Special purpose entities: duidt verslaggeving op jaarrekeningbeleid?



Dovnload 228.86 Kb.
Pagina6/11
Datum18.08.2016
Grootte228.86 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

3.5Instrumenten


Binnen de bandbreedte die de wet- en regelgeving biedt kan de winst kan omhoog of omlaag worden gestuurd of kan getracht worden de winst te egaliseren. Een manager heeft een aantal instrumenten om dit te bereiken. Zoals in appendix D te zien splitst Hoogendoorn (2004) splitst de ‘mogelijkheden tot beïnvloeding van het beeld in de jaarrekening’ in drie categorieën.

  • Stelselkeuzen en stelselwijzigingen

  • Schattingen en schattingswijzigingen

  • Door jaarrekening geïnspireerde feitelijke transacties

De strictheid van regelgeving en daarmee de ruimte voor subjectiviteit verschilt per General Accepted Accounting Principles (GAAP). Zo is International Financial Reporting Standards (IFRS) veel strikter dan de Nederlandse wet- en regelgeving. Dit maakt de mogelijkheid tot jaarrekeningbeleid door middel van stelselkeuzen en –wijzingen onder de IFRS beperkt. Echter door de belangrijke rol van fair value en impairment moeten er meer (subjectieve) schattingen worden gemaakt wat de ruimte tot jaarrekeningbeleid vergroot bij toepassing van IFRS.



3.5.1Stelselkeuzen en stelselwijzigingen


Wanneer een nieuwe post op de balans komt, moet deze een bepaalde waarderingsgrondslag en een methode voor resultaatbepaling aannemen. Dit stelsel mag in sommige gevallen op den duur worden gewijzigd (Ernst&Young 2009). Het kiezen en wijzigen van een stelsel kan belangrijke gevolgen hebben voor de balans en het resultaat. Een voorbeeld van een stelselwijziging is de waardering van materiële vaste activa. Onder IFRS bestaat de keuzevrijheid tussen waardering tegen kostprijs of tegen reële waarde. Deze verschillende grondslagen hebben verschillende invloed op de resultatenrekening en de balans. Het bekendste voorbeeld van stelselkeuzen die invloed hebben op de jaarrekening is de timing van het erkennen van baten. Dit wordt accrual accounting genoemd. Andere voorbeelden zijn het activeren van kosten en de verwerking van joint ventures.

3.5.2Schattingen en schattingswijzigingen


Net als stelselkeuzen en – wijzigingen hebben schattingen en schattingswijzigingen rechtstreeks invloed op het eigen vermogen en het resultaat. Bij opstelling van de jaarrekening zijn veel schattingen nodig, zoals schattingen van omvang van voorzieningen, levensduur, reële waarden en impairments. Zeker onder de regelgeving van IFRS waarin de reële waarde een prominente rol speelt is veel sprake van subjectiviteit. Net als stelsels kunnen ook schattingen gewijzigd worden. Op deze manier hebben managers de mogelijkheid en incentive de balans en winst te beïnvloeden. Benadrukt moet worden dat schattingen en schattingswijzigingen goed onderbouwd moeten worden.

3.5.3Door jaarrekening geïnspireerde feitelijke transacties


De bovengenoemde instrumenten zijn puur administratieve methoden om de jaarrekening te beïnvloeden. Economisch verandert niets aan de onderneming en haar assets, slechts de jaarrekening verandert. Een andere manier om de jaarrekening te sturen is door wél economische verandering aan te brengen. Door feitelijke transacties zoals koop en verkoop wordt zowel de economische waarde als de gerapporteerde waarde anders. Wanneer bijvoorbeeld een actief wordt verkocht, neemt het resultaat toe en neemt de totale activa op de balans af. Een ander voorbeeld is de sale and leaseback constructie. In dit geval wordt het actief verkocht aan een leasemaatschappij en vervolgens direct teruggeleast. Zodoende verdwijnt het actief van de balans en neemt de winst in dat jaar toe, maar heeft het bedrijf nog wel beschikking over het actief. Sale and leaseback kan gecategoriseerd worden onder off balance accounting. Off balance accounting vindt plaats wanneer een actief of passief van de balans gehouden wordt. Een bekend voorbeeld van een off balance constructie is de Special Purpose Entity. Een SPE is een entiteit dat speciaal voor een activiteit is opgericht en waarover de oprichter gewoonlijk geen zeggenschap heeft. Het komt daarom voor dat een SPE niet meegeconsolideerd hoeft te worden wat het aantrekkelijk maakt om bepaalde activa of passiva naar de SPE te verplaatsen.

3.6Conclusie


De splitsing die wordt gemaakt binnen jaarrekeningbeleid leidt tot de begrippen earnings management en balansbeleid. Earnings management is de legale activiteit van het intentioneel beïnvloeden van het winstcijfer door het nemen van accountingbeslissingen teneinde economische consequenties te beïnvloeden. Balansbeleid is de legale activiteit van het intentioneel beïnvloeden van de balans(cijfers) door het nemen van accountingbeslissingen teneinde economische consequenties te beïnvloeden. De uitvoering van balansbeleid uit zich voornamelijk in ratio’s van solvabiliteit, liquiditeit en het rendement. Teneinde de doelen te bereiken die de manager voor ogen heeft, kan hij verschillende strategieën volgen om de earnings te managen. Hij kan de winst kunstmatig verhogen of verlagen of hij kan egalisatie van de winst nastreven. Verbeteren van de ratio’s is de strategie die gevolgd wordt om via balanscijfers economische gevolgen te beïnvloeden.

Er zijn verschillende instrumenten waarmee earnings management en balansbeleid uitgevoerd kan worden. Hoogendoorn (2004) onderscheidt hierin drie categorieën; stelselkeuzen en –wijzigingen, schattingskeuzen en –wijzigingen en door jaarrekening geïnspireerde feitelijke transacties.

Vanuit een theoretisch kader is geschetst wat earnings management en balansbeleid is, waarom het bestaat en hoe het kan worden toegepast. Nu zal in de praktijk moeten worden getoetst in hoeverre deze fenomenen plaatsvinden.

4Special Purpose Entities




4.1Inleiding


Special Purpose Entities (SPE’s) zijn vrij onbekende entiteiten die via ingewikkelde constructies worden opgezet door over het algemeen grote ondernemingen. De SPE heeft sinds het begin van de 21e eeuw veel aan bekendheid gewonnen. Onder andere de val van Enron heeft ervoor gezorgd dat de aan weinig regels gebonden SPE’s sindsdien niet meer uit het oog worden verloren door standaardsetters. Enron bleek miljarden aan schulden en verliezen verplaatst te hebben naar de honderden SPE’s die ze had opgericht. Aangezien deze SPE’s niet op de geconsolideerde balans van Enron stonden, was het beeld dat de jaarrekening gaf ongetrouw en gemanipuleerd. In het post-Enron tijdperk zijn de regels omtrent SPE’s daarom veel strikter geworden. Toch blijkt dankzij de ingewikkelde constructie van de SPE nog steeds ruimte te bestaan voor het plegen van jaarrekeningbeleid.

In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat special purpose entities zijn en waarom ze bestaan. Een van de belangrijkste motieven voor het bestaan van SPE’s is het isoleren van financiële risico’s. De meest voorkomende manier daarvan is securitisatie. Met name banken maken veel gebruik van securitisatie en richten daarvoor SPE’s op. Vervolgens wordt gekeken naar de mogelijkheden die SPE’s bieden voor het uitvoeren van jaarrekeningbeleid en ten slotte wordt de regelgeving met betrekking tot special purpose entities en consolidatie behandeld.





1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina