Nederpop: Nederlandse Populaire muziek vanaf de jaren ‘90 van de vorige eeuw. Brno, 18 oktober 2007 Alice van Kalsbeek Steunpunt Nederlands als vreemde taal Universiteit van Amsterdam



Dovnload 70.35 Kb.
Datum22.07.2016
Grootte70.35 Kb.
Nederpop: Nederlandse Populaire muziek vanaf de jaren ‘90 van de vorige eeuw.

Brno, 18 oktober 2007
Alice van Kalsbeek

Steunpunt Nederlands als vreemde taal

Universiteit van Amsterdam

A.A.M.vanKalsbeek@uva.nl

De Nederlandse populaire muziek uit het laatste decennium van de vorige eeuw kenmerkt zich door pluriformiteit.

'En zo is het deltagebied van Schelde, Maas en Rijn na tweeduizend jaar muziekgeschiedenis meer dan ooit een muzikaal veelstromenland geworden’ (NMG, p.782)

We kijken naar vijf verschillende stromingen:



  1. De smartlap

  2. Regionale pop

  3. North Sea Jazz

  4. Hiphop, rap

  5. ‘Spinvis’



Begrippen
Inburgering =
Verzuiling =
Secularisatie =
Globalisering =
Delta =
Smartlap =
Chauvinistisch =
Essentialistisch =
Kaaskop =
Straattaal =

Uitdrukkingen

Twaalf ambachten, dertien ongelukken =


De sterren van de hemel spelen =
Je petje voor iemand afnemen =
Een meisje van plezier / troostmeisje =
1. De smartlap
André Hazes (1951-2004) is de grootste vertolker van de smartlap, het levenslied. Zelfs drie jaar na zijn dood staan zijn liedjes nog steeds nummer 1 op de belangrijke Nederlandse hitlijsten.
Opdracht 1

Luister naar het lied en vul de ontbrekende woorden in.

De Vlieger (1992)

MIjn zoon was gisteren jarig, hij werd acht jaar oud mijn schat


Hij vroeg aan mij een vlieger, en die heeft hij ook gehad
Naar zijn bal, zijn fiets, zijn treinen, nee daar keek hij niet naar om
Want zijn vlieger was hem alles, alleen wist ik niet waarom

En toen de andere morgen, zei hij ‘Vader ga je mee?


De wind die is nu gunstig, dus ik neem mijn vlieger mee’.

In zijn ene hand een vlieger, in de andere een brief


Ik kon hem niet begrijpen, maar toen zei mijn zoontje-lief:

Ik heb hier een brief _______________________

Die hoog ________________________________

Deze brief bind ik __________________________

Tot zij hem ontvangt, _______________________

En als zij dan leest hoeveel ik van haar hou


Dat ik niet kan wennen aan die andere vrouw
Ik heb hier een brief _______________________

Die hoog ________________________________

Ik heb hier een brief _______________________

Die hoog, die hoog ________________________

Deze brief bind ik ___________________________

Tot zij hem ontvangt, __________________________

Ik heb hier …

Opdracht 2

Werk samen. Bespreek de vragen.

- Wat verklaart het succes van André Hazes denk je?

- Met welke woorden zou je de muziek willen karakteriseren?

- Over welke thema’s zingt André Hazes, denk je?

- Is er een parallel in de muziek van Tsjechië?

- Wat zijn daar de onderwerpen?

2. Regionale pop
De Groninger leraar Engels Ede Staal hield behalve van taal ook van tuinieren. In 1982 maakte hij een liedje daarover in het Gronings, Mien toentje. Van dat liedje is een plaatje gemaakt en dat had een enorm succes. Daarmee is de toon gezet voor de ontwikkeling van regionale muziek in dialect die een van de kenmerken van de 90-er jaren is.
2.1 De Bunzingers (Wieringen)
Opdracht 3

- Bedenk samen welke woorden ontbreken in onderstaande tekst. Het woord moet rijmen op het woord uit de zin ervoor of erna. Rijmschema: aa, bb.

- Luister naar het lied en controleer of je de goede woorden had ingevuld.
De dronken visser
Tekst en muziek: Henk Cornelissen

Arrangement: Dirk Keijzer

Zangsolo: Henk Cornelissen

Instrumenten: accordeon, gitaar, slagwerk
Ik ben een dronken visser, bedorven is mijn _________________

Ik heb een week gevaren en wil een lekker wijf

Ik dronk wat glazen whisky na twintig potten _________________

En nu wil ik een meisje, een meisje van plezier.


Ik heb wel wat familie, waarom ik niet veel geef

Een dolgedraaide zuster, ze weet niet of ik __________________

Er zijn ook nog drie nichten, twee vrouwen en een man

Wat daarvan is geworden, daar weet ik weinig ________________


Ik ben een dronken visser, een visser vol verdriet

Ik ben een dronken visser, iets anders ben ik niet
Nog eentje dan, de laatste, ik zeg nog één keer _________________

En dan zoek ik een dame voor duur betaalde troost

Met heimwee op het water en heimwee op het __________________

Zal ik het nooit echt vinden, ik heb met niets een band.


Ik ben een dronken visser, een visser vol verdriet

Ik ben een dronken visser, iets anders ben ik niet
2.2 Bløf (Zeeland)
Bløf noemt zichzelf op de website ‘Een grenzeloze band’. De band heeft een aantal haren gereisd en samen met mensen uit andere landen muziek gemaakt. De CD ‘Umoja’ is daar een van de resultaten van. Umoja is het elfde album van Bløf uit 2006. Dit album is opgenomen in dertien verschillende landen met medewerking van lokale artiesten. Het album was behaalde de eerste plaats in de Album Top 100. ‘Umoja’ betekent in het Swahili ‘saamhorigheid, eenwording en eenheid’.

‘Ik denk dat je UMOJA wel kan omschrijven als de meest indrukwekkende, ingewikkelde, muzikale, verstrekkende, grensoverschrijdende, overweldigende, vermoeiende, cultuur-doorkruisende, afwisselende en absurde onderneming uit de Nederlandse pophistorie’, zegt toetsenist Bas Kennis over het project.




Paskal Jakobson (1974): zang, gitaar

Peter Slager (1969): bas, zang
Bas Kennis (1973): toetsen, zang
Norman Bonink (1963): drums, zang



Opdracht 4


Luister naar het lied en kies het juiste woord.
Eén en alleen
Ben ik hier voor mezelf?
of ben ik hier vooral voor jou?
Ben ik hier niet / precies / bijna op tijd?
Ben je hier uit vrije wil
of maakt het eigenlijk geen verschil
ben je hier alleen voor mij?
Misschien dat ik weer over/ terug / verder ga
misschien dat jij nog naar me zwaait
misschien dat ik nog even blijf
misschien dat jij me iets verwijt
en misschien dat het je bijt / spijt / kijkt
zoals zo vaak

Want wij, een en alleen


we gaan voorbij
zonder een als iedereen
en jij, waar wil je heen?
je kijkt naar mij
en ik vraag me af wat goed is voor ons allebei
Op blote schoenen / botten / voeten loop ik langzaam door
We zijn één

Zijn we hier voor elkaar?


Zijn we hier nog ieder / volgend / vorig jaar?
Zijn we hier en voelt het goed?
Zijn we hier voor iets groots / moois / doods ?
of zijn we hier tot aan de dood?
of zijn we toch wel / van / maar vlees en bloed?
misschien dat ik weer verder ga
misschien dat jij nog naar me zwaait
misschien dat ik nog even blijft
misschien dat jij me iets verwijt
en misschien dat het je spijt,
zoals zo vaak

Want wij


één en alleen
we gaan voorbij
zonder een woord als iedereen
en jij, waar wil je heen?
je kijkt naar mij,
En ik vraag me af wat goed is voor ons allebei
Op blote voeten loop ik langzaam door,
we zijn één

één, één en alleen,


één en alleen,
maar onderweg
ooit komen we aan en zijn we één!
één en alleen
één en alleen
maar onderweg naar nergens
ooit komen we aan en zijn we één!
Opdracht 5

Bespreek samen de vragen.

- Wat is de sfeer van de muziek: Vrolijk / melancholiek / serieus / droevig / komisch / vreemd / romantisch

- Wat vind je van de muziek?

- Van welk soort muziek houd je?

- Ken je regionale artiesten in Tsjechië?


3. North Sea Jazz
In 1976 vond het eerste North Sea Jazz festival plaats in Den Haag. Op dit eerste festival kwamen 9000 bezoekers af, er waren 300 artiesten. De muziek die wordt gespeeld is jazz, rock, mixen, salsabands, funkgroepen. Sinds de jaren tachtig, toen er inmiddels 40.000 bezoekers waren, drong het in de VS door dat het grootste jazzfestival ter wereld niet in New York of New Orleans, de jazzsteden, plaatsvindt, maar 'in Holland, aan de oever van de Noordzee'.

Candy Dulfer

Geboren in 1969. Ze is de dochter van Hans Dulfer, een bekende saxofonist.

Samen met haar vader treedt ze al op 12-jarige leeftijd op het North Sea Jazz Festival.

Als ze 14 jaar is, formeert ze haar eigen band: FUNKY STUFF.


Een nummer uit haar tweede album (Sax-a-go-go): I can’t make you love me.
4. Hiphop, rap
Rappen is zingzeggen …

Party Rap


Rap is ontstaan in Amerika aan het eind van de zeventiger jaren (1979). In de arme zwarte wijken ontstond de gewoonte om straatfeesten te houden en om die straatfeesten wat dynamiek te geven gingen jongeren rappen. De teksten die ze zeiden hadden allemaal te maken met jezelf omhoog steken: ik wil gezien worden, ik kan dit, ik zie er goed uit. Rappen was: zeggen wat je zeggen wilt en zorgen dat je trots bent op jezelf.

Hiphop


Rap: alleen ritme, zingzeggen.

Hiphop: discomuziek (beat) met een rap eroverheen.

Bij hiphop en rap hoort een hele 'scene', een soort geheime club: kleding (wijde broeken, pet, gymschoenen, duur), rappen, 'breakdancen' (break = percussiefragmenten op de platen), sieraden, haardracht. Maar ook graffiti hoort bij de rapscene. Muren en metro's, oude treinstellen onderspuiten is het werk van de hiphoppers.

Message rap


In de tachtiger jaren verslechtert de situatie in de zwarte wijken in Amerika: het wordt harder, veel criminaliteit, veel drugs. De rap krijgt dan een andere inhoud: politieker. Vaak gericht tegen de politie.
Gangster rap

Gangster rap is de hardste vorm van rap. De teksten van dit genre verheerlijken seks en geweld.


4.1 Ali B
Op dit moment is een heel populaire rapper Ali B. Hij heet Ali Bouali en is van Marokkaanse afkomst. Men noemt hem ook wel Ali Baba, of (in de taal van de rap) Leipe Moccro. Ali B. is in 1981 geboren in Nederland. Hij woonde als kind in Amsterdam-Oost en De Pijp. Als hij 14 is, heeft hij zijn eerste optreden in Almere, dat is een nieuwe stad in een van de polders, waar veel mensen uit Amsterdam zijn gaan wonen.

4.2 Lange Frans en Baas B
Frans Frederiks (27) en Bart Zijlstra (25) komen uit Diemen, dat is een dorp vlakbij Amsterdam-Oost. Ze zijn altijd maatjes geweest, hebben samen opgetreden. Later vormen ze de band D-men. In 2001 komt hun eerste single uit en in 2003 een album. ‘Het land van’ is van 2005.
Opdracht 6

Luister en lees mee.



Het land van

Kom uit het land van Pim Fortuin en Volkert van der G.
Het land van Theo van Gogh en Mohammed B.
Kom uit het land van kroketten, frikadellen
die je tot aan de Spaanse kust kunt bestellen.
Kom uit het land waar air-max nooit uit de mode raken
waar ze je kraken het moment dat je het groot gaat maken.
Kom uit het land van rood-wit-blauw en de gouden leeuw
plunderen de wereld noemen het de Gouden Eeuw.
Kom uit het land van wietplantages en fietsvierdaagses
het land waar je een junkie om een fiets kan vragen
het land dat kampioen werd in '88

het land van haring happen, dijken en grachten.


Kom uit het land van, het land van lange Fransie.
Dit is het land waar ik thuis kom na vakantie.

Kom uit het land waar ik in 1982 geboren ben


waar ik me guldens aan de euro verloren ben
het land dat meedoet aan de oorlog in Irak
want ome Bush heeft Balkenende in zijn zak.
Het land van gierig zijn een rondje geven is te duur
de vette hap van de febo trek je uit de muur.
Het land van rellen tussen Ajax en Feyenoord
maar wanneer Oranje speelt iedereen er bij hoort.
Het land van Johan Cruijff en Abe Lenstra
het legioen laat de leeuw niet in zijn hemd staan
het land waar we elke dag hopen op wat beter weer
die Piet Paulusma vertrouw ik voor geen meter meer
het land dat vrij is sinds '45

Het land waar ik blijf, ik vind het er heerlijk.


Eerlijk.

Ik kom uit het land waar je doorheen rijdt in 3 uurtjes


met een ander dialect elke 10 minuutjes
kom uit het land waar op papier een plek voor iedereen is
en XTC export nummer 1 is.
Kom uit het land waar André Hazes over 100 jaar in elk café nog steeds de baas is
kom uit het land waar Peter Gert-Jan Raymond en Junten
Frans Bart en Ali de game runnen.
Kom uit het land waar hiphop een kind van 30 is
en je mag zelf in gaan vullen hoe vet dat is
het land waar als je rijk wordt, je zoveel inlevert.
dat je bij jezelf denkt, hoeveel zin heeft het?
Het land waar prostitutie en blowen mag
het land van sinterklaas en koninginnedag
dit is het land waar ik verloren heb bedrogen ben
kom uit het land waar ik geboren en getogen ben

Kom uit het land met de meeste culturen per vierkante meter


maar men is bang om bij de buren te gaan eten
en integratie is een schitterend woord
maar shit 't is fucking bitter wanneer niemand het hoort.
Ik deel mijn land met Turken en Marokkanen, Antillianen, Molukkers en Surinamers
het land waar we samen veel te veel opkroppen
en wereldwijd gerepresent zijn door Harry Potter
het land waar apartheid, internationaal
het meest bekende woord is uit de Nederlandse taal.
Kom uit het land dat tikt als een tijdbom
het land dat eet om zes uur en ook nog eens op tijd komt.
Dit is het land waar ik zal overwinnen aan het einde
totdat je deze meezingt aan de ArenAlijnen
en tot die tijd zal ik schijnen ik heb mijn hart verpand
dit is voor Nederland, Baas B Lange Frans.


Opdracht 7

- Probeer samen de betekenis van het lied te achterhalen.

- Zet begrippen uit het lied in de juiste kolom.
Pim Fortuyn Oranje ArenA integratie

Ali B. Gouden Eeuw oorlog in Irak ‘45

Mohamed B. Balkenende Volkert van der G. guldens

André Hazes Ajax hiphop fietsvierdaagse

Johan Cruijff Feyenoord apartheid Harry Potter


Geschiedenis

Muziek

Sport

Politiek













Opdracht 8

Werk samen. Bespreek de vragen.

- Welk beeld van Nederland krijg je uit dit lied?

- Noem een aantal verschillen tussen Nederland en Tsjechië op basis van dit lied.

- Zie je ook overeenkomsten?
5. Spinvis

Spinvis (Erik de Jong, 1961) wordt door velen als de meest vernieuwende popmusicus van Nederland beschouwd. Hij bracht in 2002 zijn eerste single uit, die hij op zijn zolderkamer in Nieuwegein (een stad met enorme nieuwbouwwijken) had samengesteld. Als genre wordt hij bij de ‘impressionisten’ ingedeeld.

Hij heeft de Popprijs 2006 gekregen. 'Spinvis is eigenzinnig en origineel en trekt zich niets aan van de hitlijsten. Hij legt alleen verantwoording af aan zichzelf en heeft tekstdichten in de Nederlandse taal naar een nieuw plan getrokken', aldus de jury. De liedjes komen van zijn laatste CD: Goochelaars en Geesten (2007).
Opdracht 9

Luister naar het lied en streep de woorden door die je niet hoort.

Dag 1

dit is al de eerste dag


ik ben net wakker en snel
en ik zie nu scherper dan ooit
luister luister luister toch
hoor hoor maar hoe mijn hart pompt
dit is al de eerste dag
en op mijn net niet nieuwe huid
voel ik de warme zon voor het eerst
adem in en adem uit
voel ik hoe mijn bloed stroomt

Opdracht 10

- Herschrijf de tekst van het lied in een gedicht. Plaats eerst de zinsgrenzen.

- Luister naar het lied: wil je nog correcties aanbrengen?

- Vergelijk je gedicht met dat van iemand anders.

Op een ochtend in het heelal

op een ochtend in het heelal de burgemeester schraapt zijn keel uit zijn mond komen woorden vrij ze stijgen op het zijn er veel kijk ze gaan kijk ze gaan de woorden zweven hoog over het water naar de overkant ze wachten bij de nieuwe stad en landen op het nieuwe zand op een ochtend in het heelal een kaartje voor de eerste tram op een ochtend was alles af geboortegrond en zeemansgraf kijk ze nou kijk ze nou de kinderen planten vlaggen in hun land daar aan de overkant de jongste heeft mijn ogen en de oudste lijkt precies op jou op een ochtend was alles af en sirenen zongen in de nacht op een ochtend in het heelal ministers dansen hand in hand lacht er een naar de fotograaf dan komt het morgen in de krant aan de kant, aan de kant de blaaskapel die moet er langs hun bladmuziek waait van de brug ze kijken niet meer achterom marcheren naar de horizon en vanavond de nieuwe maan dan gaan de eerste lichten aan.



Discussie

Wat is je conclusie over de Nederlandse popmuziek vanaf de jaren ‘90 op basis van deze fragmenten?


Bronnen

Louis Peter Grijp (hoofdredactie), Een muziekgeschiedenis der Nederlanden. Amsterdam: Amsterdam University Press 2002.

Bas Heijne, Eerst naar Wagner dan naar Hazes. NRC Handelsblad 7 april 2000.

Gerda Telgenhof, Zingen. NRC Handelsblad 20 januari 2000.



www.popinstituut.nl

www.beeldengeluid.nl

www.songteksten.nl
BIJLAGE I: Nederlandstalige muziek


Nederlands

Vlaams

Ali B.


Raymzter

Opgezwolle

Brainpower

Lange Frans en Baas B

Osdorp Posse

Spinvis


De Dijk

Doe maar


André Hazes

Marco Borsato

Jan Smit

Blof


Acda en De Munnik

Jeroen Zijlstra

Frank Boeijen Groep

Boudewijn de Groot

Volumia!

Wim Sonneveld

Herman van Veen

Paul de Leeuw

Paul van Vliet

Van Dik Hout

Abel

De Kast


Rowwen Hèze

Het Goede Doel

Denise Jannah

The opposites

Brigitte Kaandorp

Ann Christy

Bart Peeters

Bart Herman

Bart Van den Bossche

Clouseau

De Mens

De Kreuners

De nieuwe snaar

Gorki


Guido Belcanto

Ingeborg


Isabelle A

Jan de Wilde

Johan Verminnen

K3

Kommilfoo



Lais

Louis Neefs

Mama’s jasje

Margriet Hermans

Monza

Noordkaap



Raymond van het Groenewoud

Stef Bos


Wim de Craene

Wim Soutaer

Will Tura

Yasmine


Pieter Embrechts

Lenny en de Wespen





BIJLAGE II: Straattaal


’Dope man, om hier rapteksten te spitten’


Gebruik van straattaal onder matti’s bevordert de integratie

Iris Pronk

Straattaal is dope, bleek gisteravond in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg. En verboden voor volwassenen: „De jeugd ownt die taal.”

Alle kinderen in haar klas spreken straattaal, zegt Melanie Lo-asioe (13), havo-scholier uit Hillegersberg: „Behalve de nerds, die praten dat niet, die zijn meer gericht op school.” Voor straattaalsprekers staan matti’s (vrienden) voorop, en fissa’s (feestjes) natuurlijk, zoals in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg. Dat swingt en rockt deze avond vanwege de culturele zondag ’Caribbean Express’, met op het programma onder meer een debat over straattaal.

Dat debat wordt ingeluid met een paar stevige tracks (nummers) van de voluptueuze Nina, rapper uit de Amsterdamse Bijlmer. „Dope man, om hier te zijn!”, zo roept die – tussen het spitten van haar rapteksten door – in haar microfoon. Om zichzelf meteen te verbeteren: „Oh nee, laat ik ABN praten: met dope bedoel ik leuk.” Even later improviseert Nina een kleine straattaalquiz: „Wie weet er wat skotoe betekent?” „Politie!”, roept een blank meisje, tot tevredenheid van Nina: „Jij bent goed geïntegreerd!” Straattaal – de Nederlandse variant van het Amerikaanse slang – ontstaat in multiculturele jongerengroepen (vooral in Damsko, Amsterdam) en bevat woorden uit onder meer het Engels/Amerikaans, Sranantongo en Marokkaans. Straattaal bevordert de integratie, zo luidt dan ook een van de stellingen van het debat. En daarover lijkt iedereen het eens te zijn.

Meer discussie is er over de vraag of het spreken van straattaal de beheersing van het Nederlands negatief beïnvloedt. Misschien wel, zegt een Surinaamse student: „Ik kan wel een hele zin zonder straattaal uitspreken, maar dat doe ik zonder gevoel. Nederlands is mijn taal niet meer.” Een mevrouw vindt dat straattaalsprekers juist bewijzen dat ze taalvirtuoos zijn, omdat ze zo makkelijk switchen van de ene naar de andere taal. Stelling drie luidt: Straattaal moet uit de openbare ruimte worden gebannen. Dat vindt rapper Excellent grote onzin: „Als je intelligent genoeg bent, dan weet je heus wel wanneer je de knop moet omzetten.” Tijdens het solliciteren bijvoorbeeld, of tijdens een mondeling examen op school (skoro): dan spreken slimme rappers en chickies gewoon Nederlands.

Jongeren bepalen zelf wel wanneer, waar en met wie ze straattaal spreken. En vooral ook met wie niet: volwassenen in het algemeen, hun ouders en leraren in het bijzonder. In haar nummer ’Straattaal’ legt Nina uit hoe dat zit: „Noem het geen loze taal, tis geen gewone taal, ik noem het codetaal, de jeugd ownt die taal.”

Nabil Pakosie (24) is nog jong genoeg om die taal wél te verstaan. Maar hij spreekt geen straattaal meer: „Je houdt ermee op als je serieus begint te worden met je leven.”



Ze smurfen niet, maar schelden wel


Je hebt chickies (meiden) en kills (kerels), die elkaar begroeten met: Fawaka, merhaba, conta bai, hoe gaat het? Vooral allochtone jongeren gebruiken straattaal, een mix van woorden uit het Engels/Amerikaans en de talen van hun ouders. ’Smurfentaal’, zo zeiden voorheen taalkundigen: zij meenden dat de jongeren de Nederlandse synoniemen niet kennen en net als smurfen over een kleine woordenschat beschikken. Maar taalkundige René Appel vindt dat het gebruik van straattaal juist wijst op grote creativiteit. Het heeft géén negatieve invloed op de beheersing van het Nederlands. Straattaal is een vriendschapstaal, die vooral wordt gebruikt in multiculturele vriendengroepen. En ook een scheldtaal: veel woorden hebben een negatieve lading. Sociologe Lotte Vermeij: „De vrienden hebben het over anderen.” De meeste straattaalwoorden komen uit het Sranantongo; Surinamers zijn trendsetters








De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina