Natuurwetenschap in het Nieuws



Dovnload 108.8 Kb.
Pagina1/3
Datum20.08.2016
Grootte108.8 Kb.
  1   2   3

Natuurwetenschap

in het Nieuws

nummer 19, augustus 2004

St. Bonifatiuscollege, Utrecht

Alle artikelen zijn ingekort. De volledige artikelen zijn, net

als de digitale versie van deze krant te vinden op:

www.xs4all.nl/~khooyman/natunieuws/




Ziekte & Gezondheid

Axolotl vernieuwt zonder help

Onderzoek naar mogelijkheden bij de mens

UN, 21 augustus 2004

Wetenschappers aan het Max Planck Instituut in Dresden onderzoeken de verbluffende eigenschappen van de axolotl. Die exotische salamander, levend in Mexico, is in staat lichaamsdelen, inwendig en uitwendig, te laten aangroeien. Een nieuwe staart, afgehakte poten en uitgestoken ogen, zelfs delen van het hart groeien na enkele weken als vanzelf weer aan.

De nieuwe lichaamsdelen en organen zijn compleet, identiek en littekens ontbreken. Wormen en kakkerlakken kunnen zichzelf eveneens `vernieuwen', maar geen enkel gewerveld dier beschikt over zulke drasttische regeneratieve vermogens als de gelei-achtig ogende axolotl. Actueel stamcellenonderzoek heeft de interesse voor de salamander met de Azteekse naam nog versterkt.

Gebleken is dat ook de mens in veel organen, van lever tot hart, stamcellen bezit die in staat zijn tot beperkte vormen van regeneratie. De onderzoeksgroep uit Dresden zoekt naar de oorzaak dat die capaciteit bij mensen en andere zoogdieren zo beperkt is. Mocht blijken dat die beperking een 'onderdrukking' is, dan zou onderzoek op de axolotl duidelijk kunnen maken of en hoe dat vermogen bij mensen opnieuw is op te wekken.

Stel dat het geheim van de salamander kan worden ontrafeld en worden overgeplant op de mens? Het zou een revolutie in de medische wetenschap betekenen. Oorlogsslachtoffers zouden hun benen of ogen terug kunnen krijgen, hartpatienten een nieuw hart, mensen met brandwonden een nieuwe, identieke huid, lijders aan kaalheid een verse bos haar.





De axolotl beschikt over regenerende eigenschappen die bij andere gewervelden als de mens mogelijk 'onderdrukt' zijn.

Aids blijft om zich heen grijpen

Trouw, 7 juli 2004



'Azië is nu waar Afrika 15 jaar geleden was', 38 miljoen besmet met hiv of aids.

Aids krijgt Azië en Oost-Europa steeds meer in zijn greep. Dat meldt de VN-organisatie UNAIDS in haar jaarrapport. Vorig jaar zijn wereldwijd bijna vijf miljoen mensen met het hiv-virus besmet, het hoogste aantal ooit, en zijn 2,9 miljoen mensen aan aids overleden. Onder de doden in 2003 zijn een half miljoen kinderen.

Bijna de helft van de nieuw besmetten zijn jongeren tussen de 15 en de 24 jaar. ,,Het ziet er niet naar uit dat de epidemie minder grip krijgt op de maatschappij'', aldus VN-topman Kofi Annan. De situatie wordt erger in Afrika, maar begint ook 'alarmerend' om zich heen te grijpen in Azië en Oost-Europa. ,,Geen regio is gespaard gebleven.'' Sinds 1981 kostte aids ruim twintig miljoen mensen het leven. Eind vorig jaar leefden wereldwijd bijna 38 miljoen mensen met Hiv of aids.

In heel Azië zijn er vorig jaar 1,1 miljoen nieuwe infecties bijgekomen, verhoudingsgewijs de snelste groei ter wereld in een regio die 60 procent van de bevolking telt. Vooral in China, Indonesië en Vietnam neemt het aantal besmettingen snel toe, terwijl in Thailand verbetering die op handen leek te zijn, uitblijft. In Cambodja is 3 procent van de bevolking seropositief. ,,Azië is nu waar Afrika 15 jaar geleden was'', aldus Peter Piot van UNAIDS.

Ook in Oost-Europa -met name in Estland, Letland, Oekraïne en Rusland- verspreidt het virus zich snel, vooral middels drugsgebruik (het delen van naalden). 1.3 miljoen mensen leven er met hiv.

Amerikanen vinden vaccin tegen sars

NRC, 25 JUNI 2004



Amerikaanse onderzoekers hebben een neusspray met een vaccin tegen sars ontwikkeld. Het vaccin beschermt groene meerkatten (een apensoort) tegen het sars-virus dat vorig jaar in Azië ruim 750 mensen het leven kostte.

De Amerikanen van de National Institutes of Health in Bethesda publiceren hun resultaten vandaag in het Britse medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Daarin staat ook een artikel van Nederlandse onderzoekers onder leiding van virologen van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, het Leids Universitair Medisch Centrum en het Leidse biotechnologiebedrijf Crucell.

De Nederlandse onderzoekers ontwikkelden een menselijk monoklonaal antilichaam, dat na injectie mensen één tot twee weken bescherming moet bieden tegen sars. Dit is een vorm van zogenoemde passieve immunisatie, waarbij het afweermolecuul tegen sars per injectie wordt toegediend. Bij de actieve immunisatie, zoals de Amerikanen die ontwikkelden, maakt het afweersysteem zelf een antilichaam tegen de ziekteverwekker.

Het Crucell-antilichaam is getest in fretten - een veelgebruikt proefdier in virologisch en vaccinonderzoek. ,,Passieve immunisatie met dit middel kan een geschikte aanpak zijn om longziekten te voorkomen bij mensen die in contact zijn geweest met sars-patiënten, en kan verdere verspreiding van de ziekte voorkomen'', schrijven de onderzoekers in The Lancet.

Het Amerikaanse actieve vaccin werkt beduidend langer dan één of twee weken: de apen in het experiment werden bijna een maand na vaccinatie pas met sars besmet. De vraag is of massale vaccinaties tegen sars ooit nodig worden. De wereldwijde epidemie die werd gevreesd, is uitgebleven.

Duizenden Britten hebben mogelijk Creutzfeldt-Jacob

Volkskrant, 21 mei 2004



Zonder het zelf te weten, dragen mogelijk 3800 Britten het prion-eiwit dat de dodelijke hersenziekte Creutzfeldt-Jakob kan veroorzaken.

Onderzoekers van Plymouth Derriford Hospital en een onderzoekscentrum voor fatale hersenziektes hebben ruim 12.000 weefselkweken onderzocht. Die zijn afkomstig van amandelen en blindedarmen. Dat zijn waarschijnlijk de plekken waar de zogenoemde prions die Creutzfeldt-Jakob kunnen veroorzaken, opduiken.

In drie van de kweken zijn tekenen van de dodenlijke hersenziekte gevonden. Door die cijfers los te laten op de hele Britse bevolking kwamen de wetenschappers tot de conclusie dat bij mogelijk 3800 Britten zich een variant van Creutzfeldt-Jacob kan ontwikkelen.

90 Miljoen Amerikanen ongezond dik

Volkskrant, 12 aug 2004



Steeds meer Amerikanen zijn ongezond dik. Dat komt doordat ze steeds grotere porties eten. De film Super Size Me brengt het probleem plastisch in beeld.

Zwaarlijvigheid is in de VS uitgegroeid tot een epidemie. Het zal volgend jaar het roken voorbij streven als belangrijkste oorzaak van een dikwijls vroege en onnodige dood. De jonge filmmaker Morgan Spurlock onderzocht in twintig steden de eetgewoonten en was intussen zelf proefdier. Een maand lang at hij uitsluitend bij McDonald's, voor zijn ontbijt, zijn lunch, zijn avondeten. Zijn documentaire Super Size Me was in Amerika een kort, maar hevig succes. Vanaf vandaag draait de film in Nederland.

Meer dan 30 procent van de Amerikanen, zo'n negentig miljoen mensen, is inmiddels zo dik dat hun gezondheid eronder lijdt: hoge bloeddruk, hartinfarcten, dichtgeslibde aderen. De maatschappelijke kosten van het probleem worden geschat op 120 miljard dollar per jaar.

Appel barst uit zijn gezondheidsvoegen

Volkskrant, 29 mei 2004



Eigenlijk zit het al tijden ingebakken in de achterhoofden, het is zelfs een degelijke volkswijsheid: `Een appel elke dag houdt de dokter buiten de deur', en dan in het Engels: `An apple a day keeps the doctor away.' In de jaren zeventig kreeg die volkswijsheid een soort vervolg in de slogan voor de gebitssparende reclamecampagne: `Snoep verstandig, eet een appel.'

Het eten van appels is overal goed voor, lijkt het wel, met name ter voorkoming van chronische ziektes zoals hart- en vaatziekten en kanker. Het zijn de aandoeningen waaraan in de westerse wereld de meeste mensen overlijden, wat deels terug te voeren is op verkeerde eetgewoontes: te veel verkeerde vetten en koolhydraten en te weinig gezonde groenten en fruit.



In appels zitten duizenden verschillende gezondheidsstoffen. De belangrijkste stofgroepen zijn fenolzuren en flavonoïden. Die flavonoïden hebben een zogeheten anti-oxidantwerking, ze gaan celveroudering tegen. Op celniveau reduceren ze de kans op DNAschade, die continu ontstaat als gevolg van natuurlijke processen zoals de invloed van zonlicht of door het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Maar ook door minder natuurlijke zaken zoals het roken van sigaretten of extreem lang zonnen.

In fruit zitten - net als overigens in uien - veel flavonoïden, sommige (quercitinen bijvoorbeeld) hebben een effectievere anti-oxidantwerking dan andere. In veenbessen is de concentratie het hoogst. Die bevatten bijna twee maal zoveel anti-oxidanten als appels. Na appels volgen (rode) grapefruits, perziken, citroenen, peren, bananen en sinaasappelen, met steeds wat minder anti-oxidanten.

Betere voeding tegen agressie gedetineerden

NRC, 27 juli 2004



Het ministerie van Justitie laat onderzoeken of aanpassing van het voedingspatroon van gedetineerden tot minder gevallen van agressie in gevangenissen kan leiden.

Uit een Brits onderzoek bleek twee jaar geleden dat gedetineerden met een aangepast dieet ruim een kwart minder geweldsincidenten veroorzaakten. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie wil een soortgelijk onderzoek nu onder Nederlandse jongvolwassen gedetineerden (18 tot 24 jaar) laten uitvoeren.

In het Britse onderzoek slikten 231 jongvolwassen gevangenen dagelijks een capsule met vitaminen, mineralen en meervoudig onverzadigde vetzuren uit visolie, of een placebo. Het aantal geweldsincidenten gedurende die maanden werd vergeleken met de periode ervoor. Zowel de ernstige als minder ernstige geweldsincidenten daalde met ruim 25 procent. Onderzoeksleider Bernard Gesch noemde de methode ,,goedkoop, effectief en humaan''.

Kind met eetstoornis steeds jonger

UN, 6 aug 2004



Kinderen krijgen op steeds jongere leeftijd boulimia of anorexia nervosa. De twee gespecialiseerde academische eetstoornisafdelingen voor kinderen en jeugdigen in Nederland melden dat het aantal jonge patiënten toeneemt.

In het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) was in 1999 8 procent van de patiënten met een eetziekte jonger dan 14. Dit jaar is dat 35 procent. Het komt volgens kinder- en jeugdpsychiater A.van Elburg van de afdeling in Utrecht geregeld voor dat 10-jarigen al in het ziekenhuis belanden.

Omdat jonge kinderen nog zijn te beïnvloeden, kunnen ze vlug genezen. Van Elburg pleit daarom voor preventieprogramma’s die niet alleen op middelbare scholen, maar ook in de hoogste groepen van de basisschool draaien. Die lessen moeten over de gezonde kanten van eten en een gezond gewicht gaan en niet zozeer over eetstoornissen, aldus Van Elburg.

Test leukemie bij kinderen onder bereik

NRC, 5 aug 2004



Onderzoekers van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam hebben de basis gelegd voor een genetische test waarmee ze kunnen voorspellen of chemotherapie bij kinderen met leukemie succes heeft of niet.

De onderzoekers spoorden 124 genen op waarvan de activiteit invloed heeft op de werking van de gangbare chemotherapie tegen acute lymfoblastische leukemie (ALL). Met die kennis kan een test ontwikkeld worden.

Een genetische test op basis van dit onderzoek kan tot betere behandeling leiden. Patiëntjes met een gunstig genprofiel kunnen - na verder onderzoek - uiteindelijk een mildere behandeling ondergaan, waardoor ze op volwassen leeftijd minder bijwerkingen van de chemotherapie zullen ondervinden. Kinderen met genprofiel waaruit weerstand tegen één van de chemotherapiecomponenten blijkt, kunnen vanaf het begin een aangepaste behandeling krijgen.

Uitstel vaccinatie tegen kinkhoest leidt tot doden

Volkskrant, 7 aug 2004



Kinderen zullen doodgaan als ouders de kinkhoestvaccinatie voor hun baby uitstellen. Dit vreest de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). Ook denken de kinderartsen dat meer kinderen blijvend letsel aan de ziekte zullen overhouden, nu het aantal inentingen afneemt.

Kinkhoest zorgt voor slijm in de longen, waarin kinderen kunnen stikken. Dat overkomt een op de duizend zuigelingen jonger dan drie maanden met kinkhoest, zegt kinderarts en epidemioloog Hans Rümke van het Erasmusziekenhuis in Rotterdam. Hij vindt het dalende aantal tegen kinkhoest ingeënte kinderen gevaarlijk: 'Hier komt onherroepelijk gedonder van.'

Jelle Duyvendak van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken betwijfelt of inenting wel voldoende bescherming biedt: 'De vaccinatiegraad was de afgelopen decennia zeer hoog, toch is het aantal gevallen van kinkhoest toegenomen. Bovendien zijn ingeënte kinderen ook ziek.'

Rümke erkent dat zowel het oude als het nieuwe kinkhoestvaccin geen volledige bescherming tegen de ziekte biedt. Maar hij benadrukt dat onvolledige bescherming beter is dan geen bescherming: 'Het aantal ziektegevallen en de verspreiding van kinkhoest daalt sterk door inenting. De acht kinderen, die de afgelopen acht jaar aan kinkhoest zijn overleden, waren allemaal niet ingeënt.' Het vaccin heeft bijwerkingen, maar de NVK acht het voldoende veilig.



Vaccinatie nadert kritische grens

UN, 29 juli 2004



De vaccinatiegraad voor ziekten als polio, kinkhoest en difterie komt in de stad Utrecht ,,gevaarlijk dicht bij de kritische grens’’.

Dat zegt medisch adviseur Angulo van de entadministratie Utrecht en Noord-Holland. Om epidemieën te voorkomen moet 90 procent van de bevolking zijn ingeënt. In de stad Utrecht is dat nu 92 procent. Normaal ligt de vaccinatiegraad in de stad Utrecht op 96 procent, zegt Angulo. 4 procent van de ouders kiest er sowieso voor om niet in te enten, vaak om levenbeschouwelijke redenen.

Angulo waarschuwt naar aanleiding van een onderzoek van Thuiszorg Stad Utrecht onder vijf van de negen consultatiebureaus in Utrecht van april tot en met juli. De bureaus gingen tijdens de grote ophef over het kinkhoestvaccin turven hoeveel kinderen niet werden ingeënt met het DKTP - Hib-vaccin. Dat beschermt tegen difterie, kinkhoest, polio, tetanus en Hib-ziekten (onder meer hersenvliesontsteking).

Ziekenhuizen weigeren vaker patiënten met MRSA

Volkskrant, 8 juni 2004



Ziekenhuizen en verpleeghuizen weigeren steeds vaker patiënten die besmet zijn met MRSA omdat zij de oplopende kosten voor de bestrijding van de resistente bacterie niet langer kunnen betalen.

De MRSA-bacterie is resistent tegen bijna alle antibiotica en kan bij verzwakte patiënten gevaarlijk of zelfs dodelijk zijn. In buitenlandse ziekenhuizen tiert de bacterie welig. MRSA is de schrik van zorginstellingen. De bacterie is uiterst besmettelijk. Een epidemie kost tonnen. Die moeten instellingen zelf betalen. Zij eisen compensatie.

De twee Volendamse brandwondenpatiënten die in maart 2001 vanuit een buitenlands ziekenhuis werden overgebracht naar het UMC Utrecht, veroorzaakten in een paar weken tijd een MRSA-epidemie in het ziekenhuis. Een arts-assistent, twee fysiotherapeuten, twee laboranten, een medewerker van de civiele dienst, een diëtiste, een consulent van een firma voor medische hulpmiddelen, een medepatiënt en tien verpleegkundigen raakten besmet.

De afdeling was 29 dagen dicht, 96 opnames werden geannuleerd, personeel kon wekenlang niet werken, er werden 1411 MRSA-kweken uitgevoerd. In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde becijferden artsen de totale kosten op ruim 122 duizend euro.



Maar haar hart klopte nog

Trouw, 11 aug 2004



Er blijft een groot tekort aan orgaandonoren, constateerde onlangs het kabinet. Weinig mensen registreren zich als donor. In de praktijk moet vaak de familie beslissen. Twee broers, een zus en een schoonzus vertellen over hun dilemma's na het overlijden van hun jongere zus. ,,Gaat u ons nu vragen of u haar organen mag gebruiken?''

De meeste broers en zussen wisten dat hun zus Ansje een codicil had. Dat ze, mocht ze overlijden, haar organen zou willen afstaan aan patiënten die zonder een gezond hart, of een gezonde lever, niet lang meer te leven zouden hebben.

Wat ze niet wisten, en ook niet konden weten, was hoe moeilijk het zou zijn om afscheid te nemen van een lichaam, Ansjes lichaam, dat in het ziekenhuis moet blijven omdat de organen nog 'uitgenomen' moeten worden. Ansje stierf begin dit jaar in het ziekenhuis.

,,Je weet dat ze dood is, maar de borstkas gaat gewoon nog op een neer'', vertelt haar oudere zuster Lies. ,,Op de monitor zie je dat haar hart nog klopt, haar lichaam is nog warm.''

,,Op alle apparaten brandden nog precies dezelfde lichtjes als in de uren en dagen daarvoor'', vult schoonzus Els aan. ,,Ik vond het bizar, ze zag er uit alsof ze nog leefde. Toen de arts vertelde dat ze Ansje klaar zouden gaan maken voor de donatie, vroeg ik nog of ze haar dan weer onder narcose zouden brengen. 'Nee', antwoordde hij, 'hersendood is de zwaarste narcose die er is'. Ik had daar veel moeite mee.''

Meer pressie op orgaandonatie

Volkskrant, 16 juni 2004



Minister Hoogervorst van Volksgezondheid wil de burger zwaarder onder druk zetten om zich te melden als orgaandonor. Iedereen die niet uitdrukkelijk het donorschap weigert, zou automatisch als donor geregistreerd moeten worden.

Ruim 1400 mensen wachten op een orgaan. Jaarlijks sterven volgens de Nierstichting honderden mensen omdat er geen nier, hart of lever beschikbaar is. Het aantal donoren bedraagt ongeveer tweehonderd, op een totaal van 140 duizend overlijdensgevallen per jaar in Nederland.

Het bestaande registratiesysteem, waarbij iemand pas na toestemming donor is, stuit in de praktijk op veel problemen. Slechts eenderde van de Nederlanders staat geregistreerd en daarvan gaat de helft akkoord met het gebruik van zijn of haar organen. Nabestaanden zeggen meestal nee als de wens van de overledene niet bekend is.

Stamcellen & Klonen




  1   2   3


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina