Maria Martin-Boeke



Dovnload 15.75 Kb.
Datum25.07.2016
Grootte15.75 Kb.
Maria Martin-Boeke
Vanavond wil Toonkunst Gouda voor u het oratorium In Terra Pax ten gehore brengen. Het is een werk van de Zwitserse componist Frank Martin. Zijn weduwe, de Nederlandse mevrouw Maria Martin-Boeke, is inmiddels 87 jaar oud en ze woont in Naarden. Zij wordt wel eens >de muze van Frank Martin= genoemd. In het gesprek dat wij ter voorbereiding op ons concert met haar hadden, bleek de benaming >muze= heel erg op z=n plaats: zij is een alerte, muzikale vrouw, sprankelend van geest en vol enthousiaste verhalen over Frank Martin en over haar rol in zijn leven.

Maria Boeke (inderdaad familie van de bekende Kees Boeke) groeide in Utrecht op en deed daar eindexamen gymnasium. Vervolgens vertrok ze naar Zwitserland om het Frans nog beter machtig te worden en tegelijkertijd nam ze in Geneve haar studie piano weer op aan het Technicum Moderne de Musique waar Frank Martin directeur was. Haar lerares wist haar al snel te bewegen om fluit als hoofdvak en piano als bijvak te nemen. Toen de 2e Wereldoorlog uitbrak kon ze niet meer terug. Inmiddels had ze Frank Martin, die weduwnaar was, beter leren kennen en in 1940 trouwden ze. Zonder haar Nederlandse familie natuurlijk. Hun wereld bestond uit muziek. Ooit had Maria Martin-Boeke zelf muzikale ambities, maar na haar huwelijk met Martin vond ze het genoeg om er voor hem en zijn muziek te zijn. Het componeren onderbrak hij regelmatig om de composities met haar te bespreken. Haar opleiding directie was voor beiden daarbij een steun.



In 1946 verhuisden ze na Nederland, waar Martin de rest van zijn werken schreef. Ze betrokken toen de prachtige woning aan de Bollelaan in Naarden. Het was een gelukkige tijd daar. De kinderen groeiden op te midden van de muziek van Martin en van vele anderen Bekende componisten vonden de weg naar hun huis: zo waren onder andere Britten, Poulenc en Fischer-Dieskau bij hen te gast. Aan de vele foto=s te zien vormden ze een gelukkig gezin. Nadat Martin in 1973 het Requiem had gecomponeerd, zei hij tegen zijn vrouw, toen ze na de wereldpremière alleen in de artiestenkamer waren: AIk heb mijn doel bereikt. Nu kan ik sterven.@ Hij overleed toen snel daarna in 1974. Was Maria Martin-Boeke tijdens zijn leven degene die vaak voor hem het woord voerde, - Martin was een verlegen man - na zijn dood werd zij de beheerder van zijn muzikale nalatenschap. Ze deed dit met grote gedrevenheid en ze deed alles om de herinnering aan hem levend te houden. Nu spreekt zijn muziek natuurlijk voor zichzelf. Maar Maria Martin wilde ook iets laten zien van zijn leven. Toen zij voldoende fondsen had weten te werven, richtte zij in 1985 de Fondation Frank et Maria Martin op. Hierdoor was zij in staat om het Frank Martinhuis te laten voortbestaan in de oude staat. Het werd geopend in 1996. Er liggen pijpen, brieven, drukproeven; al die kleine en grote dingen die het leven waard maken om geleefd te worden. Het is net of hij zo weer binnen kan komen om aan het werk te gaan. Maria wil niet dat het een museum genoemd wordt. Documentatie- en studiecentrum voor wie geïnteresseerd is in het werk van haar man vindt ze een betere naam. Zijzelf woont nu een mooi complex woningen voor ouderen vlakbij het Frank Martinhuis. Ze gaat nog iedere dag langs om de e-mail, de post en de website te bekijken. Op de bovenverdieping van het pand woont de museoloog, Ferry Jongbloed. Hij zorgt ervoor dat het huis bewaakt wordt en hij helpt haar met organisatorische zaken. Hij heeft haar aangeraden om de garage uit te bouwen tot een studio. Eén maal per jaar worden daar concerten gegeven voor de donateurs van de stichting Frank Martin en de Fondation Frank et Maria Martin. Door een tent in de tuin voor de openslaande deuren van de studio wordt er een grote ruimte voor het publiek gecreëerd. Die Frank Martindag valt toevallig in hetzelfde weekend als ons concert en daarom heeft Maria Martin er vanaf moeten zien naar Gouda te komen, wat zij aanvankelijk wel van plan was. Dat vonden zowel zijzelf als ook Toonkunst natuurlijk erg jammer.

Wij, de interviewers, hebben rond het huis gelopen en naar binnen gekeken. Het is echt zoals Maria het beschrijft. Ook de architectuur van het huis is de moeite waard. Tenslotte willen wij u over In Terra Pax één anekdote niet onthouden. Martin wilde zijn geest vrij houden van de invloeden om hem heen. Dat was tijdens de oorlog natuurlijk niet gemakkelijk; te meer omdat hij de opdracht gekregen had van radio Genève om een stuk te componeren dat uitgevoerd en uitgezonden zou worden op de dag van de wapenstilstand. Maar ja, er was geen radio in huis. Nu woonden ze op de 7e verdieping van een huis in Genève. Beneden aan de overkant was er een tabakswinkel waar ook kranten werden verkocht en de aankondigingen van het nieuws buiten stonden. Dus keek Martin regelmatig met een verrekijker uit het raam om aan de overkant te kunnen lezen of er al een wapenstilstand werd aangekondigd.

Pieter Postma en Nella van Willigen


In Terra Pax van Frank Martin.
Het In Terra Pax van Frank Martin (1890-1974) is als het ware een roep om vrede. Het ontstond doordat hij in juli 1944 opdracht kreeg hij van René Dovaz, directeur van Radio Genève, om een werk te schrijven over het einde van de 2e wereldoorlog. Dit werk zou uitgezonden worden op de dag van de wapenstilstand. Martin ging snel van slag want de geallieerden vorderden snel. In vier dagen tijd had hij de teksten uit zijn, natuurlijk Franstalige bijbel, geselecteerd. De tekst was voor hem het belangrijkste en zijn muziek componeerde hij daar omheen. Als predikantszoon was hij overtuigd van de waarde van de Oud- en Nieuwtestamentische geschriften. Diep religieus als hij was, vond hij dat de Christelijke teksten zijn werk moesten dragen. Hij componeerde de eerste twee delen, als in een wedloop met de tijd, heel snel en beide delen vormden zelfs een compleet werk, want het einde van de oorlog leek nabij. Toen de oorlog toch nog langer bleek te duren was hij in staat om nog twee delen aan In Terra Pax toe te voegen. Hij componeerde zijn werk voor een gezamenlijke uitvoering door orkest, een Protestants-, een Katholiek- en een meisjeskoor. Hij liet daarvoor zelfs de laatste twee zinnen van het Onze Vader, die door de Katholieken niet worden gebeden, geheel weg. Zodoende wilde hij de éénheid in het Christendom symboliseren. Er zal geen vrede zijn zonder vergeving, was zijn credo. Dat gold natuurlijk ook voor de verhouding tussen de Christelijke groepen. Het mocht echter niet zo zijn. De Katholieke kerk verbood een gezamenlijk optreden van Protestanten en Katholieken. We denken en hopen dat zoiets nu niet meer zal voorkomen. Gelukkig kon In Terra Pax toch worden uitgevoerd. Het werd opgenomen in maart 1945 o.l.v. Ernest Ansermet en op 7 mei 1945, de dag van de wapenstilstand, om 21.00 uur >s avonds door Radio Genève uitgezonden. Later in mei werd het nogmaals gespeeld om met name de tekst beter tot z=n recht te laten komen.

In het eerste deel wordt alle ellende van een oorlog over ons uitgestort. Mensen in wanhoop bidden tot God en teksten uit Openbaringen en het Oude Testament laten het beeld van de hel op aarde zien.

In het tweede deel wordt voorspeld dat het duister zal wijken voor nieuw licht als de mens berouw toont voor het aangerichte. Na de roep om vergeving volgen woorden van troost. Verlost van oorlog en schuld is de eeuwige vrede ons deel. Een lofprijzing tot God om zijn trouw en goedertierenheid volgt.

Maar zoals al gezegd, begreep Martin heel goed dat vrede alleen mogelijk is als het één geheel vormt met vergeving en vrede in ons eigen hart is daarbij een voorwaarde.

In de beide volgen delen wordt de bedoeling van Martin verder uitgediept. In de Profetie van Jesaja herkennen we Christus. En we zien ook de verschrikking die de mensen Hem toebrachten. Zó in tegenstelling tot de vergeving die Hij predikte. Aan het kruis vergaf hij zelfs hen die hem dit aandeden. Maar we zien ook wat men de mens Christus toebracht. En doordenkend horen we ook wat de mens nog steeds aan anderen toebrengt. Martin=s In Terra Pax vraagt de mens tot inkeer en inzicht te komen. Als vrede leidt tot vergeving komt er een einde aan de hel op aarde.

Er wordt daarna het Onze Vader gezongen met een grote nadruk op Vergeef ons onze schulden gelijk wij onze schuldenaren vergeven.




Het vierde deel biedt ons uitzicht op een nieuwe ideale wereld. De teksten vinden ook hier hun oorsprong in openbaringen. Het slechte is overwonnen en een geweldige lofzang tot God besluit dit prachtige werk.

Martin heeft hiermee een magistraal werk gecomponeerd en heel bijzonder is zijn volstrekte eigenheid in zijn werk. Hij liet zich nooit door anderen en andere stromingen beïnvloeden. Hij hield zijn geest vrij.



Pieter Postma en Nell van Willigen.





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina