Mozart & 'Die Zauberflöte' Een lessenserie voor het voortgezet onderwijs in het kader van het Mozart-jaar 2006



Dovnload 447.98 Kb.
Pagina4/11
Datum22.07.2016
Grootte447.98 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

VOETNOTEN


1. Wagner, R. (1840/1). Über deutsches Musikwesen. Geciteerd in: Pahlen, K. (1979). Die Zauberflöte, p. 183. München: Goldmann.

2. Komorzynski, E. (1951). Emanuel Schikaneder: Ein Betrag zur Geschichte des deutschen Theaters, p. 151. Wenen. (Oorspronkelijk uitgegeven in 1901)

3. Vgl. Carse, A. (1940). The Orchestra in the XVIIIth Century. Cambridge: Heffer & Sons.

4. Sonnleithner, L. von. (MS). Materialen zur Geschichte der Oper und des Balletts in Wien, vol. 2 ('Das Theater an der Wien, früher auf der Wieden'). Wien: Archiv der Gesellschaft der Musikfreunde. In de Toverfluit horen we tevens een 'istromento d'acciajo' (klokkenspel), een panfluit en bassethoorns (altklarinetten).

5. Castelli, I.F. (1913). Memoiren meines Lebens, p. 232. München. (Geciteerd in: Robbins Landon, H.C. (1988). 1791. Mozarts laatste jaar [1791 Mozart's Last Year], p. 136. Baarn: Bosch & Keuning.)

6. 'Zween' i.p.v. 'zwei': Schikaneder was zeker niet vies van een mondje dialect...

7. Ook "Die Zauberflöte" kende een vervolg: "Das Labyrinth, oder Der Kampf mit den Elementen" (1798, libretto van Schikaneder, muziek van Peter von Winter).

8. Giesekes libretto was vooreerst een bewerking van Friederike Sophie Seylers Singspiel Hüon und Amande (Flensburg, 1789), dat op zijn beurt op Wielands 'romantische heldendicht' gebaseerd was. Wielands Oberon (online: http://www.gutenberg2000.de/wieland/oberon/oberon.htm) stond tevens model voor Carl Maria von Webers romantische opera Oberon (1826, libretto van James Robinson Planché). Zie: Forment, B. (2003). Pro memorie. Muziek als herinnering en verbeelding. Memorabilia en memoranda bij orkestmuziek van Mozart, Schubert en Weber. Antwerpen: De Singel.

9. Gedeeltelijk online beschikbaar: http://www.gutenberg2000.de/wieland/dschinn/dschinn.htm.

10. Einstein, A. (1997). Mozart: Sein Charakter - Sein Werk, p. 476. Frankfurt am Main: Fischer. (Oorspronkelijk uitgegeven in 1945)

11. Buch, D.J. (2002). Der Stein der Weisen, Mozart, and collaborative Singspiels at Emanuel Schikaneder's Theater auf der Wieden. In K. Küster (Ed.), Mozart-Jahrbuch 2000. Kassel: Bärenreiter.

12. Henneberg, Schack, Gerl en Schikaneder componeerden het leeuwendeel van de muziek. Het auteurschap van verschillende fragmenten wordt echter nog betwist. Zo is het niet uitgesloten dat Mozart voor meer dan drie fragmenten de muziek geleverd heeft.

13. Dean, W. (1970). Händel and the opera seria, p. 91. London: Oxford University Press.

14. We refereren hier aan: Metzger, H-K., Riehn, R. (Eds.). (1978). Ist die Zauberflöte ein Machwerk?. München: text+kritik. (Musik-Konzepte, vol. 3)

15. Dent, E.J. (1911). The Magic Flute, its History and Interpretation. Cambridge. Grotendeels opgenomen en aangevuld in: Idem (1947). Mozart's Operas. A Critical Study, pp. 218-233. London: Oxford University Press. (Oorspronkelijk uitgegeven in 1913); Jahn, O., Abert, H. (1921). W.-A. Mozart, vol. 2, pp. 755-763. Leipzig: Breitkopf & Härtel; Rosenberg, A. (1964). Die Zauberflöte. Geschichte und Deutung von Mozarts Oper, pp. 152-180. München: Prestel; Branscombe, P. (1966). Die Zauberflöte: some textual and interpretative problems. Proceedings of the Royal Musical Association, XCII, 45-63; Branscombe, P. (1991). Die Zauberflöte, pp. 4-34. Cambridge University Press. (Cambridge Opera Handbooks)

16. Franse vertalingen van beide bronnen zijn opgenomen in: Chailley, J. (1968). Musique et ésotérisme. "La Flûte Enchantée". Opéra maçonnique, pp. 311-317. Paris: Laffont.

17. Der Stein der Weisen beleefde, naast opvoeringen in het Theater auf der Wieden (première op 11 september 1790), vertoningen in Brno (1794), Praag (1795), Frankfurt (1795-96), Graz (1796), Trieste (1799), Altona (1800), Regensburg (1802), München (?), Wenen (1804) en Linz (1814). Tegenwoordig staat dit werk weer in de belangstelling dankzij een opname op het Telarc label (met The Boston Baroque o.l.v. Martin Pearlman, 2000) en een tournee van het Combattimento Consort doorheen de Lage Landen (2003).

18. Meer daarover in: Branscombe, Op. cit., pp. 25-34.

19. Idem, pp. 7-10. In de late achttiende eeuw voltrok zich een revival van de middeleeuwse literatuur. Van groot belang hierbij is de herwaardering van Shakespeare, die voor zijn toneelwerken (b.v. koningdrama's) vaak op de middeleeuwse geschiedenis teruggreep. De voornaamste achttiende-eeuwse Shakespeare-apologeet was David Garrick (1717-1779), die vanaf 1740 vernieuwende Shakespeare-vertolkingen en -regieën neerzette die een nieuwe fase in de acteergeschiedenis inluidden. In zijn spoor volgden talrijke theateracteurs en -auteurs. Schikaneder was misschien wel de allereerste Duitse Hamlet (München, 1777), terwijl Wielands Oberon beïnvloed werd door A Midsummernight's Dream, één van zijn vele Shakespeare-vertalingen.

20. Geciteerd in: Robbins-Landon, Op. cit., pp. 136-137.

21. Zowel Jacques Chailley (Op. cit., pp. 27-34) als M.F.M. Van den Berk (In (1998). Die Zauberflöte. Een alchemistische allegorie, pp. 319-324. Tilburg: Syntax) betwisten de breuk (of omkering) in de Zauberflöte-plot. Hun argumenten zijn echter niet van die aard dat ze Seyfrieds brief ontkrachten: ten eerste stellen ze Seyfrieds authoriteit in vraag (in 1791 was hij zestien jaar oud en leerling van Mozart), ten tweede koppelen ze de opera (het libretto) aan een rigide interpretatieschema, respectievelijk gebaseerd op de maçonnieke inwijdingsritus en op de structuur van het alchemistische 'magnum opus'.

22. Heckmann, H. (Ed.). (1956). Chöre und Zwischenaktmusik zu Thamos. In Wolfgang Amadeus Mozart. Neue Ausgabe sämtlicher Werke, II/6, vol. 2. Kassel: Bärenreiter.

23. Bron voor deze informatie is een postume (betrouwbare?) getuigenis van Constanze Mozart. Zie: Van den Berk, Op. cit., pp. 341-354.

24. Voor een schitterende uiteenzetting over de zin en onzin van de hermetische interpretatie, met name van het alchemistische discours (cf. Van den Berk, Op. cit.), zie: Eco, U. (1993). Aspecten van de hermetische semiosis. In: De grenzen van de interpretatie [I limiti dell'interpretazione] (pp. 44-105). Amsterdam: Bert Bakker. (Oorspronkelijk uitgegeven in 1990) Sommige van Van den Berks thesen lijken ons inziens te ver gegrepen (zie ook: Forment, B. (In voorbereiding). Interpretatie en overinterpretatie van een libretto. Een gevallenstudie.)

25. Heartz, D. (1990). La clemenza di Sarastro: Masonic Beneficence in the last operas. In D. Heartz, T. Bauman (Eds.), Mozart's Operas (pp. 254-275). Berkeley/Los Angeles/London: University of California Press.

26. Forment, B. (2003). Vernunft, Weisheit, Natur. De encyclopedische Zauberflöte. Antwerpen: De Singel.

27. Een schoolvoorbeeld is: Eckelmeyer, J. (1986). Structure as a hermeneutic guide to The Magic Flute. In Musical Quarterly, 72, 51-73, een poging tot 'verklaring' van inhoud en dramaturgie met behulp van een dialectisch schema (planning van de toonaarden). Eckelmeyer 'ontdekte' een sonatestructuur met een heuse expositie, doorwerking en recapitulatie. Een vergelijkbare, maar minder strikt musicologische studie is: Burns, E.J. (1994). The dialectical structure of W.A. Mozart's Die Zauberflöte: A phenomenological analysis. Doctorale dissertatie, Florida State University.

28. Platoff, J. (1996). Myths and Realities about Tonal Planning in Mozart's Operas. In Cambridge Opera Journal, 8, 3-15; Forment, B. (2002). Metastasio benaderd door Mozart. Een achttiende-eeuws voorbeeld van musico-theatrale adaptatie. In J. De Vos (Ed.), Documenta, 20(3), 210-219.

29. Zie: Bauman, T. (1990). At the north gate: instrumental music in Die Zauberflöte. In D. Heartz, T. Bauman (Eds.), Op. cit. (pp. 276-297); Rushton, J. (1994). Die Zauberflöte. The New Grove Dictionary, vol. 4 (pp. 1215 e.v.).

30. Geciteerd in: Link, D. (1998). The national court theatre in Mozart's Vienna. Sources and Documents 1783-1792, p. 386. Oxford: Clarendon Press.

31. Geciteerd in: Deutsch, O.E. (1961). Mozart. Die Dokumente seines Lebens, p. 358.

bron: http://users.pandora.be/brujel//research/zauberfloete.htm




1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina