Media en Cultuur in Dubbelperspectief



Dovnload 0.52 Mb.
Pagina1/25
Datum20.08.2016
Grootte0.52 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25
Media en Cultuur in Dubbelperspectief
Een onderzoek naar hoe media-educatie kan bijdragen aan de stimulering van interculturele communicatie tussen jongeren van verschillende etniciteiten op het VMBO
Doctoraalscriptie in het kader van de studie Film- en Televisiewetenschappen

Inger Luijten, 0010979


Begeleiding: Prof. Dr. Sonja de Leeuw

Universiteit Utrecht

Juni 2005

Voorwoord
Voordat ik aan schrijven begon, gaf iemand mij de tip een onderwerp te kiezen dat niet zou gaan vervelen, dat boeiend zou blijven tot het eind. Ik heb mijn onderwerp gekozen, en heb de juiste keus gemaakt. Mijn hoop is nu dat het resultaat net zo interessant en boeiend is als het voor mij is geweest.
Speciale dank gaat uit naar Sonja de Leeuw, voor de begeleiding en de focus. Daarnaast dank ik mijn ouders en al diegenen die mij gestimuleerd en gemotiveerd hebben.

Inger Luijten

Mei 2005

"Wij zijn wat andere mensen zeggen dat wij zijn."

Eric Hoffer (1902)

"Wat de meeste mensen van elkaar weten, is slechts juist genoeg om zich in elkaar te kunnen vergissen."

A.S.C. Wallis (1856)

"Alleen wie zichzelf niet kent, vindt de ander raadselachtig."

Nel Noordzij (1923)

"Ik ben nooit, ik word."

André Gide (1869)

Inhoudsopgave


Inhoudsopgave 4

Inleiding 1

1 Cultuur en Onderwijs in Nederland 5

1.1 Nederland als multiculturele samenleving 6

1.2 Multiculturaliteit en interculturaliteit 6

1.3 Intercultureel onderwijs 9

1.3.1 Benaderingen van intercultureel onderwijs 9

1.3.2 Cultuuronderwijs 11

1.3.3 Praktijk van Intercultureel onderwijs 12

1.4 Het VMBO en de basisvorming 16

1.5 Conclusie hoofdstuk 1 20

2 Interculturele communicatie 22

2.1 Het proces van communicatie 22

2.1.1 De basis van communicatie 23

2.1.2 Attributietheorie 24

2.1.3 Persoonlijke factoren 25

2.1.4 Representaties en beeldvorming 26

2.2 Interculturele communicatieve vaardigheden 27

2.2.1 Methodes voor het aanleren van vaardigheden 28

2.2.2 De persoonlijke dimensie 31

2.3 Conclusie hoofdstuk 2 34



3 Jongerencultuur en zelfbeleving 36

3.1 Cognitieve, sociale en psychologische ontwikkelingsstaat 37

3.1.1 Cognitieve ontwikkeling 38

3.1.2 Sociale ontwikkeling 39

3.1.3 Psychologische ontwikkeling 42

3.2 Jongeren en de media 44

3.2.1 Mediagebruik 44

3.2.2 Mediavaardigheden 46

3.3 Media en identiteit 47

3.4 Conclusie hoofdstuk 3 49



4 Media-educatie 51

4.1 Benaderingen van media-educatie 52

4.1.1 Benaderingen vóór de jaren '90 53

4.1.2 Benaderingen vanaf de jaren '90 55

4.2 Doelstellingen van media-educatie 58

4.3 Vormen van media-educatie 60

4.3.1 Actieve en passieve media-educatie 61

4.3.2 interactieve media-educatie 62

4.4 Media-educatie in Nederland 63

4.5 Conclusie hoofdstuk 4 66



5 Eigen visie en conclusie 68

5.1‘Leren’ binnen de sociale omgeving 69

5.2 Media-educatie als instrument voor ‘Leren’ 71

5.3 ‘Leren’ in de praktijk 72



6 Werkwijze en reflectie 76

Mijn keuze voor het onderwerp van deze scriptie is omvangrijk, wat het noodzakelijk maakte mijn onderzoek te verdelen in vier hoofdstukken. Ieder hoofdstuk behandelt een nieuw onderwerp en de samenhang tussen de hoofdstukken komt in hoofdstuk 5 naar voren. Ik heb de meeste moeite gehad met het vinden van een lijn binnen mijn onderzoek. Ik heb steeds opnieuw moeten zoeken naar hoe literatuur over de verschillende onderwerpen van belang kon zijn voor de beantwoording van mijn hoofdvraag, die de vier onderwerpen aan elkaar verbindt. De hoofdvraag heeft als rode draad gefungeerd. In de eerste instantie ben ik uitgegaan van media-educatie als onderwerp van mijn scriptie. Al gauw bleek dit niet het geval. Mijn onderzoek gaat niet over media-educatie als doel, maar media-educatie als middel. Ik ben mijn scriptie begonnen met het beschrijven van de Nederlandse multiculturele samenleving en de situatie in het onderwijs, specifiek het VMBO. Met dit hoofdstuk heb ik aangegeven dat de cultureel diverse omgeving van jongeren een feit is en dat dit niet genegeerd mag worden. Hoofdstuk 3 heeft hetzelfde doel gehad als hoofdstuk 1: aangeven wat de context is waarbinnen media-educatie als instrument moet worden ingezet. Ik ben niet ingegaan op gedetailleerde informatie over de diverse aanwezige culturen en culturele verschillen in normen en waarden omdat deze niet eenduidig zijn en ik niet wil generaliseren. Ik vond het voldoende aan te geven dat er verschil bestaat op diverse niveaus, en vond het niet noodzakelijk deze verschillen uit te diepen. Dit geldt ook voor het onderwerp interculturele communicatie. Hoofdstuk 2 bevat verschillende algemene theorieën die binnen de literatuur nooit zijn toegepast op de doelgroep jongeren. Omdat ik de beschrijving van de doelgroep algemeen heb gehouden heb ik de theorieën over cultuur en communicatie gemakkelijk kunnen toepassen op de doelgroep. 76

Ik heb het onderwerp ‘representaties van cultuur’ maar kort besproken, hoewel ik wel heb aangegeven dat beeldvorming door de media invloed heeft op de identiteit van jongeren. Het is voor mijn onderzoek voldoende geweest aan te geven dat de media subjectief zijn en dat recent onderzoek naar negatieve beeldvorming in de media aangeeft dat minderheden in Nederland in de media vaak het onderspit delven. Nagaan hoe jongeren van verschillende etniciteiten in de media worden gerepresenteerd zou mijn onderzoek té omvangrijk maken. Dit is ook de reden waarom ik mijn theoretisch kader vooral heb gebaseerd op theorieën die mijn standpunt verduidelijken. Mijn theorie wat betreft interculturele communicatie wordt bepaald door de visies van Vink, Pinto, Hofstede en Shadid. Ik vond dat vooral Pinto en Hofstede tekort schoten in hun modellen voor interculturele communicatieve vaardigheden en heb aansluiting gevonden bij Shadid en Vink, die sterk de persoonlijke dimensie van communicatie benadrukken. Juist de persoonlijke kant van communicatie is wat dit onderwerp interessant maakt maar dit is óók de factor die de communicatie tussen jongeren kan bemoeilijken, ongeacht culturele achtergrond. Bij het onderwerp media-educatie heb ik de sociale en communicatieve benadering centraal gesteld, waardoor ik gemakkelijk kon toewerken naar een praktische beschrijving van media-educatie als instrument. Vrijwel alle literatuur die te vinden is over het onderwerp media-educatie is interessant maar ik heb niet alles kunnen gebruiken. De keuzes die ik gemaakt heb, hebben het onderwerp voor mij verduidelijkt. 76

In mijn zoektocht naar een vorm voor media-educatie heeft de persoonlijke dimensie centraal gestaan. Ik heb gemerkt dat de Nederlandse maar ook andere nationale overheden betrokken zijn bij de culturele diversiteit binnen het onderwijs en de invulling van media-educatie, maar dat dit nauwelijks verder komt dan een uitwerking op papier. Het gat tussen theorie en praktijk is nog lang niet gedicht. Ik ben van mening dat vanuit de persoonlijke dimensie gewerkt moet worden. De leerdoelen en vaardigheden die aan het onderwijs verbonden zijn kunnen bereikt worden door dicht bij de leefwereld van jongeren te blijven en de mogelijkheden binnen een specifieke onderwijssituatie te benutten. Dit is het uitgangspunt geweest voor het schrijven van mijn conclusie en het vinden van een antwoord op de hoofdvraag. Ik heb voor deze vorm gekozen omdat ik op deze manier de vier verschillende onderwerpen aan elkaar kon verbinden. Ik ben uitgekomen bij een visie op media-educatie als instrument in een cultureel diverse context. Ik ben van mening dat deze visie een geschikt uitgangspunt is van waaruit media-educatieve projecten gerealiseerd kunnen worden. De veranderende onderwijssituatie vanaf het schooljaar 2006/2007 en de aandacht voor ICT-onderwijs kunnen nieuw perspectief bieden op de invulling van lesuren, en de keuze voor didactische werkvormen. Een praktische maar ook interculturele benadering is wenselijk. 77

7 Bijlagen 78

Instellingen 78

Projecten 80

8 Bibliografie 84

Literatuur 84

Internetbronnen 86





  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina