Rabaskus, soldaat van Antwerpen



Dovnload 14.75 Kb.
Datum23.08.2016
Grootte14.75 Kb.

Ons land heeft vanouds altijd gemengde bevolking gehad. We herinneren ons ongetwijfeld nog uit het begin van onze Vaderlandse geschiedenis de Friezen, de Franken en de Saksen. We leerden over Germanen en Bataven. En langs de Noordzeekust woonden de Kanninefaten.

Ook uit de omringende landen hebben zich in de loop der eeuwen heel wat vreemdelingen in ons land gevestigd. Toen in 1685 in Frankrijk het edict van Nantes werd opgeheven, zijn veel Hugenoten naar de Noordelijke Nederlanden gevlucht. Tot op vandaag herkennen we de Hugenoten van toen aan Franse achternamen. Mijn moeder bv. Is een telg uit het Hogenoten- geslacht Carriè.

In het jaarboekje van onze vereniging 1989 hebben de gebroeders Voortman uit Zaandam geschreven over de komst van heel wat Duitsers (Artlanders) uit het voormalige Pruisen. Met name in Waterland en de Zaanstreek zijn veel van deze mensen neergestreken en getrouwd met (Noord) Hollanders. Degene onder ons die op zoek zijn gegaan naar hun voorouders zullen vast wel een familielid van Duitse herkomst in hun overzicht hebben. Zo nu en dan kom je in Monnickendam ook mensen tegen uit de Zuidelijke Nederlanden. België dus, men name Vlaanderen.

De heer Appel heeft in Oud – Monnickendam 1982 een stuk geschreven over de Antwerpse schilder Lanselot Adriaensz. later van Dalen genoemd. Ook in mijn (aangetrouwde) voorfamilie kwam ik een Vlaming tegen. Aan het einde van het Eerste Stadhouderloze Tijdperk (1650 – 1672) moet hij in Monnickendam terecht zijn gekomen.

Het was een nogal spannende tijd vanwege permanente oorlog en oorlogsdreiging waarmee de Republiek der Verenigde Nederlanden in die periode van de geschiedenis te maken had en die uitloep op het rampjaar 1672 toen Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen ons land de oorlog verklaarden.

Aangezien de legers in die tijd gewoonlijk uit huursoldaten bestonden, was dat vaak een allegaartje van nationaliteiten. Zo’n soldaat was ook Machiel (ook wel Mighiel) Verstijle(n).

Op 6 januari 1671, nadat de gebruikelijke drie huwelijksafkondigingen hebben plaatsgevonden, trouwde Machiel Verstijlen als ‘jongeman’te Monnickendam met Aaltje Cornelis, j.d. van Monnickendam. Hij wordt bij die gelegenheid ‘soldaat van Antwerpen’genoemd.¹ Machiel was vermoedelijk van Rooms- Katholieke huize, terwijl Aaltie Cornelis in 1691 te boek staat als lidmaat van de Gereformeerde gemeente van Monnickendam, met achter haar naam de vermelding ‘h.v. (huisvrouw) van Michiel Verstiijle’. Machiel en Aaltje hebben in Monnickendam zes kinderen gekregen, allemaal dochters . Zie onder.

Zeer waarschijnlijk is Machiel na zijn huwelijk áfgezwaaid’als soldaat. In de winter van 1714/15 komen we hem, samen met Klaas Symons Oosamen, de man van Marijtje Bolman, tegen als lantaarnopsteker en vuller van de lampen bij de poort(en) waar de jaagschuiten lagen. Beiden ontvingen daar dat jaar vijf gulden voor.

Volgens het verpondingregister woonden Machiel en Aaltje in 1717 op huisnummer 298.²

De heer Appel heeft mij laten weten dat dat een huisje was in de Nieuwe Steeg. Gelet op de betaling van één gulden en 8 stuivers ‘belasting’ per jaar moet het een uiterst bescheiden huisje zijn geweest.

Het echtpaar was bepaald niet bemiddeld. Vanaf 1710 tot aan hun overlijden kregen zij ondersteuning van de diaconie van de Gereformeerde gemeente. Die steun bestond uit een maandelijks geldbedrag van één gulden en twee stuivers, later verhoogd naar tien stuivers. Ook ontvingen zij elk winterseizoen turf, variërend van 12- 14 tonnen, waarschijnlijk afhankelijk van de duur van de winter.

Uit de diaconieregisters blijkt Machiel Verstijle de bijnaam ‘Rabaskus’ had. Misschien houdt die naam verband met het woord ‘rabas’ waarvan het woordenboek zegt dat het een onnadenkend, onbesuisd persoon is.

Gemakshalve wordt ook Aaltje in de diaconieregisters aangeduid als ‘de vrouw van Rabaskus’. Als Rabaskus metterdaad afgeleid is van ‘rabas’ dan zou dat er op kunnen wijzen dat Machiel een moeilijk mens is geweest. Misschien is dat dan de reden dat niet één van de kleinkinderen naar hem is genoemd.

Machiel is aanwezig bij de huwelijksaangifte van zijn dochters Jannetje (1692, Geertje (1696), en Gijsbertje (1709). De andere twee dochters, Dirckie en Cornelia, zijn ongehuwd gebleven. Aaltje is meerdere malen doopgetuige bij kinderen van haar getrouwde dochters.


Machiel en Aaltje zijn kort na elkaar overleden, Machiel als eerste.

Omdat het register van de ontvangen begrafenisrechten van Monnickendam van 1713-1719 ontbreekt is de juiste begraafdatum niet te achterhalen. Ook het gaardersarchief gebint net even te laat om de exacte gegevens terug te vinden. Uit een reconstructie van wat in de diaconieboeken genoteerd staat, valt op te maken dat Machiel zeer waarschijnlijk in december 1718 is overleden en begraven.

Aaltje moet volgens die zelfde diaconieregisters overleden zijn omstreeks april 1720. het begraafregister heeft op 3 april 1720 ‘Aaltje Crelis begraven’, kosten nihil.
De dochters van Machiel Verstijlen
1. Jannetje. Gelet op haar huwelijk moet zij de oudste dochter zijn geweest. Geboren in 1671 of 1672. Het doopboek van de Gereformeerde gemeente vermeldt haar doop niet en het RK doopboek begint pas in 1680.

Jannetje gaat op 2 februari 1692 in ondertrouw met Cornelis Willemsz. Afkomstig uit Onderdijk, een piepklein dorpje tussen Medemblik en Wervershoof.³ Zij krijgen 11 kinderen waarvan er tenminste 6 kort na de geboorte overlijden. Jannetje wordt begraven te Monnickendam op 17 september 1719. (4)


2. Geertje. Zij wordt op 15 oktober 1673 gedoopt in de Geref. Gemeente van Monnickendam. (5 ) Op zaterdag 28 april 1696 gaat zij in ondertrouw met Tijs Janz. Heer, net als zijn vader Jan Dirks Heer baenman. (6) Zij krijgen vier kinderen. Geertje is niet oud geworden. Op 32 jarige leeftijd wordt zij op 12 januari 1705 in Monnickendam begraven. (7) Jan Tijs Heer, dp. 4.6.1672, wordt 10 april 1709 (8) begraven. Een 9- jarige zoon Jan komt daardoor in het weeshuis terecht.
3 en 4. Dirckie en Cornelia. Twee ongehuwde dochters die enige tijd bij elkaar hebben gewoond. Volgens het verpondingsregister in hetzelfde huis van vader en moeder, te weten nr. 298 (in 1708 nog nr. 301). (9) zij betalen jaarlijks F. 2.16.-, het dubbele bedrag van wat Machiel jaarlijks betaalde (zie boven). Bijde dochters zullen geboren zijn tussen 1673 en 1680. misschien was het een tweeling.

Dirckie staat in 1701 als lidmaat van de Gereformeerde gemeente genoemd. Heet dan ‘dochter van Michiel Versijlen’. Cornelia is jong overleden. Een half jaar na haar moeder wordt zij op 5 november 1720 op het kerkhof begraven. Kosten nihil. (10) Dirckie krijgt tot aan haar dood (ze is begraven op 16 juni 1740) (11) diakonale ondersteuning. In het diakonieregister wordt zij dikwijls de dochter van ‘Rabaskus’genoemd.


5. Grietje. Zij wordt op 12 augustus 1680 in de R.K. kerk gedoopt. (12) Grietje trouwt op 18 januari 1705 met Jacob Cornelis, zoon van Cornelis Jacobs, alias de Visser. (13) Jacob Cornelis krijgt later de achternaam Tuyn.

Beiden waren lidmaat van de Geref. Gemeente in 1706 en woonden op de VBismarkt. Het echtpaar krijgt zeven kinderen.

Na het overlijden van Jacob Cornelis Tuyn (begraven op 17 juni 1728) (14) trouwt Grietje op 23 juli 1730 met weduwnaar Jan Pieters Mandy, alias Jantje verlaat mij niet. (15) Jan Pieters Mandy was in 1702 getrouwd met Aaltie Claas Coeur. Als ook deze Jan Pieters Mandy op 5 mei 1741 (16) is begraven trouwt Grietje voor de derde keer met weduwnaar Claes Jansz. Warns, 2 februari 1745. (17) Wanneer Grietje is overleden is onduidelijk. Het lidmatenregister geeft 1749 aan, maar vermoedelijk is de juiste begraafdatum 16 maart 1747. (18)
6. Gijsbertje. Deze laatste dochter van Machiel Versijlen en Aaltje Cornelis zal geboren zijn tussen 1678 en 1690. op zaterdag 29 december 1708 gaat zij in ondertrouw met Jan Cornelis Dobber. (19) Jan is lidmaat in 1709 en werkzaam in de ‘ververij van Adriaan Appel’. Zij krijgen drie kinderen. Vermoedelijk ten gevolge van de laatste bevalling is Gijsbertje overleden. Het derde kind wordt nl. gedoopt op 6.10.1712 terwijl Gijsbertje op 15 oktober 1712 wordt begraven op het kerkhof. (20)

Jan Dobber trouwt dan opnieuw met Annetje Jacobs van de Vegt. (1720) een derde huwelijk in 1730 met Fietie Jans (Spelt). Jan Cornelis Dobber wordt op 11 maart 1750 in Monnickendam begraven.


Omdat Machiel geen mannelijke nakomelingen heeft gehad komt de familienaam Verstijlen verder in Monnickendam niet meer voor. En zoals eerder opgemerkt, geen van zijn kleinkinderen is Machiel of Michiel genoemd.
Noten
1. DTB M’dam 29b 6. DTB M’dam 23A 11. DTB M’dam 31 16. DTB M’dam 41

2. Oud Archief M’dam nr. 273 7. DTB M’dam 11D 12. DTB M’dam 21 17. DTB M’dam 8

3. DTB M’dam 23A 8. DTB M’dam 11D 13. DTB M’dam 23B 18. DTB M’dam 43

4. DTB M’dam 34 9. Oud Archief M’dam nr. 273 14. DTB M’dam 37 19. DTB M’dam 23B



5. DTB M’dam 1 10. DTB M’dam 34 15. DTB M’dam 8 20. Begraafboek Geref. gemeente



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina