Lezing over namen



Dovnload 112.76 Kb.
Datum24.07.2016
Grootte112.76 Kb.
Ing. M.H.L.W. Schupp

Romenkamp 74

6438 JH Oirsbeek

0610402218

12-02-06.

LEZING OVER NAMEN.
HOE KOMT IEMAND ER TOE, UIT HOBBYISME, zich te verdiepen in de betekenis van namen van personen, straten en plaatsen.
En dat wel om de eenvoudige reden dat ik als kleine jongen al dacht, hoe zou men er toe gekomen zijn om die straat of plaats te noemen zoals zij nu heet ?.
De interesse was er dus al heel jong, maar dan latent.

Hetgeen zoveel betekent als, IN HET ACHTERHOOFD.


Altijd nieuwsgierig, is een andere invulling, om steeds alert te zijn om iets op te steken, niet zozeer ter materiele verrijking, maar alleen om de geestelijke verrijking, om te weten waar het over gaat.

In die zin heeft zich dan ook een brede interesse ontwikkeld na mijn pensionering, ten aanzien van voornoemde belangstelling voor namen.


Maar nu volgt de ervaring daarbij opgedaan, dat je eenmaal daarmee beginnend, van de ene in de andere interesse terechtkomt.

Dit dus ter waarschuwing voor diegene die afschrikt om opgescheept te worden met een niet meer te stuiten nieuwsgierigheid naar dat alles en nog wat.


Hiermee bedoel ik, dat ik terecht kwam in de maalstroom van de aanverwante disciplines, zoals

geschiedenis, topografie, toponymie, etymologie, enzovoort, enzovoort.


Maar dat alles is inherent met je belangstelling voor dat alles, en je neemt het op de koop toe.

Een en ander in de context, het hoort erbij, dus neem je het erbij.


ECHTER DAT ALLES, WORDT GECOMPENSEERD DOOR DE GENOEGENS DIE JE ER TENSLOTTE AAN BELEEFT.
Als leidraad voor de geplande lezing, ga ik voor mij zelf de nodige punten vastleggen.
1* Mijzelf voorstellen, daarbij o.a. plaats en jaar van geboorte, korte levensloop, hobby´S , klassieke muziek luisteren, zingen verleden tijd, auto rijden daarbij genietend van de natuur en alles wat ik onderweg zie, lezen, geschiedenis, genealogie, lekker koken, en niet te vergeten het schrijven van brieven en verhalen waaronder werkverhalen, belevenissen, en vooral kritiek op kranten verhalen als men weer iets verkeerds weergeeft, enz. enz..
2* Om te beginnen denk ik iets te vertellen over persoonsnamen, zowel voor-, als achternamen, met de betekenis en de achtergronden.

In de eigen familie wist iedereen wie wie was.

Pap heette Piet, Mam Mia, de oudste zoon Jan, de oudste dochter Francien, dan kwamen achter elkaar

nog Willem, Johan en dan volgden eventueel nog enkele namen zoals vroeger gebruikelijk was in rijke roomse gezinnen.


Dan begon het probleem, want de broer van Pa Piet had een broer die Johan heette, en deze had ook weer kinderen. Deze en gene had dezelfde naam als de kinderen van Piet.
Om nu te onderscheiden wie je nu bedoelde, de kinderen van Piet of Johan, begon men met het onderscheiden door te praten over:
A* Jan van Piet en Mia.

B* Jan van Johan.


Het vervolg is dan weer, als er verdere kinderen komen van Francien, de dochter van Piet en Mia, deze worden genoemd*
C* Jan van Jan van Piet en Mia..
Dit wordt natuurlijk een eindeloze reeks, waarop men heeft gezocht naar een nadere omschrijving in de vorm van bijvoorbeeld een plaatsaanduiding.
Als mogelijk voorbeeld haal ik hierbij aan, Piet en Mia van Valkenberg, piet en Mia van Huls enz. enz..
En dat allemaal natuurlijk nog te bezien in een beperkte Familiezin.

Naar buiten toe werd een en ander natuurlijk moeilijker.

Om de heel eenvoudige reden dat er meer namen in zicht kwamen.

Derhalve moest er een steeds grotere vorm van onderscheiding komen, om te weten met wie je van doen hebt.


Als tussenvorm ontstond de benaming, ZOON VAN, die resulteerde in de namen met de toevoeging van de S´.

Derhalve kreeg je namen als, JANSEN, PIETERSEN, WILLEMSEN, JOHNSON, JACOBS, een en ander met een of twee ss´n al naar gelang van de notulist.

Deze benamingen werden later de familie namen.

Deze namen werden ook wel GELATINISEERD, om er deftiger uit te zien.

Zo werd Jacobs geschreven als JACOBI.
Om een lang verhaal kort te maken, mijns inziens heeft het Regime van Napoleon, er toe bijgedragen, dat er en einde gekomen is aan de onduidelijkheid, ten name van onze naamgeving.
De verklaring van enkele namen,

Maria,, Griekse vorm van Mirjam, mogelijk de verlangde of door God geliefde. Er zijn wel 60 verklaringen.

De Verlangde, kan ook Desirée worden

Jesus,, Jahweh-redt, is hulp.

Jacob,, Persoon die vasthoudt. Ook wel verklaard als, hij die de hiel greep, oftewel hielenlichter in verband met het bedonderen van zijn broer Ezau.

Petrus,, steenrots, nieuwe naam voor Simon, hem door Jesus gegeven. Steenolie in Kerkrade.

Dan nog een zeer belangrijke naam, namelijk Johannes.

Deze heeft als betekenis, GOD IS GENADIG.

Toevallig was in mijn familie deze naam al toebedacht aan mijn OUDVADER, oftewel voor degene die het interesseert, de vader van de grootvader, van de grootvader van mij, zijnde Reinier Schupp, ga er maar aan staan. Deze moet rond 1750 geboren zijn te Berlijn.
Schupp zou afgeleid zijn van Shoupo, oftewel zoiets als vissoep, derhalve visser.

Ikzelf houd het op een afleiding die met DUWEN te maken heeft.

Denk daarbij aan een SCHOEPKAR, oftewel kruiwagen, zoals die in Kerkrade wordt genoemd.
Bij de geboorte van mijn kleinzoon Yannick op 8-8-2000, was niemand er zich van bewust dat deze naam uiteindelijk was afgeleid van de naam Johannes.

Mijn zoon Chris en zijn vrouw Corinne kozen deze naam alleen maar op het feit dat zij het zo een geweldige naam vonden, natuurlijk is dat ook zo.

Wat zij niet beseften, was dat zij bij de keuze van de doopnamen kozen voor de volgorde,

Yannick, Johannes, Wilhelmus.

Daarbij de eer gunnend aan de vader van mijn schoondochter, om achter elkaar twee keer genoemd te worden, alvorens mijn naam ter sprake kwam.

Dit druist in tegen de oude gewoonte, om een kind te vernoemen naar de PEETVADER, respectievelijk de PEETMOEDER.


Voncken, achternaam mogelijk te maken hebbend met de Duitse evenknie Funke, oftewel de vonken spatten eraf.

Dus mogelijk met het beroep van smid te maken hebbend.

Daarnaast het begrip voor iemand als bijnaam voor briljant of geestig persoon. De vonken spatten eraf.

René, net als bij een neef van mij, vond de familie het kennelijk niet meer zo een charmante naam van de Peetvader, zijnde Reinier, om aan de nieuwgeborene mee te geven.

Daarom werd voor René gekozen.

Door onkunde over de betekenis van namen had men niet in de gaten dat men het kind een heel andere naam meegaf dan de peetvader, ofwel van de peettante.

Reinier betekent namelijk, raadgever van de Heer, een zeer mooie titel, terwijl René de betekenis heeft van, Hergeborene. Overigens ook een hele mooie naam.
Deze naam brengt mij op de naam Natalia.

Deze betekent zoveel als, geboren op Kerstmis. Oftewel op de geboorte dag van de Heer.

Varianten zijn, Natascha, Noël enz.

Het land Natal dankt zijn naam aan het feit dat het op Kerstdag is ontdekt.


Even naar de familie naam Lortije, deze heeft als betekenis, De Netel, hierbij te denken aan brandnetel.

In Frankrijk spreekt men van, C°est un paquet d’orties, oftewel een kruidje Roer me niet.

Als een L`Orty dan ook stekelig is, doet hij gewoon eer aan zijn naam.
Zelissen:

Deze naam, is naast die van Marcelis, Seelen, Zeelen en Zelis afgeleid van Ceelen, dat komt van Marcellinus of Marcellus, op zich een vleivorm van Marcus.

Marcus zou een afleiding zijn van Mars de oorlogsgod, en betekent DE STRIJDBARE.
Beugels:

Volgens de geleerden een moeilijk te herleiden naam.


Roberts:

Oftewel Robrecht betekent zoveel als SCHITTEREND DOOR ROEM. De “S” duidt op het “zoon” van.


Cleutgens:

Verwant aan de familie namen; Cloth, Cloets, Cloetgens enzovoorts.

Deze namen zijn afgeleid van de naam CLAUDIUS. (U weet wel, CLAUDIUS CIVILIS).

Deze naam schijnt weer een Latinisering te zijn van Chlodovech, zie hierna.


Louis, via via afgeleid van de Germaanse naam Chlodovech.

Beter bekend als Koning Clovis, de eerste christen koning, gedoopt door Bisschop St. Remigius te Reims in 496.

Betekent,, Beroemde strijder, maar kan ook betekenen, hij die op buit uit is.

Grappig daarbij is dat zijn vrouw Chlotilde dezelfde betekenis in haar naam draagt, althans wat betreft het eerste gedeelte.


Remigius,, Betekent,, Voerder van de roeiriem??.
Enkele leuke wetenswaardigheden over de betekenis van namen.
U heet Bert, maar welke Bert.

Is dat Lambert, Hubert, Albert, Egbert, of welke Bert dan ook, Bert of Brecht heeft als betekenis, Briljant of de Schitterende.

Lambert via Landi-bert betekent de Schitterende LANDHEER.

Hubert, via Hubert of Huibrecht betekent, SCHITTEREND VERSTAND.

Albert, via Adelbert, betekent, SCHITTERENDE ADEL.

Egbert = BEROEMD ZWAARDVECHTER.


De (-us) achtervoeging in persoonsnamen, is niet meer of minder dan een Latinisering.
Elisabeth, nog zo een prachtige naam.

Betekent zoveel als, de aan god toegewijde of gewoon, Gods-Huis.

Elisa zovel betekenend als God, en Beth als Huis.

De betekenis van de tweede letter in ons Alfa-Beth, heeft diezelfde betekenis.


Krewinkel, een Duitse naam met als betekenis, KRAAIENHOEK. Denk aan winkelhaak.

Naam duidt op afkomst van plaats.


Een leuk boekje over familie namen is, FAMILIENAMEN in Limburg van Crott en Hoen.

Nog enkele exemplaren te koop. Bij laatstgenoemde in Neerbeek.

Voor voornamen is er o.a. het niet dure prisma boekje Voornamen, te koop.

Wie er meer geld voor over heeft is aan te bevelen, DE HEILIGEN van Stijn van der Linden.

ISBN nummer, 90 254 1141 x., kosten plusminus 45 euro.


Hier wil ik overstappen op de herkomst en betekenis van plaatsnamen.
Met daarnaast de straatnamen, een en ander zo als het uitkomt.
De simpele reden hiervoor ligt gelegen in het feit, dat de eerder genoemde namen Louis en Remigius direct in contact staan met Schimmert.

In 1949 voert een zekere heer H. Beckers aan dat Schimmert, een van de duidelijk herkenbare Frankische Dorpen is, te herkennen aan een waterpoel in het centrum van een gemeenschap, gelegen aan een punt waarop drie of vier wegen samenkomen.

Deze poel was in eerste instantie bedoeld als drinkplaats voor het vee, en daarnaast als Bluspoel.

Dit punt heeft zeer waarschijnlijk gelegen daar waar nu, de Vauwerhofweg uitkomt op de hoofdweg door Schimmert. Door de wegverlegging ter plaatse, kun je wel zeggen, ze hebben de NAAMGEVER van SCHIMMERT onder het asfalt gestopt.

In latere tijden ontstonden rond deze punten, de dorps centra, met kerken en openbare gebouwen.

Wat Schimmert betreft schijnt er een lichte opschuiving plaatsgevonden te hebben, een en ander gezien de afstand tot de kerk.

Mogelijk wijst de naam Mareweg naar een verbintenis met de bedoelde drinkplaats, gezien zijn ligging.

De Camping Mareveld ontleent zijn naam aan zo een drinkpoel.

Variaties op deze naam kom je geregeld tegen in het Limburgse, waarbij te denken valt aan de talloze Mareveld en Maarstraten.

Al deze feiten op een rijtje zettend, kom ik tot de conclusie, dat Schimmert een historie heeft die minstens 1500 jaar teruggaat.


Frappant daarbij is, dat in Kerkrade ooit een MAJERVELD in de volksmond bestond, doch door de beruchte versprekingen eigenlijk MARERVELD heette.

Oftewel MAARVELD.

Sinds 7-Februarie- 1945, heet deze plek nu Old Hickory-Plein

Daarnaast is Kerkrade in die zin ook heel duidelijk herkenbaar als Frankisch, ondanks dat Kerkrade niet vermeld wordt door genoemde Hr. Beckers.

Daarbij te denken aan de RONGE POOL, in het centrum.
In Oirsbeek onder andere is de door Beckers genoemde situatie heel duidelijk waarneembaar op oude prenten bij onder andere de kerk, en daarnaast het toenmalige gehucht Gracht, dat vandaag de dag, gewoon deel uitmaakt van Oirsbeek, dat je kunt spreken over een Frankische nederzetting.
Oirsbeek;
Uit te spreken als OORSBEEK.
Dit heeft te maken met het feit dat een I, als verlenging van de voorgaande letter moest worden gezien.
Dit dorp ontleent zijn naam aan de oorspronkelijkeb bronrivier, de OU.
Dit is zeer waarschijnlijk, een Keltische naam voor een WATERLOOP.
Deze Bron-rivier, vond zijn oorsprong ter rechter zijde van de huidige kerk van Amstenrade, en de daarnaast gelegen hoeve.
Deze bronrivier gaf zijn naam aan OIRSBEEK.
Latere bewoners, wisten niet meer het verband, tussen de herkomst naam, en vernoemden hun water, DE VLOOD.
Door het feit, dat deze waterstroom inmiddels praktisch geheel is gekanaliseerd, weet de huidige generatie nauwelijks nog dat hun dorp, ooit is vernoemd naar een VERDWENEN RIVIERTJE.

Leuk is dat de naam van de nog te bouwen appartementen op de hoek Provincialeweg en Parallelweg

te Amstenrade, naast Steakhouse Léon, de naam krijgen "Aen de Beak".

Inderdaad heeft hier vroeger de OU, of de Oirsbeek gelopen.


Net als bij de persoons namen, gaat het bij plaatsnamen erom, hoe maak je duidelijk, om aan te geven welke plaats men bedoelt.
Hierbij viel mij een frappante vergelijking in met de dieren.

Laat je kat of hond uit, en gegarandeerd dat hij of zij de weg terugvindt naar ZIJN home.

Ze hebben niet geleerd wat hun adres naam is, toch vinden ze hun weg terug.

Datzelfde vindt je terug bij natuurvolken zoals de Pygmeeën, deze weten feilloos hun weg in de rimboe te vinden.

Later heb ik geleerd,dat ook kat en hond éérst een weg moeten hebben begaan om hem terug te vinden.

Kennelijk bezitten zij een groter herkenningsvermogen.


Wij moderne mensen hebben dat in zekere zin ook, maar als we anderen willen vertellen waar we wonen, dan hebben we hulpmiddelen nodig, om de ander duidelijk te maken hoe ze ons kunnen vinden.
Daartoe gebruiken we dan bijvoorbeeld terrein omstandigheden.
Het mag duidelijk zijn, dat als je in de wijde omgeving een herkenbaar punt hebt, dat nauwelijks te vergelijken is met een ander punt in diezelfde wijde omgeving, je gemakkelijk kunt praten over bijvoorbeeld, bij de Eik.
De varianten daarbij zijn zeer talrijk. Te denken valt aan,

Gelegen op een berg. Berg en Terblijt

Gelegen aan een water. Epen, Eupen, Gulpen, APINIS

Gelegen aan een bos. Houthem, Rotem, Holset, HULSBERG

Gelegen aan een beek. Geleen, Neerbeek, Strabeek, Opglabbeek, Strabeek, Keutelbeek,

Gelegen aan een moeras, oftewel Broek. Broekhem,


Naar aanleiding van deze laatste groep, wil ik er graag op wijzen, dat zelfs de grootste geleerden in de wereld af en toe en steekje laten vallen.

Hiermee aangevend dat je niet zomaar alles moet geloven wat er op papier staat.


In die zin wil ik graag opmerken, dat ik als leraar in het avond –onderwijs, fouten ontdekte in bepaalde leerboeken.

Mijn leerlingen daarop opmerkzaam makend, kreeg ik als vraag, weet U het dan beter als de schrijver?.

Jammer genoeg voor hun, was dan ook dat ik het beter wist.

Vooral op het gebied wat betreft naamgeving, valt waar te nemen dat er heel vaak Volksetymologie oorzaak is van grote misverstanden.

Gelukkig verbeteren latere geleerden dan weer een en ander, maar later blijkt dat ook zij er naast zaten.

In die zin heb ik ontdekt dat het er op aan komt, dat je eigenlijk alles, maar dan ook alles moet weten om meteen alles goed te doen.

Gewoon het feit dat wij allen mensen zijn, maken we ook fouten.
Daarom dan ook de HERHALING, Geloof niet alles wat geschreven, maar ook niet alles wat er gezegd wordt.
WEES ALTIJD KRITISCH.
In voorgaande zin ben ik zelf altijd bezig geweest, met de vraagstelling, KLOPT DIT WEL.
Als eenvoudig mens kwam ik daarbij meerdere keren er achter dat de namen Drs., Dr., Prof., enzovoort, alleen maar een academische titel inhouden, maar niet betekenen dat zij altijd gelijk hebben.
Een en ander niet bedoeld om de onschatbare waarde te ontkennen, maar meer om aan te tonen dat ook zij zich kunnen vergissen.
En niets is menselijker dan zich te vergissen.
In verband hiermee, lijkt het mij leuk om in Kerkrade enkele voorbeelden aan te halen.
Enkele jaren geleden is daar uitgegeven het prachtige boekwerkje, de straatnamen in Kerkrade.
Mijn mening is, dat IEDER KERKRAADS GEZIN, dit prachtige boek in zijn bezit zou moeten hebben.

Overigens heeft dit mij geïnspireerd om voor Oirsbeek iets dergelijks op te stellen, dat heet, Oirsbeek en zijn Straatnamen.


Terug naar Kerkrade, door gebrek aan kennis van historische gegevens, werd bijvoorbeeld de Slakbeemdenweg totaal verkeerd gesitueerd, zodat de Slack, oftewel de REGENVOERENDE GEUL, waaraan de weg zijn naam te danken had, zijn water BERGOP, naar de Crombacher-Beek moest afvoeren.

Terwijl het simpel had moeten zijn , de Slackbeemden voerden hun water af in de Anstel.


De volgende voorbeelden zijn de verkeerd vertaalde namen Bruck en Brugghe.
Om kort te gaan, Bruck en Brugghe, moeten ABSOLUUT gezien worden als Duitse namen, en dienen derhalve dan ook zo uitgesproken te worden.
In die zin dan ook te verstaan als het Nederlandse BROEK voor moeras.
En niet wat de auteurs ervan gemaakt hebben, om het te vertalen als BRUG.
Voor dit laatste ontbreekt dan ook elk bedenkbaar wetenschappelijk bewijs.
De inmiddels befaamde BRUGHOF, te Kerkrade, verbonden met het eveneens befaamde Kasteel Erenstein, moet dan ook eigenlijk heten, BROEKHOEF.

Deze laatste naam is niet door mij bedacht, maar staat vermeld op een topografische kaart van Kerkrade uit 1925.


In die zelfde context, moet de huidige naam BRUGMOLEN , en zijn afleidingen ervan, vertaald worden als BROEKMOLEN.

Oftewel, de molen gelegen aan het moeras. Ook wel genoemd, Molen in het moeras.(die mole in die Brugghe).


Dan de naam WIBACH.
Hierbij durf ik als leek te stellen, dat ik hierbij meer weet dan vele zich deskundig noemende personen. Zonder daarbij te beogen hun eer te willen aantasten.
Daarbij denk ik aan het feit, dat de invloed van de Kelten, die leefden van ongeveer vierhonderd jaar voor Christus, tot de Romeinen opkwamen, hun namen hebben overgedragen aan ons.
Niet onvermeld mag blijven dat de Romeinen de Keltische namen, vaak zondermeer, opnamen in hun woorden schat.
Dat moge blijken uit voornoemde naam, WIBACH.
Deze bestaat uit het Keltisch element WI, hetgeen naast vele vormen, zoals Wi, Winne, We, Wehe, Wye, Ply, Rye enzovoort, duidt op een water, in de zin van een waterloop.

Waarbij we dan weer moeten denken dat deze namen een omschrijving inhouden zoals, wit of helder, of regenloop.


In Engeland vinden we bijvoorbeeld de daarvan afgeleide namen, Plymouth, Wymouth, Bournemouth, oftewel de plaatsen waar deze rivieren uitmonden in bijvoorbeeld het Kanaal.
Nadat de Kelten verdreven waren in onze contreien, beter gezegd dat de Eburonen, onder leiding van hun beroemde leider Ambiorix, werden uitgemoord door Julius Caesar, verschenen de Germanen.

Dit was de beroemde groep der Franken.


Deze begrepen niet altijd meer, wat hun voorgangers bedoelden, en voegden daarom hun eigen naamgeving toe aan de naam van die voorgangers.

Deze toevoeging was, Bach, in het Nederlands Beek, beiden met dezelfde betekenis; WATERLOOP.


Derhalve ontstonden de namen met een dubbele naam, met dezelfde betekenis.
Bij Wibach, moeten we dan denken aan de dubbele betekenis, Beek Beek.

Bij deze naam mag weer blijken dat de geleerden niet alles weten.

Het bewijs daarvoor ligt in Kerkrade, waar kennelijk niemand weet dat laatstgenoemde naam uit het Keltisch stamt.

Datzelfde geldt voor de naam Wijngracht, die in de verhalen voorkomt als onderdeel van een Middeleeuwse Wijnroute, met als vervolg de Wienweg bij de Heerlerbaan.

In het dialect wordt de Wijngracht uitgesproken als Wienjraat. Bij deze naam is Vernederlandsing opgetreden, terwijl Wienweg zijn dialect heeft behouden.

Overigens heb ik de oude spelling ontdekt van deze laatst genoemde, zijnde WINSTRAET, vanaf de Heerlerbaan nu Wienweg geheten, en verderop tot de Huls bij Simpelveld Wijnstraat genoemd.

Hierin een bewijs te zien, dat de Keltische naam WIN, uit te spreken als WIEN zoals WENEN {de hoofdstad van Oostenrijk},en niet als WIJN.

Maar zoals gezegd, de nieuwe bewoners namen wel de klank uitspraak over, maar vergaten de betekenis.


Een wereldberoemd voorbeeld vinden we in Oostenrijk.

Wie kent niet het grandioze Wenen, oftewel WIEN.
Deze beroemde stad, gelegen aan de vaak bezongen beroemde Donau, heeft echter zijn naam te danken aan het simpele riviertje de Wien, die midden door Wenen stroomt.
Daarnaast wil ik nog een buitenlands voorbeeld aanhalen, namelijk de Wehebach, met zijn naamsverbonden partikels.

Deze zijn, PlN Langerwehe, Wehebachtal, Wehebachtalsperre en Wenau een voormalig klooster annex kerk. Te vinden bij Schevenhütte achter Stolberg.


Daarnaast in Duitsland de Wiembach bij Opladen, en de Weinbach in de Elzas.
Net over de grens bij Maastricht, vinden we ook een prachtig voorbeeld van een Keltische naam voor een rivier, namelijk ,, De Berwinne, of wat de Vlamingen ervan gemaakt hebben, De Berwijn.

Met als betekenis, BRUINE WATERLOOP.

Deze naam heeft heel duidelijk te maken met een bepaald jaargetijde toen mensen hem zijn naam gaven.

De reden daartoe is heel simpel, omdat het grootste deel van het jaar de rivier gewoon helder is, zou hij eigenlijk dezelfde naam verdienen als onze Geleenbeek, maar de naam BER, toont het begrip aan van beerput, en duidt op een bepaalde toestand van de rivier op een bepaald moment.

En dat is het moment, dat door groot water aanbod de rivier grond meevoert, waardoor hij zijn kleur krijgt. En dat is bijvoorbeeld in het voorjaar, als er een combinatie optreedt van gesmolten sneeuw en regenwater.

In een bruin klei gebied krijg je dan een BRUINE kleur van het water.

Terug komend op het voorgaande, in Moelingen (B) ligt aan de Berwinne een café, genaamd Café "BERWIEN".

Zo genoemd naar de uitspraak van de plaatselijke bevolking.


Even verderop de ligt aan deze rivier, Berneau, oftewel de letterlijk vertaling in het Frans van BRUIN WATER.

Gezien de neiging van mensen in deze, is de splitsing dan ook niet, BER-NEAU, maar BERN-EAU.


Inmiddels heeft U wel begrepen dat ik terecht ben gekomen in de combinatie van Rivier en Plaatsnamen.
Daarom dan ook, dat ik zonder schroom durf te stellen, dat ELKE rivier, of riviertje al is het nog zo klein, wel zijn naam heeft meegegeven aan een of andere plaatsnaam.
Later gebeurde dan het omgekeerde, de plaatsnaam die zijn naam aan het riviertje te danken had, gaf op zijn beurt dan weer zijn naam aan het water. Denk daarbij aan de Geleenbeek.
In Kerkrade heb je de Crombach, zo genoemd vanwege zijn vele bochten. (oude spelling "CRUMBACH).

Later werd een hoeve de Crombacher hoeve genoemd, vanwege het feit dat zij aan de Crombach gelegen was.

Later wordt de beek dan Crombacherbeek genoemd.

Net als bij Geleen treedt dan gewoon een doublure op.


Hierbij komen we dan op de ontelbare namen die ontstonden, toen de mensen aangaven waar zij woonden door te zeggen, wij wonen bij de GLANA.

Dit is de Keltische naam voor de Geleenbeek met als betekenis, DE HELDERE.


Zo geldt voor Schinnen de combinatie met het Germaanse Scinna, hetgeen zoveel betekent als, DE SCHITTERENDE.

Het mag duidelijk zijn, dat hieruit voortvloeit, dat de rivier namen er eerder waren dan de plaatsnamen.


Hierna een opsomming van plaatsnamen verbonden aan rivieren, maar dan heel willekeurig;
Maastricht, Roermond, Schin op Geul, Schoonbron, Hoge beek en Hogebeekstraat (drie dubbel op), Strabeek, Oirsbeek, Wenau, Bregenz,

Bregantia, bergrivier. Bregenzer Ache.


Hierbij wat oude namen voor Maastricht: Treiectinsem, Trecto, Trega, Tricto, Traiecto, Traiecto Superiore, in tegenstelling met Traiecto Inferiore (Utrecht).

Pas in 1051 komt de naam Masetrieth in het vizier.


In die context is het zeer waarschijnlijk, om de wegen en straten genaamd Trichter -weg of –straat, meer dan duizend jaar oud te schatten.
Schin Op Geul is ook weer zo een naam, die aangeeft dat mensen vergeten wat de betekenis is van een naam.
Schin, afkomstig van het Germaanse Skinna, betekent ook hier DE SCHITTERENDE.

Het Op verwijst naar het uitstromen op de Geul.

Het is een bronrivier van enkele honderden meters.

Latere bewoners noemde hun woonplek aan dat riviertje SCHOONBRON.

Ook weer verwijzend naar de helderheid.

Nog weer later werd dezelfde waterloop, HOGEBEEK genoemd, omdat ze hooggelegen was.




Hierbij gaan we over naar de Keltisch-Romaanse namen, afstammend van het Keltische ACUM.
De betekenis is op te vatten als; TOEBEHOREND AAN. Hierbij gaat dan vooraf een persoonsnaam.

Voor mij zelf heb ik ervan gemaakt, LANDGOED VAN.


In Limburg kennen we onder andere, Etenaken, Beutenaken, Slenaken, Harles.
Maar ook de namen eindigend op -ich, ick, -ig, -ach, hebben als oorsprong ACUM.

Te denken aan Blerick, Melick, enz. enz..

Daarnaast ook de namen eindigend op –ée, en -y, zoals bij Amby.
Ondanks de uitgang, behoort Camerig niet tot de groep, daar deze naam weer een beruchte verspreking is van de oorspronkelijke naam Caldenberg.

Dat die laatste wel heel toepasselijk is op de omgeving, mag duidelijk zijn uit het feit dat de weg hogerop, vanaf het daar gelegen restaurant Buitenlust, vanaf hier Epenerbaan geheten, tot het volgende restaurant, vlak voor Raren, afgesloten is voor het verkeer bij de geringste sneeuwval.

Uit eigen waarneming heb ik kunnen vaststellen dat daar ook de eerste sneeuw blijft liggen, en als laatste verdwijnt.
Bekijken we de ontwikkeling van de ACUM namen in zijn geheel, dan valt op dat vanuit zuidelijk Frankrijk omhoogkomend, deze namen keer op keer van vorm veranderen.

Zonder exact te willen zijn, noem ik enkele verschijning’s vormen op, die iedereen herkent.


Daarbij wil ik mij voorlopig beperken tot de naam Bastogne, waarbij –ogne- de Franse vorm van acum is, daarnaast is deze naam ook bekend als Bastenaken, oftewel de Nederlandse vorm van acum. Met als derde de naam Bastnach, oftewel de Duitse vorm van acum.
Dan de klassieke tour, LUIK- BASTENAKEN-LUIK.
Een enkele naam uit het buitenland is U allen welbekend, Echternach. De oude naam was Aefternacum.
Ook de namen Cognac en Armagnac zijn ontleend aan de oude vorm –ACUM.
Nu iets over de Willer(Weiler) namen.
Ook deze stammen uit de Romeinse periode.
Het Romeinse Villare, kan opgevat worden als een begrip voor een complex van gebouwen, waarbij er een zogenaamd – HOOFDGEBOUW- bestond, met daarnaast een aantal bijgebouwen, allen bestemd om te dienen tot het beheren en tot ontwikkeling brengen van landbouwgronden ter fouragering van de legertroepen van het Romeinse leger.
De Franse vorm is meestal, Viller of Villers.
De Duitse vorm is Weiler.
De Limburgsche afstammelingen zijn onder andere;
Wijlre, Wahlwiller, Vijlen, Nijswiller,

Wahlwiller = Het Wijlre van de Walen, oftewel Vreemdelingen. {Eigenlijk hoort dit omgekeerd te worden begrepen, namelijk deze naam werd door de OVERHEERSERS, gegeven aan de oorspronkelijke bewoners. Dit geldt ook voor de Walen in België, en de Wales in Engeland}.

Nijswiller= het Wijlre van Sint Dionysus.

De veel voorkomende namen van Nijsten, Denis, Dennis enz. zijn afleidingen van Dionysus.


Wijlre heeft ooit de naam gedragen van Neder-Wijlre, ter onderscheiding van het hogerop gelegen Wahlwiller.
De Duitse evenknie, net als de Franse, is enorm veel groter.

Dus, als U in het vervolg op vakantie gaat in Duitsland of Frankrijk, weet u meteen waar U mee van doen heeft.


Enkele –COURT-namen.
Hierbij te denken aan het begrip HOF, in de twee betekenissen van HOF bedoeld als boerderij complex, en daarnaast het engere begrip, de binnenplaats van de boerderij.
Velen kennen de naam “ op de Cour”, nog uit hun jeugd.
Kortom, betekent dat de plaatsnamen met COUR(T), als inhoud hebben dat ze verwijzen naar een BOERDERIJ.
Cartiels is een Limburgs equivalent.
Enkele SALI-namen.
Sali, een Germaans begrip, dat slaat op een woning, die uit één woonruimte bestond.
Hieronder te verstaan een woning, waarbij mensen en vee, onder één dak vertoefden.
Zo ook ontstond de naam Oensel. Deze heeft als betekenis, DE EEN-RUIMIGE WONING VAN OENO.
Van Piet Voncken heb ik begrepen, dat een van zijn voormalige buurhuizen aan deze omschrijving voldeed.
Derhalve veronderstel ik, dat daarbij het gebouw is gesloopt, dat mogelijk de naamgever was van de buurtschap, OENSEL.
Een bekende naams variant vinden we in WÜRSELEN.

Deze naam herbergt het meervoud van één ruimige woningen, gelegen aan de WURM.

De betekenis van deze laatste naam, is WARM WATER.

En niet wat velen denken WORM, in verband met zijn slingerende vorm.

De Wurm ontspringt in Burtscheidt, Aachen.
De betekenis van –Stein-in plaatsnamen.
Afgezien van de Romeinse tijd, die ± 450 in Westeuropa eindigde, kwamen pas in de elfde eeuw weer stenen huizen in zwang.

Deze waren in verhouding erg duur, en daarom zeldzaam.

Het gevolg was dat huizen of plaatsen de naam van STEIN kregen.

Hierbij te denken aan de Duitse uitspraak, wat inhoudt dat bedoeld is, EEN HUIS VAN STEEN.

Een grappig voorbeeld is de STEINWEG in Voerendaal. Deze moeten we eigenlijk op zijn Duits uitspreken.

Hij voert namelijk langs het HOENSHUIS aan die weg gelegen.


Erenstein bij Kerkrade ontleend zijn naam aan een zekere Ederen en zijn stenen huis, oftewel , Het stenen huis van van Ederen.

Zou je de naam heden op zijn Nederlands moeten spellen, dan kreeg je EDERENSTEEN.


STEIN, vermoedelijk de simpele aanduiding van het daar gelegen kasteel.
Merkstein, bij Herzogenrath, door de beroemde Professor Gysseling in 1960 verkeerd vertaald als merksteen, oftewel grenssteen.

Dit moet echter zijn, HET STENEN HUIS VAN EEN ZEKERE MARKO.


De –Hem-, –em- en –um- namen.
Wie kent niet de namen, Houthem, Berghem, Brunssum, Broekhem enz. enz..

Deze naam komt van het Oudgermaanse Haima, waaruit later het Duitse Heimat ontstond.

De grondbetekenis mag opgevat worden als het begrip, HET HUIS WAAR IK THUIS HOOR.

Houthem.


Berghem.

Brunssum.

Broekhem.
De betekenis van de namen Over- en Op-.
De namen als Ophoven, Overhoven en alle varianten daarop, betekenen niet meer of minder dan, HOGER GELEGEN TEN OPZICHTE VAN IETS.

En dan wel te verstaan in de zin van bijvoorbeeld, STROOMOPWAARTS, oftewel in hoogte verschil, HOGER GELEGEN DAN.

Het kan dus bijvoorbeeld betekenen, dat iets hogerop gelegen was aan een rivier.

En dan specifiek, ten aanzien van het lager gelegen deel.

Een heel leuk voorbeeld vinden we bij Euverem, een heel mooi voorbeeld van het dialectische woord voor OPHEM, oftewel de naam voor het hogerop gelegen huis ten opzichte voor Neuburg, beiden gelegen aan de Gulp.

Hiermee is vermoedelijk bedoeld het huidige Groenendaal, ooit in het bezit van Jan van Ophem.


In Oirsbeek kennen we de dialect naam voor de straat, Oppevennerweg.

Deze naam hield verband met de buurtschap Oppeven die gelegen was aan de huidige Provinciale weg, en stroomopwaarts gelegen was ten aanzien van de kern van Oirsbeek, van wat eerst de OIRSBEEK, en daarna DE VLOOD heette. Nu is van beiden niets meer te zien, daar vanaf Amstenrade de hele beek is overkluisd. Dat laatste tot de Kathagerweg te Schinnen, waar de beek de naam DE KAKKERT heeft gekregen.

Vermoedelijk verband houdend met de BRUINE afscheidingen uit de oevers van dat beekje,

die mij oorspronkelijk op een dwaalspoor brachten door het verband met OER, oftewel IJZERHOUDENDE GROND.

Dat weer bracht mij ertoe te denken aan een verklaring voor OIRSBEEK, als ijzerhoudende beek.
Varianten op de naam Schimmert.
Verder mag de gelijkenis van Schimmert, met de namen, Mortier, Mortroux en daarnaast Lemiers, niet uit de weg gegaan worden.
En wel om de simpele reden, dat het verband heel eenvoudig is terug te vinden in de verklaring van de vorengenoemde plaatsnamen, die allen betekenen, MODDER(POEL).
De simpele verklaring ligt verscholen in het feit, dat al deze plaatsnamen zijn gelegen aan een lager gelegen punt van deze of gene rivier.
In afwijking daarvan, ligt Schimmert hooggelegen, maar heeft wel de verbintenis met POEL.

Daarbij is het woordelement SCHIM, niets anders als het oud Germaans Scinna, oftewel SCHITTEREND.


SCHIMMERT betekent dus letterlijk, SCHITTERENDE MODDERPOEL.
Een grappige samenhang doet zich voor in het feit, dat de combinatie POEL EN BIES, ook voorkomt in Berg (Berg en Terblijt), waar je een SCHOONE POEL, en een OP DE BIES aantreft.
In dat opzicht heeft SCHINNEN, zijn naam daar ook aan te danken.

Dat heb ik persoonlijk mogen vaststellen, door waar te nemen, dat de Geleenbeek op de Stationstraat, waar deze de Geleenbeek overbrugd, miljoenen sterretjes vertoonde bij een bepaalde zonnestand.

Daarnaast bestaat de naam HOMMERT, met zijn varianten Hommerterweg, en –Allee.

Het eerste woorddeel, bevat het element HOM, oftewel een afkorting van Hoog gelegen.

Het tweede element bevat het begrip MORTARIUS, uit het Romaanse, MODDERPOEL.

Ter plekke heeft een plas gelegen, waarop oudere bewoners nog geschaatst hebben.


In verbintenis met Schimmert, wil ik nog graag aanhalen de namen, Vauwerweg, Mareveld, en Haasdal

Vauer, wordt meestal verstaan als KLAPHEK.

Alles wijst er echter op, dat er iets anders moet worden onder verstaan.

Mijns inziens wijst de naam Vauwer op een doorgang in een hekwerk, waarbij mensen zich zogenaamd moesten doorwringen door een constructie, die echter voor dieren als koe en paarden niet te nemen viel.

Zie verhaal, Babylonische spraakverwarring.
Haasdal, volgens een achterneef van Piet Voncken, is er een verspreking van de naam HAVIKSDAL.
Mareveld, daar waar en drinkpoel gelegen heeft voor vee.

DE RODE, OF RADE NAMEN, IN ONS DIERBAAR LIMBURG.
Hiervan bestaan er ongeveer 70 in Limburg.
De naam betekent gewoon gerooide grond, meestal bosgrond, om de vrijgekomen grond te bewerken tot land, waarop men vruchten kon planten, waar de mensen en hun vee van konden leven.

Deze vruchten betroffen dan voornamelijk granen.


De naam geeft indirect aan, dat er in Limburg heel wat bos is gerooid.

Oftewel, Limburg was vroeger een en al Bos.


Dit is gedeeltelijk in tegenspraak met de historie, waarbij duidelijk is, dat in de Romeinse tijd Limburg al grotendeels was gecultiveerd, gezien de zeer grote aanwezigheid van Romeinse activa.
Mogelijk is dit alles makkelijk te verklaren uit het feit, dat na de ondergang van Rome, hier alles Barbariseerde.

Met als gevolg dat eerder ontwikkeld gebied weer terug gegeven werd aan de natuur.


Pas in de negende eeuw, duiken er de eerste Rode namen op.

Dit te verstaan als geschiedkundige vaststelling.

De ontwikkeling ervan vond plaats in de volgende 5 eeuwen.
Een van de belangrijkste namen in onze contreien is wel de naam, Herzogenrath, in samenhang met Kerkrade.

Herzogenrath heette voorheen gewoon RODE.

Toen in de eerste helft van de twaalfde eeuw, Mathilde van Saffenberg met de Hertog Hendrik de tweede van Limbourg ( aan de Vesdre) trouwde, kreeg het in de loop van de tijd de naam HERTOGENRODE, daarna HERTOGENRADE, met als Franse variant, RODE LE DUC, dat werd ROLLEDUC, en daarna ROLDUC.

Op het eind van de achttiende eeuw, bleef deze naam onder diverse invloeden plakken aan KLOOSTERRADE.

Dit is de grond en gebouwen van het kloostercomplex, gesticht in 1104, door Ailbertus van Antoing.
Ook hier valt weer vast te stellen dat de geleerden het niet altijd weten, maar ook soms fouten maken.

Prof. Piet Tummers beweert ergens, dat de naam Rolducerweg in Simpelveld, verwijst naar Rolduc als naam voor het huidige kloostercomplex.

In feite is het echter de weg naar HERZOGENRATH.

Een onderdeel van de weg Gulpen Maastricht.


Een leuke vergelijking van RODE namen is het Duitse Roetgen, en ons Lutterade.
Beiden betekenen, KLEINE RODING.

Een heel interessante vergelijking lijkt mij daarnaast, de naam van LUXEMBURG.

Daarin zit namelijk via LETZE BURG, verscholen; KLEINE BURGT.
De Duitse variant RATH- , is al opgedoken, maar daarnaast is de Franse variant SART, niet minder belangrijk. Want ook deze is in vele varianten waarneembaar in onze buurlanden.
En net als de oude simpele naam RODE, verschijnt hij meer dan eens in de gelijke vorm van SART.
Met daarnaast natuurlijk met de toegevoegde naam van een persoon of iets dergelijks.
Als voorbeeld, St. Jean Sart, gelegen, pal naast de Abdij van Val Dieu.
Letterlijke vertaling, SINT-JANS-RODE.
Bijkomend, is het leuk om te vermelden dat dit gebied ooit Germaanstalig was, met nog belangrijker feit dat het een DIALECT gebied was. {en in feite nog steeds is}.
De oude naam voor Val Dieu was namelijk, JODS-DEL.
Leuk om te weten, oudere inwoners spreken een dialect dat ligt tussen Akener en Kerkraads dialect.

Hierbij wil ik overgaan, op een heel willekeurige behandeling, van diverse plaatsnamen, hun betekenis, en de onderlinge samenhang.
Douve en Hout.
Beide namen terug te vinden in het huidige, ONDERBANKEN, hebben als betekenis, niet of wel geschikt als TIMMERHOUT.

Kortweg gezegd, was het eerste niet geschikt, en het tweede wel geschikt, om er bijvoorbeeld meubels van te maken, of te gebruiken bij de bouw van huizen.

Onder de laatste vooral te verstaan Eiken en Beukenhout.

Deze twee namen hebben in het verleden geleid tot diverse combinaties, zoals DOUVE EN GEN HOUT, DOUVERGENHOUT, DOUVERGENDERHOUT, Enzovoort.


Als buitenlandse tegenspeler, lijkt het mij leuk om op te voeren de naam, BOIS E BORSU, gelegen enkele kilometers onder Luik.

In andere volgorde, betekent deze naam, HOUT EN DOUVE.

Oftewel, BOS en KREUPELHOUT.
Hierbij kom ik op de verklaring van de naam HOUT.
Deze naam had vroeger een dubbele betekenis, namelijk HOUT , als betekenis voor BOS, met als daarnaast, hout voor dagelijks gebruik.
De Fransen kennen nog beide betekenissen voor BOIS.
CHEVREMONT bij Kerkrade draagt nog steeds de last met zich mee, om verklaard te worden als, GEITENBERG.

Ooit door een geleerde verklaard als zijnde afkomstig, en meegebracht door mijnwerkers uit Chèvremont onder Luik.

Niets is minder waar, daar deze naam verklaard moet worden uit de Romaanse naam CHAVIJEMONT, die net als de GERMAANSE afleiding KAFFEBERG, zoveel betekent als, HOLLE WEG IN EEN HELLING.
Als tussendoortje, SCHWEIBERG bij Epen, heeft dezelfde betekenis.
Wie met de plaatselijk situatie bekend is, weet nu meteen waar het oorspronkelijke centrum van SJEVEEMET, OF SJAVEEMET, heeft gelegen.

De plaatselijke uitspraak geeft al aan dat de =R=, ingeslopen in de Franse tijd, er niet in thuis hoort, en absoluut niets van doen heeft met Geitenberg.

Dit brengt mij meteen op de naam PIETERSRADE, die men ooit heeft gegeven aan Chevremont, en geen echte Rade naam is.

Dat geldt ook voor Mariarade bij Hoensbroek.

Daarentegen is Margraten wel weer een echt rade naam.

Dit heeft te maken met het feit dat MARGRATEN heeft toebehoord aan het Maria klooster te Aken.


Omdat we daar nu toch in de buurt zitten, hebben we de prachtige dubbel-naam Cadier en Keer.

Weer een Romaans-Germaanse combinatie met dezelfde betekenis.


Dit heeft te maken met het feit, dat tot de Franse tijd, Cadier behoorde tot het Graafschap Dalhem, en Keer behoorde tot de Heerlijkheid HEER.

De scheiding liep ongeveer ter hoogte van Kerkstraat en Dorpstraat.

De naam betekent zoveel als Caledarium, oftewel WARME BADEN.
Ook in de buurt, Berg en Terblijt.

Berg gewoon verwijzend dat het OP DE BERG gelegen is, en Terblijt heeft net als zijn Franse tegenhanger TREMBLEUR, zijn oorsprong in de (TRIL) POPULIER.

Kennelijk hebben daar ooit veel populieren gestaan.

Overigens zij vermeld, dat hier de stamboom is terug te vinden van de talloze Limburgse L' Ortyes.


Nog een prachtige combinatie van ROMAANS-GERMAANSE plaatsnamen, vinden we in de plaatsnaam HEERLEN.
Heerlen is niets anders, dan de letterlijke vertaling uit het Keltisch van CORIOVALLUM.
In het Keltisch CORIO- , en het Germaans HEER, is de naam herkenbaar wat men onder een soldatenleger verstaat.
Vallum is de vertaling van WAL.
Vrij vertaald kan men dit dus noemen, Een versterkte legerplaats.
Een en ander bracht mij op het idee, dat de naam Heerlerbaan mogelijk niets van doen heeft met het feit dat deze weg naar Heerlen voerde, maar gewoon zijn naam dankte aan het feit dat de weg HEERBAAN werd genoemd.

Dat klopt met zijn functie, een verbindingsweg te zijn op het traject Aken-Heerlen.

We stappen even over de grens.
Net ten zuiden van het eerder genoemde Berneau, vinden we de plaatsnaam BOMBAY.

Daar ik wist dat deze naam ooit BOLSBEEK heeft geluid, schoot mij opeens in de gedachte, zou dit te maken kunnen hebben met de naam STIER.

Het waarom mag verklaard worden doordat mijn jongste zoon getrouwd is met ene Petri Bolman.

De vader van mijn schoondochter had mij ooit verklaard, dat deze naam ontstaan was, doordat een verre voorvader de man was die een stier bezat, en daarmee rondtrok, om de koeien te bevruchten van de buren-boeren.

Vandaar zijn naam BOLMAN.

De naam BOL, was kennelijk een Nederlandse variant op het Duitse BUL.

Beiden met de betekenis van STIER.

En inderdaad is de oudste naam voor BOMBAY dan ook BULBACH.


Nog iets verder zuidelijk komen we bij Malmedy.

Ik ben er nog steeds niet achter waarom er de ene keer deze spelling wordt gebruikt, en de andere keer Malmédy. En daarnaast de juiste uitspraak.

Kan ook nergens een verklaring voor deze naam vinden.
De reden voor het kiezen van deze plaats, heeft te maken met het daarbij gelegen gehucht FALIZE.

Deze naam betekent ROTS.

Meer specifiek, STEILE ROTS.

Kom je in dit gehucht, dan vindt je verwijzingen naar, ROCHES DE FALIZE.

Het grappige daarbij is, dat Roches de Franse meervoudsvorm is voor rots.
Weer een voorbeeld van het NIET meer begrijpen van oude namen, waardoor je kreeg, ROTSEN VAN DE ROTS.

De naam Falize is ontstaan uit het feit, dat er ter plekke een prachtige rotsformatie een merkwaardig herkenningspunt vormde, om aan te duiden waar je woonde.


Iets dichter bij huis, vinden we onder Aubel, nog enkele namen die het verdienen om verstaan te worden.
FROIDTHIER, Koude plek.
CLERMONT, Heldere berg.

Vergelijkbaar met Lichtenberg bij Chevremont Kerkrade.

Dit was een naamgeving die aangaf dat je te doen had, met een nauwelijks begroeide berg, van waaruit je een goed overzicht had op de omgeving.
In die zin, heb ik het idee, dat onze Zuiderburen heel wat meer prachtige namen hebben voor hun plaatsnamen.

Maar dat is zuiver persoonlijk.

Wat denkt U van de naam BEAUSAINT. Eerst dacht ik dat het betekende MOOIE HEILIGE, tot ik het opzocht en vond dat het gelezen moest worden als BEAU-HAIN, hetgeen betekent, MOOI HUIS.
Tussen haakjes, -hain is de Franse weergave van het Duitse –heim, en ons eerder genoemde –hem.
Richting Verviers, heb je liggen Grand-, en Petit-Rechain.

Zelfs de eigen bewoners, spreken Rechain uit als de Franse verbinding, chain, dus als –sch-.

Het is echter een verbinding van REC, en HAIN, met als betekenis REC = Machtig, en HAIN = Huis.

Oftewel het MACHTIGE-HUIS. Rijk of geweldig mag ook.


In deze zin wil ik graag verwijzen naar het plaatsje RIJKHOVEN, gelegen net over de grens bij Maastricht.
Aldaar gelegen het roemrijke ALDEN-BIEZEN.
Vlak erbij, bevindt zich minstens één enorme hoeve.(Machtige).
Derhalve mogen we veronderstellen, dat de plaats zijn naam te danken heeft aan deze hoeve, of mogelijk aan meerdere.
De Duitse variant is REICHENSTEIN.

Dit landgoed is gelegen tussen Kalterherberg en Mützenich, bij Monschau.


De oorspronkelijke naam is, Ric Win Steina,
Ric, Machtig of Rijk,

Win, vriend.

Steina, stenen huis.
Vertalen we nu de huidige naam REICHENSTEIN, naar zijn oorspronkelijke naam, dan krijgen we:

HET STENEN HUIS VAN DE MACHTIGE VRIEND.
Het verscholen Germaans Rik, of Ric vinden we ook in persoonsnamen terug.

De naam Rijckholt is een ander voorbeeld, en betekent derhalve MACHTIG BOS.

Een neefje van deze naam vinden we in ons Mechelen. Deze naam is afgeleid van Machalan, en betekent GROOT, MACHTIG.

Ons woord machtig is dus afkomstig van Machalan.


Als slot wil ik graag de naam DORP, nader belichten.

Alvorens dit over het hoofd te zien, wil ik graag wijzen op het feit, dat men in Teuven in het centrum, de naam DORP, met als Franse tegenhanger het woord, VILLAGE, heeft toegekend aan het CENTRUM, van Teuven.


Mijns inziens is dit van onschatbare waarde, ten aanzien van de NAAMKUNDE.
Een en ander vanwege het feit, dat de naam zoveel in zich heeft, dat je er wel een boek over kunt schrijven.
Een van de vele verklaringen zou kunnen zijn, en passend in onze begrippen, is het samengaan van een groep mensen die een gemeenschap vormen.
Daarnaast is het begrip van toepassing, dat dit meestal sloeg op een gemeenschap van mensen die het boerenbedrijf beoefenden.
Derhalve mag je veronderstellen dat een DORP, een samenstelling was van een aantal BOEREN WONINGEN.

Voorlopig eindigend op 4-3-06.


Wil Schupp

In dat verband is nog leuk om te vermelden, dat uit dat laatstgenoemde duidelijk wordt waarom Dorpstraat met één S geschreven dient te worden, in plaats van met twee SS.

Het is namelijk de straat die voert náár het Dorp.

En niet VAN HET DORP is.


Bijgewerkt op 25-Maart-2007.

Daarna op 24-10-07.


Wil Schupp







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina