Project studies bouw oever-bescherming district commewijne



Dovnload 318.43 Kb.
Pagina2/7
Datum22.07.2016
Grootte318.43 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

2 MANGROVE-BOSSEN




2.1 Vorm en soortensamenstelling

Als regel vertoont de vegetatie langs benedenrivieren het volgende patroon. Vinden we parwa-bossen langs de kust en ook nog in de riviermondingen, zodra de invloed van wind en golven afnemen vinden we in de slappe modder van de getijdezone vooral mangro-bomen (Figuren 1 en 2) met hun zo karakteristieke steltwortels (Rhizophora-soorten). We spreken daarom ook wel van Mangro-bossen, dichte bossen die, al nar de omstandigheden, 10-15 meter hoog kunnen zijn. In Engelstalige literatuur worden “Mangro”-bomen aangeduid als “Red Mangro”)3.


Aan de rivierzijde worden drie soorten Mangro onderscheiden:

  • Rhizophora mangle, die vooral te vinden is in zoute tot brakke riviermondingen,

  • Rhizophora racemosa tot zeer ver stroomopwaarts op brakke tot zoetwater modderbanken, en

  • Rhizophora harrisonii in de gebieden waar Rh. mangele en Rh. racemosa elkaar overlappen. Deze soort staat qua kenmerken tussen beide hierboven genoemde soorten in. Mogelijk betreft het een kruising tussen bovengenoemde soorten).

Zie tabel van determinatiekenmerken in Bijlage 1.
Aan de landzijde, waar de banken hoger zijn opgeslibt en de modder al wat steviger is, vinden we naast “Mangro” een vierde mangrove-soort:

  • Avicennia germinans, in Suriname bekend als “Parwa”, in Engelstalige gebieden “Black Mangro”4 genoemd en bekend om haar ademworteltjes (pneumatophoren) die massaal uit de modder omhoog steken.

Plaatselijk, meestal op de rand van de modderbank kan een vijfde mangrovesoort groeien:



  • Laguncularia racemosa, een klein boompje, in Suriname bekend als “Akira” en in Engelstalige gebieden “White Mangro” 5 genoemd.

In het studiegebied werd langs negen transecten de natuurlijk begroeiing genoteerd. Mangrove-bossen bossen langs de rivieren zijn (vergeleken met parwa-bossen langs de kust) relatief rijk aan soorten (zie Bijlage 2). Van de vijf mangrove-soorten zijn de drie Mangro-soorten (Rhizophora) de belangrijkste pioniers van modderbanken. Met name in binnenbochten van rivieren spelen ze de belangrijkste rol bij de oeveraangroei.

Gezien de bewortelingstucturen vertragen ze de oever-erosie het meest, zoals moge blijken uit onderstaande tabel.


Mangrove-soort:

Standplaats

Worteldichtheid

Worteldiepte

Bij afslag

Akira

Plaatselijk stroken langs het water

Open wortelmat met dikke korte ademwortels

ondiep

Boompje valt gemakkelijk om

3 Mangro-soorten

In zone langs alle oevers

Steltwortels, open wortelstelsel

diep

Boom valt niet gemakkelijk om

Parwa

Aan de landzijde van de mangro-zone op hogere modder

Dichte wortelmat met dunne ademwortels

ondiep

Boom valt gemakkelijk om



Fig. 1 en 2: Commewijne-rivier - Mangro (Rhizophora) bos. Links: Bosrand. Rechts: interieur

Mangro-bomen vertonen het verschijnsel van vivipari (letterlijk: levendbarendheid): de zaden kiemen reeds in de vrucht tot kiemplanten. Daarbij groeit het stengelstuk, dat bij kiemplanten normaal gesproken onder (“hypo”) de kiemlobben (“cotylen”) gevonden wordt (het z.g.n. “hypocotyl”), uit tot een knots- of torpedovormig stengelstuk dat zich door de top van de vrucht naar buiten boort (zie Figuur 3). De kiemlobben (cotylen) zijn klein en gedraaid en blijven het langst met de vrucht verbonden. Totdat de kiemplant, die we verder “torpedo” zullen noemen, van de moederboom loslaat.




Fig. 3: Mangro: Rechts: Rhizophora mangle (M) Tak met bloeiwijze (M1); Vrucht met hypocotyl (M2). Links: Rhizophora racemosa (R): Tak met bloewijze (R1). Vruchten met hypocotyl (R2); Bloemknop en doorsnede (R3-4). (Uit: Lindeman & Mennega, 1963).

2.2 Voorwaarden voor de vestiging van mangro-bossen

Onderstaande issues over mangro en mangro-bossen kunnen van belang zijn voor het beheer van rivieroevers.





  • Mangro-bomen bloeien het gehele jaar door en produceren het gehele jaar door vruchten. De kiemplanten (torpedo’s) die van de vrucht loslaten, kunnen onder de moederbomen in de zacht modder priemen en er uitgroeien tot een nieuwe mangro-boom. De torpedo bezit kleine knobbeltjes waaruit de zijwortels tevoorschijn komen. De opgedraaide kiemlobben aan de top ontrollen zich en tussen de kiemlobben bevindt zich een knop waaruit zich het stengelstuk boven (“epi”) de kiemlobben (“cotylen”), het z.g.n. “epicotyl” ontwikkelt. Daaruit vormt zich de stengel (later de stam) met zijtakken waaraan normale bladeren komen.




  • Doordat mangro-kiemplanten al in de vrucht tot ontwikkeling komen en zich als uitgegroeide kiemplanten verspreiden zijn ze minder kwetsbaar voor de steeds wisselende milieuomstandigheden in het brakwater-getijdegebied. Die kwetsbaarheid neemt verder af naarmate de planten uitgroeien tot jonge boompjes.



Fig.4: Commewijne-rivier - Ontboste modderbank bij plantage Visserszorg: met aangespoelde mangro-kiemplanten, die geplant zouden kunnen worden door ze in de modder te steken.


  • Weinig torpedo’s vallen rechtstreeks in de modder waar ze zich vastpriemen en onder de moederboom uitgroeien. De meeste vallen in het water waar ze blijven drijven. Ze worden dan door getijdenstromingen verspreid, zowel naar zee en via de zee tot in de mondingen van andere rivieren en ook landinwaarts de rivier op, zover de springvloedstroming reikt, dus ook tot in riviergedeelten met altijd-zoet water.




  • Als modderbanken in riviermondingen en langs benedenrivieren zijn opgeslibd tot het niveau tussen Gemiddeld Laagwater (GLW) en Gemiddeld Hoog Water, dan kan een mangro-kiemplant zich vestigen.




  • In tegenstelling tot Parwa-bomen hebben Mangro-soorten geen bladklieren die zo nodig zout uitscheiden. Mangro-wortels laten geen zout toe. Elk der drie mangro-soorten prefereert een eigen range van zoutgehalten in het milieu.



Aanbeveling 1: verder (toegepast wetenschappelijk) onderzoek naar de biologie en ecologie van de drie mangro-soorten onder Surinaamse omstandigheden zal het oeverbeheer ten goede komen en wordt daarom aanbevolen (Universiteit van Suriname).




1   2   3   4   5   6   7


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina