Project Kwalitatief Onderzoek hdt h710-11



Dovnload 141.66 Kb.
Datum20.08.2016
Grootte141.66 Kb.





Project Kwalitatief Onderzoek

HDT H710-11

Stacy de Koning

Studentnummer:

Email:


Telefoonnummer:
Mertheline Haddocks

Studentnummer:

Email:

Telefoonnummer:


Elahe Karimi

Studentennummer:

Email:

Telefoonnummer:



Voorwoord
Het onderzoeksverslag gaat over het toepassen van manuele lymfedrainage(MLD) bij de behandelingen van oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden. Hier hebben wij literatuuronderzoek naar gedaan en verwerkt in het onderzoeksverslag. Met behulp van de ondersteunende lessen hebben wij dit onderzoeksverslag geschreven.
Graag willen wij de heer A. van Gaalen bedanken voor een mogelijke kans om ons artikel over MLD te publiceren in het blad ‘ Paradermica’. Ook willen wij mevrouw E. Reefman bedanken voor de feedback dat zij ons heeft gegeven, om tot een goed onderzoeksverslag te komen.

Samenvatting

Dit rapport is met zorg opgesteld in opdracht van de heer A. van Gaalen. Hij heeft aan ons gevraagd om een artikel te schrijven over manuele lymfedrainage (MLD) voor het tijdschrift Paradermica.


Het onderzoeksrapport is opgesteld door 3 Huidtherapie studenten aan de Haagse Hogeschool in Den Haag. Wij hebben de volgende probleemstelling opgesteld:
‘’ Wat is de stand van zaken in de literatuur met betrekking tot de effectiviteit van MLD en welk een meetinstrument kunnen wij ontwikkelen voor het meten van fysieke veranderingen die bij oedeem, lymfoedeem en chronische wonden optreden aan de huid (en het verschil ten opzichte van de gezonde huid)? “
Voor het literatuuronderzoek hebben wij gebruik gemaakt van evidence based bronnen, tijdschriften en verschillende data banken zoals Pubmed en hbo-kennisbank.

Hieronder staan 2 artikelen over onderzoeken die in het jaar 2002 zijn gedaan. De onderzoeken gaan over het effect van MLD bij vrouwen met lymfoedeem na borstkanker. Artikel 1, 2 en 4 komen overeen en geven alle drie aan dat MLD effectiever is in combinatie met compressietherapie.

Artikel 3 en 4 zijn het meest recent, zij zijn onderzocht in 2011. Artikel 3 is een onderzoek naar MLD ter preventie van lymfoedeem, maar er kon niet aangetoond worden dat MLD op korte termijn effect heeft op preventie armlymfoedeem, naast informatie en oefentherapie. Voor verdere onderzoeken zie figuur 11.


  1. Best practice for the management of lymphoedema. International consensus

  2. Williams A.F., Vadgama A., Franks P.J. & Mortimer P.S. (2002) European journal of cancer care 11, 254–261

  3. British medical journal (2011;343:d5326) met als titel ‘effect of manual lymph drainage in addition to guidelines and exercise therapy on arm lymphoedema related to breast cancer

  4. Martín et al. BMC Cancer(2011) 11:94 http://www.biomedcentral.com/1471-2407/11/94

Tot conclusie zijn wij gekomen dat MLD een positief effect heeft op lymfoedeem, oedeem en chronische wonden. Dit vooral in combinatie met compressietherapie.

Maar er is behoefte aan meer recente informatie over de effectiviteit van MLD en een betrouwbaar meetinstrument die fysieke veranderingen bij lymfoedeem meet.

Ook is het zo dat er nog meer te leren valt over de effectiviteit van MLD, omdat er maar beperkte bewijs is over de effecten. De onderzoeken die gedaan zijn, zijn van 10 jaar geleden. Om tot een goede conclusie te komen over de effectiviteit van MLD en de meetmethodes, zouden er meer onderzoeken verricht moeten worden.


Volgens het literatuuronderzoek die wij hebben gedaan, is er uitgekomen dat het schijfmodel volgens Kuhnke, VAS en waterverplaatsingmethode het meest gebruikt meetmethode zijn. Deze methodes kunnen gebruikt worden voor het meten van de ledematen, handen en voeten, pijn en spanning. In de volgende module zullen wij een praktijk onderzoek doen naar meetinstrumenten die fysio /huidtherapeuten gebruiken.

Inhoudsopgave


  1. Voorwoord___________________________________________________________blz 2




  1. Samenvatting_________________________________________________________blz 3




  1. Inleiding blz 5


2. Lymfestelsel blz 6
3. Manuele lymfedrainage blz 6
4. Methodes van MLD blz 7
5. Oedeem blz 8

5.1 Fysiologisch oedeem blz 8

5.2 Veneus oedeem blz 8
6. Lymfeoedeem blz 8

7. Chronische wonden blz 9
8. Behandeling blz 9

9. Meetinstrumenten blz 10
10. Het effect van MLD blz 13
11. Nieuwe ontwikkelingen blz 15
12. Conclusie _______ blz 16

13. Discussie blz 16
Literatuurlijst

Bijlage

1. Inleiding
Wij zijn drie derdejaars studenten van de opleiding Huidtherapie aan de Haagse Hogeschool. Als project hebben wij de opdracht gekregen om een literatuuronderzoek te doen voor de onderzoeksgroep ‘Evidence voor Huidtherapeutische behandelingen’ die zich richt op de effectiviteit van Manuele Lymf Drainage (MLD) bij de behandeling van oedeem, lymfoedeem en chronische wonden. Manuele lymfe drainage (MLD) kenmerkt zich door langzame cirkelvormige in en uit sluipende bewegingen waarbij de hand en de vingers min of meer passief blijven, MLD werkt op het lymfestelsel. (verdonk,2000)
Wij hebben als eerst een inleiding over wat MLD is daarna volgt literatuuronderzoek over het lymfestelsel, de verschillende soorten oedeem, verschillende soorten MLD, de effectiviteit van MLD en de behandelingen.
Hieronder de probleemstelling en de deelvragen, in dit onderzoeksverslag hebben wij de deelvragen beantwoordt.
Probleemstelling

Wat is de stand van zaken in de literatuur met betrekking tot de effectiviteit van MLD en welk een meetinstrument kunnen wij ontwikkelen voor het meten van fysieke veranderingen die bij oedeem, lymfoedeem en chronische wonden optreden aan de huid (en het verschil ten opzichte van de gezonde huid)? “

Deelvragen:



  • wat is MLD?

  • wat is het effect van MLD bij oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden?

  • hoe voer je MLD uit bij oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden?

  • hoe meet de fysio/huidtherapeut fysieke veranderingen die bij lymfoedeem optreden aan de huid?

  • wat zijn de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van MLD?


2. Lymfestelsel

Naast het bloedvatenstelsel heeft het lichaam een tweede vaatstelsel: het lymfestelsel. Zoals er bloed door de bloedvaten stroomt, stroomt er lymfe (weefselvocht) door het lymfestelsel. Het is een netwerk van kleine kanaaltjes dat doorheen het lichaam loopt en lymfe vervoert.

Lymfevocht bevat lymfocyten (een soort witte bloedcellen), vette, eiwitten en ontstaan doordat vocht vanuit de bloedbaan onder invloed van bepaalde drukken uit de bloedvaten lekt.

Terwijl de bloedvaten bloed aanvoeren naar en afvoeren van de organen, is het lymfestelsel alleen een afvoerend systeem. (Verdonk,2006)


Het lymfestelsel zorgt dat de

  • afvalstoffen gefilterd worden uit het lichaam en verwijderd de schadelijke stoffen

  • het bestrijdt ziekteverwekkers, de lymfeknopen maken afweerstoffen tegen bacteriën aan

  • het produceert afweerstoffen. Zie figuur 1



Figuur 2 Hier zijn de lymfeknopen zichtbaar(verdonk,2006)


Het lymfestelsel is opgebouwd uit lymfebanen en lymfeknopen (nodus lymphaticus). Op verschillende plekken van ons lichaam zijn er lymfeknopen ook wel

lymfeklieren genoemd te vinden. Zie figuur 2.
Figuur 1: lymfeknopen en lymfevaten

(verdonk,2006)





  1. Manuele lymfedrainage

De oorsprong van de manuele lymfedrainage is te vinden in Figuur 3 Lymfeknopen openzetten

Denenmarken (1932). De filosoof dr. Emil Vodder( 1896-1986) heeft getracht om door middel van massage van de lymfeknopen het afweersysteem te verbeteren.

Hij deed dit door lichte massage toe te passen op plaatsen waar veel lymfeknopen aanwezig zijn. Aangezien hij geen medicus was, werd zijn behandelconcept met grote sepsis beoordeeld door medische stand. (Verdonk,2000)

De massage techniek van MLD kenmerkt zich door langzame cirkelvormige in en uit sluipende bewegingen waarbij de hand en de vingers min of meer passief blijven. Elke greep bestaat uit een vloeiende druk toe en afname. Ritmisch wordt er zachte druk uitgeoefend op de lymfklieren en lymfbanen, waarbij de richting wordt bepaald door de stroomrichting van het lymfstelsel. Herhaling van de grepen beïnvloedt het vegetatieve zenuwstelsel waardoor de behandeling als aangenaam en pijndempend wordt waargenomen. (Verdonk, 2000)



  1. Methodes van MLD


Vodder

De eerste originele manuele lymfedrainage (MLD) methode is ontwikkeld door Emil Vodder en zijn vrouw Estrid in het jaar 1930. De Vodder methode bestaat uit enkelen stappen waaruit bij de eerste stap gekeken wordt om de oorzaak van het lymfeoedeem te bepalen. De tweede stap bestaat uit manuele lymfedrainage door externe massage waarbij de handbewegingen als 'pomp', 'scoop', 'rotary','briefpapier cirkel' en 'duim cirkel' worden uitgeoefend. Deze handbewegingen worden afhankelijk gekozen op welk lichamelijk gebied het wordt behandeld. De tweede stap wordt gevolgd door compressie van zwachtels die de terugkeren van het lymfevocht weerhouden. De Vodder methode heeft ook een onderhoudsfase waarbij de patiënt algemene therapeutische oefeningen aanleert om zelf (thuis) uit te oefenen. Dit om het lymfatische systeem te stimuleren. (Manual lymphatic drainage, 2010)

De Vodder is een methode die zich richt op de anatomie en fysiologie van het lymfestelsel waarbij rekening wordt gemaakt met zeer oppervlakkige ligging van de lymfevaten. Deze methode wordt erkend door de vergoedingen die zij aanbieden en de samenwerking met bedrijven. (Manual lymphatic drainage, 2010), (Lebedmethod, 2007)
Fὃldi

Dr. Micheal Fὃldi nam de Vodder’s technieken en verbeterde hij deze methode door non effectieve aspecten te verwijderen en effectieve technieken toe te voegen. Micheal Fὃldi bedacht voor zijn methode de term Compleet decongestive Fysiotherapie (CDP). (Manual lymphatic drainage, 2010)


Deze methode is een combinatie van MLD, zwachtelen, oefeningen en huid-en nagelverzorging die uit 2 stappen bestaan. De eerste stap is een intensieve behandeling. Tweede stap bestaat uit een onderhoudsprogramma waarbij de patiënt thuis kan blijven. CDP is de behandeling van keuze voor chronische extremiteiten lymfoedeem. (Manual lymphatic drainage, 2010), (Klosetraining, 2013), (Lebedmethod, 2007)
De LeDuc

In het jaar 1970 was professor Leduc met zijn onderzoek over MLD begonnen en demonstreerde hij zijn studie in het jaar 1980. Hij heeft onderzocht naar mogelijke drainage routes en de overdracht van vloeistof over substitutie paden. Deze methode maakt gebruik van specifieke technieken: aanzetten en 'heropname' bewegingen. Patiënten worden voornamelijk geïnformeerd en geadviseerd over goede huidverzorging, lichaamsbeweging en levensstijl. (Manual lymphatic drainage, 2010)


Casley-smit

Deze MLD methode is ontstaan in het jaar 1997 en is zeer vergelijkbaar met die van Vodder methode, maar wordt wel meer gebruik gemaakt van hands-on technieken. Het zijn langzame zachte 'effleurage' grepen die worden toegepast op Waterscheidingen. (Manual lymphatic drainage, 2010)



Chikly

De recentste methode is de Chikly methode. Deze methode staat bekend staat als "lymfatische mapping." Het wordt met een vlakke hand toegepast op ritme, richting, diepte en kwaliteit. Een zachte techniek die via lymfatisch de vloeistofcirculatie activeert en de werking van immuunsysteem en parasympatische zenuwstelsel stimuleert. (Mental Illness, 2004), (Manual lymphatic drainage, 2010), (Lebed method, 2007)




  1. Oedeem

Het dikke been is een veelvuldig voorkomende afwijking. Een dik been wijst erop dat zich ergens in het weefselcompartimenten substantie heeft opgehoopt. Door middel van palpatie kan men een verschil maken tussen pitting en non-pitting. Non-pitting oedeem bestaat uit verschillende vormen namelijk: Lymfeoedeem(primair en secundair), lipoedeem en myxoedeem

Toename veneuze druk, toename weefseldruk of afname capillair- osmotische druk kan de oorzaak zijn van pitting oedeem. Ook kan een ontsteking een aanleiding zijn voor oedeemvorming.(Verdonk,2000)


5.1. Fysiologisch oedeem

Dit is oedeem wat ontstaat ten gevolge van langdurig zitten of staan. Het wordt versterkt door veel zoutgebruik en door warm weer. Patiënten met reumatoïde artritis, met verlamming, of personen die gebonden zijn aan een rolstoel en weinig lichaamsbeweging krijgen hebben vaak last van oedeem van de onderbenen. Het oedeem kan verholpen worden door toename van lichamelijke activiteit, beperking van het zoutgebruik, TEK en eventueel kortdurende diuretica gebruik. (Verdonk,2000)


5.2 Veneus oedeem

Veneus oedeem is een afwijking in het aderlijk stelsel, een afvoerstoornis. Het bloed wordt onvoldoende afgevoerd wat leidt tot opeenhoping van vocht. In staande houding moet het bloed in de aderen, tegen de zwaartekracht in, naar boven worden gepompt. Dit gebeurt voornamelijk door de spieren van de kuit. Lopen gaat dus goed, maar lang staan of zitten is slecht. Als de kleppen in de aderen niet meer goed werken, stroomt het bloed makkelijk terug, zodat de druk in de aderen toestroomt en de aderen verwijden. Veneus oedeem is een combinatie van vochtophoping (oedeem) en een slecht werkend veneus bloedvatsysteem.(Huidtherapie,2012)





  1. Lymfoedeem

Lymfoedeem is een abnormale ophoping van lymfevocht in een lichaamsdeel. Als de lymfevaten en lymfeklieren beschadigt zijn en deze het vocht niet kunnen wegvoeren ontstaat er lymfoedeem. Een andere oorzaak is ook teveel aanmaak van lymfevocht hierdoor raken de vaten verstopt. Er is dan een verstoord evenwicht tussen aan- en afvoer van lymfevocht.
Er zijn 2 soorten lymfeoedeem: primair en secundair

  • Primair lymfoedeem is aangeboren. Vanaf de geboorte zijn er minder lymfevaten of werken de vaten niet zoals ze moeten werken waardoor er oedeem kan optreden.

  • Secundair lymfoedeem ontstaat door een beschadiging van de lymfevaten of lymfeklieren. Bijvoorbeeld na verwijdering van okselklieren bij Figuur 4 Lymfeoedeem arm

borstkanker of wanneer de lymfeklieren in de lies of buik zijn verwijderd, of na bestraling in die gebieden. Lymfoedeem in de benen kan ook veroorzaakt worden door trombose in één van de diepe aderen van het been, langdurig bestaande spataderen of doorgemaakte infecties Ook na een ongeval of grote operatie kan lymfoedeem ontstaan. (Verdonk,2000)


  1. Chronische wonden

Een chronische wond wordt veroorzaakt door een disfunctie tussen de opbouwende en de afbrekende fasen bij de wondhelling waarbij de wondhelling blijft vastzitten in de inflammatoire en de beginnende proliferatiefase.( Wondzorg: een verpleegkundige activiteit, 2006)

Bij een wondgenezing speelt het lymfestelsel een belangrijke rol, dit omdat het lymfestelsel een deel uitmaakt bij het immuunsysteem. (Woud and lymphoedema management, 2010).

Door het toepassen van MLD handgrepen en technieken beïnvloed je de lymfevaten, lymfeknopen, het interstitium en de bloedvaten. Hierdoor wordt de lymfestroom in de vaten geprikkeld en de lymfecapillairen gevuld, waardoor de transportcapaciteit verhoogd wordt. Door deze prikkeling, wordt het interstitiële vocht in de capillairen van de lymfe gedrukt en vermindert de weefseldruk op de bloedvaten waarbij ze gestimuleerd worden. (Hbo-kennisbank, 2010), (Woud and lymphoedema management, 2010).
Uit vele onderzoeken is er gebleken dat er een positieve en een sterke relatie is tussen de fasen van wondgenezing en voldoende energie intake in de vorm van eiwitten, koolhydraten, vetten, mineralen en vitamines. Een evenwicht vochtbalans is nodig voor het transport van voedingstoffen en afvalstoffen naar en van cellen en weefsels. Dit kan door MLD handgrepen en technieken worden uitgevoerd. (Decubitus te lijf, 2008)



  1. Behandeling

Om oedeem te verminderen, zijn er verschillende behandelmethodes geschikt. Vaak wordt er een combinatie gemaakt van deze methodes. Samen wordt de oedeemtherapie genoemd. De behandeling van oedeem wordt gedaan door huidtherapeuten en fysiotherapeuten.
De behandelingen van oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden verlopen volgens dezelfde richtlijnen, echter zijn er nog wel verschillen tussen deze behandelingen. Oefentherapie en pressotherapie worden niet toegepast bij het behandelen van chronische wonden, wondtherapie wordt wel toegepast bij chronische wonden.

De verschillende behandelmethodes:



  1. Manuele lymfedrainage Door middel van speciale handgrepen en massagetechnieken worden de lymfebanen gestimuleerd om het vocht beter af te voeren.

  2. Ambulante compressietherapie Hierbij wordt gebruikgemaakt van diverse soorten verbanden, die volgens speciale technieken vrij strak (dus met compressie) worden aangelegd. Ook dit bevordert de afvoer van lymfe en voorkomt nieuwe zwellingen. Ambulant betekent dat met de verbanden gewoon kan worden gelopen.

  3. Oefentherapie Oefentherapie is erop gericht om alle spieren te blijven gebruiken. Dat is belangrijk, want de afvoer van bloed en lymfe wordt bevorderd door spierbewegingen van armen en benen.

  4. Pressotherapie (lymfapress) Pressotherapie wordt vooral toegepast als het niet lukt om de zwelling weg te krijgen met compressieve verbanden. Bij pressotherapie wordt rond het been of de arm een luchtmanchet aangelegd met veel aparte kamertjes, die met tussenpozen kort achter elkaar wisselend worden opgeblazen. Hierdoor wordt vocht uit een arm of been weggemasseerd.

  5. Elastische kousen Als de zwellingen grotendeels zijn verdreven, is het dragen van een elastische kous noodzakelijk om het bereikte resultaat te behouden. (Foldi, 2005) (Verdonk, 2000)

  6. Wondtherapie; de wond wordt schoongemaakt en verbonden.

  1. Meetinstrumenten

Tijdens de diagnostische fase, de behandelfase en de evaluatie fase worden diverse vormen van metingen gebruikt. Het betreft zowel kwalitatieve als kwantitatieve metingen. Ook als de patient gevraagd wordt hoe het sinds de vorige keer is gegaan, wordt er feitelijk gemeten. Er wordt steeds meer waarde gehecht aan het onderbouwen van de therapie. Om hieraan in de praktijk tegemoet te komen kan de fysio/huidtherapeut proberen zo veel mogelijk gegevens te noteren, liefst op een manier die door anderen herkend en begrepen wordt. Op deze manier kan verantwoording worden afgelegd aan de patient, verwijzer, de verzekeraar, collega’s en zichzelf.

Er zijn verschillende meetinstrumenten die fysiotherapeuten en huidtherapeuten gebruiken om oedeem vast te stellen. Verder hebben wij een vragenlijst gemaakt voor de fysiotherapeuten en de huidtherapeuten om erachter te komen welk meetinstrument zij gebruiken voor het meten van fysieke veranderingen die bij oedeem, lymfoedeem en chronische wonden optreden aan de huid.

We willen weten of het meetinstrument betrouwbaar is en of het voldoet aan de informatie die fysio/huidtherapeut nodig heeft en of er misschien een nieuw meetinstrument ontwikkeld moet worden. Zie bijlage voor vragenlijst.(Verdonk, 2006)
Manueel palpatoire meting

Het is van belang om een onderscheid te maken tussen de mogelijkheid om een bepaalde manuele druk op ongeveer dezelfde intensiteit betrouwbaar te kunnen reproduceren.



Figuur 5: manueel palpatoire meting (verdonk,2006)


veerkracht







Gradatie

Subjectieve waardering

Weefseltoestand

I

Leeg

Zeer hoge compliance

II

Slap

Hoge compliance

III

Normaal

-

IV

Stug

Lage compliance

V

Krachtig

Zeer lage compliance










Indrukbaarheid







Gradatie

Subjectieve waardering

Weefseltoestand

I

Zacht

Extreem vochtrijk

II

Week

Vochtrijk

III

Normaal

-

IV

Stijf

Eiwitrijk

V

Hard

extreemeiwitrijk



Visuele Analoge Schaal

De ‘Visual analog scale’ ( VAS) is een kwantitatieve schaal die al sinds het midden van de jaren zeventig gehanteerd wordt voor het meten van de intensiteit van de huidige pijn. Vaak wordt er gevraagd om een cijfer te geven van 1 tot 10, 1 geen pijn 10 maximale pijn.(Verdonk,2006)


Geen pijn (1) |-----------------------------------------------|(10) maximale pijn
Waterverplaatsing methode/ onderdompeling

Dit is een meting door middel van onderdompeling van de extremiteit of een deel ervan in een bak water is gebaseerd p het registreren van de optredende waterverplaatsing. Door te vergelijken met de gezonde zijde kan het volumeverschil worden vastgesteld en in percentages worden uitgedrukt.



Figuur 6 waterverplaatsing (verdonk,2006)

Omtrekmetingen en berekeningen methode

Bij deze meetmethode worden de armen en/of benen opgemeten met behulp van een eenvoudige meetband. De verkregen waarden kunnen omgerekend worden in het volume van de opgemeten extremiteiten. ( Verdonk,2006)






Kegelmodel

Al lang heeft men volumeberekeningen uitgevoerd waarbij de extremiteit vergeleken werd met een afgeknotte kegel. Het probleem dat zich hier bij laat zien, is dat het feit dat een extremiteit over het traject dat gemeten wordt vrijwel nooit een figuur 7 volumeberekening van het kegelmodel(verdonk,2006)

rechte lijnen van een kegel vertoont.

(Verdonk, 2006)



Herpertz methode(alleen bij eenzijdig oedeem)
Hierbij worden vier punten gemeten vanaf de middelvinger tot de tweede teen en vanaf de schouder tot de lies, dit wordt gedaan door middel van een meetlint. Voor alle vier meetpunten wordt gebruik gemaakt van de formule:
(circumferentie aan de zieke zijde)
( ------------------------------------------------------------------ -1) x 100%
(circumferentie aan de gezonde zijde)

Het gemiddelde van de vier berekeningen geeft het procentuele verschil in omvang tussen de oedemateus en het gezonde ledemaat aan. Tien procent verschil in volume wordt beschouwd als een significant verschil. In de dagelijkse praktijk wordt vaak volstaan met één meting. (Oncoline,2010)


Schijfmodel volgens Kuhnke

Bij deze methode worden ledematen denkbeeldig verdeeld in schijven van 4 cm breed. Door middel van een omtrekmeting wordt het volume van één schijf bepaald en via summatie het volume van alle schijven en dus het te meten ledemaat. Het is belangrijk om een eenduidig markeringspunt te bepalen waarop de eerste omtrek wordt gemeten. (Verdonk, 2006),

(Oncoline,2010)

Figuur 8 schijfmodel volgens Kuhnke, berekeningen die gemaakt worden

Fotografie

De directe fotografie is wel een praktische methode, maar onnauwkeurig waar het gaat om kwantitatief registreren van het volume. (Verdonk,2006)


Opto-elektronische metingen

Bij deze methode wordt met behulp van laserbundels of infraroodstralen een grafische weergave wordt gemaakt van een arm of een been. Ook hiervan kan het volume per aangegeven segment van een arm of been worden berekend. (Cbo,2002)


Andere metingen zijn Inverse Water, volumetry, volometer methode, sitzia-methode, mayrovitz methode, indeling volgens Anderson.
Figuur 9 Meetinstrument en meting

Wat meet je?

Meetinstrument

Mate van vocht in het weefsel

  • Pitting, non-pitting test

  • Manueel palpatoire meting

Omtrek ledematen

  • Omtrekmetingen en berekeningen methode

  • Kegelmodel

  • Herpertz methode

  • Schijfmodel volgens Kuhnke

  • Opto-elektronische metingen

Omtrek hand en voet

  • Waterverplaatsingmethode

  • Schijfmodel volgens Kuhnke

Pijn

  • VAS

Zwaarte/spanning

  • VAS

Zwelling

  • Waterverplaatsing methode

  • fotografie

Vermoeidheid

  • VAS



Figuur 10 Voor en nadelen van de verschillende meetinstrumenten

Meetinstrument

Voordeel

Nadeel

Manueel palpatoire meting


Als al je collega’s dezelfde visie hebben, is hij betrouwbaar

Mensen hebben andere visie van bv hoe hard “druk” is

Waterverplaatsing methode


De handen en voeten kunnen gemeten worden

je hebt een extra “natte” ruimte nodig

VAS

Goede meting voor pijn en spanning

Door medicatie kan het worden beïnvloed

Omtrekmetingen en berekeningen methode

Voortgang van behandeling is zichtbaar

Voeten en handen kunnen niet gemeten worden

Kegelmodel

Er kan goed vergeleken worden tussen beide ledematen

Het probleem dat zich hier bij laat zien, is dat het feit dat een extremiteit over het traject dat gemeten wordt vrijwel nooit een rechte lijnen van een kegel vertoond

Herpertz methode

Met één meting kan het gedaan worden

Handen en voeten kunnen niet gemeten worden










Schijfmodel volgens Kuhnke


Betrouwbaar, omdat je elke meting bij hetzelfde punt begin

Niet bekend

fotografie


Je kunt terugzien hoe het er uit zag

Geen omtrekmeting

Opto-elektronische metingen


Met laserbundels wordt er gemeten

Niet bekend



  1. Het effect van MLD

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de effectiviteit van MLD. De meeste studies zijn verricht bij vrouwen met borstkanker-gerelateerd lymfoedeem.

In combinatie met compressietherapie is MLD effectiever dan alleen MLD.(Johansson et al., 1999; McNeeley et al., 2004). Het verminderen van oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden met manuele lymfedrainage is effectiever als men er snel mee begint. Het haalt pijn- en spanningsklachten weg en voorkomt verdere achteruitgang van het omliggende weefsel.


Twee studies uit het Verenigd Koninkrijk onderzochten MLD (Sitzia et al, 2002; Williams et al., 2002). De studies tonen aan dat MLD effect heeft op het verminderen van overtollig vocht in de ledematen bij vrouwen met borstkanker in verband met lymfoedeem, zelfs zonder compressietherapie.
Een ander voorbeeld van een studie is dat MLD de gladde spieren in de wand van de lymfevaten beïnvloedt en dit zorgt voor een beter vloeistoftransport. Hierdoor kan MLD zorgen dat in een vroeg stadium een vermindering is van lokale ontsteking en oedeem (Von der Weid en Zawieja, 2004).

Volgens McNeeley et al., beïnvloedt de aanwezigheid van fibrose het effect van MLD, waardoor deze minder effectief kan werken. Dit geeft aan dat compressietherapie in de vorm van bandages effectiever is als een eerste lijn behandeling bij sommige groepen. Sommige behandelaars kiezen MLD als eerstelijnsbehandeling, vooral bij genitaal oedeem (Katz et al., 2004), borst oedeem (Mondry et al., 2002) en hoofd en hals oedeem (Reiss en Reiss, 2003).

Zie de andere studies in tabel 11.
Bij oedeem en lymfeoedeem wordt het lymfvatensysteem geactiveerd, gestimuleerd en zorgt voor een betere verplaatsing van het vocht. (Foldi, 2010)

MLD heeft als doel de vochtdoorstroming te stimuleren en eventuele stagnatie op te heffen, de immuniteit (weerstand) te verhogen, de stress te verlagen en het hormonale stelsel te optimaliseren.



Doordat MLD een belangrijke rol heeft bij het immuunsysteem, zorgt MLD bij een chronische wond voor een snellere genezing en het verbeterd de celregeneratie. Niet alleen de lokale immunologische functie wordt hierdoor hersteld, maar het verbetert ook het zuur-base evenwicht binnen het weefsel, waardoor de celregeneratie weer optimaal wordt en snellere genezing zal plaatst vinden. MLD is dus een belangrijke ondersteuning bij de genezing van chronische wonden. (Verdonk, 2006), (Hbo-kennisbank, 2010), (Woud and lymphoedema management, 2010)
Meer effecten van MLD zijn:

  • MLD heeft effect op de gladde spieren in de lymfevaten deze verhoogd de lymfatische transportcapaciteit (Hutzschenreuter en Brümmer, 1988; Hutzschenreuter en Herpertz, (1993);

  • Variaties in de interstitiële druk leidde tot een verhoogde vullen en ledigen van de initiële lymfevaten (Casley-Smith en Björlin, 1985);

  • 'Call-up' techniek zorgt voor zuigwerking op de lymfevaten, de "resorptie" techniek verplaatst eiwitten (Leduc, 1988);

  • MLD veroorzaakt een afname in distale weefseldruk (Deryden et al., 1994);

  • De doorbloeding verhoogd in oppervlakkige bloedcirculatie (Hutzschenreuter et al., 1989);

  • De invloed van MLD op het autonome zenuwstelsel zorgt voor een kalmerend effect (Hutzschenreuter en Ehlers, 1988);

  • De huid circulatie wordt verbeterd (Hutzschenreuter et al., 1992);

  • Kortademigheid wordt minder en slaap wordt verbeterd (Williams et al., 2002); Microlymphatic hypertensie wordt verminderd (Franzeck et al, 1997), maar in combinatie met compressietherapie.






Onderzoek

Resultaat

Johansson et al (1999)

Effect of compressie therapie met of zonder MLD.

(Zweden)

35 vrouwen verdeeld in 2 groepen. 1 groep kreeg 2 weken compressie therapie zonder MLD, andere groep compressie in behandeling met MLD.

  • Groep 1 zonder MLD had meer dan 4% volume vermindering.

  • Groep 2 MLD met compressietherapie had meer dan 11% volume vermindering.

  • Bij beide groepen was er vermindering, maar bij groep 2 was de pijn ook verminderd.

Anderson et al (2002)

Behandeling van oedeem na borstkanker met of zonder MLD.

(Denemarken)

Gerandomiseerde studie 42 patiënten. MLD behandeling versus de standaardbehandeling.

  • 48% volume vermindering in groep met MLD.

  • 60% volume vermindering in groep zonder MLD.

  • Geen verschil in symptomen

Sitzia et al (2002)

Manuele lymfedrainage (MLD) wordt vergeleken met Simple lymfedrainage(SLD)

(Engeland)

Een onderzoek bij 28 vrouwen met lymfeoedeem arm verdeelt in 2 groepen. Groep 1 2 weken MLD. Groep 2 2 weken SLD.


  • Groep 1 met MLD -33,8% verlaging van het ledemaatvolume.

  • Groep 2 SLD - 22% verlaging van het ledemaatvolume

  • Deze kleine studie geeft aan dat MLD effectiever is dan SLD, maar geen van beide resultaten waren significant, een grotere steekproef zou een beter resultaat opleveren.

Williams et al (2002)

Een cross-over onderzoek over MLD bij vrouwen met oedeem na borstkanker.

(Engeland)

Cross-over onderzoek met 31 vrouwen verdeeld over 2 groepen.

Groep 1 3 weken (15 behandelingen) MLD (Vodder) en compressietherapie en verdere voorlichting en advies)

Groep 2 3 weken zelfstandig massage gecombineerd met compressietherapie en verdere voorlichting en advies.

Na 6 weken:

Groep 1 2 weken SLD en compressietherapie

Groep 2 2 weken MLD en compressietherapie.



  • MLD laat een hogere vermindering zien in de ledemaat.

  • Behandeling met MLD zorgt voor verbetering van de emotionele functie, kortademigheid en pijn.

  • Patiënten zelfstandig massage laten doen heeft geen effect.




McNeeley et al (2004)

Toevoeging van MLD in combinatie met compressietherapie bij vrouwen met oedeem na borstkanker.

(Amerika)

Onderzoek bij 50 vrouwen met lymfeoedeem na borstkanker die 4 weken lang MLD behandeling krijgen in combinatie met compressietherapie of compressietherapie alleen.

Grote vermindering lymfoedeem bij MLD behandeling zowel als bij compressietherapie alleen.

Vermindering volume ledemaat met MLD en compressietherapie samen (beginstadium lymfeoedeem)

Beter resultaat met MLD / Compressietherapie.


Universitaire Ziekenhuizen Leuven (2012)

MLD ter preventie van armlymfoedeem na okselkliertoilet



160 borst kankerpatiënten gedeeld in 2 groepen.

Groep 1 kreeg gedurende 6 mnd. oefentherapie, MLD en informatie

Groep 2 kreeg 6 mnd. alleen oefentherapie en informatie.


Er kon niet aangetoond worden dat MLD op korte termijn effect had op preventie armlymfoedeem, naast informatie en oefentherapie.
Tabel 11 Onderzoeken gedaan naar het effect van MLD Chronic Oedema (2010)


  1. Nieuwe ontwikkelingen


Chikly methode

De oorsprong van de manuele lymfedrainage is te vinden in Denenmarken (1932). Honderden jaren later is de nieuwste methode van MLD is Chikly. Deze methode staat bekend staat als "lymfatische mapping." Het wordt met een vlakke hand toegepast op ritme, richting, diepte en kwaliteit. Een zachte techniek die via lymfatisch de vloeistofcirculatie activeert en de werking van immuunsysteem en parasympatische zenuwstelsel stimuleert. (Mental Illness, 2004), (Manual lymphatic drainage, 2010), (Lebed method, 2007)


Endermologie

Dit is een vaste therapie bij huidtherapeuten. Endermologie is een methode om de huid, onderhuid en het bindweefsel soepeler, losser te maken en de doorbloeding te verhogen. De doorbloeding en de vochtcirculatie in het lichaam worden gestimuleerd en de structuur van de huid word hersteld. De huid ziet er dan gezonder uit en voelt zachter aan. De behandeling wordt met het LPG apparaat uitgevoerd. LPG is genoemd naar de Franse ingenieur Louis Paul Guitay die het ontwikkelde om verkleefde brandwonden te behandelen.

De behandelkop heeft 2 rollen en door de zuigende kracht wordt de huid en de onderhuid gelift, gerold en gemasseerd. De ophopingen in de huid worden hierdoor losgemaakt en de huidelasticiteit wordt verbeterd. (Huidmagazine 2012)

Een nieuwe behandelingsoptie voor secundair lymfoedeem is het LPG apparaat in combinatie te gebruiken met manuele lymfe drainage en compressie verband. Uit het onderzoeken van Moslely et al is er gebleken dat aan het eind van de MLD behandeling zichtbare vermindering van oedeem en verbeteringen in de lymfatische gebieden. (Moseley et al, 2007)




  1. Conclusie

Uit het literatuuronderzoek en de artikelen over MLD zijn wij tot conclusie gekomen dat MLD een positief effect op het immuunsysteem en lymfestelsel. De positieve effecten van MLD zijn:

  • Transportcapaciteit van oedeem wordt verhoogd

  • Lymfeknopen en lymfevaten worden gestimuleerd

  • Bloedvaten worden gestimuleerd bij de genezing van de wond

  • Wondgenezing verloopt sneller

In combinatie met compressietherapie heeft MLD meer effect op lymfoedeem, oedeem en chronische wonden. Dit omdat compressietherapie een ondersteuning biedt bij MLD, ter voorkoming van terugstroming van het lymfevocht.


Het is belangrijk om een meting te doen bij oedeem. Hierdoor kunnen therapeuten controleren of de behandeling werkt of niet. De meetinstrumenten hebben een goede meting bij de armen en of benen, maar het meten van oedeem bij de buik, borst en gezicht wordt dit al wat moeilijker.

De werking en werkzaamheid van MLD zal afhangen van verschillende factoren met betrekking tot de persoon, de aard van hun lymfoedeem, en de manier waarop de fysio/huidtherapeuten MLD technieken gebruikt in combinatie met compressietherapie en zelfmanagement support.


Wat problemen oplevert is het vaststellen van een valide en betrouwbare methode voor het meten van de veranderingen die plaatsvinden in de lymfe-en andere systemen als gevolg van MLD. Er zijn verschillende methodes om het oedeem te meten, maar het nadeel van de methodes zijn dat er niet gemeten kan worden bij bijvoorbeeld genitaal oedeem of borst oedeem (Olszewski en Bryla, 1994) 1990; Szuba et al., 2002, (Kafejian-Haddad et al., 2006).
Er valt nog meer te leren over de effectiviteit van MLD, omdat er maar beperkte bewijs is over de effecten. Het onderzoek dat er gedaan zijn, zijn van 10 jaar geleden. Om tot een goede conclusie te komen over de effectiviteit van MLD en de meetmethodes, zouden er meer onderzoeken verricht worden.


  1. Discussie

Op basis hiervan zouden wij de NVH en de KNGF adviseren om samen met de fysiotherapeuten en huidtherapeuten hun expertise en kennis samen brengen voor onderzoek naar MLD op lang termijn en het ontwikkelen of verbeteren van een meetinstrument voor het meten van oedeem.
Volgens het literatuuronderzoek die wij hebben gedaan, is er uitgekomen dat het schijfmodel volgens Kuhnke, VAS en waterverplaatsingmethode het meest gebruikt worden. Deze methodes kunnen gebruikt worden voor het meten van de ledematen, handen en voeten, pijn en spanning. In de volgende module zullen wij een praktijk onderzoek doen naar meetinstrumenten die fysio /huidtherapeuten gebruiken.

Literatuurlijst


Internetbronnen:

  • Arthritistrust(1996). Dr. Chikly’s lymph drainage therapy. Geraadpleegd op 6 april 2013.

http://www.arthritistrust.org/Articles/Lymph%20Drainage%20Therapy.pdf

  • Australasian Lymphology association (2012). Lymphoedema. Geraadpleegd op 6 april 2013 http://www.lymphoedema.org.au/ALA/Lymphoedema/Lymphoedema_Management/ALA/Lymphodema/Lymphoedema_Management.aspx?hkey=74ef07e8-c742-461e-869a-ac5e5ad9c53c

  • CBO (2012). Lymfeoedeem. Geraadpleegd op 21 maart 2013

http://www.cbo.nl/Downloads/401/lymfoedeem.pdf

  • Huidtherapie (2012). Veneus oedeem. Geraadpleegd op 20 maart 2013 http://www.huidtherapie.nl/veneus-oedeem/

  • Klosetraining (2013). Treatment of Lymphedema. Geraadpleegd op 5 april 2013.

http://www.klosetraining.com/AboutLymphedema.asp

  • Lebedmethod (2007). MLD methods. Geraadpleegd op 6 april 2013.

http://www.lebedmethod.com/media/files/Today%20In%20Pt%20Articles.Pdf

  • Leduc (2013), The site for medical lymphatic drainage training. Geraadpleegd op 5 april 2013. http://www.lymph.org.uk/

  • Lymphedemapeople (2011). Endermologie therapy. Geraadpleegd op 10 april 2013. http://www.lymphedemapeople.com/thesite/lymphedema_and_endermologie_therapy.htm

  • Oncoline, (2010), geraadpleegd op 20 maart 2013

http://www.oncoline.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&id=32040&richtlijn_id=748

Artikels:

  • Anderson L., Hojris I., Erlandsen M. and Andersen J. Treatment of breast cancer-related lymph-edema with or without Manual Lymphatic Drainage. Acta Oncologica Vol. 39, No. 3, pp. 399-405, 2000.

  • Anne Williams. Manual lymphatic drainage; exploring the history and evidence base. pp. 19.

  • Lymphoedema Framework (2006) Best Practice for the Management of Lymphoedema. International consensus. London: MEP Ltd,.

  • McNeely M.L., Magee D.J., Lees A.W., Bagnall K.M., Haykowsky M. and Hanson J. The addition of manual lymph drainage to compression therapy for breast cancer related lymphedema. Breast Cancer research and treatment. Vol. 86, pp. 95-106, 2004.

  • Moseley A.L., Carati C.J. and Piller N.B. A systematic review of common conservative thera-pies for arm lymphoedema secondary to breast cancer. Annals of Oncology, Vol. 18, No. 4, pp. 639-646, 2007.

  • Ned Tijdschr Geneeskd. (2012) Effect van MLD bij okselkliertoilet.;156:A4370 Universitaire Ziekenhuizen Leuven, België.

  • Richtlijn Lymfoedeem (2002). kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO. Van Zuiden Communications B.V., Alphen aan de Rijn

  • Sitzia J., Sobrido L. and Harlow W. Manual Lymphatic Drainage compared with Simple Lymphatic Drainage in the treatment of post-mastectomy lymphoedema. Physiotherapy, Vol. 88, No. 2, pp 99-107, 2002.

  • Williams A.F., Vadgama A., Franks P.J. and Mortimer P.S. A randomized controlled crossover study of manual lymphatic drainage therapy in women with breast cancer-related lymphoedema. European Journal of Cancer Care, Vol. 11, pp. 254-261. 2002

Boeken:

  • Bart Derre, (2006), Wondzorg; een verpleegkundige activiteit. Mechelen.

  • Bob Bennett (2004), Mental Illness: A Guide to Recovery. N.v.t.

  • Decubitus te lijf(2008), handboek decubitus preventie voor verpleegkundigen: E.P. Poot, J. Mintjes-De Groot, M Adriaansen.

  • Foldi M, (2003), Foundations of Manual Lymph Drainage. Misoouri: Elsevier

  • Verdonk H.P.M (2000), Oedeem en oedeemtherapie. Houten; Bohn Stafleu Van Loghum





Bijlage: interviewvragen
Wat is uw beroep?

  • Fysiotherapeut

  • Huidtherapeut


Hoelang bent u al werkzaam als een therapeut?

  • Minder dan 5 jaar

  • Tussen 5 jaar en 10 jaar

  • Tussen 10 en 15 jaar

  • Meer dan 15 jaar


Welke meetmethodes kent u voor het meten van oedeem? Meerdere antwoorden mogelijk

□ Waterverplaatsing methode □ Sitzia-methode

□ Inverse Water Volumetry □ Mayrovitz methode

□ Opto-elektronische □ Methode Indeling volgens Anderson

□ Volometer methode □ Fotografie

□ Omtrekmetingen en berekeningen methode □ Visuele Analoge Schaal

□ Kegelmodel methode □ Manueel palpatoire meting

□ Schijfmodel volgens □ Kuhnke Herpertz methode

□ Anders:…………………………..

Welke meetmethodes past u toe in uw praktijk? Meerdere antwoorden mogelijk

□ Waterverplaatsing methode □ Sitzia-methode

□ Inverse Water Volumetry □ Mayrovitz methode

□ Opto-elektronische □ Methode Indeling volgens Anderson

□ Volometer methode □ Fotografie

□ Omtrekmetingen en berekeningen methode □ Visuele Analoge Schaal

□ Kegelmodel methode □ Manueel palpatoire meting

□ Schijfmodel volgens □ Kuhnke Herpertz methode

□ Anders:…………………………..
Waarom heeft u voor deze meetmethode gekozen? Cirkel wat van toepassing is.

Zeer slecht Slecht Matig Goed Zeer goed

Betrouwbaar 1 2 3 4 5

□ Toepasbaarheid 1 2 3 4 5

□ Gebruiksvriendelijk 1 2 3 4 5

□ Anders………. 1 2 3 4 5


Gebruikt u het meetinstrument volgens de bijbehorende richtlijnen?

□ Ja


□ Nee

□ Soms


Opmerking:__________________________________________________________________

___________________________________________________________________________­­­­­


Wat is uw ervaring hiermee?

Zeer slecht Slecht Matig Goed Zeer goed

Betrouwbaar 1 2 3 4 5

□ Toepasbaarheid 1 2 3 4 5

□ Gebruiksvriendelijk 1 2 3 4 5

□ Anders………. 1 2 3 4 5


Opmerking:_________________________________________________________________­___

______________________________________________________________________________

Hoe tevreden bent u met het meetinstrument?

Niet tevreden Tevreden Zeer tevreden

1 2 3 4 5

Opmerking:_____________________________________________________________________



______________________________________________________________________________
Wat zijn de voordelen en nadelen van het meetinstrument?

______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________
Wat zijn de ervaringen van de patiënt m.b.t. de meetmethoden?

  • Zeer goed

  • Goed

  • Middelmatig

  • Slecht

  • Zeer slecht


Hoe vaak herhaalt u het meten?


Is deze meetmethode voldoende om een oordeel te kunnen maken?

  • Ja

  • Nee

Opmerking:_____________________________________________________________________

______________________________________________________________________________
Welk andere meetmethode zou u als vervanging kiezen?

□ Waterverplaatsing methode □ Sitzia-methode

□ Inverse Water Volumetry □ Mayrovitz methode

□ Opto-elektronische □ Methode Indeling volgens Anderson

□ Volometer methode □ Fotografie

□ Omtrekmetingen en berekeningen methode □ Visuele Analoge Schaal

□ Kegelmodel methode □ Manueel palpatoire meting

□ Schijfmodel volgens □ Kuhnke Herpertz methode



□ Anders:…………………………..


Hoe meet u de fysieke verandering/klachten bij oedeem, lymfeoedeem en chronische wonden van uw patiënt?

Fysieke veranderingen: Meetmethode:

  • plaats _____________

  • rangschikking _____________

  • omvang _____________

  • vorm _____________

  • omtrek _____________

  • kleur _____________

  • efflorescentie _____________


Klachten: Meetmethode:

  • lichamelijke klachten _____________

  • psychosociale klachten _____________

  • anders…………… _____________


Hoe meet u de pijn van u patiënt?

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

Moet er een nieuw meetinstrument ontwikkeld worden?

  • Ja

  • Nee

Waaraan moet dit meetinstrument voldoen?

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

Bent u bereid te helpen bij het ontwikkelen vaan een nieuw meetinstrument?

  • Ja

  • Nee


Heeft u nog tips, op- of aanmerkingen?

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________






De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina