Muzikale opvoeding eerste graad eerste leerjaar a tweede leerjaar



Dovnload 280.41 Kb.
Pagina1/4
Datum27.09.2016
Grootte280.41 Kb.
  1   2   3   4



Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs

Guimardstraat 1, 1040 Brussel






Muzikale opvoeding

eerste GRAAD

eerste leerjaar a

tweede leerjaar




LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

VVKSO – BRUSSEL D/2009/7841/029

September 2009



Inhoud

1 Visie 5

1.1 Uitgangspunt 5

1.1 Uitgangspunt 5

1.2 De omgang met klank en muziek verfijnen 5

1.2 De omgang met klank en muziek verfijnen 5

1.3 Een open leerplan in drie domeinen 6

1.3 Een open leerplan in drie domeinen 6

2 Situering van het leerplan 8

2.1 Muzikale opvoeding binnen het kader van muzische vorming 8

2.1 Muzikale opvoeding binnen het kader van muzische vorming 8

2.2 Beginsituatie 9

2.2 Beginsituatie 9

2.3 Voorbereiding op de tweede graad 9

2.3 Voorbereiding op de tweede graad 9

3 Doelstellingen 10

4 Didactische wenken 19

5 Evaluatie 23

6 Materiële vereisten 26

BIJLAGEN 27

1 Lijst van de vakgebonden eindtermen Muzikale opvoeding 27

2 Beknopte bibliografie 29

3 Begrippenlijst 30





  1. Visie




      1. Uitgangspunt

    Gevarieerd
    omgaan met klank en muziek

    Het omgaan met geluid, klank en muziek is onlosmakelijk verbonden met de leefwereld van jongeren. De muzikale beleving behoort tot het leven van elke dag en neemt er vaak een bijzondere plaats in. Dat blijkt uit de wijze waarop jongeren zich bewust of onbewust met decibels omringen.
    De muzikale beleving beperkt zich trouwens niet tot het musiceren of luisteren naar muziek. Jongeren gebruiken of consumeren geluid, klank en muziek als communicatiemiddel of manipuleren het met behulp van diverse media. Ze gaan er in hun groei naar volwassenheid op heel gevarieerde manieren mee om.



    Beleving als rode draad


    Muzikale opvoeding kan niet voorbij aan deze specifieke muzikale beleving van jongeren. Deze beginsituatie betekent echter niet dat in het vak muzikale opvoeding enkel de leefwereld van jongeren aan bod komt. Muzikale interesses en ervaringen zijn de toegangspoort tot een bredere en achterliggende wereld.
    Juist om die reden staat de wijze waarop jongeren de hoorbare wereld benaderen, begrijpen of beleven centraal in de visie van dit leerplan. Muzikale opvoeding zet leerlingen op weg om te groeien in een proces waarbij ze hun affiniteit met muziek leren versterken. Dit resulteert in het overkoepelende doel van dit leerplan: de leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek.






      1. De omgang met klank en muziek verfijnen

    Muzikale
    beleving van de leerling


    De muzikale impressie en expressie van de leerling staat in het centrum van dit leerplan. Het is het start- en eindpunt en vormt de kern van muzikale opvoeding.

    Vocaal en instrumentaal musiceren, naar muziek luisteren, muziek ontwerpen, muziek transformeren naar andere uitdrukkingsvormen, een eenvoudige geschreven weergave van muziek lezen en noteren of nadenken en praten over muziek wordt steeds gekoppeld aan een gevoel, idee of ervaring.


    Doorheen deze ervaringen leren leerlingen muziek beleven, van muziek genieten, muziek ontdekken of verwonderd zijn door muziek. Het resulteert steeds in een impressie of een expressie waarmee leerlingen verder aan de slag kunnen. Zo geven ze een diepere betekenis aan hun eigen affiniteit met muziek. Ze leren hun muzikale beleving of omgang met klank en muziek verfijnen.



    Muzikale
    beleving van de leerling

    als middel




    De leerling krijgt de centrale plaats in het leerproces. Zijn ervaren, denken, weten en doen vormt het vertrekpunt waaraan leraars de leeractiviteiten vastkoppelen. Zo situeert de verfijning zich niet enkel op het niveau van het strikt muzikale of artistieke.
    Emoties leren herkennen of uitdrukken, sociale vaardigheden ontwikkelen, de muzikale horizon verbreden, het kritisch leren omgaan met de auditieve omgeving, muziek als een expressievorm begrijpen, diverse media hanteren… Dit zijn enkele invalshoeken om aan het overkoepelende doel te werken.

    Dit alles leidt tot een innerlijke verrijking en de ontwikkeling van een evenwichtige persoonlijkheid.




    Klank en muziek

    Muzikale opvoeding vertrekt uit hoe leerlingen omgaan met klank.

    Klanken zijn bouwstenen om muziek te maken, stilte het noodzakelijke cement. Door de klank van omgeving, van de eigen stem of instrumenten te onderzoeken, evolueren leerlingen van omgaan met klank naar bewust omgaan met muziek.

    Geluid heeft fysische eigenschappen, klank krijgt een esthetische meerwaarde en muziek daarenboven een artistieke.






      1. Een open leerplan in drie domeinen

    Open leerplan

    Het leerplan muzikale opvoeding voor de eerste graad van het secundair onderwijs is een open leerplan. Dat betekent dat de leraar veel ruimte krijgt om zelf keuzes te maken.
    Hij vindt in dit leerplan geen strikt afgebakende leerstofgehelen, maar doelen die sterk zijn gericht op de ontwikkeling van de individuele muzikale beleving van elke leerling afzonderlijk. Op die manier kan de leraar inspelen op de specifieke beginsituatie van het vak muzikale opvoeding, met name hoe een leerling op een eigen manier met muziek omgaat.
    Natuurlijk is het onmogelijk om voor iedere leerling een eigen leertraject uit te werken. Daarom biedt de specifieke structuur en opbouw van het leerplan een houvast bij het opzetten en plannen van leeractiviteiten. In dit leerplan zit er een duidelijke lijn.



    Drie leerdomeinen

    De doelen zijn geordend in drie leerdomeinen:

    ▪ leerdomein 1: de leerling en zijn omgang met muziek;

    ▪ leerdomein 2: de leerling en zijn omgang met muziek in relatie tot de andere(n);

    ▪ leerdomein 3: de leerling en zijn omgang met muziek in relatie tot de wereld.


    De doelen in het eerste leerdomein zijn gericht op de ontwikkeling en vorming van het persoonlijke omgaan met muziek. Dit leerdomein beschrijft m.a.w. de vaardigheden en kennis waarmee de leerlingen hun eigen muzikaal handelen leren kennen en uiteindelijk leren verfijnen. De leerling leert in dit leerdomein hoe hij als individu geluid, klank en muziek benadert en/of beleeft. Hij ontwikkelt en exploreert het vermogen om zijn eigen muzikaal handelen en beleven beter te begrijpen.
    In het tweede en derde leerdomein zijn de doelen vermeld die het muzikale handelen in een bredere context plaatsen. Leerlingen leren dat anderen, tijd of omgeving hun beleven en begrijpen van muziek mee bepalen. Om die reden diepen leerdomein twee en drie de vaardigheden en kennis van het eerste leerdomein verder uit vanuit de aspecten de andere(n) en de wereld.

  2. Situering van het leerplan




    1. Muzikale opvoeding binnen het kader van muzische vorming

Muzische
vorming

Muzikale opvoeding is een onderdeel van de algemene muzische vorming.

Dit houdt alle kansen in die scholen bieden om de creatieve, culturele en kunstzinnige ontwikkeling bij jongeren te stimuleren. Die muzische vorming vormt een continuüm doorheen de hele schoolloopbaan van elke leerling.





Basisonderwijs

In het basisonderwijs spreken we van Muzische opvoeding, een onmisbaar onderdeel van de algemene vorming van de kinderen. De muzische opvoeding in de basisschool is erop gericht om de van nature bij kinderen aanwezige muzische grondhouding te ontwikkelen. Kinderen leren allerlei muzische en kunstzinnige expressievormen ontdekken waarmee ze ervaringen en gevoelens kunnen uitdrukken. Ze leren er ook de expressie van anderen te begrijpen of aan te voelen en te waarderen.
De verschillende muzische talen komen evenwaardig en als een geïntegreerd geheel aan bod. Binnen muzische opvoeding komen vijf muzische domeinen aan bod: muzikale opvoeding, muzisch taalgebruik, bewegingsexpressie, dramatisch spel en beeldopvoeding.
De kerndoelen voor muzikale opvoeding in het basisonderwijs zijn:

▪ de muzikale expressievormen speels en onbevangen exploreren,

▪ de omgang met klank en muziek als muzikale communicatiemiddelen verfijnen,

▪ muzikale ervaringen en emoties op een persoonlijke manier verwerken,



▪ zich ervaringsgericht op klank en muziek in de wereld oriënteren.



Secundair
onderwijs

Het secundair onderwijs kiest voor een vakspecifieke benadering van muzische vorming met Plastische opvoeding, Muzikale opvoeding en Esthetica. Dit stelt ons in staat om de deskundigheid van vakleerkrachten in te zetten, die op basis van hun opleiding en ervaring het best geplaatst zijn om deze vakken te begeleiden. Het zijn deze mensen die de spil vormen van de culturele en kunstzinnige vorming in de school. Net zoals in de basisschool zijn de leerlingen zowel beschouwend als creërend bezig.



Over de vakken heen

Ook in andere vakken zoals taalvakken, godsdienst en geschiedenis zal men regelmatig verwijzen naar kunstuitingen. Alle leraren zijn gebaat bij een muzisch-creatieve benadering van hun leergebied. Een dergelijke benadering draagt bij tot een beter en dieper inzicht in de leerstof, tot een grotere betrokkenheid en een beter welbevinden van de leerling. Leren is een creatief en actief proces dat aanstuurt op een geïntegreerde toepassing van het geleerde in een bredere context. Cultuur en kunst op school is niet uitsluitend het werk van de leraar Muzikale opvoeding, Plastische opvoeding en Esthetica, maar één groot vakoverschrijdend project.


Muzisch
schoolklimaat

Om op een hedendaagse en toekomstgerichte manier die opdracht te kunnen realiseren, dient een muzisch schoolklimaat aanwezig te zijn. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de schoolleiding. Een promotende houding voor al wat met het artistieke, kunstzinnige en muzische te maken heeft, is een belangrijke stimulans om culturele projecten op school te realiseren. Bovendien zijn kunstenaars, culturele instellingen, academies, bedrijven en overheid meer en meer vragende partij voor een creatieve samenwerking.







    1. Beginsituatie

Heterogeen

De beginsituatie voor het vak muzikale opvoeding in het secundair onderwijs is heel divers. Binnen de klas is er een grote heterogeniteit door de verscheidenheid in muzikale en culturele achtergrond.
Leerlingen leven in een maatschappij waar zij voortdurend met muziek in de meest diverse verschijningsvormen worden geconfronteerd. Ook het omgaan met cultuur en muziek binnen het gezin waarin zij opgroeien en in hun vriendenkring, verschilt sterk van leerling tot leerling.
Leerlingen die les volgen in het deeltijds kunstonderwijs, in een koor zingen, een muziekgroepje vormen of op zichzelf veel naar muziek luisteren, vragen een aangepaste aanpak. De interesse voor en de affiniteit met muziek is bij de leerlingen over het algemeen groot. Deze openheid voor muziek is een positieve factor.







    1. Voorbereiding op de tweede graad

Verdere verfijning

In de meeste richtingen van het aso staat muzikale opvoeding in de vvkso-lessentabellen van de tweede graad en ook in enkele richtingen van het tso en het bso. Meestal biedt de school enkel in het tweede leerjaar van de tweede graad Muzikale opvoeding aan.
Mits het herhalen van de basiscompetenties kunnen de leerlingen de draad opnemen en de aanwezige muziektaal verder ontwikkelen.
Van de eerste naar de tweede graad is er een leerlijn voor vocaal en instrumentaal musiceren, luisteren, ontwerpen en transformeren. In de eerste graad ligt de focus op de persoonlijke beleving van klank en muziek. Leerlingen leren zo om het fenomeen muziek breder te kaderen, om hun affiniteit met klank en muziek te versterken, het sociale aspect te intensifiëren en hun horizon te verruimen.
Het leerplan van de tweede graad diept de dimensie van de ‘ander’ en ‘wereld’ verder uit. De lessentabellen van het vvkso bieden leerlingen in de derde graad Esthetica en/of Vrije ruimte aan. Op die manier verfijnen ze steeds verder hun omgang met muziek. De leerplannen houden rekening met de groei van de leerlingen en de sterke ontwikkeling van een eigen smaak.




  1. Doelstellingen

Het algemene doel en de drie leerdomeinen vormen de essentie van het leerplan (kleur groen).
Kolom 1 bevat de nummering van de doelen.
Kolom 2 bevat de te bereiken leerplandoelstellingen van het vak:

hoofddoelen (rood),

subdoelen = ‘dit houdt in’ (blauw),

leeraspecten (zwart).


Kolom 3 bevat een verwijzing naar de vakgebonden eindtermen.
De leeraspecten zijn aandachtspunten om telkens het bovenstaande doel naar behoren te kunnen uitvoeren. Ze zijn inherent aan het doel en helpen mee om het doel ten volle te realiseren. In die zin hebben ze ook een verplichtend karakter.
Achteraan in het leerplan zit in bijlage een overzicht van de vakgebonden eindtermen MO.
Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek
Leerdomein 1: De leerling en zijn omgang met muziek









ET

1

Algemene en persoonlijke gevoelens, ideeën en ervaringen met muziek uitdrukken

18





Dit houdt in:




1.1

Vocaal musiceren en experimenteren met aandacht voor:

6, 8, 18




- expressie en authenticiteit

- taal en articulatie

- ademhaling en stemgebruik

- toonvastheid

- eenstemmigheid en meerstemmigheid

- een gevarieerd repertoire







1.2

Instrumentaal musiceren en experimenteren met aandacht voor:

6,7,8




- expressie en authenticiteit

- klankproductie en speeltechniek

- ritmische, melodische en begeleidingsinstrumenten

- een variabele bezetting

- een gevarieerd repertoire





1.3

Een klankstuk of muziekstuk ontwerpen en uitvoeren met aandacht voor:

9




- expressie en authenticiteit

- afwerking

- muzikale gegevens

- buitenmuzikale gegevens









2


Algemene en persoonlijke gevoelens, ideeën en ervaringen in muziek herkennen en verwerken

1,3,7,9,11,14






Dit houdt in:




2.1

Gericht luisteren

3,7




- horen en luisteren onderscheiden

- de auditieve omgeving ontleden

- focussen op aspecten van een auditieve omgeving





2.2

Muzikale ervaringen en voorkeuren verwoorden

11




- zich genuanceerd uitdrukken

- een gepaste woordenschat gebruiken

- elementaire muzikale begrippen gebruiken





2.3

Muzikale ervaringen naar diverse expressievormen transformeren

1,9




- ervaringen met klank en muziek omzetten in beeld

- ervaringen met klank en muziek omzetten in beweging

- ervaringen met klank en muziek omzetten in taal







3

Kenmerken_en_functies'>Kenmerken en functies van muzikale parameters benoemen en toepassen

2





Dit houdt in:




3.1

Klankkleur en samenklank onderscheiden

2




- klankbron, klankproductie en speeltechniek vergelijken en ordenen

- typische stemmen binnen diverse muziekstijlen herkennen

- typische instrumenten binnen diverse muziekstijlen herkennen

- mogelijkheden en effecten van samenklank onderzoeken







3.2

Ontwikkeling in melodie, ritme, tempo en dynamiek ervaren

2




- spanning en ontspanning in muziek ervaren

- het verloop van een melodie onderscheiden en benoemen

- het verloop van een ritme onderscheiden en benoemen

- het onderscheid tussen tempo, metrum en ritme ervaren

- verschillen in tempo en dynamiek onderscheiden





3.3

Structuur en vorm onderscheiden en benoemen

2




- spanning en ontspanning in muziek ervaren

- herhaling, variatie en contrast herkennen

- vraag en antwoord in een muzikaal verloop herkennen

- typische formele aspecten binnen diverse muziekstijlen benoemen

- elementaire muzikale vormen benoemen






4

Notatie en media als hulpmiddel bij de omgang met muziek gebruiken

1,2,6,8





Dit houdt in:




4.1

Kenmerken van klank en muziek omzetten in een grafische partituur

9




- aspecten van hoogte, duur, sterkte omzetten in notatie

- aspecten van muzikale ontwikkeling omzetten in notatie







4.2

Traditionele en alternatieve notatie van muziek gebruiken

1




- eenvoudige grafische notatie verklanken

- eigen en bestaande notatie bij het ontwerpen gebruiken

- eenvoudige notatie bij het musiceren gebruiken

- eenvoudige notatie bij het beluisteren volgen







4.3

Media gebruiken om de omgang met muziek te verfijnen

4, 16




- apparatuur gebruiken om klank en muziek af te spelen, te bewaren of te bewerken

- diverse culturele informatiebronnen vinden en raadplegen









5

De omgang met muziek beoordelen

15





Dit houdt in:




5.1

De eigen omgang met muziek op een genuanceerde wijze beoordelen

11,15




- eigen beoordelingen vergelijken en bijsturen

- argumenteren vanuit verscheidene criteria







5.2

De omgang met muziek van anderen op een genuanceerde wijze beoordelen

15




- eigen beoordelingen vergelijken en bijsturen

- argumenteren vanuit verscheidene criteria









  1   2   3   4


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina