Op 1 Januari schreef ik aan de Minister met bepaald verzoek my te benoemen,inaien de Heer van Leeuwen er geen bezwaar tegen had



Dovnload 1.54 Mb.
Pagina9/16
Datum22.07.2016
Grootte1.54 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   16
JcrzrJL Ik schreef natuurlijk aan Lore hoe bedroefd ik was dat zy weer

die duizeling gehad had en ik hoopte altyd dat die van lieverlede zouden verdwijnen,maar het tegendeel gebeurde. Herhaaldelijk keerden zy terug en altyd op het onverwachts zonder dat zy er in 't minst door enig symptoom op voorbereid was. Dikwijls had zy uitmuntend geslapen en overviel het haar opeens onder het kleden,en het enige wat er opzat was onmiddellijk naar bed te gaan en dan vroeg zy gewoonlijk om een kop sterke koffie. Gebeurde het overdag dan gunde zy zich de tyd niet om zich te ontkleden,maar ging zy gekleed te bed,liet alle licht afsluiten en kreeg zy een hevige hoofdpijn,zodat zy er op stond dat men haar niet stoorde. Hoe menigmaal ben ik van het Parket pf later van het Hof thuis gekomen,en vond ik haar in bed,terwijl ik haar 's oxhtends gezond en wel had verlaten. Gewoonlijk duurde het twee of drie dagen eer zy weer kon beneden komen. Geen medicus heeft er ooit een middel tegen weten aan te wenden en geen hunner heeft het ooit kunnen verklaren,daar zy er de oorzaak niet van konden gissen.

J5-o-ir3 Zaterdag 25 Oct. schreef L0re my dat zy de vorige dag nog maag

krampen gehad had maar nu beter was en zelfs met Agnes had gewandeld. Voorts dat zy Maandag 27 Oct.voor goed zou terugkomen en wel met het rytuig van haar moeder,die ook naar Amst.moest gaan. Zy vervolgde:

" Ik hoop dat Zusje's bedje klaar zal zyn,want de kleine poes is zó "vlug dat zy uit haar wieg zou vallen; zo even was zy by my op de "grond by de canapé en nu ligt zy by de turfmand naast de schoorsteen; "zy doet niets als rollen. Gisteren is Beels gekomen en Max heeft hem "gezegd dat hy met hem naar Amsterdam wil gaan om Papa te zien. Ook "vroeg hy zeer bezorgd waarom je vandaag niet hier kwaamt. Gisteren "was hy zo Mamatje's gek dat hy maar niet kon dulden dat ik even de "kamer verliet en de gehele wandeling door gehuild en om my geroepen "heeft. Hy werd dan ook door Jansje als heel stout toegesproken en "moest gedurig excuus vragen en beterschap beloven,ce qui ne 1'empêchait "pas de recommencer une minute après en dan werd hy weer onbarmhartig "geknord alsof hy een grote misdaad gepleegd had, Ik geloof dat het arme kind weer door beestjes geplaagd wordt en het niet helpen kan,

"uit eigen beweging en hardop aan onze Lieve Heer of Max toch wat "zoeter mocht worden."

Jrtm V "maar Henkie,die het knorren had bijgewoond,vroeg in zyn avondgebed

Ik kreeg dus gelukkig myn vrouwtje en de kindertjes Dinsdag 28 Oct.terug,maar moest die dag met Lore by Insinger eten,wat my niet paste en een affreuse nacht bezorgde,dewijl er een temperatuur van 80® Eahr .heerste en de spijzen ontzettend echauffant waren. Ik heb er dan ook later byna nooit meer willen dineren.

J'trTrS' seling,die op dezelfde gracht woonde. Wy gingen hem zeggen dat wy het

Ik ging er nu de volgende dagen met Lore op uit om huizen te zien en het geluk wilde dat wy er op de Prinsengracht b/d Amstel een vonden dat ons aanstond. Het bevatte meer ruimte dan het vorige omdat het onderhuis niet verhuurd was. My heeft ons eerste huis echter altyd beter voldaan. Het huis by de Amstel behoorde de Heer van Maesland toe,die een oude 80-jarige Jezuiet bleek te zyn. Op het bordje stond namelijk Huurprijs ƒ 750-,te bevragen by de makelaar en timmerman Go-

hui» wilden huren,waarop hy ons ried naar de eigenaar te gaan. Dit deden wy en toen zeide de oude paap dat de huurprijs ƒ 850- was en Go- seling zich had vergist. Het huis was bewoond door de Heer en Mevrouw Gomperts- Landau en zes kinderen. Zy was de oudste dochter van myn Coblenzer vriend uit hat jaar '56. Het curieuste was dat zy de bel étage byna nooit gebruikten en steeds in de onder voorkamer huisden eh eten,terwijl daar ook gestreken en de was opgedaan werd. Er was ook een certain,die onder de bovenstoep gebouwd was,dus op stadsgrond,zodat er ƒ3- 's jaars precario voor moest betaald worden. Achter die voorkamer was een tuinkamer,welke wy als eetkamer hebben gebruikt en waar wy later in het plafond haken hebben doen slaan,waaraan een ladder kon hangen,die ook tegen het plafond kon leunen,en touwen,toen de jongens gymnastiekles kregen.

Jan van Loon bood zich aan als peetoom van ons vierde kindje. Marietje gedroeg zich als een engeltje,en was altyd vrolijk,zoet en

3cr-o^L gezond. Henk was voorbeeldig gehoorzaam en las op zyn 5de jaar rede

lijk. Hy deed dan ook 's ochtends niet anders. Max was contrary,ongemakkelijk, ongezeggelijk en huilerig,een gevolg van de vermes die hem plaagden. Dikwijls was het:" Ik wil niet,ik wil toch,ik wil wel." Overigens was hy intrepide,brutaal en saucy.

Na de terugkomst van Willem uit Java,trachtte Betsy Santhagens hem weer aan te halen,maar hy liet haar lopen.

In Dec.'62 stemde de Eerste Kamer het budget van Koloniën af en verliet Uhlenbeck het Ministerie Thorbecke,terwijl de overigen hun portefeuilles behielden en dit heette nota bene een homogeen kabinet !

De Heer van der Brugghen kwam in Dec.drie dagen by ons logeren en tracteerde my op Trebelli in het Park,terwijl hy met Willem naar Artis ging en het Hebreeuwsch op de Schotsche Kerk voor ons las.

Hy had een brochure tegen de Joden geschreven en was door Prof Goud- smit in een openbare brief,aanvangende met de woorden:" Hooggeboren Heer !" beantwoord, waarop hy in een brief repliceerde,welke hy aan Papa ter revisie voorlegde,die de stijl corrigeerde,daar v.d.Br's stijl lelijk was.

Het najaar van 1862 was niet fraai. In Oct.en Nov.viel er veel regen en in Dec.stormde het voortdurend uit het Westen,evenals in Januari 1863,zodat de zee tot aan de duinen stond en de dijken hier en daar doorbraken

.




Anno 1863

Vrijdag 23 Januari tekenden Cees Hartsen en Eveline Ardesch aan en Zaterdag 31 Jan.gaven Saar en haar man hun een aardig feest,waarvan echter Papa,Mari ten Kate en Herman van Lennep de eer hadden. Toen Lore en ik de kleine zijkamer van Hartsen's huis op de Keizersgracht binnentraden,waren wy zeer verwonderd onder de gasten ook de schilder Mari ten Kate aan te treffen. Hy was de jongste broer van het drietal, van wie de predikant-dichter de oudste en Herman de middelste was en evenals deze was Mari een bekwaam schilder. Cees Hartsen was jaren te voren evenals ik Lid van Arti geweest,waar Mafci te Kate nu en dan ook wel kwam,maar met hem had Cees nooit meer omgang gehad dan met de andere leden. Wat Hartsen en Saar dus bewogen had hem te nodigen was ons een raadsel,te meer omdat zy nu ook het meisje met wie hy geëngageerd was,hadden moeten vragen. Dit was een der vele dochters van de kunstkoper Roos,die zelf in Indië had gewoond en er met een uit Europeese ouders geboren jonge schone getrouwd was,toen zy amper 15 jaar telde.

Zy kreeg,gelijk ik zeide,ettelijke dochters,die er allen even lief uitzagen als zy,en ook jong trouwden,zodat Mevrouw Roos op haar 35ste jaar al grootmoeder werd^en er altyd even jeugdig bleef uitzien, een even lief figuur behield en even vlug over de straat liep. Daar zy een gracht verder woonde als myn ouders,kenden wy het gezin. schoon niet persoonlijk .

Van lieverlede was de kamer zó vol geworden dat men niet meer circuleren kon. Myn ouders,de moeder van de Bruidegom en de Bibens behoorden ook tot de gasten,maar ik miste myn broer Willem. Gelijk het gewoonlijk gaat was er door het praten een oorverdovend gegons in de kamer,toen plotseling Papa,die by het raam stond,met luider stem riep: "Saar !".Deze stond by de deur en antwoordde "Papa !",maar daar het gegons niet dadelijk ophield,herhaalden zy de woorden en toen volgde wat ik ter herinnering hier neerschrijf:

" Zeg heb je Saar

Nu je gasten by elkaar ?

Saar: Ja,zover ik kan bereeknen;

Maar wat moet die vraag beteeknen?

Papa: Wel,indien ik 't zeggen moet,

Dat je ons hier woudt inviteren,

Dat is alles mooi en goed,

Maar hoe denk je ons te amuseren?

Of komt al de pret alweer Op een kaal partijtje naer ?

( Van bladzijde 3008 tot bladz.3011 volgt dan een samenspraak, waarin die twee allerlei amusementen bedenken,die weer afgekeurd worden, totdat "Papa" zegt dat hy op straat een man met een orgel gezien heeft ,en nog een tweede die daarby aangename liedjes galmde; als ze

die eens lieten komen )

Papa:

'k Zal hen daadlijk doen ontbieden.

'k Heb alleen nog dit bezwaar:

Waar za£ ik ze plaatsen Saar ?

Want alree staat deez' vergaering Op elkaar gepakt als haring

In een ton. In dit lokaal Zou ik waarlijk voor die vrinden Geen geschikte ruimte vinden."

Saar:

Papa:

0! wy gaan ook naar de zaal !"

Dan is elk bezwaar geweken,

En wil ik dan maar het teken Tot de optocht geven?"

Als dan 't Bruidspaar maar wil voorgaan,

Wy twee zullen 't zelfde spoor gaan,

En dan volgt van zelf de rest."

Wy begaven ons daarop allen door de gang naar de vrij ruime op de tuin uitziende zaal,waar wy inderdaad een draaiorgel zagen staan met een als Javaan verklede jongen,in wien ik myn broer Willem herkende en twee als bedelaarskinderen verklede kinderen,Willem en MarieI 8 Li



Hartsen (kinderen van Saar),destijds 9 en 5 jaar oud. Verder stond Herman van Lennep daar voor een grote met onderscheiden taferelen uit het leven van de Bruidegom beschilderde lap. Deze lap verklaarde de tegenwoordigheid van Mari ten Kate. By het binnentreden der zaal hadden de kinderen ons ieder een exemplaar ter hand gesteld van de te zingen coupletten,welke Papa vervaardigd had.

Zodra wy gezeten waren hief Herman een lange matten stok op en wees hy op het doek,terwijl hy daarby te kennen gaf dat hy voor het geëerde gezelschap de levensloop van de Bruigom en de meest gedenkwaardige gebeurtenissen uit diens leven zou verhalen in de volgorde waarin zy waren afgeheeld. Toen verzocht hy Willem het eerste couplet met begeleiding van het orgelspel aan te heffen en op de wijs van "Waar is Keesje?" zong Willem,terwijl hy het orgel draaide,als volgt:

(Van bladzijde 3012 tot 3023 volgen nu 16 coupletten,elk

van 10 regels,waarna het hele gezelschap met een tweeregelig refrein invalt. )

JX)2V Men kan zich nauwelijks voorstellen welk succes deze partij had,

niet slechts om de aardige coupletten,en om de tafrelen op het doek, maar vooral ook om de meesterlijke wijze waarop Herman telkens in proza uitlegging van elk nieuw tafreel gaf. Ik geloof niet dat hy ooit meer geest heeft aan de dag gelegd en niemand was deze rol beter toevertrouwd dan aan hem. Er was maar één stem over. De Bruid genoot die avond misschien het minst van allen. Zy had tot nu toe in Groningen gewoond en voordat zy het vorige jaar het Casino in Amsterdam bezocht had,nooit van Cees gehoord. Van zyn vroeger leven was zy dus totaal onkundig en zy begreep de grappen dan maar half. Mevrouw Hartsen vond alles aardig op de coupletten na,welke de terechtstelling van Cees vermeldden,en ik geloof zelfs dat zy daarvan nooit te voren gehoord had. Maar Cees zelf had een dolle schik en Lore stootte my telkens aan opdat ik toch zou zien met hoeveel entrain hy telkens het refrein om 't hardst meezong.

Toen ik enige weken na zyn begrafenis,(hy stierf op 10 Maart '95) zyn dochter Hulsman en haar man bezocht en het gesprek ook over de antecedenten van haar vader liep en ik haar daarvan het een en ander vertelde,voegde ik er by:"Maar daar weet je immers van,want het staat

^ 2-^ "alles op het doek van Mari ten Kate afgebeeld en 't is in Papa's

"coupletten te lezen."- "Welk doek? welke coupletten?" vroeg Eveline Hulsman. " Wel die welke op de soirée by Dicht Saar gezongen zyn,toen "je Papa de Bruigom was," hermam ik. "Daar heb ik nooit van gehoord," zeiden Hulsman en Eveline beiden. "Wat?" vroeg ik, "heeft je Papa je "dat nooit verteld?" - "Deen nooit!".- "Dat is me onbegrijpelijk,"hernam ik,"dat doek was te groot om verstopt te worden en het ligt vast "nog wel ergens in een kist. En van de verzen zyn evenveel exemplaren "gedrukt geweest als er gasten waren.!"

Toen ik hen verliet dacht ik by myzelven;" Voila ce que c'est que "de se donner de la peine pour autrui.!" Als altyd had Papa zich weer de moeite gegeven om die coupletten te maken,Mari ten Kate had de tafrelen geschilderd en Herman had ze meesterlijk verklaard,en Cees' eigen kind had er nooit van gehoord. Dat vond ik ondankbaar,maar ondank is 's werelds loon.

De soirée by Saar liep verder met een souper af,dat wy in de voorkamer aan verschillende tafeltjes nuttigden. Myn broer Willem sloeg een brillante toast zowel op het Bruidspaar als op het verloofde paar ten Kate; Harman toastte ook en de Bruigom besloot het feest met een schitterende speech. De Bruid zag er allerbeeldigst uit.

_3-o 2Jo Donderdag 5 Febr.'63 trouwden Cees en Eveline en waren Lore en

ik op de bruiloft ten huize van de Heer en Mevrouw Biben genodigd.

Ik bezit nog het kaartje,dat my myn plaats aan tafel aanwees,waarop ik de namen der gasten heb geschreven,maar ik kan het niet terugvinden. Ik herinner my weinig van de partij,dan alleen dat de oude Heer Langenhuizen,Directeur der Holl.Levensverzekering,waarvan de Bruigom de Onderdirecteur was,mede aanzat, dat ik Mevrouw Louise van der Vliet- von Hemert tot buurvrouw had,met wie ik wel kon opschieten,maar dat Lore er slecht aan toe was,daar zy tussen de oude wijnkoper Bicker en een even oude,droge Heer Thiel gezeten was,met wie z^c geen conversatie kon aanknopen. Toen genoemde Heer Bicker het woord vroeg,zeide Louise v.d.Vliet my:"Du gaat hy hem zyn wijn recommanderen,"want Bicker was lid der firma Bicker en Modderman.In myn toast zeide ik o.a. dat,hoeveel sympathie ik ook met de Bruidegom had en hoezeer ik in de meeste zaken met hem overeen stemde er nochtans dit verschil tussen ons bleef bestaan dat hy den mensen het lijf verzekerde,terwijl ik hen in de verzekering sloot. Overigens weet ik my niets te binnen te brengen.

J i zy.

Het jonge paar ging op reis en zy betrokken daarna een der smalste huisjes in Amst.op de Keizersgracht,tussen Amstel en Utr.straat, dat nog ƒ 1000- huur deed. Hun eetste en enige kindje Eveline werd eerst meer dan 5^ jaar later geboren en de lieve moeder stierf reeds 8 maanden daarna. Cees hertrouwde niet. Wel kwam zyn verre nicht Klaar van de Poll by hem inwonen om het huishouden te doen en op het kind te passen en hoopte zy de tweede vrouw te worden,maar Cees beet niet toe. Tweemaal engageerde hy zich weer,eerst met Mej.Testas,maar dit raakte af,paree que cela ne battait d'aucune aile. Hy was niet erg verliefd en zy beminde haar neef Testas,met wie zy by gebrek aan fortuin niet had kunnen trouwen,maar met wie zy toch later,toen hy chef was der Firma Testas en Waller, in het huwelijk trad. In 1876 engageerde Cees o -Hartsen zich op nieuw,deze reis met Gratia Labouchere, ((guater van Tante {JjX^Prins ) maar deze verloving duurde slechts kort,want nauwlijks had zy

hem aangenomen of hy had berouw. Toen hy haar voor het eerst de 8-jari- ge Eveline bracht,begon het kind te huilen. Hy zeide haar toen:"Die "Juffrouw zal ook wel goed voor je zyn," maar thuis komende kon hy er toch niet toe besluiten om haar een tweede moeder te geven en het en- gagement raakte af,wat Gratia zich erg aantrok. Gelukkig engageerde hnA.'toj Zy zich kort daarop met Schimmelpenninck van der 0ye,die in '77 haar man werd. Hartsen was 16 jaar ouder dan zy,eh Schimmelp.11 jaar.

Na de dood van de Heer langerhuizen verhuisde Cees Hartsen naar het huis der Levensverzek.My op de Herengracht b/h Koningsplein,en wijdde hy zich geheel aan zyn kind. Haar engagement en^huwelijk met de predikant Gerrit Hulsman keerde hy volkomen goed,ofschoon er veel verschil in stand was en hy moedigde hem tot het uitgeven zyner gedichten aan. Het bewerken van nieuwe sterftetafels knakte zyn gezondheid. Hy offerde daaraan zyn nachtrust op en de benoeming tot Ridder in de Orde v/d Ned.Leeuw was sÉechts een geringe troost. Hy werd zeer doof en moest het laatste jaar van zyn leven in bed liggen,totdat hy op 10 Maart 1895 op 64-jarige leeftijd in vrede ontsliep.

J / In Januari '65 stierf Hartogh's schoonvader Enthoven in den Haag

en erfde zyn vrouw een paar millioen. Die oude Enthoven was zó rijk dat hy een paar maal de ganse productie Billiton tin a contant had opgekocht. Toen Lore Mevrouw Hartogh ging condoleren zeide deze,dat haar vader nog zo graag wat langer had willen blijven leven om nog wat te kunnen weldoen.

Op 19 Febr.was er luisterrijke illuminatie te Amsterdam en Rotterdam ter viering van de aanneming der Wetten tot verbetering van de waterwegen en ter ere van 's Konings 46ste verjaardag.

Op 23 Febr.vierden Hartsen en Saar hun koperen bruiloft en dineerden wy by hen. John Sillem engageerde zich met Henriette Hoeufft.

Jan van Loon dacht deel uit te maken van de Commissie die zich uit verschillende nationaliteiten gevormd had om naar Spanje te gaan en aan de Koningin gratie te vragen voor Matamoros,Antonio Carrasco,Ca- trera,Gonzales en Alhama,die om hun geloof tot de galeiën veroordeeld ■J t JZ waren. Het is bekend dat de Koningin, eer de Commissie haar genaderd was,die straf in ballingschap veranderde,en de veroordeelden na de revolutie,welke haar zelve dwong in ballingschap te gaan,naar Spanje terugkeerden. Matamoros kwam ook in Nederland en ik hoorde hem eenmaal in de Schotsche Kerk spreken. Ant.Carrasco kwam een paar maal op S.enB. logeren en was een meester in het dammen.

De Chantepie de la Saussaye hield voorlezingen over Orthodoxie, Rationalisme,Methodisme en moderne theologie,welke ik bywoonde. Nooit verzuimden wy hem te horen preken,want aan één enkele preek hadden wy voor een geheel jaar genoeg.

Het Huis Schimmelpenninck en Co te Batavia failleerde,maar Gebrs Hartsen verloren er weinig by. Intussen werd Piet Hartsen er heen gezonden en vertrok 15 Maart '63.
Onze Henk las de ganse dag en schreef een hrief met drukletters aan Keetje,die in haar antwoord haar leedwezen betuigde dat zy ons verlaten had.

Tussen Utrecht en Amersfoort werd een proefrit met de trein gehouden.

Ofschoon de rijke lui mede geïllumineerd hadden op 19 Febr, werd op 5 April slechts voor 7 millioen in de lening van 18 millioen voor Jt)33 het Kanaal door Holland op z'n smalst ingeschreven,en dreigde de Ko-

ning niet in Amsterdam te zullen komen indien zy niet volgetekend werd. De oude Heer v.d.Oudermeulen gaf toen het voorbeeld,maar het was vooral de Heer Jan van Eeghen,Emilie1 s vader,die zich de meeste moeite gaf, r^uUoveral rondreed en de rijken bewoog om te offeren,en met zyn hulp

kwam de zaak tot stand. Ik geloof dat de oude Borski er evenmin als in der tijd voor de Duinwatermy een cent voor over had. Om het aequi- valU-ent had hy Amst.reeds verlaten,daar hy niet wilde opgeven hoeveel millioenen hy bezat.

Met Henkie spelende liet ik hem op myn knie dansen,maar het ongeluk wilde dat hy met zyn handje in myn rechteroog te land kwam en zyn nagels het verwondden. Ik snelde naar de oculist Dr Hoyack,die het dichtst by woonde,en hy draaide de oogleden om,wat een zeer onaangename gewaarwording was,verbond het oog en beval my er natte compres- sen op te leggen en in een donkere kamer te blijven. Dit convehieerde my al zeer slecht,daar ik verdiept zat in het bestuderen der zaak van Wurtz; ik moest dus het nemen myner conclusie tot na de vacantie uitstellen. Op 2 April had ik Hoyack reeds ober myn linkeroog geraadpleegd en had hy my een watertje gegeven,dat echter niets haatte,en een lor- Jtil1/ gnet voorgeschreven,waarvan ik my tal van jaren bediend heb.

Zaterdag 2 Mei verhuisden wy van de Prinsengracht b/d Spiegelstr. naar de Prinsengracht tussen Amstel en Utr.straat. Het goed werd per zolderschuit vervoerd; wy logeerden zo lang by Mama van Loon. Wy hadden te voren in het Verkooplokaal de Zon op het Singel enige meubels voor ƒ 71-gekocht en by van der Sprong in de Kalverstraat,die gefailleerd was,2 rol tapijtgoed voor ƒ 230,46.

Destijds las ik aan Lore de werken van Louise MUhlbach voor,Napoleon,Friedrich der Grosze en andere,maar 't is zeer de vraag of zy wel betrouwbaar is,ook al schrijft zy by het citeren van gesprekken in een noot onder de bladzijde;"Des Kaisers of der Kaiserin eigene Worte."

Terwijl Louis Antoine van Loon op 29 April '62 geboren was,beviel Loucky een jaar min een dag later op 28 April '63 opnieuw van een zoon Ernst Hendrik.

Maandag 1 Juni '63 kwam onze Jan Willem ter wereld. Lore was

1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   16


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina