Pav-love Prettige feesten Achtergrondinformatie Kerstmis



Dovnload 19.2 Kb.
Datum21.08.2016
Grootte19.2 Kb.


Naam: Datum: Klas Nr.




PAV-love Prettige feesten

Achtergrondinformatie Kerstmis
Tijdens de maand december worden alle straten opgevrolijkt door sfeervolle verlichting, kerstbomen en leuke kerstmannetjes in de etalages. De meeste mensen verbinden de kersttijd en haar gewijde sfeer met het christelijke geloof en de geboorte van Jezus Christus. Maar ook vóór de komst van het christendom bestonden er rond Kerstmis allerlei plechtige gebruiken. Sommige van deze rituelen en tradities maken nog steeds deel uit van het kerstfeest, ook al kennen we er niet echt de oorsprong van. In het volgende overzicht maken wij een zoektocht naar de meest voorkomende kerstgebruiken.

Waarom hangen wij een krans aan de deur?


Het gebruik van kransen in de midwinterperiode is terug te voeren tot in de Klassieke Oudheid. In het oude Rome wisselde men bij de nieuwjaarsvieringen, van 31 december tot 4 januari geschenken uit. Oorspronkelijk waren dat takken van groenblijvende bomen. Ze werden strenae genoemd, naar Strenia, godin van de gezondheid. Voor de Romeinen had het schenken van die takken dezelfde betekenis als onze wens 'op je gezondheid'. Om te laten zien dat ze die geschenken gekregen hadden en waarschijnlijk om de kans op een goede gezondheid te vergroten, hingen de Romeinen die kransen aan de deur. Volgens de Romeinse traditie zouden we dus enkel een krans mogen ophangen die we hebben gekregen.
Vele christenen hingen later, gedurende 12 dagen, een krans aan de voordeur. De cirkelvormige krans moest boze heksen, kwade geesten en kwelduivels weghouden van de woning. De eerste echte kerstkrans bestond zonder twijfel uit klimop,  hulst en maretak. Diepgroene klimop was al eeuwen daarvoor het symbool van de komende lente. Klimop moest het wintergevoel uit huis doen verdwijnen. Keltische druïden kenden maretak mystieke krachten toe. Het zou zelfs geluk brengen in het huishouden. De Kerk verbood echter lang het gebruik ervan in kransen uit vrees voor heidense rituelen. Maretak werd dan maar vervangen door hulst. De bladeren met de scherpe punten symboliseerden de doornen in de kroon van Christus. De rode bessen stonden symbool voor Jezus' bloeddruppels tijdens de kruisiging. Hulst is nu nog steeds voor velen een onmisbaar element uit kerststukjes. Ook de kerstkrans is als traditie blijven bestaan.

Waarom dromen wij van een witte kerst?


Het antwoord is heel simpel: omdat er tijdens de eerste acht levensjaren van de Engelse schrijver Charles Dickens sneeuw lag op kerstdag. In zijn verhaal 'A Christmas carol', dat in 1843 werd uitgegeven, schonk hij bijzonder veel aandacht aan de sneeuwrijke decors. Dat had natuurlijk alles te maken met zijn jeugdherinneringen. 'A Christmas carol' werd een bestseller. Precies een eeuw later bracht Hollywood een kerstfilm met daarin het liedje 'I'm dreaming of a white Christmas'. Het nummertje, dat op een hete zomerdag  werd opgenomen door Bing Crosby, maakte tijdens de winter van 1943 een grote indruk op de wereld. In volle oorlog hunkerde immers iedereen naar vrede, de kerstboodschap bij uitstek!

Waarom eten wij met Kerstmis vaak kalkoen?


Het kerstmaal is altijd iets bijzonder geweest. Tijdens de Middeleeuwen koos de rijke adel steevast voor gans, pauw of zwaan. In de 16de eeuw, met de ontdekkingsreizen, kwam daar een exotische vogel bij, de kalkoen. In Europa begon de kalkoen pas vanaf de 18de eeuw aan populariteit te winnen. Vooral in Engeland werden er vele kalkoenen gefokt. John Gray, een Engels toneelauteur, schreef: "Van kleine boer tot grote lord, kalkoen ligt met Kerstmis op ieders bord!" In 1851 stond op het kerstmenu van koningin Victoria geen zwaan meer als hoofdschotel, maar kalkoen. Dit bewijs van koninklijke goedkeuring maakte de kalkoen alleen maar populairder. Bovendien hadden grote gezinnen voldoende te eten aan deze grote vogel. Zo werd de kalkoen de attractie van elke feesttafel.

Wat is de betekenis van de kerstroos?


Rond midwinter schoot in Midden-Amerika de poinsetta of de echte 'kerstster' schijnbaar wonderbaarlijk spontaan op uit de aarde. Hierdoor werd het één van de populairste kerstplanten. Haar helderrode 'bloemen' zijn helemaal bloemen, maar bladeren die verkleuren bij langdurige blootstelling aan zonlicht. In Mexico verbaasde de bevolking zich zozeer over deze vreemde, rode bloemen dat ze een legende verzonnen als verklaring: "In een Mexicaans dorpje was het de gewoonte dat er in de kerk op kerstavond giften naast de kribbe werden gelegd. Een jongetje dat niets bezat om te kunnen schenken, knielde buiten in de sneeuw en begon te bidden. Waar hij geknield had, bloeide een prachtige plant met helrode bladeren, die hij als geschenk naar de kribbe bracht." De Mexicanen noemden de plant dan ook de "Bloem van de Heilige Nacht".
De 'kerstroos' is een veel gekweekte, vaste plant met een wit bloemetje dat qua vorm aan een wilde roos doet denken. Tijdens de kerstdagen is het dus een ideale vervanger voor de echte roos. Vanwege zijn rol in het verhaal van Jezus' geboorte werd de kerstroos gezien als een heilige plant en daarom gebruikt als bescherming tegen kwade geesten. De kerstroos werd vooral gebruikt om de pest af te weren.

Waaraan danken we de kerstbollen?


De folkloristische kerstbollen vinden hun oorsprong in vruchtbaarheidssymbolen. De kerstboom werd aanvankelijk versierd met gekleurde eieren of met appelen en noten die in zilverpapier werden gewikkeld. Wie de hedendaagse kerstbollen bekijkt vindt er nog vaak deze vormen in terug. Ook de klok, die in vele kerstbomen terug te vinden is, duidt op vruchtbaarheid en zou refereren naar de Zwitserse koeienbellen.

Wat is de oorsprong van de kerstboom?


Het versieren van de kerstboom is eigenlijk een oud, heidens ritueel. Het geloof in de boomgeesten was in de Middeleeuwen erg groot. Als de bomen in de herfst hun bladeren verloren, dachten de mensen dat ook de boomgeesten hen in de steek zouden laten. Om de geesten te overhalen in de bomen terug te keren, werden midden in de winterperiode geschilderde versieringen of gekleurde stoffen in de bomen gehangen. Dat dit efficiënt was, bleek al gauw want elk jaar kregen de bomen nieuwe bladeren.
De boom die oorspronkelijk door de Germanen werd vereerd, was de eik. De oudste kerstboomlegende is van Duitse oorsprong. De heilige Bonifatius wilde zo'n duizend jaar geleden de heidense Germanen tot het christendom bekeren. Tijdens een wandeling zag hij een groep heidenen een jongetje offeren terwijl ze een eik vereerden. Bonifatius werd woedend en hakte de eik om. Uit de wortels van de omgehakte boom groeide meteen een spar. Bonifatius was ervan overtuigd dat God daarvoor gezorgd had. Hij zag deze spar als een symbool voor de geboorte van Christus. Meteen was ook de kerstboom, zoals wij die nu kennen, geboren. Op de top van de boom kwam het zonnerad in de vorm van een ster. N de bekering van Noord-West-Europa werd deze stervorm in verband gebracht met de richtingwijzer naar Bethlehem.
Vanaf de 16de eeuw kreeg de kerstboom hier en daar een plaatsje in de huiskamer. Vooral in Duitsland werd er steeds meer belang aan gehecht. In de 19de eeuw begon de Duitse adel zich door huwelijken met leden van andere adellijke families over heel Europa te verspreiden. Ze namen de traditie van de kerstboom met de versieringen met zich mee. Omstreeks 1860 had dit gebruik zich al over heel Engeland verspreid. Duitsers en Scandinaviërs kwamen naar de haven van Antwerpen en brachten zo kerstboom naar ons land. In de beginperiode waren het vooral welstellende, Vlaamse families die de traditie overnamen. Zij nodigden dan de armere kinderen uit de buurt uit om hun kerstboom te komen bewonderen. De uitvinding van de elektriciteit en het gebruik van de elektrische lampjes gaven bij het begin van de 20ste eeuw de verspreiding van de kerstboom nog een extra duwtje in de rug. Tijdens de Eerste Wereldoorlog brachten de Duitse bezetters hun kerstboom mee naar de loopgraven, waarmee een vaste kersttraditie werd ingehuldigd. In België is de kerstboom pas een algemeen verschijnsel geworden na de Tweede Wereldoorlog. De bomen werden versierd met papieren rozen ter ere van Onze-Lieve-Vrouw. Volgens een oud-Grieks gebruik moest de boom ook getooid worden met haarlokken van jonge maagden die tijdens het volgende jaar zouden uitgehuwelijkt worden. Dit werd later ook wel eens 'engelenhaar' genoemd.

Hoe werd de kerstman geboren?
Het klinkt misschien een beetje gek, maar de eerste kerstman was de Turkse bisschop Sint-Nicolaas. Hij leefde in de vierde eeuw na Christus en hij was erg geliefd bij de bevolking omwille van zijn vrijgevigheid en zijn goed hart. De legende vertelt dat hij van rijke afkomst was, maar dat hij ervan genoot om arme mensen te helpen door hen muntstukken toe te stoppen. Zo was er ook een arme man die zijn drie dochters geen bruidschat kon meegeven toen ze trouwden. De man was er kapot van. Sint-Nicolaas gooide op een nacht een zak vol goudstukken door de schoorsteen van de man. De drie dochters lieten elke avond hun kousen drogen aan de haard. Gelukkig maar, want zo kwamen de goudstukken niet in de asse, maar in de kousen van de meisjes terecht. (Vandaar ook de traditie om kerstsokken aan de haard of aan de schouw te hangen!) Sint-Nicolaas vroeg de man om niemand van zijn komst te vertellen. Maar de gelukkige man kon niet zwijgen en het verhaal werd van dorp tot dorp verder verteld. Sindsdien gingen steeds meer mensen geloven dat elk anoniem geschenk van Sint-Nicolaas kwam. De bisschop werd na zijn  dood in Myra (Turkije) begraven en hij werd als patroonheilige en beschermer van de kinderen beschouwd.
In de elfde eeuw namen gelovige Italiaanse soldaten de overblijfselen van Sint-Nicolaas mee naar Italië. Ze bouwden er een Sint-Nicolaaskerk mee. Gelovige pelgrims van over de hele, toenmalige wereld bezochten de kerk en namen het verhaal van Sint-Nicolaas mee naar hun eigen thuisland. Op die manier kreeg iedereen in Europa het verhaal van Sint-Nicolaas te horen. Zo leerde ook Vlaanderen Sinterklaas kennen. Bij  het begin van de 17de eeuw verhuisde de sinterklaastraditie ook naar de overkant van de oceaan. Rond 1626 kwam een schip Nederlandse kolonisten aan in Amerika en ze stichtten de Nederlandse kolonie Nieuw-Amsterdam. Het boegbeeld van hun schip was Sint-Nicolaas, die naast patroonheilige van de kinderen ook beschermheer van de zeelieden was. De Nederlandse kolonisten namen hun winterse feestelijkheden mee, waaronder het feest van Sint-Nicolaas. 'Sinter Claes' werd verengelst tot 'Santa Claus'. Washington Irving noteerde de oude Nederlandse sinterklaas-legende in een boek. Dit boek inspireerde Clement Moore die er een zeer onnauwkeurig gedicht rond bedacht. In het gedicht werd het paard van Sinterklaas vervangen door een rendier en Sinterklaas werd erin beschreven als een elf. Dit gedicht werd gepubliceerd in 'Harper's Magazine' met een illustratie van de beroemde tekenaar Thomas Nast. Nast tekende een figuur gehuld in dierenvellen zoals uit de bergdorpen van de Beierse Alpen, waarvan hij afkomstig was. In1931 besloot de Coca Cola Company dat ze de verkoop van hun bekendste frisdrank aan kinderen wilden vergroten. Kinderen mochten wettelijk niet opgevoerd worden in reclamecampagnes van Coca Cola omdat men dacht dat er cocaïne zat in de colabereiding.
Om de kinderen aan te spreken, werd kunstenaar Haddon Sundblom aangetrokken. Hij kreeg van de Coca Cola Company de opdracht om een nieuwe, commerciële Santa Claus te tekenen die Coca Cola-rood zou dragen. Het resultaat was een vrolijke, gezellige dikkerd in het welbekende helderrode pak met de witte bontrand. Omdat Sundblom graag een glaasje lustte en omdat de directie van Coca Cola twijfelde aan de gezondheid van de tekenaar, liet men hem enkele affiches maken. Deze verschillende reclameaffiches met de nieuwe kerstman waren goed voor enkele opeenvolgende jaren. Samen met het drankje brachten de Amerikaanse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog ook de kerstman naar onze streken.
Sindsdien gaan er heel wat kinderen op 24 en 25 december iets vrolijker naar bed dan anders. Wie weet brengt de kerstman dan wel cadeautjes.







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina