Opgelet, groot gevaar voor vriendschap: Facebook &co



Dovnload 18.27 Kb.
Datum22.07.2016
Grootte18.27 Kb.
Opgelet, groot gevaar voor vriendschap: Facebook &co

Facebook – in dit artikel wordt telkens Facebook geschreven, maar de kritiek strekt zich uit tot alle soortgelijke sociale netwerksites, zoals My Space, Netlog – lijkt vriendschap te bevorderen: je kan op zoek gaan naar nieuwe “vrienden”, je geeft anderen gelegenheid om “vriend” van jou te worden (of ten minste om dat aan te vragen), je stelt allerlei info over jezelf ter beschikking van je “vrienden”, je kan gemakkelijk opnieuw contact opnemen met vergeten vrienden. Facebook lijkt een zegen.

Het is – zoals bij veel internettoepassingen – slechts schijn.

1.

Vele gebruikers van Facebook misbruiken het verlangen naar vriendschap voor hun verlangen om mee te zijn met de nieuwste internethype, om hip (in, hot of cool) te zijn.



Dat is vooral zo bij de early adapters: wat telt is te tonen dat je de anderen voor bent, dat je de anderen overtroefd hebt. Het geldt evenzeer voor de grote middenmoot: na een tijd moet iedereen meedoen, want wie niet meedoet, is hopelijk out. Zodra de meerderheid mee is, verliezen de pioniers hun belangstelling en gaan op zoek naar het volgende (Twitter schijnt in opmars). Dat is niet anders dan bij andere modes: de freaks dragen een kledingstuk niet omdat het mooi (comfortabel, …) is, maar omdat ze de eerste zijn, en dragen het tot iedereen zich verplicht voelt zich zo te kleden.

Men zal antwoorden: ook al kan dit aspect een rol spelen, voor velen is Facebook daarnaast of in de eerste plaats een middel om vriendschap te bevorderen.

Het is een povere vriendschap.

2.

Vriendschap via Facebook is een virtuele vriendschap: ze verloopt in de internetruimte, ze is – letterlijk – afstandelijk.



Ze is niet ingebeeld (niet irreëel, de “vrienden” zijn van vlees en bloed), maar wel zeer beperkt: de “vrienden” kunnen elkaar niet aanraken, ze kunnen geen zaken samen beleven. Het is een koele relatie, ontdaan van lichamelijke warmte. Facebookvriendschap staat tegenover gewone vriendschap zoals het bekijken van een pornofilm tegenover een zelf beleefde vrijpartij. Het bekijken van een pornofilm kan plezier verschaffen, maar het blijft pover in vergelijking met het zelf beleven van een liefdesrelatie.

Men zal antwoorden: de virtuele vriendschap sluit geen reële vriendschap uit. Het komt bovenop de reële vriendschap of het is een vertrekpunt om de “vriend” ook in het echt te ontmoeten.

Op Facebook krijgt het begrip vriend echter een andere betekenis.

3.

Facebook holt het begrip vriend uit.



Kwantiteit is belangrijker dan kwaliteit. Het komt erop aan zoveel mogelijk “vrienden” te hebben. Daarom wordt bij iedere “vriend” vermeld hoeveel “vrienden” hij heeft – het vergelijken met het eigen aantal is onvermijdelijk. Daarom worden nieuwe mogelijke “vrienden” als ordinaire koopwaar geadverteerd (deze aandacht voor kwantiteit heeft vooral te maken met het reclameaspect, waarover straks meer). Vanuit deze race wordt het begrip vriend vervalst. “Vrienden” zijn nog enkel mensen die je “kent”.

Het begrip vriend heeft historisch gezien een ruime reikwijdte. In onze moderne cultuur – beginnend bij iemand als Montaigne die een vriend ziet als de intiemste zielsverwant: je kan maar één ware vriend hebben – gaat het over een innige, sterke relatie. In vroegere culturen – bv. bij de Griek Aristoteles, één van de grootste en eerste theoretici over vriendschap – is het begrip zeer ruim: een vriend is het tegengestelde van een vijand. Het kan een familielid zijn, een handelspartner, maar het is steeds iemand die welwillend staat tegenover jou. Zelfs dit is niet meer het geval bij Facebook.

Er is geen enkele garantie dat ik tegenover een “vriend” welwillend sta, laat staan dat hij ten opzichte van mij welwillend is. Een “vriend” is slechts nog een “kennis”, en dan nog in de meest oppervlakkige betekenis van dit begrip: een “vriend” is iemand op wiens naam je ooit geklikt hebt. Een “vriend” is iemand voor wie je ooit eens vanachter jouw computer “interesse” hebt getoond.

Men zal antwoorden dat er onder die vele kennissen toch enkele innige vrienden zijn, of dat enkele van die kennissen kunnen uitgroeien tot echte vrienden.

Men vergeet de andere kant van de medaille: vele van de kennissen zijn vijanden.

4.

Facebook is gevaarlijk omdat het geen onderscheid maakt tussen vrienden en vijanden.



Als een “vriend” enkel een kennis is, kan het een vijand zijn. Die kan naar hartelust gebruik maken van alle intieme en vertrouwelijke info die je op Facebook plaatst.

Het gevaar is groter dan de meesten denken, omdat ze onvoldoende bewust zijn hoe weinig Facebook de privacy beschermt. Als een “vriend” commentaar geeft op een naaktfoto uit mijn beschermd profiel, komt die foto in het profiel van de “vriend” en wordt beschikbaar voor al zijn “vrienden”, die echter niet automatisch mijn “vrienden” zijn. Facebook wil het ons wel doen geloven, maar een vriend van één van mijn vrienden is niet automatisch mijn vriend. De foto komt soms zelfs voor iedereen wereldwijd beschikbaar als die “vriend” zijn profiel niet beschermt.

Men zal antwoorden dat je voorzichtig moet zijn in de selectie van de info die je op Facebook plaatst.

De meesten selecteren echter amper: ook m.b.t. de uitgewisselde info primeert kwantiteit boven de kwaliteit.

5.

Wie zijn pagina op Facebook opent, wordt meteen bedolven onder de info. Een beetje gebruiker heeft onmiddellijk een paar uur nodig om uit te zoeken of er iets belangrijks, of zelfs maar iets interessants tussen zit.



De zoektocht is bijna steeds tevergeefs. De info is meestal van de onbenullige soort: welke “vriend” naar welk tv-programma heeft gekeken, hoeveel “vrienden” mijn “vrienden” ondertussen weer bijgemaakt hebben, wie welke foto’s heeft genomen en wie welke foto’s heeft becommentarieerd, wie waar naar toe gaat.

Men zal antwoorden dat ook bij de “echte” vriendschappen het meestal gaat om uitwisseling van alledaagse zaken, dat vriendschap er juist in bestaat om ook het gewone, niet-uitzonderlijke van de vriend interessant te vinden.

Het is echter niet de vriend, maar de gebruiker die op Facebook centraal staat.

6.

In een gewone vriendschap worden de alledaagse dingen uitgewisseld aan een of enkele concrete vrienden, op Facebook aan een rits “vrienden” of zelfs aan iedereen en dus in feite aan niemand. Gewone vriendschap is een intieme relatie, Facebookvriendschap is openbaar. Dat verandert de drijfveer van de communicatie.



Het publiceren is het belangrijkste, wie wat zal lezen is bijkomstig. De Facebookgebruiker stelt het eigen ik centraal: op Facebook leeft hij zijn narcisme uit (verliefdheid op zichzelf, uitsluitend met zichzelf bezig zijn). Hoe meer foto’s van mij op mijn profiel, hoe belangrijker ik ben, hoe meer “vrienden” ik heb, hoe waardevoller ik ben. Facebook plaatst mij in the picture. Mijn kleinste zielenroerselen worden – letterlijk - wereldnieuws. Uiteraard hoop ik dat dit nieuws ook gelezen wordt: dat is de exhibitionistische kant van de narcist.

Dit narcisme is niet neutraal: het verhoogt het egoïsme. Facebook is het speelgoed van verwende rijkeluikindjes, die uren zitten te spelen met hun dure speelgoed en ondertussen de kijk op de echte wereld verliezen, de wereld waar mensen zorgen hebben en die graag zouden delen.

Men zal antwoorden: en wat dan nog!

Dit nog: de narcist ziet niet hoe zijn ik-gerichtheid tot de eigen ondergang leidt.

7.

Internet is op de eerste plaats een reclamemachine. Internet is natuurlijk ook een medium om informatie te bekomen of door te geven, maar de reclameboodschappen overweldigen alle andere info. Bijna telkens als iemand gebruik maakt van het net, krijgt hij ongevraagd een massa commerciële boodschappen. De prijs die hiervoor betaald wordt is gigantisch.



Internet is bijna nooit gratis voor de gebruiker: betaalt hij niet voor bepaalde info, dan betaalt een adverteerder in zijn plaats, die deze kosten recupereert van de gebruikers door het verkopen van de producten of diensten waarvoor reclame werd gemaakt. Ik bekijk gratis (denk ik) Facebook, maar ik zal betalen als ik die T-shirt bestel die mij aangeprezen wordt. Ik betaal echter niet alleen: heel de wereld betaalt mee.

Reclame is één van de hoofdoorzaken van de ecologische crisis. Zonder reclame stoppen de meeste mensen ergens met hun niveau van consumeren. De reclame is een noodzakelijke voorwaarde om mensen steeds meer te doen verlangen en dus om de economische groei op gang te houden. Deze groei leidt tot een regelrechte ecologische ramp: de draagkracht van de aarde wordt reeds sinds 1985 overschreden, wat slechts een tijdje kan aanhouden en onvermijdelijk – waarschijnlijk zeer binnenkort – zal leiden tot een ineenstorting van het systeem, met alle ellende vandien.

De grote spanningen die hierbij zullen ontstaan tussen delen van de wereld, tussen landen, tussen klassen, tussen individuen zullen leiden tot verhoging van de vijandschap en strijd. Vriendschappen zullen zwaar onder druk komen te staan.

Facebook draagt daarbij een extra verantwoordelijkheid: het maakt gebruik van de massale privé-info die de leden – op alle vlakken - over zichzelf verschaffen, waardoor de aangeboden reclame uiterst gericht, dus effectiever – maar ook verwoestender - is. De reclame van Facebook voor de T-shirt betreft een “1960-T-shirt”, mijn geboortejaar, en wordt op mij afgevuurd een paar dagen vóór mijn verjaardag.

De commerciële uitbuiting door Facebook van het vriendschapsverlangen – één van de diepste verlangens van de mens en één van de grootste zingevers aan het leven – werkt mee aan een misdaad tegen de mensheid.

Hopelijk zal men antwoorden: wat kan en moet er gebeuren?

Vriendschap moet in ere hersteld worden.

8.

Om de wereld leefbaar te houden of beter gezegd opnieuw leefbaar te maken, is een culturele omwenteling nodig, in onze levenswijze, in onze economie, en ook in de wijze waarop wij gebruik maken van de mogelijkheden geboden door het internet.



De jacht op kwantiteit – kernwoord van het kapitalisme en groei-economie – moet stoppen. Kwaliteit moet weer het streefdoel worden, ook op vlak van vriendschap.

Vriendschap is te belangrijk om vrij in handen te geven van het op winst beluste bedrijf Facebook.

Vriendschap is immers niet alleen één van de meest bevredigende manieren om je voor anderen waardevol te maken en zo zin te geven aan je leven, het is ook de bij uitstek positieve manier om waarde en zin te verwerven. Vriendschap staat haaks op de concurrentiedrift en winststreven van Facebook. Vriendschap leidt tot samenwerking en vrede.

De grote Griekse filosoof Epicurus, die met vrienden leefde in zijn “Tuin”, schreef:


De vriendschap danst de wereld rond en roept ons allen op te ontwaken en onszelf gelukkig te prijzen.
Het is hoog tijd te ontwaken uit de illusie van oneindige groei, het is hoog tijd om vriendschap – maar niet via Facebook – over heel de wereld te verspreiden.

Vriendschap kan de wereld redden.



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina