Natuurwetenschap in het Nieuws


Genetisch puzzelstukje terecht



Dovnload 136.55 Kb.
Pagina3/3
Datum24.08.2016
Grootte136.55 Kb.
1   2   3

Genetisch puzzelstukje terecht

Ontwarring van de DNA-ketting

Noorderlicht, 23 december 2004

Moleculair biologen uit Harvard hebben een stofje ontdekt dat een rol speelt in het aan- en uitzetten van genen binnen een cel. Er wordt al veertig jaar naar uitgekeken, maar de onderzoekers liepen er toevallig tegenaan. "Een ontbrekend stukje uit de puzzel," reageert geneticus Jan Hoeijmakers.

Moleculair bioloog Yang Shi heeft met zijn groep uit Harvard een ontdekking gedaan die weer wat meer duidelijk maakt over hoe een cel een stuk DNA activeert of juist het zwijgen oplegt. Ze ontdekten een enzym dat door een kleine chemische verandering het DNA beter of juist moeilijker toegankelijk maakt. Geneticus Jan Hoeijmakers van de Erasmus Universiteit: "Ze hebben het puzzelstukje ontdekt waar moleculair biologen al veertig jaar naar op zoek zijn. We wisten dat het er moest zijn, maar niemand kon het vinden. Dat is nu dus gelukt."





Eiwitbolletjes, nucleosomen, rollen twee meter DNA-keten binnen een celkern van vijftien micrometer. De nucleosomen vormen een soort parelketting van elf nanometer dik, die vervolgens verder opgewonden wordt tot een streng van dertig nanometer.

"Vroeger dachten we dat het geheim van de genregulatie, welke genen actief worden en welke niet, in het DNA zelf verscholen lag. Er zouden gebieden zijn die de genactiviteit stimuleren, promotoren, of juist smoren. Inmiddels weten we dat het DNA niet het hele verhaal is," licht Hoeijmakers toe.

Ook qua massa in de celkern, waarin het DNA ligt opgeslagen, is DNA maar de helft van het verhaal. De andere helft bestaat uit eiwitbolletjes, nucleosomen genaamd, waamee het DNA op listige wijze is vervlochten. Het is dankzij deze nucleosomen dat het twee meter lange DNA-lint op een Houdini-achtige wijze in een celkern van slechts vijftien duizendste millimeter past.

Klimaat & Evolutie

Tsunami overvalt ook geologen

Noorderlicht.nl, 5 januari 2005



De aardbeving op 26 december 2004 bij Sumatra was niet voorspeld, maar kwam ook niet onverwacht. Geologen halen alles uit de kast om aardbevingen nauwkeuriger te voorspellen. De plaats lukt al heel aardig, maar zolang ze niet preciezer kunnen aangeven wanneer een aardbeving plaatsvindt, worden hun waarschuwingen genegeerd.

Geoloog Phil Cummins van de Australische aardwetenschappelijke dienst verzamelde al vanaf 1997 aanwijzingen voor een mogelijke tsunami in de Indische Oceaan. Hij raadpleegde oude archieven van de Nederlandse koloniale overheid en hij las de studies van geoloog Kerry Sieh. Beide bronnen spraken over aardbevingen ten westen van Sumatra in de negentiende eeuw en over de verwoestende vloedgolven die ze hadden veroorzaakt.




De wereldkaart met 'hotspots' voor aardbevingen.

In oktober 2003 kwam de tsunamigroep van de Unesco bijeen in Wellington, Nieuw-Zeeland. De groep heet voluit ‘International Coordination Group for the Tsunami Warning System in the Pacific’, afgekort tot ITSU. Phil Cummins gaf een Powerpoint presentatie over de risico’s van een tsunami in de Indische Oceaan en vertelde dat zo’n gebeurtenis op termijn onvermijdelijk was. Niemand kon voorspellen wanneer, maar Cummins drong erop aan dat de ITSU de blik zou verruimen naar de Indische Oceaan.

De groep besloot uiteindelijk een commissie in te stellen die een aanbeveling zou schrijven voor een wijdere werkgroep, die dan vervolgens de instelling van een waarschuwingssysteem voor Stille en Indische Oceaan beiden zou gaan bestuderen. Probleem opgelost

Het voorspellen van aardbevingen lukt nog niet. Hooguit is een soort verwachting op termijn te geven. De groep van Rundle voorspelt met 80 procent zekerheid over een termijn van tien jaar. Rundle hoopt met actuele seismische metingen de termijn aan te kunnen scherpen van jaren naar maanden.



Vloedgolven na botsing aardschollen

Volkskrant, 28 december 2004



De overstromingen zondag waren het gevolg van botsende aardschollen. Die veroorzaakten de op vier na zwaarste beving sinds 1900.


Een luchtfoto van het Marina-strand van Madras in het zuiden van India nadat het werd getroffen door golven die werden veroorzaakt door de aardbeving.

De berg water die zondag over de kusten van Sri Lanka, India, Maleisië, Thailand en Indonesië spoelde, was uren eerder, even voor middernacht (Nederlandse tijd) voor de westkust van Sumatra ontstaan. Tien kilometer onder het oceaanoppervlak, diep in de zeebodem, schuurden daar twee aardschollen tegen elkaar...

Dat ergens op aarde twee platen tegen elkaar aan schuren, is niets bijzonders. Continenten zijn altijd op drift, en botsen daarbij voortdurend tegen hun buurcontinenten. Voor de kust van Sumatra is het de Indische plaat die langs de Aziatische schuift. Maar de botsing gisteren was, met een kracht van 8,9 op de schaal van Richter. Een van de twee platen scheurde over een lengte van duizend kilometer open, waardoor een deel van die plaat als een losse plank tien meter omhoog kwam. De trillingen waren over de hele aarde meetbaar.

Leven in het zout

Noorderlicht, 10 januari 2005



Op een van de zoutste plekken op aarde – een onderwatermeer op de bodem van de Middellandse zee – zijn sporen van leven aangetroffen. Tot voor kort dacht men dat op zulke onherbergzame plekken geen leven mogelijk was.

‘Zout’ is misschien niet de goede omschrijving. ‘Bremzout’ komt al wat beter in de richting. Maar u kunt het thuis natuurlijk proberen. Neem een pondspak zout, en los dat op in een liter water. Het scheelt als u daarbij een druk van 350 atmosfeer in de keuken weet te creëren. Onder normale omstandigheden krijgt u die hoeveelheid zout namelijk niet opgelost, in dat armzalige litertje water. Steek daarna uw vinger in de zoutoplossing, en proef.

De onderwatermeren op de bodem van de Middellandse Zee zijn ontstaan in een langdurig geologisch proces. Zes tot zeven miljoen jaar geleden verdampte het water in de Middellandse Zee. De zoutlagen die daarbij ontstonden, raakten gaandeweg bedekt met een laag sediment. Door de tektonische bewegingen van de aardkorst kwamen de zoutlagen op bepaalde plekken weer in aanraking met water toen het gebied opnieuw volliep. Plaatselijk ontstonden zo enorme zoutmeren op de zeebodem.


Een dikke sliblaag, afkomstig van de bodem van Discovery.

Maar het meest opmerkelijke is natuurlijk de bevinding dat het Discovery-meer leven bevat. Dat volgt uit de DNA-analyses die de microbioloog Paul van der Wielen, eerste auteur van het Science-artikel waarin het onderzoek wordt beschreven, uitvoerde. Van der Wielen, nu werkzaam bij het instituut voor wateronderzoek KIWA, speurde in de watermonsters naar minuscule stukjes DNA, de zogeheten 16S rRNA-sequenties. Die stukjes DNA zijn te zien als de identificatieplaatjes van een organisme.



Dwergen, draken en dorpsverhalen

Nieuwe loot aan menselijke stamboom

Noorderlicht, 26 oktober 2004

Misschien zijn de volksverhalen uit Flores over kleine aapmensen die in het bos leven dan toch geen fabeltjes. Op het Indonesische eiland is namelijk een achttienduizend jaar oud skelet gevonden van een onbekende dwergmens. Hij was amper een meter groot en had hersens ter grootte van een grapefruit.



Schedel van Homo Floresiensis naast die van een moderne mens (Homo Sapiens). Het grootteverschil is enorm.

Ook is het een raadsel hoe de dwergmens op Flores terecht is gekomen. Het eiland wordt, zelfs bij extreem lage waterstand, door twee zeestraten (van tien respectievelijk vijftien kilometer breed) gescheiden van het Aziatische vasteland. Alles wat leeft op het eiland, moet er over zee gekomen zijn. Maar betekent dat ook dat H. floresiensis vlotten kon bouwen, of is hij er ooit aangespoeld, zich angstig vastklampend aan een drijvende boomstam?

Nieuwe mensensoort ontdekt op eiland Flores

NRC, 28 oktober 2004

Op het Indonesische eiland Flores is een onbekende mensensoort gevonden. Het gaat om een schedel en skeletdelen van een dwergvorm van Homo erectus (een voorloper van de huidige mens). De resten zijn van 16.000 jaar geleden, evolutionair gezien heel recent.



Homo erectus, die ongeveer net zo lang was als de moderne mens, had een herseninhoud van 800 tot 1100 cc. Daaruit blijkt dat de nu ontdekte Flores-mens geen pygmeeachtige Homo erectus was. De pygmeeën uit de oerwouden van Centraal Afrika, ook niet veel langer dan een meter, hebben een 'normaal' hoofd, met evenveel herseninhoud als 'gewone' mensen.



Noordpool krijgt ijsvrij

Noorderlicht, 3 november 2004

Het is officieel: binnenkort is de noordpool ’s zomers misschien ijsvrij. De pool blijkt écht twee tot drie keer sneller op te warmen dan de rest van de planeet, zo blijkt uit het grootste onderzoek naar klimaatverandering op de noordpool tot dusver.

Natuurlijk: de signalen waren er al. Nu echter bevestigt ook het grootste onderzoek tot op heden dat het helemaal mis is op de noordpool. Het poolijs en de permanent bevroren toendra’s van Siberië en Groenland smelten in steeds sneller tempo, bomen groeien steeds noordelijker, en de poolbewoners zitten van ijsbeer tot eskimo in het gedrang. Allemaal omdat het broeikaseffect op de noordpool twee tot drie keer zo hard toeslaat dan elders op aarde.





Kunnen we straks weer varen over de noordpool? (Arctic Coring Expedition)

Daarvoor bestaat een duidelijke verklaring. Wit ijs weerkaatst zonlicht terug de ruimte in. Hoe meer ijs er verdwijnt, des te meer zonnewarmte er dus wordt geabsorbeerd door de bodem en het zeewater. Zodoende versterkt de opwarming zichzelf. Bovendien is poollucht droog. Daardoor verspilt het zonlicht geen energie aan verdamping, maar kan het al zijn energie kwijt in het smelten van ijs of het opwarmen van land en zee.

De gevolgen kunnen dramatisch zijn. De zeespiegelstijging die gemoeid is met het smelten van de noordpool, bedraagt tussen de 10 en de 90 centimeter in het meest gemiddelde geval, stelt het ACIA-rapport. Die stijging wordt verwacht rond het jaar 2100. Daarvoor al - ergens tussen 2060 en 2090, zeggen de prognoses - is het poolijs tijdens de zomerseizoenen helemaal verdwenen.

Opgewarmd Nederland

Noorderlicht,19 november 2004

De opwarming van de aarde is in Nederland al begonnen. Ons land wordt een ‘doorvoerland van soorten’, en de natuurbescherming een ‘verhuisbedrijf dat soorten begeleidt op hun weg van zuid naar noord’. Aldus voorziet het fraaie boek ‘Opgewarmd Nederland’, waarin alle plussen en minnen van het veranderende klimaat helder op rij worden gezet.



De wespenspin: in 1980 nog een nieuwkomer in Zuid-Limburg; tegenwoordig wordt hij ook in Groningen gezien.

Vergeet nu even de problemen met het stijgende water. De nachtmerrieachtige snelheid waarmee dieren en planten in sommige landen uitsterven. De oprukkende woestijnen, de smeltende poolkappen. Wat je dan overhoudt zijn de fraaie kleurenfoto’s waarmee ‘Opgewarmd Nederland’ is gesierd. Flamingo’s in Nederland! Libelles, mossen, prachtige rupsen!

Natuurlijk, de schijn bedriegt een beetje. In Nederland zitten we wat je zou kunnen noemen ‘goed’. Het Nederlandse klimaat wordt zachter, de zomers Franser. De natuur wordt zomerser, en veelzijdiger: de laatste jaren trekt er een lange colonne binnen van tot voor kort uitheemse planten, insecten, vogels en andere dieren.

Na Kyoto

Noorderlicht, december 2004

Vertegenwoordigers uit 194 landen komen vandaag in Buenos Aires bijeen voor COP 10, een vervolg op de Kyotoconferentie over klimaatverandering.

De organisatie ‘Arctic Climate Impact Assessement’ weet de klimaatverandering sterk in beeld te brengen. Hun foto van het afsmeltende landijs op Groenland is een dramatische illustratie bij hun argument dat het broeikaseffect zich vooral manifesteert aan de polen. Daar verloopt de opwarming twee tot drie keer sneller dan elders.





De afsmelting van het landijs op Groenland in 2002. Bron: Arctic Climate Impact Association.

Europa is, mede door de dramatische satellietopnamen, overtuigd van de noodzaak van klimaatmaatregelen. EU-vertegenwoordiger Margot Wallstrom wil dan ook spijkers met koppen slaan op de COP 10 conferentie in Buenes Aires. Ze streeft naar harde afspraken over de periode na 2012, het richtjaar van het Kyoto-protocol.

De Verenigde Staten, die het Kyoto-protocol niet hebben ondertekend, vinden het veel te vroeg om over het post-Kyoto tijdperk te praten. De Amerikaanse regeringsvertegenwoordiger, onderminister Paula Dobriansky, heeft zich voorgenomen vooral nieuwe energietechnologie en opslag van CO2-gas onder de aandacht te brengen.

Ruimteontploffing verjoeg oermens uit bomen

Noorderlicht, 5 november 2004

Het moet zo’n 2,8 miljoen jaar geleden zijn gebeurd, toen de mens nog een aap was die in de bomen leefde. Aan de hemel was opeens een immense ontploffing te zien. Feller misschien dan de zon.




Voorstelling van de eerste tweebenige aapmensen. De 'australopithecines', zoals de eerste mensachtige apen heten, waren meer aap dan mens: ze waren klein, primitief, onhandig met werktuigen en hadden zeer waarschijnlijk nog geen taal of cultuur.

Zijn onze voorvaderen de boom uitgejaagd door een ontploffende ster, een supernova? Je zou het haast wel gaan denken. Rond de tijd dat de oermens leerde lopen, regende het gloeiend ijzer op aarde, hebben Duitse onderzoekers ontdekt.

Het zal onzichtbaar kleine deeltjes hebben geregend. Tienduizenden jaren achtereen was de atmosfeer doordrenkt met kosmische straling. Er dwarrelden zelfs heuse atoompjes neer. Minieme beetjes ijzer en plutonium en aluminium, afkomstig uit een zonnestelsel hier ver vandaan. De ontploffing moet immers honderd tot tweehonderd miljoen lichtjaar verderop hebben plaatsgevonden.

”Alleen al het feit dat een supernova hier op aarde materiaal kan dumpen is, vind ik, erg spectaculair,” jubelt de Amerikaanse astrofysicus Brian Fields tegen de nieuwsdienst van Nature. “Dit toont aan dat de aarde niet los staat van zijn kosmische omgeving.”



Zon slooft zich uit

Geen verklaring voor klimaatverandering

Noorderlicht, 28 oktober 2004



De zon is de afgelopen zeventig jaar extreem actief geweest. Een nieuwe registratie van zonneactiviteit vanaf de laatste ijstijd laat zien dat we de actiefste periode beleven sinds achtduizend jaar. Maar dat is nog geen verklaring voor de huidige opwarming van de aarde.

Vanaf de Tweede Wereldoorlog is de zon bijzonder in de weer geweest, blijkt uit nieuw onderzoek. De zonnevlammen, magnetische uitbarstingen en elektrische stormen vlogen ons om de oren zoals we sinds de laatste ijstijd niet meer hebben meegemaakt.



Natuurkundige Dr. Sami Solanki van het Max Planck-instituut voor zonneonderzoek heeft een tijdreeks van zonneactiviteit opgesteld over een recordlengte van elfduizend jaar. Uit hun overzicht blijkt dat de er laatste zeventig jaar sprake is van een extreem hoge zonneactiviteit. Niet alleen dat, maar ook de periode van verhoogde activiteit is ongewoon lang. Maar betekent dat nu ook dat de zon verantwoordelijk is voor de huidige klimaatverandering, zoals sommige broeikassceptici betogen? Volgens de onderzoekers niet. Vooral de laatste dertig jaar is er een extra temperatuursverhoging. En die is niet op zonneactiviteit terug te voeren, menen Solanki en collega’s.

Wetenschap & Onderzoek


Botsende BEC's

Kennislink.nl, 5 november 2004



In het instituut voor Atoom- en Molecuulfysica (AMOLF) hebben vier natuurkundigen een versneller voor onderkoelde groepjes atomen (BEC's) gemaakt. Ze ontdekten dat bij zo'n botsing een deel van de atomen vrijkomt uit de grote samengesmolten massa.

BEC's zijn clubjes atomen met zo'n lage temperatuur, dat ze alle fut verliezen om zich van elkaar te onderscheiden. Vlakbij het absolute nulpunt (0 Kelvin, ofwel –273,15 oC) smelten atomen door een kwantumeffect samen tot één collectief geheel. Natuurkundigen zeggen dat de atomen allemaal in dezelfde toestand (grondtoestand) komen.

Afzonderlijke atomen zijn in de BEC niet meer te onderscheiden; het condensaat gedraagt zich als één deeltje. Dit gedrag werd al in 1924 voorspeld door de Indiase natuurkundige S.N. Bose. Samen met Albert Einstein werkte hij de theorie van Bose Einstein Condensaten uit. Natuurkundigen willen graag weten hoe stevig zo'n BEC is - wat is er nodig om het collectief in zijn delen te splitsen?

De belofte van tollende elektronen

‘Spintronica’ een stap dichterbij

Noorderlicht, 16 november 2004

Eén experiment maakte afgelopen najaar in een klap een eind aan de vijfendertig jaar durende discussie. Ja, het is mogelijk om elektronen te sorteren op basis van hun quantum-eigenschap ‘spin’. “Een doorbraak,” reageert fysicus Gerrit Bauer. Vergeet de elektronica, ‘spintronica’ wordt de nieuwe rage.

De lading van het elektron is sinds de radiobuis de basis van alle elektronica. GPS, GSM, LCD en MP3; alles werkt op basis van geladen elektronen, op reis door draden en halfgeleiders. Maar er zijn twee soorten elektronen: spin-op en spin-neer. Dat kun je opvatten als een digitale 0 of 1. Wie erin slaagt om de zogenaamde ‘elektronspin’ te manipuleren, opent de poort naar een nieuw veld van ontwikkeling. “Dit kan leiden tot een nieuwe klasse van snelle, energiezuinige elektronica, die opslag, communicatie en dataverwerking op één enkele chip combineert,” schreef natuurkundige David Awschalom twee jaar geleden in het populair wetenschappelijke blad Scientific American.




Een elektron dat door een halfgeleider beweegt ervaart het omhoog gerichte elektrische veld als een zijwaarts gericht magnetisch veld (A) en richt de eigen spin in dezelfde richting. Zo belanden elektronen met spin-op aan de linkerkant en vice-versa (B). Illustratie: Gerrit Bauer, TU Delft. 

Eureka Cup

Kennislink.nl, 22 oktober 2004:



In 2005, het World Year of Physics van de Verenigde Naties, organiseert de Nederlandse natuurkunde allerlei activiteiten. Geef je nu alvast op voor de Eureka Cup scholierenwedstrijd!

Ons leven is in de afgelopen honderd jaar ingrijpend veranderd: auto, tv, vliegtuig, maanlanding, mobieltje en het internet hebben hun intrede gemaakt. We blijven ook langer gezond en worden een stuk ouder. Het natuurkundig onderzoek heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. Daarom hebben de Verenigde Naties het jaar 2005 tot het World Year of Physics uitgeroepen. Dan is het namelijk 100 jaar geleden dat de ideeën van Albert Einstein de moderne natuurkunde voorgoed veranderden. De hele wereld zal in 2004 extra aandacht besteden aan de natuurkunde en natuurwetenschap in het algemeen.

Ter gelegenheid van het World Year of Physics organiseren universiteiten en onderzoeksinstituten in Amsterdam een wedstrijd voor leerlingen uit de eerste tot en met de vierde klas van het voortgezet onderwijs.

Europese slimmeriken in Dublin

Noorderlicht, 16 december 2004



Afgelopen september werd in Dublin de zestiende editie gehouden van de Europese competitie voor jonge wetenschappers: de ‘Young Scientist Contest‘.

Drie meiden uit Belfast MSN’en met drie knapen uit Wenen. Ze verheugen zich allemaal enorm op hun treffen in Dublin. Niks ongewoons zou je denken. Maar wat het bijzonder maakt is dat de drie meiden zeewormen onder de microscoop leggen omdat ze een goede milieu-indicator zijn. De jongens op hun beurt hebben een methode gevonden om condensatormicrofoons veel goedkoper te fabriceren. Het zijn maar twee van de 73 projecten die in de St. Patricks Hall van het kasteel van Dublin werden gepresenteerd.

In 1989 stelde de Europese Unie de competitie in om samenwerking en uitwisseling tussen jongeren met wetenschappelijke belangstelling te stimuleren. In vijftien jaar tijd is het een bruisend evenement geworden met de meest veelbelovende jonge geesten van Europa en daarbuiten. De competitie biedt jongeren de kans hun krachten te meten met geestverwanten uit andere landen. Vier dagen lang proeven ze aan wetenschap in wording en doen ze ervaring op in het presenteren van hun project.



Charlotte Strandkvist uit Denemarken bedacht een handiger manier om een antidepressivum te maken. Ze won er een eerste prijs mee.



Uit Nederland deden Mechteld van den Bosch en Janneke Verheijen mee. Ze hadden de DJO-competitie gewonnen met hun project over tranen. In Dublin niets te huilen.

Grote prijs voor rondjes om aarde

Volkskrant, 13 november 2004

Het wordt menens met de commerciële bemande ruimtevaart. Als het aan zakenman en miljonair Robert Bigelow ligt, is er over vijf jaar een commercieel alternatief voor de spaceshuttle. Met datzelfde toestel zullen rijke particulieren rondjes kunnen draaien om de aarde, en misschien een bezoek brengen aan een opblaasbaar ruimtestation.

Vlak nadat Burt Rutan begin oktober de Ansari X Prize van tien miljoen dollar won door tweemaal binnen twee weken een hoogte van 100 kilometer te bereiken met zijn SpaceShipOne, loofde Bigelow een vijfmaal zo grote prijs uit voor de volgende stap: echte baantjes rond de aarde.



Ontwerp voor een opblaasbaar ruimtestation.

Deze week werden de spelregels van America’s Space Prize bekendgemaakt. Het ruimtevaartuig moet voor minstens tachtig procent herbruikbaar zijn; het moet een hoogte van minimaal 400 kilometer bereiken, en minstens twee omlopen voltooien. Het moet in staat zijn te koppelen met een door Bigelow Aerospace te bouwen ruimtestation. Er moeten minstens vijf passagiers aan boord zijn. Het toestel moet twee vluchten maken binnen zestig dagen. En dat alles vóór 10 januari 2010.

Kabinet wil tekort aan bètastudenten snel inlopen

Trouw, 22 december 2004



De vraag naar mensen met een natuurwetenschappelijke of technische opleiding zal in 2010 het aanbod ver overtreffen. Dat blijkt uit een onderzoek dat de ministers Van der Hoeven (onderwijs) en Brinkhorst (economische zaken) gisteren naar de Kamer stuurden.

Het tekort zal ontstaan door de vergrijzing van de samenleving, door economische groei en de pogingen van de politiek de economie innovatiever te maken. Het kabinet heeft als doelstelling dat in 2010 het aantal afgestudeerden met een natuurwetenschappelijke of een technische opleiding 15 procent hoger is dan nu. Het onderzoek onderstreept de noodzaak van dat doel, aldus de twee bewindslieden.

Om het aantal bètastudenten te vergroten heeft het kabinet dit en volgend jaar 31 miljoen euro vrijgemaakt. In 2007 is dat 60 miljoen per jaar. Maatregelen, die uit dat fonds gefinancierd worden, zijn onder meer samenwerking tussen middelbare scholen en hoger onderwijs, betere studiefinanciering voor studenten in technische en natuurwetenschappelijke vakken, financiële steun voor het hoger onderwijs om de inhoud van het studieaanbod te verbeteren en uitwisseling van onderzoekers uit het hoger onderwijs en het bedrijfsleven.

Kernenergie, natuurlijk!

Natuurkundigen verklaren spontane kernreactor

Noorderlicht, 3 november 2004

In Oklo, Gabon, ligt een uraniummijn die de Franse kernreactors al decennia lang van brandstof voorziet. Het is de industrie te doen om uranium-235, het enige type uranium dat voor kernsplijting gebruikt kan worden en dat slechts 0,7 procent uitmaakt van ruw uranium. Groot was dan ook de schok toen in 1970 een lading aankwam vrijwel zonder U-235. Hoe kon dat?




Overblijfselen van de twee miljard jaar oude natuurlijke kernreactor in de Afrikaanse uraniummijn van Oklo, Gabon.


Schematische weergave van de natuurlijke kernreactor van Oklo

Fysici hebben een verklaring gevonden voor de natuurlijke kernreactor uit Gabon. Hier vond twee miljard jaar geleden een spontane kettingreactie plaats die 150 duizend jaar lang functioneerde. Lobbyisten zien het als bewijs dat opslag van radioactief afval helemaal niet zo lastig is.

En zo kan een geologische rariteit van twee miljard jaar geleden een bijdrage leveren in de uiterst actuele discussie van de terugkeer van de kernenergie. Vandaag werd bekend dat na Finland ook Zweden over nieuwe kerncentrales begint na te denken.

Verkenningen in het duister

‘Terahertztechnologie' opent de ogen

donderdag 18 november 2004

Onderzoekers in Texas hebben een simpele methode gevonden om zogenaamde terahertzgolven te geleiden. Van die straling worden toepassingen verwacht op gebied van medische beelden en beveiliging. “Dat we daar zelf niet aan gedacht hebben,” reageert een Nederlandse collega.


Niks te verbergen

De wereld ziet er vreemd uit door terahertz-ogen. De hemel ziet er ook bij stralend weer koud uit, zwart, terwijl mensen witheet lijken. Mist en rook lijken niet meer te bestaan, de terahertzstraling dringt er moeiteloos doorheen. En onder de kleding verstopte voorwerpen vallen onmiddellijk op. Mensen zien er namelijk uit alsof ze naakt lopen.

Terahertzstraling is elektromagnetische straling, net als zichtbaar licht, radiogolven of röntgenstraling. In het spectrum ligt terahertzstraling, ook wel millimetergolven genoemd, ingeklemd tussen radar en het infrarood van de afstandsbediening. De golflengte ligt tussen 0,03 en 3 millimeter. En

Viaduc de Millau: brug van superlatieven

Kennislink, 16 december 2004



Komende zomer zal de rit over de A 75 naar Zuid Frankrijk een paar uur korter zijn. De oversteek van de Tarnvallei bij de Zuid-Franse stad Millau kan sinds deze week namelijk via een oogstrelende meervoudige hangbrug.

Sinds 16 oktober 2001 heeft een conglomeraat van bedrijven onder leiding van de Franse firma Eiffage gewerkt aan de bouw van de bijna 2,5 kilometer lange oversteek van de adembenemend Tarnvallei.





Le viaduc de Millau.

Wie over de brug rijdt passeert de Tarn op een hoogte van 270 meter. Het brugdek hangt aan zeven enorme brugpijlers, waarvan de tweede vanaf de noordzijde een hoogte van 343 meter heeft. Deze geldt als de hoogste brugpijler ter wereld en is hoger dan de Eiffeltoren. De afstand tussen de bruggenhoofden en de eerste en laatste pijler is 204 meter; de overspanning tussen de overige vijf betonnen pijlers bedraagt 342 meter.





Hoogste brugpijler ter wereld in aanbouw.


Natuurwetenschap in het Nieuws, nummer 21 St. Bonifatiuscollege, Utrecht





1   2   3


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina