Master Thesis



Dovnload 0.53 Mb.
Pagina1/14
Datum25.07.2016
Grootte0.53 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14







Master Thesis
Een onderzoek naar de extremisering van seks op televisie

Going to extremes
Seks op televisie, is er een verschil
tussen de perceptie en de feiten?


Monique Methorst
312490
Utrecht, 20-08-2009

Erasmus Universiteit


Faculteit der Kunst- en Historische Wetenschappen
Master Media & Journalistiek
Dr. M. Verboord

Voorwoord

Redelijk snel was het me duidelijk dat ik graag een onderzoek wilde doen naar de aanwezigheid van seks in de media. Gelukkig sloten deze hersenspinsels voor een Master Thesis onderwerp aan bij het onderzoek van Marc Verboord naar extremen. Vol goede moed ben ik aan de slag gegaan en voor u ligt het eindresultaat.

Met deze Master Thesis komt er helaas een einde aan mijn studententijd. Tien jaar geleden had ik niet verwacht dat ik nu, in 2009, op dit punt zou komen dat ik door middel van deze scriptie mijn opleiding aan de Erasmus Universiteit zou beëindigen. De afgelopen jaren zijn onvergetelijke jaren geweest waarin ik veel heb geleerd, heb gereisd en met volle teugen heb genoten van het studentenleven en alles wat daarbij hoort.

Middels dit voorwoord wil ik een aantal mensen bedanken. Allereerst gaat mijn speciale dank uit naar mijn ouders die altijd achter me hebben gestaan in de (studie)keuzes die ik heb gemaakt. Zonder deze steun was ik nooit zo snel gekomen waar ik nu ben. Daarnaast gaat mijn dank uit naar Marc Verboord voor de uitstekende begeleiding die ik heb ontvangen tijdens het schrijven van mijn Master Thesis. De wijze waarop hij mij heeft begeleid heeft me veel nieuwe inzichten gebracht en altijd gemotiveerd om verder te schrijven. Tot slot gaat mijn dank uit naar mijn vriendinnetjes van de Erasmus Universiteit; Nadine, Ilse, Daphne en Iris, die ervoor hebben gezorgd dat die twee jaren naast leerzaam ook enorm gezellig waren.

Monique Methorst


Utrecht, Juni 2009

Inhoudsopgave




1. Inleiding 5

2. Mediaproductie en mediakritieken 9

2.1 Mediaproductie
9

2.2 Hoe mediakritiek fungeert


13

3. Seksuele norm in televisieseries


19

3.1 Normalisatie & Extremisering


19

3.2 Seksuele normen 24

4. Casebeschrijving 29

4.1 Sex and the City 29

5. Onderzoeksmethode 34

5.2 Kwantitatieve inhoudsanalyse 36

5.2.1 Inhoudsanalyse als systematisch-kwantitatieve werkwijze 36

5.2.2 Werkwijze codeerschema 38

5.2.3 Betrouwbaarheid en representativiteit 40

6. Resultaten recensies 42

6.1 Inleiding 42

6.2 Resultaten recensies Sex and the City 42

7. Resultaten inhoudsanalyse 49

7.1 Inleiding 49

7.2 Resultaten inhoudsanalyse Sex and the City 50

8. Conclusie en discussie


66

8.2 Conclusie 67

Literatuurlijst 71

Bijlagen 77

I. Geanalyseerde recensies 78

II Codeerformulier 80

III Werkwijze codeerformulier 83




1. Inleiding

Rond december 2008 was er in de Nederlandse media opnieuw weer eens veel ophef over de aanwezigheid van seks op televisie. Minister Rouvoet van de ChristenUnie uitte publiekelijk zijn bezorgdheid over de hoeveelheid seks en wijze waarop seks aanwezig is op de Nederlandse televisie (Elsevier, 2008). Zijn uitspraken deed hij naar aanleiding van de documentaire ‘Sex Sells’ van de KRO. In deze documentaire komen jongeren aan het woord die op zeer jonge leeftijd, soms zelfs vanaf 7 jaar, seks hebben. Een aantal van deze jongeren gaven aan seks te hebben in ruil voor goederen als een pakje sigaretten of een Breezer. Rouvoet gaf aan bang te zijn voor het effect dat de aanwezigheid van seksuele aspecten in televisieprogramma’s op het denkbeeld van jongeren kan hebben. Volgens Rouvoet is de seksmoraal losgeslagen, hij zei dat dit een maatschappelijk probleem vormt. Deze uitspraak zorgde landelijk voor discussie omtrent dit onderwerp. De vele discussies in de media over de al dan niet losgeslagen seksmoraal, geven aan dat de aanwezigheid van seks in de media een heikel punt kan zijn dat leidt tot discussies over dit onderwerp. De recente ophef over dit onderwerp vormt aanleiding voor een onderzoek naar de aanwezigheid van seks in televisieseries. Seksuele onderwerpen komen regelmatig in televisieseries voor. Meestal is er voornamelijk sprake van impliciete aanwezigheid van seks in series. De televisieserie Sex and the City is één van de televisieseries die wereldwijd als baanbrekend is ontvangen wegens de meer expliciete wijze waarop seks aanwezig is in de serie (Vara TV Magazine, 2001). Vooral ten tijde van de première van de gelijknamige film, werd Sex and the City veel besproken op televisie en verschenen berichten op het Internet en in de kranten.



Vóór de seksuele revolutie, die plaatsvond in de tweede helft van de twintigste eeuw, is seks lang een taboe geweest (De Hoog, 2005:72). Het onderwerp is nog steeds gevoelig maar tegenwoordig is seks op televisie belangrijk voor veel mensen. Ze ontlenen hun opvattingen op het gebied van familie- en persoonlijke relaties voor een groot deel aan televisiedrama’s (Costera Meijer & van Vossen, 2005:1). Veel jongeren halen hun seksuele kennis liever van televisie omdat ze dat minder gênant vinden dan het bespreken van het onderwerp seks met anderen. Doordat seks een taboeonderwerp was kwam het lange tijd nagenoeg niet voor op televisie. Langzaam is daar tijdens de seksuele revolutie in de jaren 60 en 70 verandering ingekomen doordat er soms een beetje bloot te zien was op de televisie. In het begin was er vooral impliciete seks op televisie: de camera draaide weg wanneer er seks aanwezig was in fragmenten. Later was er ook meer sprake van explicietere seksuele uitingen op televisie zoals het daadwerkelijk zien van bloot op televisie. Het is echter moeilijk om precies te zeggen in hoeverre er daadwerkelijk sprake is van toename van seks op televisie omdat er weinig onderzoek naar verricht is.
Het onderwerp seks is nog steeds een onderwerp dat gevoelig kan liggen. Men heeft het over het algemeen niet met iedereen over seks, hetgeen het in zekere zin nog steeds een taboeonderwerp kan maken bij bijvoorbeeld mensen met een bepaalde religie zoals Christenen. Omdat seks een taboeonderwerp is kan het zijn dat zelfs kleinschalige aanwezigheid van een beetje bloot op televisie al uitmondt in discussie. Het is moeilijk om uitspraken te doen over de gevolgen van de aanwezigheid van een beetje bloot op televisie omdat het momenteel ontbreekt aan een gedegen onderzoek waarbij op systematische wijze is onderzocht op welke wijze seks aanwezig is op televisie en in hoeverre dit is veranderd door de loop der jaren. Over onderwerpen waar een taboe op rust is het moeilijk om objectieve uitspraken te doen, aangezien het maatschappelijk debat groot kan zijn waar de aanleiding feitelijk klein is. Een voorbeeld hiervan is de blote borst van Janet Jackson die ongeveer twee seconden op televisie te zien was tijdens een optreden bij de Super Bowl. Deze blote borst van Janet zorgde echter voor veel opschudding en commotie.
Deze thesis zet het debat dat plaatsvindt over seks in de media af tegen hetgeen daadwerkelijk te zien is op televisie. Aan de hand van een actuele serie die als controversieel wordt bestempeld en een serie die vijftien jaar geleden als controversieel werd bestempeld, wordt een vergelijking gemaakt tussen hetgeen vijftien jaar geleden te zien was en hetgeen nu te zien is op het gebied van seks op televisie. Zo wordt meer inzicht verkregen in de wijze waarop seks de afgelopen jaren een rol speelde op televisie. Toen de televisieserie Sex and the City geïntroduceerd werd in 2001 was er dan ook veel te doen over de serie. De serie werd als een controversiële serie beschouwd (Vara TV Magazine, 2001). Dit onderzoek richt zich op de al dan niet toenemende aanwezigheid van seks in televisieseries. Aan de hand van de televisieserie Sex and the City, waar het allemaal om te doen was, wordt dit onderzocht. Om te zien of er sprake is van eventuele extremisering van seks in de media, wordt de serie afgezet tegen de televisieserie Baywatch die tien jaar voor de intrede van Sex and the City al als zeer bloot werd ervaren. Er wordt niet alleen stil gestaan bij hetgeen feitelijk te zien is in de series maar ook bij de wijze waarop door critici wordt gereageerd op hetgeen op seksueel vlak te zien is in de televisieseries. De onderzoeksvraag die hieruit voortvloeit, is de volgende:

Op welke wijze wordt door recensenten over seks in televisieseries gerapporteerd en hoe verhoudt dit zich tot de feitelijke aanwezigheid van seks in als expliciet seksueel aangemerkte televisieseries?

Beantwoording van de onderzoeksvraag geeft inzicht in de perceptie van recensenten over seks in televisieseries en de feitelijke aanwezigheid van seks in de vorm van beeld en tekst in televisieseries. Dit onderzoek beoogt dan ook meer inzicht te geven in de vermeende extremisering van seks in televisieseries. Het begrip seks wordt in dit onderzoek ruim genomen. De aanwezigheid van zowel impliciete als expliciete seksuele uitingen en associaties zoals ontblote lichaamsonderdelen, seksueel getinte lichamelijke aanrakingen en seksuele termen vallen onder de noemer seks. De term ‘rapporteren’ verwijst naar de berichtgeving van mediacritici in de vorm van een schriftelijk stuk over een bepaalde televisieserie zoals een recensie. Door middel van het rapporteren van critici krijgen kijkers een bepaald beeld over hetgeen te zien is in een bepaald programma. Dit kan een aanleiding vormen voor het publiek om het betreffende programma of de serie al dan niet te willen zien. Al sinds 1940 worden televisiekritieken geschreven maar pas sinds 1950 zijn er wereldwijd dagelijks grote hoeveelheden televisiekritieken terug te vinden in onder andere kranten en omroepbladen (Bielby et al., 2005:8). Aan de hand van televisiekritieken kan worden geanalyseerd hoe een bepaalde televisieserie is ontvangen.
De feitelijke aanwezigheid van seks in televisieseries wordt zoals gezegd onderzocht voor een specifieke casus: de televisieserie Sex and the City. Deze serie staat als controversieel te boek. De feitelijke aanwezigheid van seks in deze serie wordt afgezet tegen de feitelijke aanwezigheid van seks in Baywatch, een serie die vijftien jaar daarvoor als controversieel bekend stond. Het bestuderen van de recensies van critici en de resultaten uit de inhoudsanalyse van beide series dragen bij aan het beantwoorden van de hoofdvraag. Met behulp van een drietal deelvragen zal de hoofdvraag worden beantwoord:

1. Op welke wijze wordt er door critici over seks in de televisieserie Sex and the City gerapporteerd?
Critici schrijven over hetgeen ze gezien en ervaren hebben bij het bekijken van televisieseries of films. Deze artikelen worden vervolgens geplaatst in omroepbladen, in kranten en op het Internet. Voor dit onderzoek is het van belang te weten te komen hoe critici schrijven over de televisieserie Sex and the City. De stukken die critici schrijven spelen een rol in de wijze waarop in de maatschappij over een serie gedacht wordt. Zo kunnen critici door het signaleren of benadrukken van bepaalde aspecten uit een serie op een debat aansturen (Debenedetti, 2006:35). Het debat dat hieruit voortkomt, kan invloed hebben op de wijze waarop het publiek over het onderwerp in het algemeen of de betreffende serie in het bijzonder denkt. Dit maakt het relevant te onderzoeken op welke wijze door critici over seks in de televisieserie Sex and the City wordt gerapporteerd.
2. In hoeverre is er sprake van extremere seksuele uitingen in de televisieserie Sex and the City wanneer dit wordt afgezet tegen de maatschappelijke normen?

De televisieserie Sex and the City werd bij introductie in Nederland door de aanwezigheid van seksuele aspecten als controversieel beschouwd. Dat wil zeggen dat de serie als baanbrekend op seksueel vlak werd ontvangen waarbij discussie ontstond over de aanwezigheid van seksuele aspecten in de serie. Het is echter de vraag hoe controversieel de serie daadwerkelijk is wanneer dit wordt afgezet tegen de geldende maatschappelijke normen. Deze deelvraag geeft inzicht in de aanwezigheid van seks in de serie Sex and the City, de wijze waarop dit eventueel afwijkt ten opzichte van de maatschappelijke normen en wijze waarop explicietere seksuele uitingen te zien zijn in de serie. De beantwoording van deze deelvraag vindt plaats door theoretische kennis te vergaren over seksuele normen zoals oriëntatie op hetgeen gangbaar is om aan de orde te stellen over seks in dagelijkse gesprekken en de wijze waarop seks over het algemeen aanwezig is in de maatschappij. Deze normen worden toegepast bij de analyse van hoe critici schrijven over seksuele uitingen in de serie en bij de inhoudsanalyse waarmee gemeten wordt op welke wijze seks aanwezig is in de televisieserie Sex and the City.



3. In hoeverre is de wijze waarop seks wordt weergegeven in televisieseries in de afgelopen tien jaar veranderd wanneer de serie Sex and the City wordt afgezet tegen de serie Baywatch?
Sex and the City en Baywatch zijn beide Amerikaanse series die ook in Nederland zijn uitgezonden. Er zit bijna tien jaar tussen de productie van de eerste aflevering van Baywatch in 1989 en de productie van de eerste aflevering van Sex and the City in 1998. Met behulp van deze deelvraag wordt een antwoord gegeven op de vraag in hoeverre Sex and the City extremer is dan de televisieserie Baywatch wanneer wordt gekeken naar hetgeen feitelijk waar te nemen is in beide series. Door de serie Sex and the City af te zetten tegen de serie Baywatch, die dus als referentiepunt dient, kan worden onderzocht of er sprake is van extremisering van seksuele uitingen in televisieseries.
Relevantie onderzoek

Het feit dat minister Rouvoet openlijk zijn zorgen over de aanwezigheid van seks in de media uit, geeft aan dat het een onderwerp is dat in de huidige maatschappij relevant geacht wordt. Mensen brengen nog steeds veel vrije tijd achter de televisie door. Ondanks de komst van het Internet brengt men toch nog gemiddeld 10,8 uur per week achter de televisie door (Sociaal Cultureel Planbureau, 2006). Televisie speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven van mensen. Media zijn zo verweven in het dagelijks leven van mensen dat ze hiervan deel uit maken maar er ook vorm aan geven (Van Zoonen, 1999:111). Tevens vindt er op inhoudelijk vlak een wisselwerking plaats tussen de media en het publiek. Het publiek heeft invloed op datgene dat op televisie te zien is maar daarnaast beïnvloedt hetgeen dat op televisie te zien is het gedrag van mensen ook (Croteau & Hoynes, 2005:6). Hierdoor beïnvloeden de boodschappen die in televisieseries aanwezig zijn de geldende seksuele moraal die in de hedendaagse maatschappij aanwezig is. Dit maakt het interessant om te onderzoeken of er daadwerkelijk sprake is van controversiële seksuele aspecten in televisieseries. Niet alleen heeft dit onderzoek een maatschappelijke relevantie, ook op wetenschappelijk gebied draagt dit onderzoek bij. Er is wel onderzoek gedaan naar seks in de populaire cultuur maar deze onderzoeken betreffen vooral interpretatieve onderzoeken zoals seksuele moraal of feminisme op televisie. Een voorbeeld hiervan is het onderzoek van McLaughlin (1993) naar feminisme in de media. De onderzoeken die al uitgevoerd zijn op het gebied van seks in de populaire cultuur besteden niet zo zeer aandacht aan hetgeen daadwerkelijk te zien is. In dit onderzoek wordt empirisch gemeten wát er daadwerkelijk aan seks te zien is op televisie.






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina