en themakaarten geven extra informatie over het land: onder andere over de bevolkingsdichtheid en het exportcijfer. Om een verdieping van de stof mogelijk te maken en (de informatie over) Duitsland in een breder perspectief te plaatsen zijn ook ‘vlekkenkaarten en enkele tabellen over (Duitsland in) de Europese Unie opgenomen. Op deze wijze leren scholieren meer over het grootste buurland van Nederland én de positie die Duitsland in Europa inneemt.

Gebruik in de klas


Bij de poster is onderwijsmateriaal verschenen met daarin opdrachten voor uw leerlingen. Duitsland op de kaart stelt u in staat om op een concrete manier aan het werk te gaan met één land. Op een aanschouwelijke manier krijgen leerlingen een beeld (van het landschap) van Duitsland en enkele van zijn sociaal-geografische kenmerken. Bij de samenstelling van de poster en het materiaal is (thematisch) rekening gehouden met de onderwijsdoelen zoals geformuleerd voor de basisvorming voor het vak aardrijkskunde. Aan de hand van ‘voorbeeld Duitsland’ kunt u zo ook meer algemene aardrijkskundige onderwerpen en begrippen behandelen én vaardigheden toetsen.

Voorbeelden (VMBO)



Vraag 3 – Grote steden in Duitsland

In vraag 1 heb je al een paar deelstaten leren kennen. Drie van de Duitse deelstaten zijn eigenlijk steden. Hamburg en Bremen bijvoorbeeld. Kijk goed naar de grote hoofdkaart op de poster. Beantwoord de volgende vragen.



  1. Kijk naar Bremen en Hamburg. Waar liggen deze steden in Duitsland? Kies uit: zuidwesten, noordwesten, noordoosten, zuidoosten.

  2. In vraag 2 heb je kunnen zien dat deze twee steden in een rijker gebied liggen dan andere gebieden in Duitsland. Beide plaatsen zijn vanaf zee bereikbaar. Dit heeft iets te maken met de rijkdom van deze steden. Leg kort uit wat.



Vraag 6 – Rivieren in Duitsland

Bekijk de grote kaart in het midden van de poster. Het is een kaart waarop de deelstaten van Duitsland zijn afgebeeld. Ook kun je er verschillende soorten landschappen van Duitsland op terugvinden.

Kijk eerst naar de rivieren op de kaart. Pak ook een atlas erbij.


  1. In vraag 5 heb je al kort kennisgemaakt met een rivier die in Nederland én Duitsland stroomt. Noem nog een grote Duitse rivier die in de Noordzee uitmondt.

  2. Eén van de grootste rivieren van Duitsland is de Rijn. De Rijn begint in Zwitserland, en stroomt in Nederland in de Noordzee. Door hoeveel landen stroomt deze rivier?

  3. Rivieren dienen vaak als de grens van twee landen. Als je goed naar de kaart hebt gekeken, zag je dat bijvoorbeeld ook de Rijn een grens vormt. Zoek nu nog een rivier op in Duitsland die een grens vormt tussen Duitsland en een ander land.

Fototvraag: Op één van de foto's op de poster is de Rijn duidelijk te zien. Schrijf het nummer van deze foto op (Tip: Op de Rijn worden veel goederen vervoerd).

Informatie / bestellen


Informatie: Onderwijsafdeling, telefoonnummer: 020-525 36 96 / 88

De prijs van het materiaal bedraagt € 8,00 (excl. Verzendkosten). U ontvangt dan een poster en één set onderwijsmateriaal. U kunt kiezen uit niveau VMBO of HAVO/VWO.

Extra set onderwijsmateriaal: € 5,00 per stuk.

Bestellen: bestellingen@dia.uva.nl.


DEEL D: Onderwijsmateriaal Ruhrgebied

Het Ruhrgebied is volgens velen nog een somber en grauw industriegebied. Er vinden echter ingrijpende structuurveranderingen plaats. Zo biedt het Ruhrgebied niet alleen spraakmakend design en hoogwaardige cultuur, maar worden ook economie en ecologie hernieuwd bij elkaar ondergebracht. Aan de hand van het Ruhrgebied kunnen vele interessante (geografische) aspecten en thema’s worden behandeld. Het KNAG en het Duitsland Instituut Amsterdam hebben besloten over het Ruhrgebied een excursiegids en onderwijsmateriaal samen te stellen.


De excursiegids verschijnt binnen de serie Geografische Routes van het KNAG. Zie voor informatie hierover de site van het KNAG (www.knag.nl).


Het onderwijsmateriaal sluit aan op de excursiegids en verschijnt rond december. Het onderwijsmateriaal sluit aan op drie examendomeinen van het vak aardrijkskunde (regionale beeldvorming, politiek en ruimte en mobiliteit en vervoer / migratie en vervoer). Daarnaast richt een aantal opdrachten zich op de vakken Duits, geschiedenis en CKV. Het materiaal is evenals het gebied zeer geschikt voor vakoverstijgende excursies en onderwijsprojecten. In het materiaal wordt per ‘Ankerpunkt’ een aantal opdrachten uiteen gezet. De opdrachten in het materiaal zijn niet van A tot Z uitgewerkt, maar hebben tot doel een aanzet te zijn tot de uiteindelijke opdracht. Er is vrijheid om de precieze uitwerking van de opdracht aan de docent te laten.

Voorbeeldopdrachten

Beeldvorming van het Ruhrgebied (opdracht bij de Gasometer in Oberhausen)


Vakken: aardrijkskunde (geschiedenis) (CKV)

Leerlingen bedenken welk beeld zij hebben van het Ruhrgebied. Vanaf de Gasometer bekijken ze of deze beeldvorming klopt.



Vooraf (2 SLU):

Leerlingen bedenken wat ze verwachten te zien in het Ruhrgebied. Wat is hun beeld van het Ruhrgebied? Eventueel vragen ze ook ouders, grootouders, buren, etc. naar hun beeld van het Ruhrgebied. Ze stellen daartoe zes of acht vragen op. Deze vragen tonen ze van tevoren ter controle aan de docent. Deze beelden en verwachtingen die uit de antwoorden van hun ouders etc. komen, zetten ze schematisch uiteen en laten ze ter controle zien aan de docent.



Ter plekke (1 tot 1½ SLU):

Leerlingen bekijken de omgeving en bestuderen met behulp van het schema in hoeverre hun verwachtingen kloppen. Van hun waarneming maken ze aantekeningen.



Achteraf (2-3 SLU)

De leerlingen werken hun bevindingen uit in een schema. Ze bekijken hierbij in hoeverre hun verwachtingen overeenkomen met de werkelijkheid. Ook stellen ze een eindconclusie op waarin ze beschrijven wat hun beeld van het Ruhrgebied was en hoe dat (wel of niet) veranderd is door het bezoek.



Optioneel:

Voor taalzwakke leerlingen of ter stimulans van de creativiteit kan deze opdracht ook op een andere manier worden uitgevoerd. Leerlingen maken dan vooraf een collage van beelden die zij hebben van het gebied. Ter plekke vergelijken zij die beelden met de werkelijkheid. Achteraf maken ze weer een collage. Hierin komt dan het verschil tussen het beeld vooraf en het beeld dat ze achteraf hebben van het gebied naar voren.



Havenplan Duisburger Innenhafen


Vakken: aardrijkskunde

De haven kwam in de jaren zeventig leeg te staan. Het stadsbestuur besloot in 1993 om het verlaten deel van de haven bij de binnenstad te trekken, als onderdeel van de revitalisering van de stad. Veel opslagplaatsen zijn toen gerestaureerd en er zijn nieuwe woningen en bedrijfspanden gebouwd.

In deze opdracht maken leerlingen een plan waarin zij het haventerrein een nieuwe bestemming geven. Hierbij gaan ze uit van de verlaten haven zoals deze in 1993 was. Hun plan verbeelden ze op een poster.

Vooraf (1 SLU):

Leerlingen indelen in groepjes van 4 tot 5 personen. Met behulp van informatie uit de excursiegids en van het internet bereiden ze zich voor op de situatie in de haven. Ze bedenken mogelijkheden om een dergelijk terrein een nieuwe functie te geven. Deze opties zetten ze uiteen.



Ter plekke (1 – 1½):

Leerlingen lopen door de haven en bedenken welke functies ze de gebouwen willen en kunnen geven. Eventueel maken ze foto’s. het is de bedoeling dat de leerlingen ter plekke inspiratie opdoen voor hun uiteindelijke plan.



Achteraf (1 – 2 SLU):

Leerlingen stellen een plan op voor de haven. Ze bedenken wat ze willen en bovendien proberen ze hier beelden bij te vinden. Hun ideeën zetten ze uiteen op een A3 poster.



Informatie / bestellen


  • Excursiegids Ruhrgebied (KNAG in samenwerking met DIA.) De excursiegids ligt zeer waarschijnlijk in december voor u klaar. Circa 50 pagina’s fullcolour. Prijs circa € 16,00.

  • Onderwijsmateriaal Ruhrgebied (DIA). Het onderwijsmateriaal ligt zeer waarschijnlijk in december voor u klaar. Circa 25 pagina’s fullcolour. Prijs circa € 8,50.

Website: www.knag.nl

Telefoonnummer: 030 - 253 40 56

E-mail: info@knag.nl

DEEL E: ONGELIJKHEID IN DUITSLAND OP DE KAART

Opdrachten bij het artikel ‘Ongelijkheid in kaart’ van Leo Paul in Geografie nummer 9, november/december 2005.


Niveau: 4 havo / vwo
De vragen van deel A kunnen voor het lezen van het artikel van Leo Paul gemaakt worden, de vragen bij deel B gaan over het artikel ‘Ongelijkheid in kaart’ op bladzijde 12-13 in Geografie, nummer 9, 2005.

A OPDRACHTEN VOOR HET LEZEN VAN HET ARTIKEL ‘ONGELIJKHEID IN KAART’
LEO PAUL

1. Bestudeer in de Grote Bosatlas naar de kaarten GB 96 E t/m H. Wat valt je op aan deze kaarten? Beschrijf wat je ziet.



(Er zijn grote verschillen tussen voormalig Oost- en West-Duitsland.)
2. Bestudeer de kaarten GB 96E en GB 96A. In welke zes deelstaten is de werkloosheid het hoogst?

(Mecklenburg-Vorpommern; Sachsen-Anhalt; Brandenburg; Berlin; Thüringen; Sachsen.)
3. De deelstaat Beieren ligt ook in het oosten van Duitsland, maar in Beieren zijn geen grote (negatieve) verschillen met de rest van het land te zien. Hoe komt dat?

(Beieren maakte geen deel uit van de DDR en is van oudsher een rijke deelstaat.)
4. Hoe komt het dat de verschillen tussen de deelstaten in het oosten en die in het westen zo groot zijn?

(De deelstaten in het oosten maakten deel uit van de DDR en lopen daardoor nog steeds achter in strucureel-economische ontwikkeling op voormalig West-Duitsland.)
5. Op kaart GB 96C zie je dat de bevolking in de deelstaten in het oosten afneemt. In Berlijn groeit de bevolking echter wel. Hoe komt dat?

(Veel jongeren trekken van het Oost-Duitse platteland naar de steden en vooral naar Berlijn.)
6. Wat valt je op aan kaart GB 96F?

(Het aantal plaatsen in de kinderopvang is in de oostelijke deelstaten groter dan in de andere deelstaten.)
7. Hoe komt het dat er in de kinderopvang in deze deelstaten zoveel meer plaatsen zijn? Noem twee redenen.

(In voormalig Oost-Duitsland is grote werkloosheid. Hierdoor is er geen noodzaak kinderen naar de crèche te brengen. Bovendien werkten in de DDR veel vrouwen en daardoor was de kinderopvang daar al voor de val van de Muur goed geregeld. Ook wonen in de voormalige DDR relatief weinig jonge mensen.)
8. Op meer terreinen bestaan er verschillen tissen de deelstaten van de voormalige DDR en de andere deelstaten. Bedenk minstens twee terreinen waarop ook verschillen bestaan.

(Vergrijzing; arme en rijke deelstaten; politieke partij waarop gestemd wordt; milieu.)
9. Denk je dat Berlijn deze verschillen ook kent? Waarom wel of waarom niet?

(Voor een deel wel, maar in de meeste gevallen zijn de verschillen in Berlijn veel kleiner. Zo trekken bijvoorbeeld veel mensen trekken ook naar Berlijn om daar werk te vinden.)

B OPDRACHTEN NAAR AANLEIDING VAN HET ARTIKEL ‘ONGELIJKHEID IN KAART’

LEO PAUL

1. Lees het artikel van Leo Paul ‘Ongelijkheid in kaart’ goed door. Gaat het overal in Oost-Duitsland slecht?



(Nee, Leo Paul maakt een nuancering: in delen van Sachsen en Thüringen en in Berlijn gaat het minder slecht.)
2. Op de kaartjes in het artikel van Leo Paul zie je grote verschillen tussen voormalig Oost- en voormalig West-Duitsland. Ook binnen voormalig West-Duitsland zijn verschillen te zien. Noem twee gebieden waartussen verschillen bestaan.

(In de zuidelijke deelstaten Beieren en Baden-Württemberg gaat het economisch veel beter dan in de noordelijke deelstaten. Ook heerst er in delen van het Ruhrgebied grote werkloosheid.)
3. Bestudeer in het artikel van Leo Paul de kaart op blz.12 over de bevolkingsontwikkeling. In de toelichting bij het kaartje staat dat er rond de grote steden in Oost-Duitsland wel sprake is van groei. Reden hiervoor is de suburbanisatie. De suburbanisatie in Oost-Duitsland is veel sterker dan de suburbanisatie in West-Duitsland. Hoe komt dat?

(In West-Duitsland heeft de suburbanisatie zich al voltrokken. In Oost-Duitsland niet, onder andere omdat de DDR een arbeiders- en boerenstaat was en een proces als suburbanisatie daar niet bij paste.)
4. Op het kaartje op blz.13 dat over het aantal mensen in loondienst in Duitsland gaat, zie je dat groei- en krimplocaties vaak dicht bij elkaar liggen. Hoe komt dat?

(De gebieden in en rond de steden groeien, maar het platteland daarnaast krimpt juist sterk. Deze ontwikkeling is overigens in zowel Oost- als West-Duitsland.)
5. Kijk op blz.12 naar het kaartje dat over de groei in het aantal 75-plussers in Duitsland gaat. Vooral in de perifere, dunbevolkte gebieden in Oost-Duitsland neemt de vergrijzing sterk toe. Hoe komt het dat er vooral in Oost-Duitsland sprake is van een sterke vergrijzing? Waar trekken de jongeren heen?

(In het artikel wordt aangegeven dat veel jongeren wegtrekken vanwege de stagnerende economie en het geringe vertrouwen in de toekomst. De jongeren trekken naar de steden en naar voormalig West-Duitsland.)
6. Beschrijf de migratie van Oost- naar West-Duitsland vanaf de val van de Muur in 1989 aan de hand van het artikel van Leo Paul in vier regels.

(Vlak na de hereniging was er sprake van een grote migratiestroom van Oost-Duitsers naar het Westen. Deze stroom stagneerde halverwege de jaren negentig. Vanwege de stagnerende economie en het geringe vertrouwen in de toekomst is de migratie naar West-Duitsland vanaf 1995 weer toegenomen.)
7. Aan het einde van zijn artikel noemt Leo Paul een aantal redenen waardoor de (economische) ontwikkeling van Oost-Duitsland zo achter is gebleven. Welke redenen zijn dat?

(Er is een schaarste aan goede ideeën; een groot geloof in effectiviteit van subsidies; een verouderd idee van staatsingrijpen en een grote gerichtheid op het ondersteunen van investeringen in de kenniseconomie.)

8. Wat kan er denk je gedaan worden om de verschillen tussen Oost- en West-Duitsland te verkleinen?
(Hierop kunnen veel verschillende antwoorden komen. Het is de bedoeling dat de leerlingen met iets creatiefs komen. Er zijn hier dus geen goede en foute antwoorden.)



geografie november/december 2005 Uitgave van het KNAG




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina