Let op! Omdat de afbeeldingen uit dit document zijn verwijderd, komen de paginanummers niet overeen met de papieren versie van dit rapport. N. B



Dovnload 3.28 Mb.
Pagina1/63
Datum23.07.2016
Grootte3.28 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   63


Let op! Omdat de afbeeldingen uit dit document zijn verwijderd, komen de paginanummers niet overeen met de papieren versie van dit rapport.
N.B. Because the illustrations have been removed from this document the page numbers no longer correspond with those of the printed version of this report.

Herkomst Gezocht


Deelrapportage


III

Begeleidingscommissie:

Projectgroep:







R. Ekkart (Voorzitter)

K. Beijers

R. Weiss-Blok

G. Boudewijns

H. d'Ancona

R. Bruin

R. Naftaniël

S. Coene




C. van den Donk




R. van Egmond




N. Hirschfeld




H. Marres-Schretlen




E. Muller




F. van Regteren Altena




P. Schrier



















februari 2002

Uit de gegevens in deze deelrapportage kan meestal niet zonder meer worden afgeleid op welke manier het kunstvoorwerp het bezit van de genoemde persoon verliet. Gebeurde dit bijvoorbeeld onder dwang of door reguliere verkoop? Om deze vraag te kunnen beantwoorden is nadere informatie vanuit het publiek en aanvullend onderzoek nodig. In deze deelrapportage wordt de huidige stand van onderzoek gepubliceerd. Aan de gegevens

zoals u die hier aantreft kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.


The manner in which the art object left the possession of the person mentioned cannot be simply deduced from the data contained in this interim report. Did this, for example, take place under coercion or as a normal sale? Further information from the general public and additional research are required in order to be able to answer this question. This interim report publicises the current state of affairs. No rights can therefore be inferred from the data to be found here.

Inhoudsopgave

Voorwoord 5


Aanbevelingen Proefproject 6
Aanbevelingen Restitutie Kunstwerken 7
Onderzoeksmethodiek ‘Herkomst Gezocht’ 8
Stroomdiagram 10
Leeswijzer schilderijen 11

Bronnen, verwijzingen en afkortingen 12

Eigenaren en collecties 13


Objectrapportage Schilderijen 17

Kunstenaarsindex 254


English texts 262
Voorwoord
Voor u ligt de derde deelrapportage van het Bureau Herkomst Gezocht. Het bevat de resultaten van het onderzoek naar de herkomst en de oorspronkelijke eigenaren van de ruim 4000 kunstwerken die na de oorlog uit Duitsland zijn teruggehaald en nu nog in beheer zijn bij de Nederlandse staat. De rapportage behelst dit keer circa 500 schilderijen. Deze zijn tevens te vinden op de website van het project www.herkomstgezocht.nl. Later dit jaar zullen deelrapportages over de resterende schilderijen en de voorwerpen van kunstnijverheid openbaar worden gemaakt.
In deze rapportage vindt u een aantal schilderijen waarvan de oorspronkelijke eigenaar na de oorlog niet bekend was, maar nu door het onderzoek van Bureau Herkomst Gezocht wél naar voren is gekomen. Zo zijn de bestaande schilderijenlijsten van de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co. gedigitaliseerd. Dit leverde belangrijke nieuwe herkomstgegevens op en heeft in 2001 geresulteerd in de teruggave van een schilderij aan de erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaar.
Tevens vindt u, net als in de voorgaande rapportages, een aantal gevallen waarbij vraagtekens kunnen worden gezet bij de afwikkeling na de oorlog. Het verheugt de commissie Ekkart en het onderzoeksteam van Herkomst Gezocht dan ook zeer dat de Staatssecretaris over restitutieverzoeken geadviseerd zal worden door de recent ingestelde Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog. Gezien de hoge leeftijd van sommige belanghebbenden is deze nieuwe ontwikkeling zeer toe te juichen.
Juist die schilderijen waarover maar zeer beperkt archiefmateriaal ter beschikking staat en de herkomst-geschiedenis lacunes vertoont zijn om deze reden in de deelrapportage afgebeeld. De commissie en het Bureau Herkomst Gezocht hopen dat eenieder die aanvullende informatie heeft over voorwerpen uit de NK-collectie, door deze publicatie gestimuleerd zal worden om deze door te geven aan het Bureau Herkomst Gezocht.
R.E.O. Ekkart

Voorzitter commissie Ekkart


Ch. E. van Rappard-Boon

Hoofd Bureau Herkomst Gezocht



Aanbevelingen
Dit zijn de aanbevelingen, geformuleerd door de commissie Ekkart naar aanleiding van het proefproject, zoals deze gepubliceerd zijn in ‘Herkomst gezocht, Rapport van het proefonderzoek naar de herkomst van de onder beheer van het Rijk gebleven uit Duitsland gerecupereerde kunstwerken’, april 1998, p.23.
Op grond van het verrichte onderzoek en de hiervoor besproken resultaten daarvan komt de commissie tot de volgende aanbevelingen:
1. Aangezien de inventaris van het ICN geen bruikbaar beeld geeft van hetgeen kan worden achterhaald over de herkomst van de tot de NK-collectie behorende kunstwerken, is het zeer wenselijk de in de jaren 1945-1952 verzamelde informatie dienaangaande, die zich bevindt in het archief van de Stichting Nederlands Kunstbezit in het Ministerie van Financiën, systematisch voor alle thans nog onder beheer van het Rijk vallende NK-nummers te verzamelen en in de inventaris van het ICN in te voeren.
2. Voor alle schilderijen en tekeningen en voor die objecten, waarvoor de aan het archief van de SNK ontleende informatie daartoe aanleiding vormt, dient het onderzoek te worden uitgebreid tot aanvulling van de gevonden gegevens aan de hand van andere blijkens het verkennend onderzoek relevante informatiebronnen, met name de documentatiebestanden van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, met inbegrip van veilingcatalogi en andere gedrukte bronnen. Waar daartoe indicaties aanwezig zijn dienen ook elders berustende bronnen te worden geraadpleegd, zoals bij het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie en bij diverse overheidsarchieven berustende bestanden en de nog aanwezige archieven van kunsthandelaren en veilinghuizen.
3. Het is wenselijk dat een overzicht wordt gemaakt van de door de SNK en haar rechtsopvolgers bewerkstelligde teruggaven van kunstwerken.
4. Het is wenselijk dat in samenhang met het door de diverse commissies uitgevoerde onderzoek met betrekking tot het rechtsherstel en aanverwante onderwerpen, ook aandacht wordt besteed aan de juridische kaders en de werkwijze van de Stichting Nederlands Kunstbezit. Daarbij dienen de handelingen van de SNK te worden geplaatst tegen de achtergrond van de bredere regelgeving inzake rechtsherstel. Aandacht moet hierbij onder andere worden besteed aan de formulering en toepassing van de begrippen vrijwillige verkoop, gedwongen verkoop, confiscatie en roof, en tevens aan de wijze waarop teruggave van kunstvoorwerpen werd gerealiseerd. Het is uitermate gewnest dat daarbij ook antwoord wordt gegeven op de vraag welke mogelijkheden voor terugverkrijging bestonden voor kunstwerken die gedurende de oorlog onder dwang van eigenaar waren verwisseld, maar niet naar Duitsland waren afgevoerd.
5. Het is noodzakelijk dat in al die gevallen waarin uit de hiervoor aanbevolen onderzoekingen aanwijzingen voortkomen, die het vermoeden wekken dat er niet eerder gesignaleerde rechten van derden op kunstwerken uit de NK-collectie rusten of die aanvullende informatie bieden die bij een vroegere afwijzing van claims niet bekend was, een actief onderzoek wordt bevolen. Tot dergelijk actief onderzoek behoort ook het opsporen van mogelijke rechthebbenden. Dergelijk onderzoek dient uitgevoerd te worden zodra de aanwijzingen daartoe zijn geconstateerd en niet te wachten op de afronding van de onder de voorgaande punten geadviseerde onderzoeken.

Aanbevelingen Restitutie Kunstwerken
In april 2001 heeft de commissie Ekkart ten behoeve van de regering adviezen over het restitutiebeleid geformuleerd. Het betreft een samenhangende reeks aanbevelingen over de te hanteren uitgangspunten ten aanzien van de teruggave van door particuliere eigenaars verloren kunstwerken. De regering heeft deze aanbevelingen grotendeels overgenomen bij brieven d.d. 29 juni en 16 november 2001 en is overgegaan tot de instelling van de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog. Aan deze commissie zullen de concrete verzoeken tot teruggave van NK-voorwerpen worden voorgelegd.
1. De commissie adviseert het begrip "afgehandelde zaken" te beperken tot die zaken waarin door de Raad voor het Rechtsherstel of een andere bevoegde rechter een vonnis is gewezen of een formele schikking tussen rechthebbenden en boven de SNK geplaatste organen is getroffen.
2. De commissie adviseert het begrip nova een ruimere interpretatie te geven dan tot nu toe in het beleid gebruikelijk is en daaronder ook afwijkingen ten opzichte van de vonnissen die zijn uitgesproken door de Raad voor het Rechtsherstel te rekenen alsmede de resultaten van veranderd (historisch) inzicht ten aanzien van de rechtvaardigheid en consequentie van het toen gevoerde beleid.

3. De commissie adviseert om verkoop van kunstwerken door joodse particulieren in Nederland vanaf 10 mei 1940 te beschouwen als gedwongen verkoop, tenzij nadrukkelijk anders blijkt. Hetzelfde uitgangspunt dient te worden gehanteerd bij verkopen vanaf 1933 respectievelijk 1938 door joodse particulieren in Duitsland en Oostenrijk.


4. De commissie adviseert om terugbetaling van verkoopopbrengsten alleen in het geding te brengen indien en voor zover de toenmalige verkoper of zijn erven daadwerkelijk die opbrengsten ter vrije beschikking hebben gekregen.
5. De commissie adviseert om bij de toepassing van deze regeling bij twijfel of men de opbrengsten daadwerkelijk heeft genoten, aan de rechthebbenden het voordeel van de twijfel te gunnen.
6. De commissie adviseert om, indien bij een teruggave gehele of gedeeltelijke teruggave van verkoopopbrengsten noodzakelijk is, het bedrag te indexeren volgens het algemene prijsindexcijfer.
7. De commissie adviseert om bij teruggaven af te zien van de doorberekening van de beheerskosten, die indertijd door de SNK waren vastgesteld.
8. De commissie adviseert dat tot teruggave kan worden overgegaan indien het eigendomsrecht in hoge mate aannemelijk is gemaakt en er geen aanwijzingen zijn die dat tegenspreken.
9. De commissie adviseert om de eerder niet door de eigenaren gebruikte mogelijkheden tot terugkoop weer open te stellen, voorzover althans andere gehanteerde criteria niet al zouden leiden tot een teruggave zonder financiële compensatie.

Onderzoeksmethodiek ‘Herkomst Gezocht’

Voor het onderzoek naar de herkomst van de NK-collectie van het Instituut Collectie Nederland wordt gebruik gemaakt van het archief van de Stichting Nederlandsch Kunstbezit (SNK), het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) en andere archieven.


De archivalia, gevormd door de SNK in de jaren 1945-1951, zijn ontsloten met behulp van de inventaris gemaakt door J. Hazemeijer (1990). Voor een goed gebruik van de inventaris is een stroomdiagram vervaardigd, zodat de onderzoeksmethodiek gestandaardiseerd is.

Het stroomdiagram geeft aan welke archiefstukken in ieder geval bekeken dienen te worden, om de herkomstgegevens in het SNK-archief te vinden. In deze beschrijving van de onderzoeksmethodiek wordt in het kort ingegaan op de onderdelen van het stroomdiagram voor schilderijen. Voor meubelen, keramiek en andere objecten wordt een op die categorie aangepast stroomdiagram gebruikt met de daarvoor van toepassing zijnde archiefstukken.






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   63


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina