Potzdamer Platz Geschiedenis



Dovnload 40.07 Kb.
Datum23.07.2016
Grootte40.07 Kb.
Potzdamer Platz



  1. Geschiedenis




      1. De 19de eeuw

De Potzdamer Platz ontwikkelde zich in 1831 uit een groen park en dankt zijn naam aan een voormalige stadspoort, de Potzdamer Tor, ten oosten van het huidige plein. De naam van de Potzdamer Tor komt dan weer van de stad Potsdam, hoofdstad van de deelstaat Brandenburg. Dankzij een nieuw, gelijknamig spoorwegstation, waar in 1838 de eerste trein van de stad reed, ontwikkelde het plein zich tot een belangrijk verkeersknooppunt op de kruising van de Potzdamer Strasse en andere doorgaande wegen. Later kwamen er een ondergrondse spoorlijn en in totaal 31 tram- en buslijnen.






De 20ste eeuw
Aan het begin van de 20ste eeuw werd dit het centrum van het beroemde Berlijnse uitgangsleven met legendarische gelegenheden als Haus Vaterland en Café Josty (een ontmoetingsplaats voor beroemde kunstenaars als schrijver Theodor Fontane en schilder Adolph von Menzel), naast verschillende luxehotels. Het eerste Duitse radioprogramma werd in 1923 vanuit Vox Haus uitgezonden.
In de jaren ‘20 en ’30 groeide Potzdamer Platz, waar zowel de U-Bahn, de S-Bahn, 26 tramdiensten en 5 buslijnen voorbij kwamen, uit tot het drukste plein van Europa. Elke dag passeerden hier een ruwe 20.000 auto’s en 83.000 reizigers. Het eerste verkeerslicht, de vijfhoekige verkeerstoren, werd dan ook hier gebouwd in 1924 en werd het symbool van Berlijn als progressief metropool. Foto’s hiervan kan je vinden op pagina 7. Het architecturale landschap van Potzdamer Platz was voortdurend in verandering.


Verdieping: Theodor Fontane


Theodor Fontane (1819 – 1898) is de bekendste schrijver die Berlijn in de 19de eeuw heeft voorgebracht. Zijn ouders waren Franse hugenoten en hij wilde dan ook dat zijn naam op zijn Frans werd uitgesproken. Na enkele jaren als apotheker te hebben gewerkt, werd hij journalist. Hij was correspondent in Engeland, werkte een tijd als oorlogsverslaggever en schreef na 1870 toneelkritieken voor de Berlijnse Vossische Zeitung. Op literair gebied beperkte hij zich eerst tot balladen en reisverslagen, zoals de Wanderungen durch die Mark Brandenburg. Veel plaatsen die hij daarin beschreef horen inmiddels bij Berlijn, zoals Charlottenburg, Spandau, de Pfaueninsel en Tegel. Bekend werd Fontane vooral door de romans die hij pas na zijn 25ste schreef: Effi Briest, Irrungen, Wirrungen en Der Stechlin.







Verdieping: Adolph von Menzel
Adolph von Menzel, voluit genaamd Adolph Friedrich Erdmann (8 december 1815 te Breslau –9 februari 1905 te Berlijn), een Duits grafisch kunstenaar, schilder en tekenaar. Hij ontwikkelde zich voornamelijk als autodidact, tekende naar de natuur (figuren, landschappen, architectuur) en schilderde ook voorstellingen uit zijn familieleven. Na 1850 legde hij zich toe op historische taferelen en op het uitbeelden van het Berlijnse hofleven. Bekend geworden zijn vooral de Tafelronde van Frederik de Grote in Sanssouci (1850; in 1945 verwoest) (zie afbeelding) en het Fluitconcert van Frederik de Grote in Sanssouci (1852; Nationalgalerie, Beslin). Zijn grafische begaafdheid ontplooide zich ten volle in de 400 pentekeningen waarnaar onder zijn leiding de houtgravures werden gesneden die tezamen de illustratie van Franz Kuglers Geschichte Friedrichs des Grossen vormen (1840–1842) en die door hun schilderachtige stijl van grote betekenis voor de ontwikkeling van de prentkunst zijn geweest. Bekend werden ook de 600 tussen 1842 en 1857 ontstane gelithografeerde pentekeningen voor Friedrichs des Grossen Armee in ihrer Uniformierung (3 delen, 1845–1857).
De Neue Galerie in Berlijn bezit ca. 7000 tekeningen, de Kunsthalle in Hamburg een verzameling schilderijen van Adolph von Menzel.


Oude gebouwen werden afgebroken om plaats te maken voor de veranderende noden van de maatschappij. Het Classicisme, benaming voor het herleven of hergebruiken van stijltendensen van de literatuur, beeldende kunst en architectuur van de klassieke oudheid, werd vervangen door het Nieuwe Realisme, waarbij de kunstenaar alledaagse dingen in de kijker zet. Zo stond het Poorthuis, ontworpen door Karl Friedrich Schinkel in 1824, naast het moderne Columbushuis, gebouwd in 1931/1932 door Erich Mendelsohn. Vandaag de dag staat er een treinstation (Regionalbahnhof) op deze plaats.




Verdieping: Erich Mendelsohn
Erich Mendelsohn (21 maart 1887 te Allenstein –16 september 1953 San Francisco) was een Duits architect, publicist en tekenaar en één van de belangrijkste architecten van zijn tijd in Duitsland. Hij kwam in de jaren 1912–1914 in contact met het expressionisme: invloeden hiervan zijn duidelijk aanwijsbaar in zijn eerste werken. Met name het observatorium de Einsteinturm te Potsdam (1920–1924) baarde opzien (model in het Centre Pompidou in Parijs). Voorts ontwierp hij voornamelijk zaken- en winkelpanden. Tussen 1933 en 1941 werkte hij zowel te Londen (samen met Serge Chermayeff) als in Palestina, waar hij o.a. twee grote ziekenhuizen bouwde: in Haifa (1937) en in Jeruzalem (1938). In 1941 ging hij naar de Verenigde Staten, waar hij hoogleraar aan de Universiteit van Californië werd. Zijn belangrijkste werk in Amerika is een serie synagogen, waarvan die te Cleveland, Ohio (1946–1952), de opmerkelijkste is.


In april 1945 werd het plein tijdens de finale Slag om Berlijn door bombardementen verwoest. Het veranderde in een enorme open ruimte in de schaduw van de Berlijnse Muur. Deze kale vlakte werd een Sperrgebiet, dat werd gedomineerd door bunkers en observatieposten, waar westerse toeristen vanaf een observatieplatform een kijkje over de muur konden nemen. Het lege plein speelde een rol in de film Der Himmel über Berlin1 van Wim Wenders uit 1987. Na 1992 groeide de Potzdamer Platz uit tot de grootste bouwplaats van Europa, waarin maar liefst 25 miljard euro werd geïnvesteerd.



Verdieping: Der Himmel über Berlin
Alternatieve titels: Les Ailes du désir, Wings of Desire

Release: 17 mei 1987, op het filmfestival van Cannes

Duur: 127 minuten

Locatie: Duitsland, Frankrijk

Genres: Familiefilm, Fantasyfilm, Drama, Experimenteel, Jeugdfilm, Tienerfilm, Levenservaring, Sprookje
Wenders vertelt ons in deze film een poëtisch sprookje: wij maken kennis met twee engelen, die in de 'hemel boven Berlijn' wonen en onzichtbaar tussen de mensen van deze stad leven. Een van de twee geeft ten slotte zijn onsterfelijkheid op, als hij verliefd wordt op een trapezeartieste. Een film die met mooie beelden en veel fantasie de essentie van het menselijk leven tracht te doorgronden.
Deze film scoort erg hoog op de meeste filmwebsites (zoals; IMDB (Internet Movie Database), Cinema.nl, MovieMeter.nl, enz. Het schijnt dan ook een echte klassieker te zijn en zeker de moeite waard om te kijken.



      1. De 21ste eeuw

Nergens is de energie van het nieuwe Berlijn beter waarneembaar dan op de Potzdamer Platz. Na de Hereniging veranderde het plein in de grootste bouwplaats van Berlijn. De stedenbouwkundigen Heinz Hilmer en Christoph Sattler, bekend geworden door het ontwerpen van de Gemäldegalerie (1998) bedachten een plan voor de herinrichting van het plein. Voor miljarden marken is er gebouwd in de hoop de Potzdamer Platz weer in zijn oude luister te herstellen.




  1. Bouwwerken

Het autoconcern Daimler Benz nam de Italiaanse architect Renzo Piano in de arm voor het ontwerp van het hoofdkantoor. Voor vier miljard mark realiseerde Benz hier kantoorkolossen te midden van theaters, hotel, congrescentrum en bioscopen. Renzo Piano sprak bij de opening in de herfst van 1998 over de meest bijzondere opdracht van zijn leven. Hij besefte dat er uiterst kritisch gekeken zou worden naar de nieuwe gebouwen op het legendarische plein: ‘Het is de eeuwige paradox van Berlijn: het verlangen te herinneren gecombineerd met het verlangen te vergeten.



Verdieping: Renzo Piano
Renzo Piano (14 september 1937 te Genua) is een Italiaans architect. Hij kreeg zijn opleiding aan de Polytechnische School in Milaan, was o.a. werkzaam bij F. Albini en L. Kahn. Van 1971 tot 1977 leidde hij samen met Richard Rogers een architectenbureau dat wereldberoemd werd met het Centre Pompidou in Parijs (1971–1977). Piano en Rogers lieten de high-tech-architectuur van het gebouw sterk contrasteren met de historische bebouwing. Het Centre Pompidou werd vooral hierdoor een van de invloedrijkste architectuurontwerpen van na de Tweede Wereldoorlog. In 1998-2000 werd het Centre Pompidou ingrijpend verbouwd door Piano en Jean-Francois Bodin.
In het werk dat Piano maakte na het samenwerkingsverband met Rogers, speelt de context juist wel een bepalende rol, zoals in stadsvernieuwingsprojecten in historische centra, bijv. Venetië (1980) en Genua (1981). Een hoogtepunt in zijn werk is de Menil Collection Museum in Houston (1981–1986) (zie afbeelding) waar veel aandacht aan de (natuurlijke, indirecte) belichting is besteed. Verder ontwierp hij het stadion in Bari (1977-1990) en de Kansai-luchthaven gelegen op een kunstmatig eiland bij Osaka (Japan, 1989–1994).
In 1998 kwam in Tjibao (New Caledonië) een cultureel centrum naar Piano’s ontwerp tot stand, gelegen binnen houten windschermen die als bolle zeilen boven de bomen uitkomen. In hetzelfde jaar werd hem de Pritzker-architectuurprijs uitgereikt.
O ok het Japanse elektronicabedrijf Sony kreeg hier zijn domicilie. De architect Helmut Jahn ontwierp het bouwwerk, dat wordt opgetrokken tussen restaurants, cafés en winkels, appartementen en wandelboulevards.
Een ander opvallend bouwwerk is de Park Kolonnaden, een gebouwencomplex aan de zuidzijde. Het gebouw is ontworpen door de Italiaan Giorgio Grassi. Hij won er zelfs een belangrijke architectuurprijs mee. Zijn ‘Park Kolonnaden-gebouw’ herinnert wat de vorm betreft aan het Haus Vaterland, dat vanaf 1912 het centrum vormde van het bruisende uitgaansleven op de Potzdamer Platz.

Verdieping: Helmut Jahn
Helmut Jahn (4 januari 1940 te Neurenberg) is een Amerikaans architect van Duitse afkomst en geniet bekendheid als ontwerper van wolkenkrabbers. Hij trad in 1967 in dienst bij C.F. Murphy Associates, waar hij in 1981 partner werd (bureau Murphy-Jahn). Hij introduceerde na de neutrale ‘dozen’ uit de jaren vijftig en zestig, weer de wolkenkrabber als heroïsch en fraai bouwwerk, met gebruikmaking van uiteenlopende stijlen. Bekende ontwerpen zijn: Xerox Center (1979–1980), het State of Illinois Center (1979–1985) en One South Wacker (1979–1982), alle te Chicago; City Center in New York (1984–1987) en een 200 m hoge toren bij de beursgebouwen in Frankfurt a.M. (1984–1991). Hij maakte ontwerpen voor het nieuwe stadhuis van Den Haag (1986) en voor het Hyatt-hotel in Amsterdam (1985), beide niet uitgevoerd. In de jaren negentig verrees in Rotterdam een nieuw hoofdkantoor voor Crédit Lyonnais naar zijn ontwerp en in Berlijn het Sony Center (1993-2000).


Verdieping: Giorgio Grassi


Giorgio Grassi (27 oktober 1935 te Milaan) is een Italiaans architect van ongedecoreerde strakke ontwerpen, die soms een poëtische lading krijgen. Bekend zijn een woonhuis aan het Lago d'Iseo (1962), studentenhuisvesting in Chieti (1976) en een villa in Berlijn (1984).


In zijn restauratie- en uitbreidingsplannen reageert hij radicaal en precies op de bestaande bebouwing, zoals in de verbouw van het kasteel in Abbiategrasso tot stadhuis (1970) en in zijn hoofdwerk, de openbare bibliotheek in Groningen (1989). In deze projecten streeft hij een tijdloze, maar tegelijkertijd Europese kwaliteit na.





  1. Een stukje verleden

Eén aspect herinnert ons nog wel duidelijk aan het verleden van deze stad. In een weggedrukt hoekje, enigszins aan het zicht onttrokken door steigerbouw en hijskranen staat op de Potzdamer Platz – Leipziger Strasse nog een paar vierkante meter Muur overeind. Het is door graffitikunstenaars zo bont bespoten dat je in de eerste instantie denkt met een kleurig billboard van doen te hebben.


Pal tegenover dit restje Muur staat een echte reclamezuil, die beplakt is met levensgrote posters die reclame maken voor de nieuwszender van het lokale televisiestation BI van de Sender Freies Berlin (SFB). De wervende teksten spreken boekdelen: ‘Fünf mal täglich gegen die Mauer in den Köpfen’. Het is vrij normaal dat de media inspelen op de nog steeds aanwezige ‘Muur’ in de hoofden van Ossis en Wessis.


  1. Wetenswaardigheden




  • Interessant om te weten is dat er zich ook een Panoramapunkt bevindt op dit plein: Hier vind je de snelste lift van Europa, die je in 20 seconden naar 100 meter hoogte brengt. Vanaf hier heb je prachtig uitzicht over Potzdamer Platz, maar ook de Brandenburger Tor, Tiergarten, de Reichstag en zelfs de Gedächtniskirche zijn vanaf hier goed te zien. De prijs bedraagt 3,50 € en voor studenten 2,50 €. Elke dag van 11:00 tot 20:00 geopend.

  • Het Potzdammer Platz omvat een gebied van 100.000 vierkante meter, waarvan maar liefst 70.000 vierkante meter bebouwd is.

  • Op het Potzdammer Platz bevinden zich: 175.000 vierkante meter kantoorruimte, twee hotels met samen 519 kamers, een casino van 8.000 vierkante meter, een muziektheater met 1.8OO zetels, twee cinema’s, enz.




  1. Conclusie

Tegenwoordig is de feniks uit de as herrezen. Het oude verkeersknooppunt van de stad is opnieuw een dynamisch centrum, een parel van moderne architectuur ontworpen door architecten als Renzo Piano en Helmut Jahn. Potzdammer Platz is het zeker waard om een bezoekje aan te brengen.



  1. Afbeeldingen van het vijfhoekig verkeerslicht te Potzdamer Platz




Groen

Oranje

Rood










Naast het eerste verkeerslicht van Europa kunnen we op deze foto’s nog iets typisch van Berlijn herkennen; de ampelmänchen oftewel de stoplichtpoppetjes. Deze zijn verschillend voor Oost- en voor West-Berlijn; in het oosten hadden de poppetjes, typisch voor het communisme, de vorm van arbeiders (zie afbeelding) en in het Westen lijken ze veel meer op onze stoplichtmannetjes. De stoplichten hebben ze na de val van de Muur laten staan. Vandaag de dag kan je dus nog steeds aan de hand van de stoplichten weten in welk deel van Berlijn (Oost of West) je aan het wandelen bent.




  1. Potzdamer Platz vandaag (Skyline)




  1. Bronnen




  • Omilanowska, Malgorzata & Scheunemann, Jürgen & Tempel, Christian, Capitool Reisgidsen – Berlijn. Houten, Van Reemst Uitgeverij, 2008

  • In’t hof, Remco & Slotboom, Ruud, Wereldstad Berlijn. Amsterdam, Uitgeverij De Arbeidspers, 1999

  • Potzdamer Platz – Hoofdwebsite (http://www.Potzdamerplatz.de/en.html) (Toegang op 5 december 2008)

  • Potzdamer Platz - Toeristische website (http://berlijn-blog.nl/bezienswaardigheden/Potzdamer-platz/) (Toegang op 5 december 2008)

  • "Adolph von Menzel." Microsoft® Encarta® Encarta Winkler Prins 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005

  • "Erich Mendelsohn." Microsoft® Encarta® Encarta Winkler Prins 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005

  • "Renzo Piano." Microsoft® Encarta® Encarta Winkler Prins 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005

  • "Helmut Jahn." Microsoft® Encarta® Encarta Winkler Prins 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005

  • "Giorgio Grassi." Microsoft® Encarta® Encarta Winkler Prins 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005

1 De Hemel boven Berlijn








De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina