Opgave 1 Een auto V90-i-1



Dovnload 27.37 Kb.
Datum25.07.2016
Grootte27.37 Kb.
Natuurkunde Vwo 1990-I


Opgave 1 Een auto V90-I-1

Met een auto worden enkele proeven gedaan.

De wrijvingskracht Fw op de auto is daarbij gelijk aan de som van de rolwrijving Fw,rol en de luchtwrijving Fw,lucht. Fw,rol heeft bij elke snelheid een waarde van 60 N.
Voor de luchtwrijving geldt: Fw,lucht = 0,75 v2

Hierin is v de snelheid van de auto.


3p 1Toon aan dat het vermogen P van de wrijvingskracht Fw bij een constante snelheid v gelijk is aan  Fwv.
3p 2  Bereken het vermogen van de wrijvingskracht Fw als de auto een constante snelheid heeft van 27 ms 1.
Bij een snelheid van 25 ms 1 verbruikt de auto één liter benzine per 14 km. Het vermogen van de wrijvingskracht is dan  13,2 kW. Bij de verbranding van één liter benzine komt 33106 J warmte vrij.

4p 3  Bereken het nuttig effect (rendement) van de automotor bij deze snelheid.


De auto met inzittenden heeft een massa van 920 kg. De auto rijdt op een lange helling met een hellingshoek van 4,6°. De bestuurder besluit tot het volgende (onverantwoorde) experiment. Hij schakelt de motor uit en laat de auto verder vrij de helling af rijden. Zie figuur 1.


De snelheid van de auto neemt eerst toe en wordt na zekere tijd constant.

3p 4  Bereken de snelheid die de auto dan heeft.
De auto met inzittenden wordt nu stil gezet op een horizontaal vlak. Het koetswerk van de auto is met vier veren met elk een veerconstante van 7,5103 Nm 1 aan de wielen bevestigd. Ter vereenvoudiging is aangenomen, dat de veren verticaal staan. Zie figuur 2.


Men legt een zak cement van 50 kg midden achterin de auto. De plaats van het zwaartepunt van de zak is in figuur 2 met ZC aangegeven.

5p 5  Bereken hoever elk van de achterste twee veren van de auto extra wordt ingedrukt als de zak cement in de auto wordt gelegd. Beschouw hierbij de as van de voorwielen als de vaste as.
De zak cement wordt verwijderd. Het zwaartepunt van de auto ligt dan midden tussen de vier veren. Als de auto in zijn geheel verticaal omlaag wordt geduwd en vervolgens wordt losgelaten, gaat de auto op en neer bewegen met een trillingstijd van 0,95 s. De massa van het trillende gedeelte van de auto heet de afgeveerde massa.

3p 6  Bereken deze afgeveerde massa.


De auto rijdt tenslotte met een constante snelheid over een serie uithollingen in de weg op een afstand van 12 m van elkaar. Zie figuur 3.


Bij het passeren van zo'n uitholling wordt telkens even een extra grote verticale kracht op de auto uitgeoefend. Bij een bepaalde snelheid gaat de auto zeer heftig op en neer bewegen.

3p 7  Bereken de snelheid waarbij dit gebeurt.


Opgave 2: De baan van een proton V90-I-2

Een onderzoeker wil de baan bestuderen die een proton beschrijft in een ruimte waarin zowel een elektrisch als een magnetisch veld aanwezig is. Die ruimte bevindt zich tussen twee vlakke condensatorplaten, waartussen een potentiaalverschil bestaat. Een protonenbron P is zó geplaatst dat de protonen na het verlaten van de bron tussen deze platen terechtkomen. Zie figuur 4. Figuur 4 is op ware grootte getekend. In figuur 4 is de richting van het elektrische veldE aangegeven.




Het potentiaalverschil tussen de platen is zó ingesteld dat de elektrische kracht op de protonen overal tussen de condensatorplaten gelijk is aan 8,010 15 N.

3p 8  Bepaal het potentiaalverschil tussen de condensatorplaten.
Tussen de condensatorplaten heerst ook een homogeen magnetisch veld, waarvan de richting loodrecht op het vlak van tekening staat. De lorentzkracht die een proton in dit veld ondervindt, is echter niet constant. Dat komt doordat een proton, dat bron P met een verwaarloosbare snelheid verlaat, vanaf P versnelt door de constante elektrische kracht.

Een proton doorloopt onder invloed van de beide krachten een baan die niet cirkelvormig is. Ook de baan is in figuur 4 op ware grootte getekend. De punten K, L en M van de baan zijn aangegeven.


2p 9  Bepaal de richting van het magnetische veld tussen de platen.
4p 10  Bereken de grootte van de snelheid van het proton in punt K.
In punt L van de baan bedraagt de snelheid van het proton 4,5105 ms 1. De magnetische veldsterkte is 0,200 T. Figuur 4 is ook weergegeven op de bijlage.
2p 11  Geef in punt L in de figuur op de bijlage de snelheidsvectorvL aan met een pijl van 4,5 cm lengte.
5p 12  Construeer in de figuur op de bijlage de resulterende kracht op het proton in punt L. Bereken daartoe eerst de grootte van de lorentzkracht. Geef een kracht van 210 15 N aan met een pijl van 1 cm lengte.
Na het passeren van punt M buigt het proton terug naar de onderste condensatorplaat. De onderzoeker probeert een uitdrukking te vinden voor de maximale afstand y tussen het proton en de onderste plaat. Hij komt tot de volgende uitdrukking:
y =  2E m

qB2
Hierin is E de elektrische veldsterkte, m de massa van het proton, q de lading van het proton en B de magnetische veldsterkte in tesla. De uitdrukking lijkt goed, omdat hij de juiste getalwaarde voor y oplevert.

4p 13  Leg uit of deze uitdrukking ook de juiste eenheid van y geeft.


In de directe omgeving van M is de lorentzkracht op het proton vrijwel constant. Doordat ook de elektrische kracht op het proton constant is en doordat de resulterende kracht op het proton hier loodrecht op de baan staat, beschrijft het proton in de omgeving van M wel een cirkelbaan.

Het proton heeft in punt M een snelheid van 5,0105 ms 1.

4p 14  Bereken de straal van deze cirkelbaan.
Bijlage:





Opgave 3: Een gloeilampje V90-I-3

Van een gloeilampje is het verband tussen de spanning V en de stroomsterkte I weergegeven in figuur 5. Deze figuur staat ook op de bijlage.




Bij V = 0 V bedraagt de temperatuur van de gloeidraad 20 °C.

3p 15  Bepaal met behulp van figuur 5 de weerstand van de gloeidraad bij 20 °C.
Bij een spanning van 18 V bedraagt de temperatuur van de gloeidraad 2,2103 °C.

4p 16  Bereken de gemiddelde weerstandstemperatuurcoëfficiënt van het materiaal waarvan de gloeidraad is gemaakt in het temperatuurinterval van 20 °C tot 2,2103 °C.

Bij de spanning van 18 V en de temperatuur van 2,2103 °C staat de gloeidraad 50% van de ontwikkelde warmte af in de vorm van straling.

Het zichtbare deel van het elektromagnetische spectrum is het golflengte-interval van 380 nm tot 750 nm. In figuur 6 staat het door de gloeilamp bij 2,2103 °C uitgestraalde vermogen per m2 en per golflengte interval van 1 nm (in figuur 6 aangegeven met P) uitgezet als functie van de golflengte. De verticale schaalverdeling is lineair.




4p 17  Leg uit hoe het nuttig effect (rendement), dat het gloeilampje onder deze omstandigheden heeft, kan worden bepaald.

Maak daartoe gebruik van bovenstaande gegevens en van figuur 6.

NB! De bepaling zelf wordt niet gevraagd.


Voor het totale vermogen Ptot dat door een zwarte straler wordt uitgestraald geldt de wet van Stefan Boltzmann:
Ptot = 5,67 10 8A  T4
Hierin is A de oppervlakte van de zwarte straler en T de absolute temperatuur van die straler.

Bij 2,2103 °C is het totale vermogen, dat de gloeidraad van het lampje uitstraalt, 29% van het totale vermogen dat bij die temperatuur wordt uitgestraald door een zwarte straler met dezelfde A en T.

4p 18  Bereken de oppervlakte van het stralende oppervlak van de gloeidraad.

Men onderzoekt het spectrum van het lampje L met behulp van een tralie. Zie de opstelling van figuur 7.




Men plaatst het lampje, dat als puntvormige lichtbron mag worden beschouwd, in het brandpunt van een positieve lens (lens 1) met een brandpuntsafstand van 5,0 cm. De bundel die uit lens 1 treedt, valt vervolgens op het tralie.


Met behulp van een tweede positieve lens (lens 2) wordt tenslotte het traliespectrum scherp afgebeeld op een scherm. Figuur 7 is getekend op de helft van de ware grootte.

De opstelling is op ware grootte weergegeven op de bijlage.

In punt P bevindt zich een maximum van een bepaalde kleur. In figuur 7 en in de figuur op de bijlage is van dit licht een lichtstraal getekend van lens 2 naar punt P.

4p 19  Teken in de figuur op de bijlage de weg waarlangs deze lichtstraal vanuit L lens 2 bereikt.


Men vervangt lens 1 door een andere positieve lens met een even grote diameter, maar met een brandpuntsafstand van 3,0 cm. Het lampje plaatst men opnieuw in het brandpunt aan de linkerkant van de lens.

3p 20  Leg uit of de lichtsterkte van het licht in P hierdoor groter wordt, kleiner wordt, dan wel even groot blijft.



Bijlagen:







V
oor als u dit acceptabel en /of handig vindt:


Opgave 4: Laserlicht V90-I-4

Een laser is een apparaat waarin een evenwijdige, monochromatische lichtbundel wordt gemaakt. In een bepaald type laser bevindt zich een buis die is gevuld met onder andere neongas. In figuur 8 is een aantal energieniveaus van neon weergegeven.


In de laserbuis worden de neonatomen voortdurend in de aangeslagen toestand 20,6 eV gebracht. De neonatomen kunnen dan vanuit het niveau 20,6 eV terugvallen naar een lager energieniveau waarbij licht met een golflengte van 633 nm wordt uitgezonden.

3p 21  Bereken bij welke overgang vanuit het niveau 20,6 eV in een neonatoom dit licht wordt uitgezonden.


I
n figuur 9 is de buis getekend van een laser, die een gepolariseerde lichtbundel uitzendt.

In de buis loopt de lichtbundel evenwijdig aan de as van de buis. Aan de uiteinden van de buis bevinden zich zogenaamde brewstervensters. Via deze vensters treedt het licht uit de buis.

Een brewstervenster is een doorzichtig plaatje, waarvan de stand zodanig is dat de teruggekaatste straal volledig gepolariseerd is. De stand van de vensters is in figuur 9 aangegeven met een hoek  De brekingsindex van het glas waarvan de vensters zijn gemaakt bedraagt 1,457.

4p 22Bereken hoek .

Men laat het licht van een dergelijke laser (golflengte 633 nm) op een spleet vallen. Figuur 10 toont een schematische weergave van de opstelling.


De breedte van de spleet bedraagt 8,010 5 m. Op een scherm neemt men een buigingspatroon waar. De plaatsen van de minima op bet scherm zijn in figuur 10 met een rondje aangegeven. De afstanden op het scherm zijn op ware grootte weergegeven.

De afstand tussen de spleet en het scherm is niet op ware grootte weergegeven.

3p 23  Bereken de afstand tussen de spleet en het scherm.


Men vervangt de spleet door een tralie. Verder blijft de opstelling ongewijzigd.

Zie figuur 11. De doorlatende delen van het tralie zijn even breed als de niet-doorlatende delen van het tralie en ook even breed als de spleet van de opstelling van figuur 10. De tralieconstante bedraagt dus 16,010 1 m. Zie figuur 12.




4p 24  Teken in figuur 11 op de bijlage de plaatsen van de maxima die onder deze omstandigheden op het scherm zichtbaar zijn. Leg uit hoe je de plaats van deze maxima hebt bepaald.


Met behulp van zeer sterke lasers denkt men in de toekomst kernfusiereacties tot stand te kunnen brengen. Gedacht wordt aan een experiment waarbij bolletjes met deuterium (21H) en tritium (31H) met een dichtheid van 0,20 g/cm3 worden blootgesteld aan zeer korte energierijke laserpulsen die gelijktijdig uit verschillende richtingen komen. Daarbij stijgt de temperatuur tot 1,0108 K en wordt de straal van de bolletjes 10 x zo klein. Onder die omstandigheden kunnen een deuterium- en een tritiumkern fuseren.

2p 25  Bereken de dichtheid in het bolletje onder die omstandigheden.


Het voor deze kernfusie benodigde tritium kan men bereiden door neutronen te laten reageren met lithium. In een tabellenboekje staat de kernreactie met 7Li als volgt vermeld:
n + 7Li  4He + 3T + n + 2,47 MeV
4p 26  Toon aan dat het energie-effect van deze reactie onjuist is vermeld.

Bijlage:



Einde


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2016
stuur bericht

    Hoofdpagina