Special purpose entities: duidt verslaggeving op jaarrekeningbeleid?



Dovnload 228.86 Kb.
Pagina9/11
Datum18.08.2016
Grootte228.86 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

4.5Regelgeving


Door vele accountingschandalen waarin SPE’s een belangrijke rol hebben gespeeld, is de regelgeving met betrekking tot SPE’s snel veel strikter geworden. Zo is na onder andere Enron en Worldcom de Amerikaanse Sarbanes-Oxley (SOx) wet ingevoerd. Uitgangspunt van SOx is het voorkomen van een niet ‘deugdelijk ondernemingsbestuur’. De wet die ook voor bedrijven geldt die genoteerd zijn aan de Amerikaanse beurs, stelt het hoofdbestuur van de onderneming hoofdelijk aansprakelijk indien sprake is van ondeugdelijk bestuur. Naast de invoering van SOx laat de intrede van International Financial Reporting Standards (IFRS) en een aanpassing van US GAAP minder ruimte voor ‘professional judgment’.

4.5.1Consolidatieregelgeving – IAS 27


De belangrijkste kwestie van de regelgeving omtrent SPE’s is het consolidatievraagstuk welke in deze paragraaf aan bod zal komen. In paragraaf 4.4 is theoretisch uitgelegd hoe jaarrekeningbeleid mogelijk is via SPE’s. De vraag is nu in hoeverre de regelgeving (IFRS) ruimte biedt tot jaarrekeningbeleid in de praktijk. Specifieker, wat zijn de regels met betrekking tot het consolidatievraagstuk?
International Accounting Standard 27 (IAS 27) gaat over de consolidatie van separate jaarrekeningen van een groep entiteiten die als economische entiteit beschouwd kunnen worden. IAS 27 stelt dat alle subsidiaries moeten worden geconsolideerd. Subsidiaries zijn alle entiteiten waarover de rapporterende entiteit ‘in control’ is en die daarom tot de groepsmaatschappij behoren. Control is volgens IAS 27 “the power to govern the financial operating policies of an entity so as to obtain benefits from its activities”.
Volgens IAS 27.13 is er sprake van control wanneer de onderneming:

  1. de macht heeft over meer dan de helft van de stemrechten op grond van een overeenkomst met andere investeerders

  2. de macht heeft het financiële en operationele beleid van de entiteit te sturen, krachtens een wet of een overeenkomst

  3. de macht heeft de meerderheid van de leden van de raad van bestuur of het equivalente bestuurlijke orgaan te benoemen of te ontslaan en de ‘control’ over die entiteit door die raad van bestuur of dat orgaan wordt uitgeoefend

  4. de macht heeft op de vergaderingen van de raad van bestuur of het equivalente bestuurlijke orgaan de meerderheid van de stemmen uit te brengen, en de ‘control’ over die entiteit door die raad van bestuur of dat orgaan wordt uitgeoefend



4.5.2Aanvullende regelgeving SPE’s – SIC 12


De International Accounting Standard Committee (IASC) heeft in 1997 de Standing Interpretations Committee (SIC) opgericht om interpretaties te ontwikkelen waar standaarden tekortschoten. SIC is in maart 2002 vervangen door International Financial Reporting Interpretations Committee (IFRIC). De interpretaties van SIC zijn echter nog van kracht, tenzij een amendement deze interpretaties heeft gewijzigd of buiten werking heeft gesteld.

Vanwege het bijzondere karakter van SPE’s heeft de SIC een interpretatie ontwikkeld als toevoeging op IAS 27: SIC-12 Consolidation – Special Purpose Entities


Om de substance over form te realiseren bevat SIC 12 de volgende criteria4:

  • Alle activiteiten van de SPE worden in wezen uitgevoerd ten behoeve van de rapporterende rechtspersoon conform zijn specifieke wens, waardoor de rechtspersoon economische voordelen in verband met de activiteiten van de SPE verkrijgt.

  • De rapporterende rechtspersoon heeft in wezen de beslissende zeggenschap over de SPE, bijvoorbeeld op grond van een ‘automatische pilootmechanisme’ of doordat de rechtspersoon de macht heeft de activiteiten van de SPE te beëindigen, de SPE te ontbinden, de statuten van de SPE te wijzigen, of een veto uit te spreken over de voorgestelde statutenwijziging.

  • De deelnemende rechtspersoon heeft in wezen het recht op de meerderheid van de economische voordelen van de activiteiten van de SPE, bijvoorbeeld op grond van een wet, overeenkomst of andere regeling.

  • De deelnemende rechtspersoon loopt in wezen voor meer dan de helft van het economische risico met betrekking tot de maatschappij of de activa van de maatschappij.



4.5.3Derecognition criteria


IFRS gaat er vanuit dat alle entiteiten waarover een moeder control heeft worden meegeconsolideerd, tenzij wordt bewezen dat ze niet als subsidiary erkend hoeft te worden. Wanneer een deelneming van de balans gehaald mag worden, moet voldaan zijn aan de in IAS 39 genoemde criteria van ‘derecognition’. In appendix F staat een schema dat in stappen beschrijft onder welke voorwaarde een deelneming niet meer op de balans hoeft te worden vermeld.

4.5.4Verwachting


Uit het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat een belangrijk verschil in impact op de jaarrekening bestaat wanneer de SPE wel of niet wordt meegeconsolideerd. Hierdoor valt te verwachten dat een onderneming incentives heeft de SPE zo te structureren dat ze niet meegeconsolideerd hoef te worden. De uitgebreide regelgeving betreffende SPE’s doet echter vermoeden dat er weinig ruimte is om jaarrekeningbeleid te plegen via off balance SPE’s. Dit zou betekenen dat SPE’s in meeste gevallen puur uit economische overwegingen zijn opgezet. De praktijk wijst echter uit dat er nog genoeg gevallen van niet-meegeconsolideerde SPE’s zijn en er dus sprake van jaarrekeningbeleid kan zijn5. De verwachting is dus dat er aanwijzingen zijn dat ondernemingen die hun SPE’s van de balans weten te houden jaarrekeningbeleid plegen.

4.6Conclusie


Special Purpose Entities zijn entiteiten die door de sponsor zijn opgericht voor een specifiek vooraf bepaald doel. Dit doel is voornamelijk isolatie van risico en zodoende het gemakkelijker aantrekken van financiers. Isolatie van risico komt meestal voor in de vorm van securitisatie, waarbij bepaalde activa als pakket wordt aangeboden. De activa die verkocht zijn tegen liquide middelen verdwijnen in principe van de balans van de sponsor. De SPE is zo gestructureerd dat hij brain-dead kan worden genoemd en bankruptcy remote is. De sponsor is vaak nauw verbonden met de SPE via strikte contracten en niet door middel van aandelenkapitaal. Zodoende wordt de SPE in principe niet meegeconsolideerd en ontstaat de mogelijkheid tot jaarrekeningbeleid. SPE’s bieden geen buitengewone gelegenheid tot earnings management, maar wel tot balansbeleid mits de SPE’s niet meegeconsolideerd worden.

Er zijn door de tijd strikte regels en standaarden ontworpen die ontkomen van consolidatie –en daarmee de mogelijkheid tot balansbeleid – sterk beperken. IAS 27 geeft aan wanneer een onderneming in control is over een andere onderneming en deze meegeconsolideerd moet worden. SIC 12 maakt hierop een noodzakelijke aanvulling zodat de SPE vanwege zijn unieke karakter niet (zomaar) aan de consolidatie ontkomt. IAS 39 bepaalt vervolgens wanneer een subsidiary niet meer hoeft worden meegeconsolideerd.

Aan de hand van de theorie valt te verwachten dat er weinig SPE’s zijn die niet worden meegeconsolideerd en daarom geen ruimte laten voor balansbeleid. Echter wanneer een SPE niet wordt meegeconsolideerd, wordt verwacht dat er aanwijzingen voor balansbeleid en dus jaarrekeningbeleid zijn.





1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina