Sovjet-Unie 74 jaar. Het einde van de Communistische partij. In de greep van de communistische partij. De communistische Partij



Dovnload 130.65 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte130.65 Kb.

Rusland.

Sovjet-Unie 74 jaar.
Het einde van de Communistische partij.
In de greep van de communistische partij.
De communistische Partij.

Deze partij heeft de Sovjet Unie zeventig jaar in een greep van terreur en onderdrukking gehouden.

De beginselen die ontleend waren aan de Duitse filosoof Karl Marx werden als onveranderbaar beschouwd.

De mislukte staatsgreep van vorige week heeft de laatste hoop doen vervagen dat de partij haar bolsjewistische tradities kon bijstellen.


Zaterdag 24 augustus 1991 is een in het nauw gedreven en gedesillusioneerde Gorbatsjov als partijleider afgetreden.

Hij vaardigde dramatische maatregelen uit die haar opheffing verhaasten.


De Partij van Wijsheid, de Eer, het geweten van onze tijd.
Lenin beschreef zo de partij een eretitel die zijn opvolgers koesterden.

Dat geweten had nooit grote problemen met bloedvergieten dat in zijn naam bedreven werd tijdens de hardste zuiveringen van Stalin.


De Communistische Partij was de Sovjet-Unie.

Ze schiep het land , greep in 1917 de macht in Rusland en slokte andere republieken uit het oude tsaristische rijk op.

Een meedogenloze "Rode Terreur" schoof zijn tegenstanders en zelfs bondgenoten terzijde.
De veiligheidspolitie het Zwaard en schild.

Tientallen jaren lang bepaalde de partij de regering, industrie, cultuur en het denken van het land.

De veiligheidspolitie was alleen verantwoording schuldig aan haar autoriteit, net als het leger en tot de Perestrojka van Gorbatsjov, de media.

Er was geen levenssfeer die niet beïnvloed en gedomineerd werd door de machtige partijcellen.

Die ging zover, dat de Partij wilde weten met wie een communist het bed deelde en wat voor opvattingen die persoon dan wel had.

Een historisch pad.

De Partij heeft een historisch pad gekozen dat niet geëvenaard wordt door enige andere politieke partij in de wereld, zo luidt de eerste paragraaf van de officiële Geschiedenis van de CPSU.



Dit is het pad van de heldhaftige strijd, overwinning van de werkende klasse, socialisme, communisme.
De werkelijkheid was altijd bepaald anders.

Terwijl de Partij zei de belangen van de werkende klas­se te behartigen en een groot aantal arbeiders in haar officiële organen had, zette ze een sys­teem van uitge­breide voorrech­ten op voor regerende "Partocratie".


Limousines, buitenhuizen, appartementen en goed voedsel vielen aan de loyalen.

De in 1903 op samenzweerderige wijze tot stand gekomen bolsjewistische Partij wierp haar mantel van geheimzinnigheid nooit helemaal van zich af, ook niet in de tijd van de peres­trojka.

Het verraad van de coupplegers kwam dan ook als een bittere slag voor Gorbatsjov.
Het lidmaatschap.

Het lidmaatschap van de Partij was een wezenlijke voor­waarde voor vooruitgang op elk levensterrein.

Een goede schrijver die niet wilde buigen voor de opvat­ting die de partij had van waarheid of geschiedenis verkommerde in vergetelheid of kon zijn werk op zijn best in het buitenland publiceren.
De communistische Partijen in het buitenland.

De regel, die werd overgeplant op de regerende communis­tische partijen in Oost Europa na de Tweede Wereldoorlog, werd geformuleerd in een Oost-Duits lied dat vol overgave gezongen werd bij officiële gelegenheden:


"De Partij heeft altijd gelijk"


Belangrijke data in de geschiedenis van de Communisti­sche Partij van de Sovjet-Unie.
1898:

  • Eerste congres van de Russische Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (RSDAP) in Minsk.

  • De negen afgevaardigden worden spoedig gearresteerd.


1903:

  • Tweede congres van de RSDAP.

  • Vladimir Lenin, die er op staat dat de Partij een hechte groep beroepsrevolutionairen moet zijn, leidt een af­splitsing tussen zijn eigen bolsjewistische fractie (de meerderheid) en de mensjewieken (minderheid).


1917:

  • Terwijl Lenin en de meeste andere bolsjewistische leiders in Siberië of Europa verblijven, speelt de partij geen rol in de februari revolutie en de omverwerping van het tsarisme.


27 November 1917:

  • Op 27 November (25 oktober volgens de oude kalender) grijpen de bolsjewieken de macht in St Petersburg door middel van een militaire staatsgreep, waarbij ze de voorlopige regering opzij schuiven.


1918:

  • In januari wordt een grondwetgevende vergadering bijeen­geroepen en meteen weer opgeheven.


Lenin sticht de Sovjet-Republiek Rusland.

  • In Brest-Litovsk wordt een aparte vrede gesloten met Duitsland.

  • De hoofdstad wordt overgebracht naar Moskou.


17 juli 1918:

  • Tsaar Nicolaas 2de en zijn gezin worden terechtgesteld in Jekaterinaburg dat later wordt omgedoopt in Sverdlovsk.


31 augustus 1918:

  • Lenin verwond door drie pistoolschoten die zijn afgevuurd door Fanny Kaplan, een revolutionaire socialist.

  • Er begint een tijdperk van onderdrukking, waarbij honger en epidemieën veel slachtoffers eisen onder de bevolking.

  • De Partij verandert haar naam in Russische Communistische Partij (Bolsjewieken).

  • Ze verbiedt andere politieke partijen en begint de Bur­geroorlog tegen "Witte" anti Bolsjewistische legers.

  • Deze duurt tot 1922.






1921:

Het 10de partijcongres aanvaardt de Nieuwe Economische Politiek (NEP) die particuliere ondernemingen op beperkte schaal mogelijk maakt.



De eenheidspartij wordt ingevoerd en alle interne frac­ties worden verboden.
Stalin 1922:

  • De gezondheidstoestand van Lenin gaat achteruit.

  • Stalin wordt tot secretaris-generaal van de Partij geko­zen.


1924:

  • Op 24 januari sterft Lenin.

  • Het driemanschap Stalin-Zinovjev-Kamenev komt aan de macht.


1927:


1929:

  • Stalin maakt een eind aan de NEP, begint met de collecti­visatie van de landbouw en een geforceerde industrialisa­tie.


1934:

  • Stalin vestigt zijn eenmansbewind op het 17de partijcon­gres.

  • De moord op de Leningradse partijleider Sergei Kirov vormt de aanzet tot de Grote Zuivering.

  • Miljoenen worden doodgeschoten of naar arbeidskampen gestuurd waar ze omkomen.


1953:

  • Stalin sterft.

  • Chroesjtsjov maakt zich van de macht meester.


1956:

  • 20ste Partij congres van de CPSU.

  • Nikita Chroesjtsjov hekelt Stalin in een "geheime toe­spraak".

  • De meeste slachtoffers van de zuiveringen worden gereha­biliteerd.

  • Militaire Sovjetinterventie in Boedapest.


1962-63:

  • Breuk tussen de Sovjet-Unie en China.


1964:

  • Chroesjtsjov wordt van zijn functies ontheven.

  • Leonid Brezinev volgt hem op als partijleider.


1966:

  • Proces tegen de dissidente schrijvers Sinjavski en Da­niel.


1968:

  • Het Warschaupact valt Tsjecho-Slowakije binnen.

  • De Brezjnev doctrine dient als rechtvaardiging voor interventie door de Sovjet-Unie om de communisten in het zadel te houden.




1969:

  • Gewapende Sovjet-Chinese incidenten aan de grensrivier de Oessoeri.


1972:

  • President Nixon van de Verenigde Staten tekent in Moskou het SALT 1 verdrag.


1975:

  • In Helsinki wordt de Slotakte van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) getekend.



1979:

  • Militaire Sovjetinterventie in Afghanistan.


1980:

  • Verbanning naar Gorki (tot 1986) van de natuurkundige en Nobelprijs voor de vrede winnaar Andrej Sacharov.


1981:

  • Poolse Crisis.


1985:

  • Gorbatsjov komt aan de macht.


1986:

  • 27ste partijcongres Gorbatsjov begint met voorzichtige hervormingen en vernieuwing van de partijleiding.


1988:

  • Gorbatsjov krijgt, op de 19de partijconferentie, steun voor zijn plannen bij verkiezingen meer kandidaten naar een zetel te laten dingen en een parlement te scheppen met voltijdsleden.


1990:

  • De partij begint aan gezag in te boeten.


Maandag 19 Augustus 1991:
De Kranten:
Gorbatsjov afgezet.

Michail Gorbatsjov is vanmorgen vroeg uit zijn functie van President van de Sovjet-Unie gezet na een coup door conservatieve communisten.

Vice President Gennadi Janajev heeft de taken van Gorbat­sjov overgenomen en er is een "comité voor de noodtoe­stand" gevormd.

Voor een periode van zes maanden is voor bepaalde gebie­den van het land de noodtoestand afgekondigd, aldus een decreet dat was ondertekend door Janajev, premier Valen­tin Pavlov en de vice President van de defensieraad Oleg Baklanov.


Maandag 19 augustus 1991.
05.18 Uur:

  • Het Sovjet persbureau Tass maakt bekend dat vice-presi­dent Gennadi Janajev de "zieke" president Michail Gorbat­sjov is opgevolgd.

06.15 Uur:

  • Tass meldt dat in delen van het land de noodtoestand is afgekondigd.

  • Een comité voor de noodtoestand, waar Janajev deel van uitmaakt, heeft de macht in de Sovjet-Unie overgenomen.

08.41 Uur:

  • Het comité voor de noodtoestand legt de persvrijheid aan banden en verbiedt demonstraties.

08.46 Uur:

  • De president van de Russische Republiek, Boris Jeltsin, veroordeelt de machtswisseling als een staatsgreep en roept op tot een algemene staking.

13.00 Uur:

  • Circa 5.000 mensen verzamelen zich rond het Russische Parlement, waar Boris Jeltsin zich bevindt.

  • Later groeit hun aantal tot 50.000.

16.26 Uur:

  • Janajev roept de noodtoestand uit in Moskou.

  • Later wordt ook in Leningrad de noodtoestand afgekondigd.

  • Troepen loyaal aan de nieuwe machthebbers bezetten stra­tegische gebouwen in Litouwen.

  • Mijnwerkers in de Russische Republiek geven gehoor aan Jeltsins stakingsoproep.


Dinsdag 20 Augustus 1991:
De kranten:
Verzet in Sovjet-Unie groeit.

Het verzet in de Sovjetunie tegen het nieuwe regime en de protesten tegen het afzetten van president Michail Gor­batsjov nemen vandaag steeds grotere vorm aan.

In Leningrad betoogde vanmiddag meer dan honderdduizend mensen en voor het gebouw van de Russische regering had zich begin van de middag een menigte van vijftigduizend Moskovieten verzameld die wachten op verschijnen van president Boris Jeltsin.

In beide steden werden barricaden opgebouwd van vrachtwa­gens en autobussen.


Verblijfplaats Michail Gorbatsjov.

De afgezette Sovjet president Gorbatsjov zou volgens het Russische onafhankelijke persbureau RIA op de Krim zijn.


Deskundige meningen.

Westerse Sovjet-Unie deskundigen die zich in allerijl over de ingrijpende gebeurtenissen in Moskou hebben gebogen, denken dat een burgeroorlog in de Sovjet-Unie tot de mogelijkheden behoort en zeggen dat de eerste 48 uur na de staatsgreep beslissend zullen zijn voor het verzet dat daartegen kan worden gemobiliseerd.

Als er stappen worden ondernomen door Boris Jeltsin en zijn aanhangers zal dat snel moeten gebeuren;

Nog voordat de nieuwe revolutionairen hun machtsbasis stevig hebben geconsolideerd, aldus deskundigen.


Boris Jeltsin.

President Jeltsin van de Russische Federatie spreekt vanaf een tank de menigte toe.



Volgens deskundigen in Nederland vormt Jeltsin een groot gevaar voor de nieuwe machthebbers.
De Baltische staten.

De toestand in de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen was vanmorgen niet helemaal duidelijk.

De regeringen van de drie republieken zijn van de buiten­wereld afgesneden door elitetroepen van het Sovjetleger.
Dinsdag 20 augustus 1991.
Grote demonstraties in Moskou en Leningrad wijzen erop dat de bevolking zich niet bij de machtswisseling wil neer­leggen.
00.24 Uur:


  • De Amerikaanse president George Bush weigert de nieuwe machthebbers in het Kremlin te erkennen en vraagt om herstel van Gorbatsjovs presidentiële macht.

17.24 Uur:

  • De president van Kazachstan de op twee na belangrijkste republiek spreekt zich uit tegen de staatsgreep.

19.51 Uur:

  • Parlementaire leiders van de Oekraïne, de een na machtig­ste republiek, verklaren de decreten van het Comité voor de noodtoestand van nul en generlei waarde.

20.32 Uur:

  • De militaire commandant van Moskou kondigt een nachtelijk uitgaansverbod af.

20.36 uur:

  • De Sovjet televisie meldt dat premier Valentin Pavlov, lid van het comité voor de noodtoestand, ziek is gewor­den.

23.10 Uur:

  • Het parlement van Estland verklaard zich met onmiddellij­ke ingang volledig onafhankelijk.


Woensdag 21 augustus 1991.
De kranten.
Opmars leger in Moskou ge­smoord.
Jeltsin mag naar Gorbatsjov.

Er komt op korte termijn een gesprek tussen de Russische president Jeltsin en de afgezette Sovjetleider Gorbat­sjov.

Jeltsin heeft dat verklaard tegenover afgevaardigden van het Russische parlement

Jeltsin aanhangers hebben de afgelopen nacht in Moskou een aanval met tanks van Kremlin getrouwe troepen afge­slagen.

Volgens ooggetuigen zijn daarbij vijf doden gevallen.

In de loop van de nacht keerde de rust terug.


Jeltsin nu een politiek straatvechter.

Boris Jeltsin klom op een tank, schudde de bestuurder en de commandant de hand, richtte zich op en riep de toege­stroomde betogers toe zich te verzetten tegen de nieuwe machthebbers, die hij criminelen noemde.

Een paar uur later vervaardigde Jeltsin een decreet uit, waarin hij de acht leden van het staats comité voor de noodtoestand tot delinquenten en plegers van strafbare feiten verklaarden.
"Door verraad aan het volk, het Vaderland en de grondwet, hebben zij zich buiten de wet geplaatst" staat in Jeltsin oekaze.
En met dat decreet stelde Jeltsin zich aan het hoofd van het verzet tegen de nieuwe orde.
Radio Rusland.

Radio Rusland, die uitzend uit het Russische parlements­gebouw waarin Jeltsin zich heeft verschanst, sprak na de incidenten van vijf doden.

Volgens de radio werd een persoon vanaf korte afstand doodgeschoten en werden vier anderen overreden.

De schermutselingen betekenden de tweede tegenslag voor de nieuwe machthebbers, die eerder op de dag premier Pavlov en de defensie minister Jazov kwijtraakten.

Pavjov moest wegens een te hoge bloeddruk terugtrekken uit het Comité voor de Noodtoestand en volgens aanhan­gers van Jeltsin is ook Jazof om gezondheidsreden vervan­gen.


De Baltische Staten.

Meer succes hadden de coupplegers in de Baltische staten.

Onmiddellijk nadat het parlement van Estland gisteravond de onafhankelijkheid uitriep, bezette Sovjettroepen het ministerie van buitenlandse zaken en de TV toren van de hoofdstad Tallin.

De radio-uitzendingen gingen echter gewoon door.

Eerder op de dag waren het vliegveld, de haven en andere strategische plekken ingenomen.

Estland is de laatste van de drie Baltische republieken die de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen, Letland en Litouwen deden dat al.


Verblijfplaats Gorbatsjov.

Over de verblijfplaats van de afgezette Sovjetpresident Gorbatsjov doet een handvol geruchten de ronde die nog alle onbevestigd zijn gebleven.


Het einde van de Coup.

De ontwikkelingen die leidden tot het einde van de staats­greep, volgden elkaar razendsnel op.

Nauwelijks nadat duidelijk was dat een Russische delega­tie Gorbatsjov mocht bezoeken, maakte Jeltsin bekend dat de coupplegers het Kremlin hadden verlaten op het punt stonden per vliegtuig te vertrekken.

Tegelijkertijd werd bekend gemaakt dat het comité voor de Noodtoestand was ontbonden, dat de besluiten van de coupplegers door het Sovjet parlement ongeldig waren verklaard en dat de militairen opdracht hadden gekregen terug te keren.

Het einde van de staatsgreep werd versneld door onenig­heid binnen de "bende van acht" Kroetsjkov had in de nacht van dinsdag op woensdag tegen de zin van de overigen de militaire aanval op het Russi­sche parlement afgeblazen.

In de eerste uren die daarop volgden, eiste de leiding van de Communistische Partij een gesprek met Gorbatsjov om de politieke gebeurtenissen van de laatste dagen te kunnen inschatten.

Daarmee verloren de coupleiders de steun van de Partij en zagen in dat de staatsgreep een mislukking was geworden.

De bende van acht besloot daarop het comité te ontbinden en naar de Krim te reizen om Gorbatsjov hun excuus aan te bieden, maar zij werden niet door de president ontvangen.


Woensdagmiddag 15 uur komt in Europa de eerste melding binnen dat de coup is mislukt, het comité geeft aan het leger de opdracht zich terug te trekken uit Moskou.

Moskou viert feest.


Perscensuur wordt opgeheven.

Het staatsbureau TASS meldde dat alle bladen die eerder een verschijningsverbod was opgelegd, weer mogen uitko­men.


Woensdag 21 augustus 1991.
00.31 Uur:

  • Tanks rukken op naar het Russische parlement waar aanhan­gers van Jeltsin verzet plegen.

  • Drie mensen komen om het leven.

  • Andere bronnen spreken van vijf doden.

  • De tankeenheden zetten hun aanval niet door.

04.40 Uur:

  • Sovjet troepen bezetten verschillende radio en televi­siestations in Litouwen en Estland.

11.30 Uur:

  • De leiding van de Communistische Partij vraagt Janajev om een onmiddellijke ontmoeting met Gorbatsjov.

11.50 Uur:

  • KGB-chef Kroetsjkov biedt Jeltsin aan samen een bezoek te brengen aan Gorbatsjov, die zich in de Krim bevindt.

  • Jeltsin vreest echter een valstrik.

12.30 Uur:

  • Een deel van het leger dat op strategische punten in Moskou is gestationeerd, trekt zich terug.

13.15 Uur:

  • Jeltsin zegt dat de leden van het Comité voor de noodtoe­stand Moskou proberen te ontvluchten.

15.30 Uur:

  • Het Sovjet ministerie van Defensie geeft alle troepen in Moskou opdracht zich terug te trekken.

  • Toeschouwers juichen vertrekkende tanks toe.

16.00 Uur:

  • Tass maakt bekend dat de persvrijheid is hersteld.

16.24 Uur:

  • Het Comité voor de noodtoestand is opgeheven, aldus een bekendmaking van de voorzitter van het Defensie Comité van het Sovjet parlement.

17.54 Uur:

  • Jeltsin maakt bekend dat hij het bevel over de strijd­krachten van de Sovjet-Unie heeft overgenomen.

18.00 Uur:

  • Mijn leven is buiten gevaar zegt Michail Gorbatsjov vanuit de Krim per telefoon tegen een Sovjet journalist.

  • Ik hoop vandaag of morgen terug te keren naar Moskou.

  • In Tallinn ontruimen paracommando’s van het Sovjet leger de zendmast van de Estse televisie die ze de avond tevo­ren hadden bezet.

  • De tv-uitzendingen worden hervat.

18.15 Uur:

  • Gannadi Janajev, die per decreet de bevoegdheden van Gorbatsjov heeft overgenomen, zat om 17.00 Uur nog steeds in het Kremlin, meldt de persdienst van het Sovjet staatshoofd.

  • Hij zou zich dus niet hebben aangesloten bij de andere coupleiders die `s middags Moskou zijn ontvlucht.

18.19 Uur:

  • Gorbatsjov zegt in een telefoongesprek met de Amerikaanse president George Bush dat hij "de situatie onder controle heeft" in de Sovjet-Unie.

18.45 Uur:

  • Het presidium van de Opperste Sovjet (het Sovjetparle­ment) noemt het afzetten van Gorbatsjov "Illegaal".

  • De 16 leden van de NAVO eisen het onmiddellijke herstel van Gorbatsjov in zijn functie.

19.00 Uur:

  • De plegers van de staatsgreep zullen officieel vervolgt worden, aldus TASS.

  • Het Centraal Comité van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU) zal het gedrag van de juntaleden onderzoeken, aldus het politburo.

19.30 Uur:

  • Ik zal helemaal rustig zijn als ik in eigen persoon het vuurpeloton zal leiden die smeerlappen van de junta zal fusilleren, verklaart de Russische minister van Defensie, generaal Konstastin Kobets.

20.00 Uur:

  • De Franse president Mitterrand noemt de staatsgreep een gevaarlijke en onrealistische putsch.

  • Hij looft de grote moed, vastberadenheid en energie van Jeltsin.

  • Gorbatsjov kondigt aan dat hij binnen 24 uur zijn func­ties weer zal opnemen, zo wordt in een voor de televisie voorgelezen boodschap gemeld.

  • De Sovjet leider kreeg bezoek van een aantal juntaleden die naar zijn verblijfplaats in Fores zijn gekomen met een delegatie onder leiding van de voorzitter van het Sovjet parlement, Anatoli Loekjanov, aldus TASS.

21.00 Uur:

  • Gorbatsjov ex adviseur Aleksandr Jakovlev zegt voor de Franse tv dat de Sovjet president zich schuldig heeft gemaakt aan het vormen van een ploeg van verraders.

21.30 Uur:

  • De Georgische president Zviad Gamsachoerdia zegt tegen­over de Amerikaanse nieuwsomroep CNN dat de coup door Gorbatsjov zelf kan zijn opgezet.

23.04 Uur:

  • Het vliegtuig dat Michail Gorbatsjov naar Moskou brengt stijgt op vanuit Foros.


Donderdag 22 Augustus 1991.
De krant:
Putsch was onbeholpen.



Gorbatsjov terug in Moskou.

  • Gorbatsjov arriveerde de afgelopen nacht rond twee uur in goede gezondheid in Moskou nadat gistermiddag de staats­greep in de Sovjet-Unie tot een einde kwam.


Verblijfplaats Gorbatsjov.

Gorbatsjov heeft samen met zijn vrouw Raisa en dochters Irina en Ksenia bijna drie dagen vastgezeten in zijn vakantieverblijf op de Krim.

Hij werd door met 32 met automatische wapens uitgeruste militairen bewaakt.

Bij zijn terugkeer in Moskou vertelde hij dat hij en zijn vrouw de eerste dagen volledig van de buitenwereld waren afgesloten.

Hij mocht geen tv kijken, niet naar de radio luisteren en geen telefoongesprekken voeren.

Alleen op maandagavond mocht hij de persconferentie van vice president Janajev op de tv volgen.

Gorbatsjov zei dat de coupleiders herhaaldelijk hadden geprobeerd "mij te breken en mijn familie te intimideren"
Boris Jeltsin.

De Russische president Boris Jeltsin heeft vandaag met geheven vuist en staande voor tienduizend aanhangers bij het parlementsgebouw de overwinning uitgeroepen

De Russische bevolking voor het nog altijd gebarricadeer­de parlement vierde uitbundig het mislukken van de staatsgreep door conservatieven en riep in spreekkoren "Rossiya, Rossiya (Rusland).

Jeltsin bracht vooral een hommage aan de jeugd, die de verdediging tegen de staatsgreep op zich had genomen.

Zij verdient een goede toekomst, die moet worden vervuld door nieuwe structuren, gebaseerd op mobiliteit, effecti­viteit en rationaliteit, zei hij.

Jeltsin kondigde maatregelen aan tegen leiders en functi­ona­rissen die het comité in hun stappen hebben gesteund.


De situatie wordt genormaliseerd.

Het volk wil nooit meer terug naar de oude toestand.

Jeltsin riep de bevolking op constructief te werken aan de wedergeboorte van het land, die het gevolg van de overwinning op de reactionaire krachten.

Gevolgd door tienduizenden aanwezigen, riep hij uit, "Hoera voor Rusland"


Popov de Burgemeester van Moskou.

De Moskouse burgemeester verlangd dat de rol van de communistische partij van de Sovjet-Unie (CPSU)bij de couppoging wordt onderzocht.

De nationale veiligheidsdienst KGB moet ondergeschikt worden gemaakt aan het parlement en worden opgedeeld in verschillende geheime diensten, zo vervolgde Popov.

Popov riep de teruggekeerde Sovjetpresident Gorbatsjov op het voorbeeld van Jeltsin te volgen en uit de CPSU te stappen.

De Moskouse burgemeester vroeg tot slot een minuut stilte voor de burgers die bij het legeroptreden in de nacht van dinsdag op Woensdag om het leven zijn gekomen.


Letland verklaart zich onafhankelijk.

Het Letse parlement in Riga heeft gisteren met onmiddel­lijke ingang de onafhankelijkheid van Letland uitgeroe­pen, zo meldt het Letse informatiebureau in Stockholm.


Coupplegers binnen enkele dagen voor rechter.

  • Alle acht coupplegers in de Sovjet-Unie zijn onder arrest geplaatst.

  • De helft zit gevangen, twee anderen liggen in het zieken­huis.

  • De twee overige leden van de junta zijn na een aanvanke­lijke aanhouding vrijgelaten, omdat ze parlementaire onschendbaarheid genieten.

  • Die zal, na wordt verwacht, nog vandaag worden opgeheven.

  • De leiders van de staatsgreep zullen worden berecht wegens "verraad van de staat".

  • Het proces zal vermoedelijk binnen enkele dagen beginnen.

  • Onmiddellijk nadat hij gisteravond zijn functie van president van de Sovjet-Unie en opperbevelhebber van de strijdkrachten weer op zich had genomen, vaardigde Gorbatsjov een arrestatie bevel uit tegen alle coupleden.


Gevangen zitten.

  • Vice-president Janajev,

  • KGB chef Kroetsjkov,

  • Minister van defensie Jazof,

  • Hoofd staatsondernemingen Tizjakov,

Minister van binnenlandse zaken Pugo, deze werd in zijn werkkamer gearresteerd, juist toen hij en zijn vrouw probeerden zelfmoord te plegen.

Pugo verkeert in levensgevaar en ligt in het ziekenhuis.

Ook een andere couppleger, premier Pavlov ligt in het ziekenhuis wegens een hartaanval.


De twee vanmiddag nog onschendbare leden van het comité voor de noodtoestand zijn vice President van de defensie­raad Baklanov en de president van de unie van landbouwers Starodoebtsev.


Donderdag 22 augustus 1991.
00.00 Uur:

  • Bij een vuurgevecht voor het Litouwse parlement in Vilni­us wordt een Litouwer gedood en raakt een sovjet soldaat gewond, meld het parlement.

02.00 Uur:

  • President Gorbatsjov is laat in de nacht in Moskou aange­komen, is uit welingelichte bron vernomen.

02.15 Uur:

  • Vladimir Kroatsjkov het hoofd van de KGB, is opgepakt, aldus de Russische vice president Aleksandr Roetskoj.

04.45 Uur:

  • Zestig procent van de juntaleiders is aangehouden, de overigen zijn tot hetzelfde lot veroordeeld aldus de Russische premier Ivan Silajev.

05.30 Uur:

  • De Russische leiders die naar de Krim zijn gegaan hebben Gorbatsjov gevraagd zijn ploeg te veranderen aldus Sila­jev.

  • Gorbatsjov was het met ons eens.

07.00 Uur:

  • Oleg Baklanov, een van de juntaleiders die in de loop van de nacht was aangehouden, is donderdagochtend vrijgelaten op grond van zijn parlementaire immuniteit, aldus de Moskouse loco burgemeester Sergei Stankevitsj.

07.30 Uur:

  • Raisa Maximovna, de echtgenote van president Gorbatsjov, lijdt aan een zenuwaandoening waardoor haar linkerhand verlamd raakt, als gevolg van de emoties door de gebeur­tenissen van de afgelopen dagen, meldt de radio van het Russische parlement.

08.15 Uur:

  • Het mislukken van de putsch is een grote overwinning voor de perestrojka zegt Gorbatsjov in een vraaggesprek voor de Sovjet televisie.

  • De Sovjet president spreekt zijn dankbaarheid uit jegens Boris Jeltsin, het Russische parlement en het Sovjet volk.

09.45 Uur:

  • Alle leden van het Comité voor de noodtoestand zijn onder arrest geplaatst, behalve de twee afgevaardigden die parlementaire immuniteit genieten, aldus Boris Jeltsin.

09.45 Uur:

  • Sovjet minister van Binnenlandse Zaken Boris Pugo, een van de leiders van de coup, heeft thuis zelfmoord ge­pleegd voordat hij zou worden gearresteerd.

11.00 Uur:

  • Sovjet troepen zijn begonnen zich terug te trekken uit de Estse hoofdstad Tallinn, waar zij de tv installaties bezetten, aldus TASS.

11.15 Uur:

  • Het college van journalisten van het dagblad Izvestia heeft zijn hoofdredacteur Nikolai Efimov afgezet omdat hij tot de staatsgreep heeft bijgedragen.

11.45 Uur:

  • De onderdirecteur van de Letse televisie is in Riga overleden aan de verwondingen die hij had opgelopen bij de aanval van Sovjet troepen op het televisiegebouw maandag, aldus het persbureau Baltfax.


Vrijdag 23 Augustus 1991.
De krant:
Communistische partij wankelt.

Gemeenteraad Moskou verbiedt activiteiten.

De macht van de Communistische Partij in de Sovjet-Unie brokkelt steeds verder af.

De radicale gemeenteraad van Moskou heeft vandaag naar aanleiding van de mislukte staatsgreep alle activiteiten van de communistische partij in de hoofdstad verboden.

De Moskouse partijleider is gearresteerd


Litouwen:

Litouwse troepen bezetten vanmorgen het gebouw van de Sovjetprocureur-generaal en dat van de communistische partij in Litouwen nadat het Litouwse parlement gisteren de partij had verboden en haar bezittingen tot staatsei­gendom verklaarde.


Het parlement van Letland stemt vandaag over een soortge­lijk verbod.

Tegen de Letse leider van de partij, Rubisk, is een arrestatiebevel uitgevaardigd.


Boris Jeltsin:

De Russische president Boris Jeltsin had gisteren in een toespraak tot de meer dan 100.000 Russen voor het parle­mentsgebouw een aantal verregaande maatregelen aangekon­digd, die de macht van de communistische partij beknotte.

Jeltsin wil de vorming van een eigen Russische strijd­macht om staatsgrepen in de toekomst te voorkomen.

Jeltsin zei verder onder meer dat hij per decreet alle partij organisaties binnen het leger had verboden en kondigde de berechting aan van alle functionarissen die de coupplegers hadden ondersteund.

Op het afgesloten hoofdkwartier van de Moskouse communis­tische partij hing vanmorgen een briefje met de tekst: Het gebouw is verzegeld.
De Pravda:

Het beroemde Sovjet dagblad Pravda noemt zich sinds vanochtend niet langer:

"orgaan van het Centraal Comité van de Sovjet communisti­sche Partij"
Het is nu blijkens de omschrijving onder de dagbladtitel,

"Dagblad over de algemene politiek van de communistische partij van de Sovjet-Unie"


Zaterdag 24 augustus 1991.
De krant:
Gorbatsjov in Jeltsins macht.

De Russische president Jeltsin heeft de touwtjes in de Sovjet-Unie stevig in handen.

Zijn leidende rol wordt zelfs door president Gorbatsjov erkend.

Deze moet gistermiddag in een beschamende vertoning voor het Russische Parlement vele toezeggingen doen.

Hij moet onder meer zijn hele kabinet vervangen, omdat geen van de leden voldoende verzet had aangetekend tegen de staatsgreep.


De interne benoemingen.

De benoemingen die Gorbatsjov donderdag na de hervatting van zijn taken had bekendgemaakt, werden ongedaan ge­maakt.

De nieuwe benoemingen zijn gedaan "in overleg met presi­dent Jeltsin" aldus Gorbatsjov voor het Russische parle­ment.

Even daarvoor had Jeltsin de nieuwe benoeming al wereld­kundig gemaakt tijdens een toespraak tot de betogers op het plein voor het KGB hoofdkwartier in Moskou.


Tijdens een gezamenlijke bijeenkomst, eerder op de dag, waren Gorbatsjov en Jeltsin onder meer overeengekomen dat zij elkaar zouden vervangen als een van beiden zijn taken niet meer zou kunnen uitvoeren.
Letland en Litouwen:

In Letland en Litouwen is de communistische partij inmid­dels tot verboden organisatie verklaard.

Partij bonzen moesten onder bescherming van het Sovjet leger uit het partijkantoor worden gehaald
Duizenden demonstranten in de Litouwse hoofdstad Vilnius verwijderen gisteren standbeelden van Lenin.

Zondag 25 Augustus 1991.
Gorbatsjov treed af.

Michail Gorbatsjov treed af als partijleider.

Hij kondigt maatregelen af die de partij feitelijk ver­nietigen als politieke kracht.

In tal van republieken worden de bezittingen van de partij geconfisqueerd.

Vijf republieken hebben zich dit weekeinde onafhankelijk verklaard:
De Baltische Staten Estland en Letland, Moldavië, Wit Rusland en de Oekraïne.

Eerder had Litouwen al de onafhankelijkheid uitge­roepen.

De EEG overweegt de Baltische staten te erken­nen.


Gorbatsjov militaire topadviseur Achromejev pleegt zelf­moord.
Maandag 26 Augustus 1991.
De krant:
Positie Gorbatsjov onduidelijk.

De positie van Sovjet president Gorbatsjov is onduide­lijk.

Na een uiterst bewogen weekeinde heeft de opperste Sovjet vanmorgen met overweldigende meerderheid besloten om op 2 september het voltallige Congres van Volksafgevaardigden bijeen te roepen.
Het Congres heeft de macht om Gorbatsjov af te zetten en een nieuwe president te kiezen.

Tot zo lang blijft Gorbatsjov in functie.

In Moskou werd er vandaag echter wel rekening mee gehou­den dat de Sovjet president zelf met een belangrijke verklaring zou komen.
Dinsdag 27 Augustus 1991.
De krant.
Sovjetrijk brokkelt gestaag af.

Michail Gorbatsjov, de president van de Sovjet-Unie, gaf gisteren aan, dat republieken die onafhankelijk willen worden vanaf nu hun gang kunnen gaan.

Dat is prettig voor een groot aantal deelstaten in het immense land.

Steeds meer republieken willen op eigen benen staan.

Zelfs in het Moskou getrouwe centraal Azië komen de eerste geluiden voor autonomie.

Na voltooiing van het proces blijft een volledige uitgeklede Sovjet unie over.



Woensdag 28 Augustus 1991.
De krant.
Gorbatsjov op weg terug.

Onrust over aspiratie Jeltsin sterkt Sovjet president.

Michail Gorbatsjov dreigt met aftreden en in het Sovjet parlement barst niemand in schaterlachen uit.

Dezelfde parlementariërs die de president grove beleids­fouten aanwrijven, zoals het kiezen van heel foute vrien­den, of zeggen dat niet hij maar Jeltsin het land be­stuurt, kiezen partij voor een Gorbatsjov die zichzelf lijkt terug te vinden.


De oorzaak ?

De desintegratie van de communistische partij als gevolg van de mislukte staatsgreep resulteert in een snelle desintegratie van het Sovjetrijk.


Het Unieverdrag:

Het Unieverdrag, zoals dat voor de coup ter onderteke­ning lag, kan niet meer.

Een federatie van soevereine staten met een zekere vorm van centraal gezag, dat is door de gebeurtenissen achter­haald.
Maar wat dan wel.

De niet Russische republieken zien plotseling de stoom­wals van Putsch bedwinger Jeltsin alle wat niet naar smaak van het grote Russische Moederland is verpletteren.

Misschien is het de overwinningsroes die de impulsieve Jeltsin parten speelt, mogelijk ook het beruchte Russi­sche superioriteitsgevoel, feit dat het Jeltsinskamp in twee dagen tijd de republieken grote angst is gaan inboe­zemen.
Het zelfde doel.

Gorbatsjov en Jeltsin zeggen hetzelfde doel te hebben, het bijeenhouden van de Unie.

Dat was al afgesproken voor de coup, alleen twistten beide heren toen nog over het teveel aan bevoegdheden dat het verdrag liet aan het centrum.
Overnemen:

Nu het centrum, de partij, het staatsapparaat, is wegge­vallen, neemt Rusland die functies over.

En met grote voortvarendheid.

De ministeries, het bankwezen, de pers, het wordt onder Russische controle gebracht.

De legerleiding wordt voor tachtig procent vervangen, heeft de nieuwe defensie minister Sjaposjnikov aangekon­digd.

De mensen die worden benoemd zijn Russen.
Er komt een nieuwe regering.

De Russische premier Silajev mag hem vormen.



De eerste kabinetsleden zijn Russen, de commissie die de economie voorlopig gaande moet houden.
Donderdag 29 Augustus 1991.
De krant:
Gorbatsjov behoudt bevoegdheden.
Moskou.

Een poging van de Opperste Sovjet, het Sovjetparlement, om de bijzondere machtspositie van president Gorbatsjov aan banden te leggen is mislukt.

Het voorstel kreeg 237 voorstemmers maar had steun van ten minste 272 afgevaardigden nodig.

Met het voorstel zouden de extra bevoegdheden worden ingetrokken die eind december door het Congres van Volks­afgevaardigden, het hoogste wetgevende lichaam van de Sovjet-Unie, aan Gorbatsjov waren gegeven.


Het parlement hief vandaag de immuniteit van zijn voorzitter Anatoli Loekjanopv op.

Dit gebeurde nadat een officier van justitie zei over voldoende bewijslast te beschikken om Loekjanov te arresteren en hem op beschuldiging van verraad tegen de staat te vervolgen voor zijn rol in de mislukte putsch.

Rusland en de Oekraïne, de twee machtigste republieken van de Sovjet-Unie, keasmen vandaag overeen geen aanspraak te maken op elkaars grondgebied.

Ook hebben de republieken afgesproken hun politiek te coördineren.


KGB.

Het Sovjetpersbureau TASS meldde dat Gorbatsjov twee hoge functionarissen van de staatsveiligheidsdienst KGB heeft ontslagen, onder wie de directeur van personeelszaken.


TASS.
De krant:

Staatspersbureau niet langer stem Communistische Partij.

TASS wacht grote zuivering.

Vremja.

Het Sovjetjournaal, heeft slechts enkele uren na de hervormingsgezinde Jegor Jakovlev tot hoofd van de cen­trale Sovjet televisie en radio haar nieuwe gezicht veranderd.



De afbrokkelende unie van socialistische Sovjetrepublieken.
Voormalige samenstelling Sovjet-Unie.
288,8 miljoen inwoners, 16 % Oekraïners, 23 % Overige, 5 % Oezbeken, 4 % Overige.
De Russische Federatie.
Totaal 147,7 miljoen inwoners: 83 % Russen, 4 % Tataren, 3 % Oekraïners, 10 % Overige.

De Russische Federatie verreweg de grootste deelrepubliek van de Sovjet-Unie heeft nog niet officieel haar onafhan­kelijkheid uitgesproken

In Rusland zetelt het centrum van de macht (Moskou) en wonen 140 miljoen mensen (plusminus de helft van de totale Sovjetbevolking), waardoor het een dominante rol in de Sovjet-Unie kan vertolken.

Slechts Kirgizië, Turkmenie, Kazachstan en Tadzjikistan, de Aziatische republieken, wensen een federatief of confederatief verband met Russische Federatie.


Daarmee zou de Sovjet-Unie een land worden met vijf deelstaten en iets minder dan 200 miljoen inwoners.

Meer dan de 140 daarvan zijn echter afkomstig uit Rusland.

Nu echter Oezbekistan als eerste Aziatische republiek een stap naar onafhankelijkheid heeft gezet is het waarschijnlijk dat meer Aziatische schapen over de dam komen.
Hieronder volgt een klein overzicht van de reacties tijdens van de staten tijdens de coup in augustus 1991.
Baltische staten.
De Annexatie van de Baltische staten.

De Baltische staten werden in 1940 door de Sovjet-Unie geannexeerd op basis van het Von Ribbentrop-Molotovpact, een akkoord tussen het Nazi-Duitsland van Hitler en de Sovjet-Unie van Stalin.

Tussen de eerste en de tweede wereldoorlog waren ze onafhankelijk.



Moldavië.

Moldavië werd net als de Baltische staten, in 1940 door de Sovjet-Unie ingelijfd als uitvloeisel van het in 1939 gesloten niet aanvals verdrag tussen nazi Duitsland en de Sovjet-Unie.


Estland.

Totaal 1,6 miljoen inwoners.

61 % Esten, 30% Russen, 3% Oekraïners, 2% Wit-Russen, 3,5% Overige.
Estland, de meest noordelijke van de Baltische staten, verklaarde zich dit weekeinde onafhankelijk.

Het Parlement besluit op 25 Augustus 1991 unaniem tot deze stap.

De bevolking bestaat voor 60 % uit Esten.

Door de zogenaamde Russificatie, het vergroten van de invloed van Moskou in de deelrepublieken, is inmiddels dertig procent van de bevolking van Russische origine.


Letland.

Totaal 2,7 miljoen inwoners.

52 % Letten, 5 % Wit-Russen, 3 % Oekraïners, 2 % Polen, 4 % Overige.
Letland, de middelste van de drie Baltische republieken verklaarde zich eveneens onafhankelijk.

Vorig jaar mei had Letland al de mogelijkheid tot onaf­hankelijkheid opgeworpen, maar de zogenaamde overgangspe­riode die toen werd aangenomen, werd na de mislukte coup van augustus 1991 nietig verklaard.

Scandinavische landen hebben 26 augustus 1991 besloten diplomatieke betrekkingen met vooral Letland aan te gaan.
Ook de andere Baltische Staten zijn erkend.
Litouwen.

Totaal 3,7 miljoen inwoners.

80 % Litouwers, 9 % Russen, 8 % Polen, 3 % Overige.
Litouwen heeft zich als eerste van de drie onafhankelijk verklaard.

Dat gebeurde in maart 1990.

Onder leiding van President Landsberger toonde Litouwen zich de meest fanatieke deelrepubliek van het trio.

Inmiddels is in Litouwen, net als in de andere Baltische staten de communistische partij verboden, en is de KGB nagenoeg ontmanteld..

Litouwen oefent daarnaast zelf toezicht uit over haar grenzen.

Wit Rusland.

Totaal 10,2 miljoen inwo­ners.

79 % Wit-Russen, 12 % Russen, 4 % Polen, 2 % Oekraïners, 3 % Overige.
De grootste verrassing tijdens de coup in augustus 1991 kwam van de Wit-Russen, tot nu toe een vrij slaafse repu­bliek die sterk aan Moskou hing.

Dat weekeinde besloot Wit-Rusland (ook wel Bjelorussi­a)zich onafhankelijk te verklaren.

President Dementej, die de staatsgreep min of meer had gesteund, heeft zijn ontslag aangeboden.
De ontwikkelingen in Wit-Rusland mochten de afgelopen week dan ook spectaculair worden genoemd.
Oekraïne.

Totaal 51,7 miljoen inwo­ners.

70 % Oekraïners, 20 % Russen, 10 % Overige.
De Oekraïne de belangrijkste republiek na de Russische Federatie en de graanschuur van de Sovjet-Unie, heeft zich op Zaterdag 24 augustus onafhankelijk verklaard.

Er komt zo goed als zeker een referendum waarin de bevol­king zich definitief voor onafhankelijkheid moet uit­spreken.

De onafhankelijkheid is door de bevolking zelf afgedwon­gen.

President Kravtjsoek weigerde de staatsgreep van meet af aan te veroordelen en ging slechts schoorvoetend over de streep.


De Oekraïne heeft de activiteit van de communistische partij verboden.
Moldavië.

Totaal 4,3 miljoen inwo­ners.

64 % Moldaviërs, 14 % Oekraïners, 13 % Russen, 3,5 % Gagaozen, 5,5 % Overigen.
Moldavië verklaart zich op 27 augustus 1991 onafhankelijk van de Sovjet-Unie.

Het Moldavische parlement de Grote Nationale Assemblee van Moldavië heeft de bevolking opgeroepen in grote geta­le de onafhankelijkheidsproclamatie in de hoofdstad Kisjin­jov bij te wonen.


President Mircea Snegur onderstreept echter dat de deel­republiek, die een overwegend Roemeense bevolking kent, zich niet direct zal aansluiten bij Roemenië.

De Roemeense president Ion IIeiscu liet zijn Moldavische ambtgenoot weten de onafhankelijkheid volledig te steunen.

Moldavië werd net als de Baltische staten, in 1940 door de Sovjet-Unie ingelijfd als uitvloeisel van het in 1939 gesloten niet aanvals verdrag tussen nazi Duitsland en de Sovjet-Unie.
Georgië.

Totaal 5,4 miljoen inwoners.

Onafhankelijk 1918-1921.

69 % Georgiërs, 9 % Armeniërs, 7 % Russen, 5 % Azarbaljdjanen, 3 % Osseten, 2 % Abchazen, 5 % Overige.


Onder leiding van de democratische gekozen president Gamsachoerdia had Georgië zich al dit voorjaar onafhanke­lijk verklaard.

In Georgië heerst een enorme nationalistisch gevoel.

Demonstraties in 1989 liepen geheel uit de hand toen de toenmalige plaatsvervanger van Gorbatsjov in Moskou, Jegor Ligatsjov, besloot troepen te sturen.
Georgië kampt met een enorm minderhedenproblemen.

De strijd met Zuid Ossetië heeft inmiddels heel wat slachtoffers geëist.


Armenië en Azerbajdzjan.
Armenië.

Totaal 3,3 miljoen inwoners.

2 % Koerden, 1,5 % Russen, 3,5 % Overigen.
Azerbajdzjan.

Totaal 7,1 miljoen inwoners.

8 % Russen, 8 % Armeniërs, 6 % Overigen.
Armenië en Azerbajdzjan hebben zich al ver voor de eventu­ele ondertekening van het Unieverdrag onafhankelijk verklaard.

Azerbajdzjan bleef gewoon deel uit maken van de Unie.

De president van Azerbajdzjan, Moetalibow, gaf ook steun aan de coup van de augustus week in 1991.
In de hoofdstad Bakoe, kwam het tot ernstige rellen, toen demonstranten feest vierden na het bankroet van de commu­nistische partij.

De afgelopen jaren waren er meer anti communistische rellen in Bakoe.


Toerkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië, Kazachstan.
Toerkmenistan.

Totaal 3,6 miljoen inwoners.

68 % Turkmenen, 13 % Russen, 3 % Kazachen, 7,5 % Overigen.
Oezbekistan.

Totaal 19,9 miljoen inwoners.

69 % Oezbeken, 12 % Russen, 4 % Tataren, 4 % Kazachen, 4 % Tadzjieken, 7 % Overigen.
Tadzjikistan.


Totaal 5,1 miljoen inwoners.

60 % Tadzjieken, 23 % Oezbeken, 10 % Russen, 7 % Overigen.


Kirgizië.

Totaal 4,4 miljoen inwoners.

52 % Kirgiziërs, 21,5 % Russen, 13 % Oezbeken, 13,5 % Overigen.
Kazachstan.

Totaal 16,5 miljoen inwoners.

40 % Kazachen, 37 % Russen, 6 % Oekraïners, 17 % Overigen.
Centraal-Azië.
Oezbekistan.

De Centraal-Aziatisch republiek Oezbekistan heeft maandag 26 augustus 1991 de eerste stappen gezet op weg naar onafhankelijkheid.

Daarmee slaat de golf van onafhankelijkheidsverklaringen over van het Europese deel van de Sovjet-Unie naar het Aziatische gedeelte.

President Islam Karimov droeg het Parlement op zo snel mogelijk een wetsontwerp op te stellen over onafhanke­lijkheid van Oezbekistan.

Oezbekistan was tot voor kort een van de belangrijkste steunpilaren van Sovjet president Gorbatsjov bij diens plannen om de republieken met een nieuw Unieverdrag meer autonomie te geven.
Kazachstan.

President Nazarbajev van Kazachstan wil een bepaalde paraplu boven soevereine staten, al zou er geen centraal parlement en geen centrale regering moeten zijn.

Wel moeten de staten meer economische vrijheden hebben.

De republieken Kirgizië, Turkmenië en Tadzjikistan hebben tot nu toe trouw de oude Sovjet structuur gesteund.

De macht van de communistische partij was nog niet aangevreten.

Geschreven door L.M.Simonis. Pagina van







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina