Regionalisering in het Europees Beroepsonderwijs Een verkenning naar de rol van regionale stakeholders in het bestuur van het middelbaar beroepsonderwijs in vijf Europese landen Maren Thomsen



Dovnload 458.45 Kb.
Pagina1/13
Datum24.07.2016
Grootte458.45 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Regionalisering in het Europees Beroepsonderwijs
Een verkenning naar de rol van regionale stakeholders in het bestuur van het middelbaar beroepsonderwijs in vijf Europese landen
Maren Thomsen
m.m.v. Sjoerd Karsten en Jonathan Mijs

Inhoudsopgave


1 Inleiding 6

1.1 Probleemstelling 6

1.2Vraagstelling en onderzoeksopzet 6

1.3Leeswijzer 8

2 Verkenning van de thematiek 10

2.1 Regionalisering in Nederland 10

Tabel 2.1 Een geneste structuur van leergemeenschappen 10

2.2 Regio aan zet 11

3 Regionalisering in het beroepsonderwijs in Europa 14

3.1 Selectie van landen 14

3.2 Ierland 14

3.2.1 Beroepsonderwijsstelsel 15

3.2.2 Beleidsdoelen en prioriteiten 15

3.2.3 Structurele verankering van regionale stakeholders 16

3.2.4 Projectmatige verankering van regionale stakeholders 17

3.3 Finland 19

3.3.1 Beroepsonderwijsstelsel 19

3.3.2 Beleidsdoelen en prioriteiten 19

3.3.3 Structurele verankering van regionale stakeholders 20

3.3.4 Projectmatige verankering van regionale stakeholders 21

3.4 Italië 22

3.4.1 Beroepsonderwijsstelsel 22

3.4.2 Beleidsdoelen en prioriteiten 23

3.4.3 Structurele verankering van regionale stakeholders 24

3.4.4 Projectmatige verankering van regionale stakeholders 25

3.5 Verenigd Koninkrijk (Engeland) 26

3.5.1 Beroepsonderwijsstelsel 26

3.5.2 Beleidsdoelen en prioriteiten 28

3.5.3 Structurele verankering van regionale stakeholders 29

3.5.4 Projectmatige verankering van regionale stakeholders 30

3.6 Duitsland 30

3.6.1 Beroepsonderwijsstelsel 30

3.6.2 Beleidsdoelen en prioriteiten 31

3.6.3 Structurele verankering van regionale stakeholders 32

3.6.4 Projectmatige verankering van regionale stakeholders 33

3.7 Conclusies 35

4 Ierland 39

4.1 Selectie van regio’s 39

4.2 Regionale samenwerkingsverbanden 39

4.2.1 Politieke dimensie (externe veranderingen) 39

4.2.2 Strategische samenwerking 41

4.2.3 Operationele samenwerking 44

4.3 Conclusies 49

5 Duitsland 52

5.1 Selectie van de regio’s 52

5.2 Regionale invloed op het beroepsonderwijs 52

5.3 Regionale samenwerkingsverbanden 53

5.3.1 Dresden/Saksen 53

5.3.2 Kreis Flensburg-Schleswig/Sleeswijk-Holstein 59

5.4 Conclusies 64

6 Conclusies 68

Geraadpleegde literatuur 72

Websites 73

Bijlage I 76

Bijlage II 78

Lijst van gebruikte afkortingen 80

Lijst van gebruikte (buitenlandse) begrippen 82

1 Inleiding



1.1 Probleemstelling

Met het verschijnen van Koers BVE II (Min. OCW, 2004) kreeg de regio een centrale plaats in de beleidsvorming van het beroepsonderwijs. Het idee dat een regionaal opleidingscentrum (ROC), en ook een agrarisch opleidingscentrum of een vakinstelling, alleen aan zijn beleidsdoelstellingen werkt werd verlaten. In plaats daarvan moet nu uitdrukkelijk in de regio, met verschillende partners, worden samengewerkt. Daarbij hoeft niet in elke regio aan dezelfde beleidsdoelstellingen worden gewerkt. Elke regio kan zichzelf profileren aan de hand van een specifieke set van beleidsdoelstellingen en hierover (prestatie)afspraken maken met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).


De regionale rol van de instellingen voor beroepsonderwijs wordt daarmee van cruciaal belang. Die rol kent verschillende facetten. We noemen er hier enkele. In de eerste plaats kunnen de kennisinstellingen een bijdrage leveren aan de educatieve infrastructuur door te zorgen voor een scala van opleidingen voor toekomstige werknemers in de regio (afstemming op arbeidsmarkt en bijdrage aan het menselijk kapitaal). In de tweede plaats kunnen kennisinstellingen een bijdrage leveren aan de regionale economische bedrijvigheid door kennis beschikbaar te stellen en te ontwikkelen. In de derde plaats kunnen zij bijdragen aan de zogenoemde zachte factoren, zoals het functioneren van regionale kennisnetwerken, het sociale kapitaal en de innovatie in de regio.
Over de regionale rol van instellingen in het beroepsonderwijs is nog betrekkelijk weinig empirische kennis verzameld. Daarom is het CINOP Expertisecentrum (EC) het project ‘Leren in de regio’ gestart. Daarmee streeft EC drie doelstellingen na:

  • in beeld brengen van de ervaringen die worden opgedaan;

  • ontwikkelen van denkmodellen die onderwijsinstellingen helpen bij het definiëren van hun positie en rol in de regio;

  • inzichtelijk maken en verspreiden van onderzoeksresultaten.

Eerder voerde EC een conceptueel onderzoek uit naar de vraag of en in hoeverre de organisatorische leerprocessen die worden opgeroepen door de idee van regionalisering, kunnen worden ondersteund en door middel van welke methoden of interventies (Van Schoonhoven, 2007). In aanvulling op de cases die in Nederland werden onderzocht was er ook behoefte aan inzichten uit het buitenland. Het voorliggende onderzoek voorziet in deze behoefte.




    1. Vraagstelling en onderzoeksopzet

Om inzicht te krijgen in de mate van regionalisering in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in andere Europese landen, zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:




  1. Welke rol speelt het begrip regio in de bestuurlijke context van het middelbaar beroepsonderwijs in het buitenland?

    • Hoe is het middelbaar beroepsonderwijs georganiseerd?

    • Speelt regionalisering een rol in het onderwijsbeleid?

    • Zijn regionale stakeholders (regionale autoriteiten, regionale bedrijven, andere organisaties) betrokken bij het middelbaar beroepsonderwijs?

  1. Welke soort samenwerkingverbanden bestaan er op regionaal niveau, die het middelbaar beroepsonderwijs betreffen?

    • Is het middelbaar beroepsonderwijs sterk verbonden met de economische bedrijvigheid in de regio (koppeling met regionale arbeidsmarkt)?

    • Bestaan er samenwerkingsverbanden tussen instellingen voor beroepsonderwijs en andere regionale partners?

  1. Welke taakopvatting hebben de instellingen voor beroepsonderwijs binnen hun eigen regio?

    • Zijn zij voornamelijk uitvoerder van onderwijs (schakel in de regionale educatieve infrastructuur)?

    • Zijn zij actieve deelnemer of initiator van een regionaal kennisnetwerk?

  1. Hoe vertaalt zich deze taakopvatting binnen de instelling?

    • in een bestuurlijke missie;

    • in het onderwijsprogramma;

    • in een missie die wordt gedragen door de professionals.

Het onderzoek is uitgevoerd in twee stappen:


Literatuur-/documentenstudie en e-mailvragenlijst

In eerste instantie is informatie verzameld via literatuurstudie over het middelbaar beroepsonderwijs in verschillende Europese landen. Daarbij is vooral gezocht naar:



  • instellingen voor het middelbaar beroepsonderwijs die een grote mate van bestuurlijke zelfstandigheid genieten;

  • instellingen waar het begrip regio een rol speelt in de bestuurlijke omgeving.

Om een gevarieerde indruk te krijgen is er ook naar verschillen gezocht. Er is gekeken in hoeverre de landen beroepsonderwijs kennen dat getypeerd kan worden als ‘corporatistisch’ (sterke bedrijfstakgewijze samenwerking tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven), ‘interventionistisch’ (sterke overheidsbemoeienis) of ‘voluntaristisch’ (sterke marktwerking). Daarnaast is ook gekeken naar landen die vanuit economisch oogpunt interessant zijn (sterke groei en veel innovatie).


Na de selectie van vijf landen (Ierland, Finland, Italië, Engeland en Duitsland) is per e-mail een vragenlijst verstuurd naar de bestuurders van de voornaamste instellingen voor beroepsonderwijs in de betreffende landen. De respons van de benaderde experts was helaas vrij gering. Daarom is de meeste informatie met behulp van literatuur en (internet)documentatie verzameld.
Uiteindelijk zijn uit de vijf landen twee landen (Ierland en Duitsland) geselecteerd, en per land twee regio’s (Dublin en Limerick in Ierland, Dresden en Kreis Flensburg-Schleswig in Duitsland) om nader te bestuderen. Doorslaggevend bij de keuze waren de mate van regionalisering, die op basis van de verzamelde informatie te herkennen was, en meer praktische redenen zoals de beschikbaarheid van voldoende informatie en de mogelijkheid om contacten te leggen.
Interviews met experts en professionals in verschillende regio’s in twee landen

Elke geselecteerde regio is drie tot vijf dagen bezocht. De regio’s Dublin en Limerick in Ierland zijn bezocht in november en december 2007. De regio’s Kreis Flensburg-Schleswig en Dresden in Duitsland zijn bezocht in januari en februari 2008. Ter plekke is gesproken met diverse instellingen, enkele kenmerkende bedrijven en ook plaatselijke autoriteiten (bijlage I en II). Deze gesprekken zijn aan de hand van halfgestructureerde interviewleidraden gevoerd. De gesprekken bevatten in hoofdlijnen de volgende thema’s:



  • regio van de instelling (met betrekking tot bestuur, economie, identiteit);

  • relatie met de omgeving (rol van de school in de regio, invloed van de regio op de school);

  • samenwerkingsverbanden in de regio (bilateraal en in vorm van netwerken);

  • externe regulering/stimulering van samenwerking (overheidsbeleid);

  • interne regulering/stimulering (schoolbeleid, missie, etc).

Voor een verdere toelichting op de keuze van landen en regio’s zie paragrafen 3.1, 4.1 en 5.1.






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina