Stappenplan Alcoholbeleid en sportverenigingen in de praktijk Colofon Auteur



Dovnload 185.7 Kb.
Pagina3/3
Datum22.07.2016
Grootte185.7 Kb.
1   2   3



B
Logo vereniging Logo gemeente

Tegen alcohol onder de 18 zeggen we Nee, ook (naam sportvereniging) en (naam gemeente) doen mee!

Want:


  • de jeugd drinkt te vaak te veel alcohol en begint daarmee ook te vroeg,

  • de sportvereniging en de gemeente nemen in het tegengaan van jong alcoholgebruik beiden hun verantwoordelijkheid

De sportvereniging ………………………... en de gemeente …………………… komen daarom het volgende overeen:

De vereniging:
1. start vanaf ………. (datum) met de uitvoering van het alcoholbeleid van haar vereniging, zodat het bekend is en in de praktijk wordt gebracht (zie bijlage).
2. begint met de volgende activiteiten:


  • ...........

  • ...........

  • ...........

3. evalueert en continueert haar beleid in het volgende seizoen.

De gemeente:


  1. levert ondersteuning bij de beleidsontwikkeling en geeft voorbeelden, draaiboeken, gastsprekers ....




  1. beloont....



  1. bekostigt….

(plaats, datum)

(handtekening vereniging) (handtekening gemeente)


ijlage 4 Voorbeeldconvenant


Bijlage 5 Achtergrondinformatie: Alcohol en sportverenigingen

Alcoholgebruik van jongeren nog steeds een probleem

Cijfers van het Peilstationonderzoek van het Trimbos-instituut (12-18 jaar) en het EMOVO-onderzoek van de GGD [2] in klas 2 en 4 laten zien dat het alcoholgebruik van jongeren onder de 16 jaar afneemt, maar jongeren drinken nog steeds te jong, te veel, te vaak. En eenmaal 16 drinken zij al snel veel. Het is belangrijk dat jongeren overal dezelfde boodschap horen, op school, thuis en ook binnen de sportvereniging.


Alcoholgebruik in de sportkantine

Uit landelijk onderzoek blijkt dat gemiddeld 11% van de jongeren alcohol in de sportkantine drinkt. Tussen de 16 en 18 jaar drinkt 27% van de jongens in de sportkantine. Er moet rekening mee gehouden worden dat het onderzoek plaats vond bij jongeren in het algemeen en niet specifiek bij jeugdleden van een sportvereniging.


Verkrijgbaarheid alcohol in de sportkantine

In het mysteryshoponderzoek in de regio’s Achterhoek en Stedendriehoek hebben 15-jarige jongeren geprobeerd alcohol te kopen in onder andere sportkantines. De naleving van sportkantines was slechts 16% [3]. In 80% van de aankooppogingen van de 15-jarigen werd niet gevraagd naar hun leeftijd of ID.

In landelijk mysteryshoponderzoek is in sportkantines slechts in 6% van de aankooppogingen aan jongeren gevraagd om hun ID en in 4% van de pogingen werd alcoholverkoop aan hen geweigerd [4].
Belangrijke inkomstenbron voor sportverenigingen?

Onderzoek naar de inkomsten uit alcoholverkoop in sportkantines geven een verschillend beeld. Uit cijfers van het CBS uit 2003 bleek dat sportclubs gemiddeld 26% van hun inkomsten halen uit kantineverkopen. Voor voetbalclubs was dit gemiddeld 47% [5]. De verenigingsmonitor 2008 van het W.J.H. Mulier Instituut laat lagere percentages zien. Bij de onderzochte verenigingen is 13% van de inkomsten afkomstig van de kantine [6]. Deze monitor toont ook dat de totale kantineomzet zeer uiteenloopt tussen verenigingen, van minimaal 100 euro tot maximaal 350.000 euro. Ook het aandeel van de alcoholverkoop op de totale kantineomzet loopt sterk uiteen, dit varieert tussen de 0% en 90%. Gemiddeld bedraagt in dit onderzoek de omzet aan alcoholische dranken 40% van de totale omzet. Bij teamsporten en semi-individuele sporten is zowel de totale kantineomzet als de omzet uit alcoholische dranken hoger dan bij individuele sporten.


Literatuurverwijzingen

  1. Verdurmen JE, e.a. Jeugd en riskantgedrag 2011. Kerngegevens uit het peilstation onderzoek scholieren. Trimbos Instituut, Utrecht, 2012.

  2. Hoeven-Mulder HB, Pieterse GC, Bos-Oude Groeniger I. Gezondheid, welzijn en leefstijl in de regio Noord-Veluwe. Resultaten van E-MOVO 2011. GGD Noord- en Oost-Gelderland, Apeldoorn, 2012.

  3. Nuchter Kenniscentrum Leeftijdsgrenzen, Nalevingsonderzoek in 12 gemeenten in de Achterhoek en Stedendriehoek, GGD Noord- en Oost-Gelderland, Apeldoorn, 2011

  4. Hoof J en Krokké J. Alcoholverkoop aan jongeren. Een landelijk nalevingsonderzoek. Universiteit Twente, Twente, 2011.

  5. Goossen R. Economie van de Sport. In: Rapportage sport 2006. Redactie: Breedveld K en Tiessen-Raaphorst A. Sociaal Cultureel Planbureau, Den Haag, 2006.

  6. Van Kalmthout J, de Jong M, Lucassen J. Verenigingsmonitor 2008. De stand van zaken bij sportverenigingen. W.J.H. Mulier Instituut, ’s Hertogenbos, juni 2009.

Bijlage 6 Overzicht landelijke en regionale sportorganisaties


Naam

Contactgegevens

Doelstelling

Aandacht voor alcohol

Landelijk

NOC* NSF

Nederlands Olympisch Comité* Nederlandse Sport Federatie



www.nocnsf.nl/alcoholensport
Papendallaan 60, Arnhem

T 026-483 44 00 (algemeen)





NOC*NSF is de belangenorganisatie van de georganiseerde sport. Het is een federatie van sportbonden die samen staan voor een open, gezonde, aantrekkelijke, pluriforme en verantwoordelijke sportbranche, die toegankelijk is voor iedere Nederlander.



Op de website staat een pagina over verantwoord alcohol schenken in sportkantines. NOC*NSF biedt o.a. voorbeeld bestuursreglement, samenvatting belangrijkste wijzigingen DHW voor sportkantines, online IVA cursus, toolkit ‘drinken is geen sport’ (met gratis sticker voor schenktijden en leeftijdsgrenzen, artikel voor clubblad). Samen met KNVB, KNHB, KNKV, KNTBL heeft NOC*NSF de campagne ‘BOB in sportkantine’ georganiseerd.



Conclusie: voor de bonden belangrijke partij rondom thema alcohol. Op de website is ondersteunend materiaal voor verenigingen te vinden. Niet lokaal actief.

WOS Sport-werkgevers

www.sportwerkgever.nl
Papendallaan 60, Arnhem

T: 026 483 44 50

E:info@werkgeversindesport.nl



Werkgevers in de Sport (WOS) is een werkgeversvereniging die zich ten doel stelt de belangen van haar leden op het brede terrein van arbeidsverhoudingen te behartigen.

WOS biedt voor vrijwilligers van sportverenigingen de Sport Risico Inventarisatie en Evaluatie aan. In SportRie worden enkel wettelijke verplichtingen aangehaald zoals horecavergunning bij evenementen, glasgebruik op tribune en buiten de kantine, afspraken rondom rijden.

Onder thema ‘Vitaal’ wordt aandacht gegeven aan de BRAVO-thema’s, richting werknemers. In CAO-sport 2016 komt als doel dat organisaties een integraal gezondheidsbeleid opstellen voor hun werknemers.



Conclusie: WSO richt zich op gezondheid van werknemers in formele sportorganisaties, ook de vrijwilligers. Niet de meest voor de hand liggende partner.

Stichting Nederlandse Sport Alliantie (NSA)
(Samen-werking NCSU, NCS, NKS)

www.sportalliantie.nl
Professor Bronkhorstlaan 10, Bilthoven
T: 088 246 81 00

E: info@sportalliantie.nl




De NSA zet zich in voor een sport-, beweeg- en leefomgeving waarin je je veilig voelt, het leuk is, je jezelf kunt zijn en voor iedereen een plek is! Binnen verenigingen, in de wijk en op school.

NSA is een zustervereniging van de 12 provinciale sportraden



Contact gehad: de NSA houdt zich niet bezig met alcohol of de DHW omdat de uitvoering plaatselijk moet worden aangepakt.



Conclusie: Geen directe partner

Vereniging sport en gemeenten VSG

www.sportengemeenten.nl
Nassaulaan 12, Den Haag

T: 070 - 373 80 55

E: info@sportengemeenten.nl



Het beleidsveld sport is uitgegroeid tot sport en bewegen en vraagt om integraliteit in benadering c.q. verbinding met andere beleidsvelden; VSG ontsluit en verstrekt betrouwbare en actuele kennis en informatie.

Contact gehad: de VSG is niet met thema alcohol bezig is, o.a. omdat de invoering van de nieuwe DHW binnen gemeenten niet bij de afdeling ‘sport en bewegen’ ligt. De VSG richt zich meer op zaken als accommodatie en sport- en beweegaanbod.

Verwijst ons door naar overkoepelende sportraden, provinciale sportorganisaties en naar NOC*NSF.


VSG kan wel helpen om in contact te komen met gemeenten.

Conclusie: VSG voelt zich zelf nog geen partner rondom alcohol. Mogelijk liggen er wel kansen als de link met blessures en sportprestaties wordt gelegd.

Sportkracht 12

www.sportkracht12.nl/content

Sportkracht12 is het landelijk loket van 12 provinciale sportorganisaties, die projecten lokaal uitvoeren op het gebied van sportbeleid, sportstimulering en gezondheid. Sportkracht12 wil een schakel tussen de landelijke en lokale sportwereld zijn.

Sportkracht 12 werkt via de provinciale sportorganisaties en is zelf niet uitvoerend.

Geen informatie over alcohol op website.



Conclusie: Geen interessante partner

Provinciaal

Gelderse sportfederatie (GSF)

www.geldersesportfederatie.nl/
www.gelderlandsportland.nl

www.olympischnetwerkgelderland.nl

Papendallaan 60, Arnhem

T: 026-354 03 99

E: info@geldersesportfederatie.nl





De Gelderse Sport Federatie coacht bedrijven, scholen, kinderopvangorganisaties, sportorganisaties en overheden op het gebied van sport en bewegen. De ambitie is om een gezonde en actieve leefstijl te bevorderen bij alle mensen door het creëren van een sportief en maatschappelijk beweegklimaat.

Op de website: Alcoholvoorlichting wordt gekoppeld aan de nationale sportweek.

Aandacht voor alcoholgebruik in Gelderse sportmonitor


Contact gehad: GSF verwijst voor het onderwerp alcohol door naar Tactus, IrisZorg en de website van NOC*NSF. In het verleden heeft GSF de IVA verzorgd, maar is daar mee gestopt.

Ze heeft combinatiefunctionarissen in dienst. Activiteiten rond alcoholgebruik jeugd maken nu geen onderdeel uit van hun pakket.


Gelderland Sportland en Olympisch Netwerk Gelderland zijn onderdeel van GSF en houden zich ook niet met het thema alcohol bezig.

GSF heeft nog geen/weinig aandacht voor alcohol. In andere provincies is de provinciale sportraad wel een belangrijke partner (Huis voor de Sport Groningen, sportservice Noord-Brabant). Er liggen hier mogelijk kansen.

Sport specifiek

Voetbal

KNVB landelijk



www.knvb.nl



Doelen: 1) namens alle amateur- en betaald voetbalverenigingen zorgdragen voor kwaliteit van voetbal 2) het stimuleren van de groei van de voetbalsport, voor ieder op zijn eigen (ambitie)niveau, op een maatschappelijk verantwoorde manier.

Website: Geen info m.b.t. alcohol.
Contact gehad: de hoofdtaak van de KNVB is de ondersteuning van haar leden. Rondom het thema alcohol sluit de KNVB aan bij NOC*NSF. In juni 2007 is een ordemaatregel ‘alcohol binnen de perken’ ingevoerd.


Conclusie: Alcohol is voor KNVB met name in beeld als het om orde & veiligheid gaat.

Voetbal

KNVB


District Oost

(Gelderland & Overijssel)



www.knvb.nl/contact/districten/oost
Districtskantoor Oost:
Keulenstraat 11, Deventer

T: 0570 - 664242

E: oost-oc@knvb.nl (afdeling ondersteuning clubbesturen)


Provinciale verenigingsondersteuning

Contact gehad: district Oost heeft geen specifiek beleid hiervoor en zijn ook niet op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Verwijzen door naar de KNVB en NOC*NSF.
District Oost kan wel contact leggen met voetbalverenigingen in de regio.

Conclusie: District Oost doet nog weinig met alcohol, maar is wel interessante potentiële partner. KNVB-Rotterdam is bijv. nauw betrokken bij het alcoholproject van gemeente & GGD Rotterdam

Hockey

KNHB landelijk



www.knhb.nl

Wattbaan 31-49, Nieuwegein


T: 030- 7513 400
E: knhb@knhb.nl

De KNHB besteedt zowel zorg aan de topsport als de breedtesport. De KNHB voert een proactief beleid om tegemoet te komen aan alle hockeywensen en -behoeften van haar leden.

KNHB-website: Diverse documenten m.b.t. alcohol, veelal verwijzing naar NOC*NSF:

- feiten over alcohol en sport (voorlichting)

- checklist drank & horeca

- info nieuwe DHW




Hockey

KNHB


District Oost-Nederland (Gelderland en Overijssel)

District Oost-Nederland

Postadres: Blerickpad 5, Arnhem

T: 026 – 3795317/

E: district-on@knhb.nl



Provinciale verenigingsondersteuning

Contact gehad: district Oost doet nu niks met het thema alcohol. Staat wel open voor vragen vanuit verenigingen rondom het thema. Ook als gemeenten/GGD met een goed programma komt is zij in principe bereid mee te werken aan een uitrol over de verenigingen.

Conclusie: Bereid om mee te werken bij lokale/ regionale initiatieven

Korfbal

KNKV


landelijk

www.knkv.nl

Woudenbergseweg 56-58, Zeist

T: 0343- 49 96 00


Doel: verhoging van het aantal leden dat met plezier en trots korfbalt. Korfbalbond en de aangesloten verenigingen willen breedte- en wedstrijdkorfbal op aantrekkelijke wijze aanbieden.

Website: Info over alcohol & wetgeving, verwijst naar NOC*NSF.

Aandacht voor BOB-campagne in de kantine.


Contact gehad: KNKV informeert haar leden over wijzigingen t.a.v. wet- en regelgeving. Er komen vanuit de verenigingen geen andere vragen rondom alcohol.

Conclusie: vooral gericht op ondersteuning bij wettelijke verplichtingen.

Korfbal

KNKV


District oost
(Utrecht, Gelderland en Overijssel)

District Oost: verenigingsservice team
www.oost.knvk.nl

E: Portaal.oost@knkv.net



Provinciale verenigingsondersteuning

Contact gehad: het thema alcohol zou weinig actueel bij verenigingen zijn. Regio Oost is niet actief op dit thema. Meeste verenigingen hebben wel nodige flyers e.d. liggen.

Conclusie: bereidheid om mee te werken niet concreet ter sprake gekomen.

Tennis

KNLTB- landelijk



www.knltb.nl





Website: geen info over alcohol

Geen contact gekregen.



Tennis

KNLTB


regio midden; District Gelderland

www.knltb.nl/cms/showpage.aspx?id=378
District Gelderland

Koningsschot 32, Veenendaal


Telefoon: 088-130 27 10

Provinciale verenigingsondersteuning

Geen contact gekregen.





Algemene conclusies met betrekking tot mogelijke samenwerking:

  • NOC*NSF is het meest actief met het thema alcohol bezig. De sportbonden verwijzen voor informatie over alcohol allemaal naar het NOC*NSF.

  • De KNVB is van de sportbonden het meest actief met het thema alcohol. Het onderwerp wordt geagendeerd als het gaat om orde/ respect/ veiligheid.

  • De districtskantoren van de KNVB, KNKV, KNHB en KNLTB brengen het thema alcohol tot dusver niet proactief onder de aandacht bij sportverenigingen, ze werken vraag gestuurd. De districtskantoren van de KNVB en de KNHB geven expliciet aan open te staan voor vragen van verenigingen rondom het thema alcohol en willen in principe meewerken aan uitrol en aan contactlegging.

  • De Gelderse Sport Federatie richt zich op het stimuleren van sport- en bewegen en ziet alcohol nog niet als aandachtsgebied. In andere provincies zijn er wel goede ervaringen met de samenwerking met de provinciale sportraad rondom het thema alcoholmatiging.

Bijlage 7 Verantwoording voor totstandkoming stappenplan
Het onderzoek dat heeft geleid tot dit rapport is uitgevoerd in de periode 28 februari t/m 15 maart 2013. Het onderzoek is uitgevoerd in nauwe samenwerking met beleidsmedewerkers van de gemeente Ermelo. Dit betekent dat de beleidsnota’s Volksgezondheid (Gezondheid dichterbij – Goed Bezig 2012-2015) en Sport en Bewegen (Sportvisie 2011-2015 – Sport in beweging) van de gemeente Ermelo/ regio Noord-Veluwe als startpunt hebben gediend voor de totstandkoming van het stappenplan.
Het onderzoek omvat een literatuurstudie en casestudies. De volgende gegevensbronnen zijn gebruikt voor het onderzoek:

  • Analyse van best-practices: Via een zogenaamde sneeuwbalmethode zijn contacten gelegd met beleidsmedewerkers van gemeenten, projectleiders alcoholmatiging van GGD-en en preventiemedewerkers van verslavingszorgorganisaties. Telefonische interviews hebben plaatsgevonden en rapportages zijn bestudeerd totdat informatieverzadiging optrad.

  • Interviews met sportverenigingen: Met korfbalvereniging Dindio en voetbalvereniging DVS 33 uit Ermelo heeft een diepte-interview plaatsgevonden. Daarnaast hebben telefonische interviews plaatsgevonden met korfbalvereniging De Meeuwen (Putten) en atletiekvereniging Athlos (Harderwijk).

  • Inventarisatie van landelijke en provinciale sportorganisaties: De websites van landelijke en provinciale sportorganisaties zijn bezocht om te kijken of informatie over het thema alcohol te vinden is. Vervolgens is telefonisch en/of per email navraag gedaan over de mate waarin de organisatie activiteiten ontplooit rondom het thema alcohol(matiging).

  • Literatuurstudie: Diverse (onderzoeks)rapporten op het gebied van de Drank- en Horecawet, kantine-inkomsten, alcoholschenkbeleid en alcoholmatiging zijn geraadpleegd.

Het stappenplan is in concept voorgelegd aan de gemeenten Ermelo, Elburg, Epe, Harderwijk, Heerde, Lochem, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Putten en aan verslavingszorginstellingen Tactus en IrisZorg. Vervolgens is het concept aangepast.


Geraadpleegde literatuur
Onderzoeksrapporten alcoholmatiging en sport

Bieleman A, Cruize B, Zimmerman C. Monitor alcoholverstrekking jongeren 2011. Naleving leeftijdsgrenzen 16 en 18 jaar Drank- en Horecawet: tweejaarlijkse metingen 1999-2011. Intraval: Groningen/ Rotterdam, 2012.


Bouwmeister S. Alcoholbeleid bij sportkantines. GGD Gelre-IJssel, februari 2007.
Franken F, de Greeff J, Mulder J. Het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen. Een onderzoek naar de problematiek, knelpunten en oplossingen omtrent het alcoholbeleid bij Amsterdamse sportverenigingen. Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid, Utrecht, 2012.
Hoeven-Mulder HB, Pieterse GC, Bos-Oude Groeniger I. Gezondheid, welzijn en leefstijl in de regio Noord-Veluwe. Resultaten van E-MOVO 2011. GGD Noord- en Oost-Gelderland, Apeldoorn, 2012.
Hoof J en Krokké J. Alcoholverkoop aan jongeren. Een landelijk nalevingsonderzoek. Universiteit Twente, Twente, 2011.
Jansen L en Korte M. Alcoholpreventie binnen sportverenigingen. Christelijk Hogeschool Windesheim, Zwolle, december 2011.
Kleverkamp A, de Vogel M, Zwager C, Sloog J. Alcohol en opvoeding. Ik drink, drink jij? Alcoholpreventiebeleid binnen sportverenigingen in de gemeente Hardenberg. Christelijk Hogeschool Windesheim, Zwolle, juni 2012.
Lameris I. Evaluatierapport van het deelproject ‘Versterking ondersteuning sportverenigingen bij aanpak riskant alcoholgebruik jeugd in de Gooi- en Vechtstreek’. Samen aan slag, oktober 2010.
Pieper M, Joosten BJ. Alcoholmatiging Jeugd in de Achterhoek. Opvattingen van ouders over alcohol en alcoholbeleid in het algemeen en binnen de sportvereniging. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, maart 2008.
Risselada A, Schoenmakers T, Wits E. De derde helft? Alcoholgebruik van jongeren op sportverenigingen. IVO, Rotterdam, december 2008.
van der Meer E, Van Bergen A. Onderzoek naar alcoholbeleid binnen sportverenigingen in Utrecht. GG & GD Utrecht, Utrecht, maart 2011.
van der Meer E, Schreurs H. Sport en Alcohol. Een half jaar convenant: hoe zetten Utrechtse sportverenigingen in op verantwoord alcoholgebruik? GG & GD Utrecht, Utrecht, september 2011.
van der Meer E. Sport en alcohol. Tussentijdse evaluatie: Eén jaar convenant. GG & GD Utrecht, Utrecht, juni 2012.
Verdurmen JE, e.a. Jeugd en riskantgedrag 2011. Kerngegevens uit het peilstationonderzoek scholieren. Trimbos-instituut, Utrecht, 2012.

Projectdocumenten alcoholmatiging en sport.

IrisZorg. Handleiding alcoholmatiging sportverenigingen. Niks mis met fris. Regio Rivierenland. Juni 2009.


Programma drugs & alcohol. Winst op talentontwikkeling, veiligheid en gezondheid. Gemeente Rotterdam, maart 2012.
Laat je niet flessen. Verbeterplan naleving sportkantines. Februari 2009.
Polyground. Projectdossier Drank- en Horecawet 2013. Eindhoven, september 2012.
Wees cool, blijf (bij) fris. Actieplan aanpak (overmatig) alcoholgebruik jongeren 2011-2013. Gemeente Stadskanaal. September 2011.
Overige publicaties

Goossen R. Economie van de Sport. In: Rapportage sport 2006. Redactie: Breedveld K en Tiessen-Raaphorst A. Sociaal Cultureel Planbureau, Den Haag, 2006.


Van Kalmthout J, de Jong M, Lucassen J. Verenigingsmonitor 2008. De stand van zaken bij sportverenigingen. W.J.H. Mulier Instituut, ’s Hertogenbosch, juni 2009.
Van Kalmthout J. Gezonde sportkantine? Verkenning bij sportbestuurders. Mulier Instituut, Utrecht, maart 2012.
Van Ginneken S, Mulder J, Van Zoest F (redactie). Modelverordening Drank- en Horecawet. Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP). Oktober 2012.

KNVB. Alcohol binnen de perken. Ordemaatregel: verkoop en gebruik alleen in clubgebouw. Juni 2007.


Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Handreiking Drank- en Horecawet. Den Haag. Juni 2012. Publicatienummer v43-611457.
STAP, Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid. Alcohol en sportsponsoring: Hoe sterk verweven? Utrecht, april 2009.
Tiessen-Raaphorst A en Breedveld K. Een gele kaart voor sport. Sociaal Cultureel Planbureau, Den Haag, 2007.

Interessante websites:

NOC*NSF, Alcohol en Sport. http://www.nocnsf.nl/alcoholensport


Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit, Expertisecentrum handhaving DHW http://www.handhavingdhw.nl
Trimbos-instituut, www.alcoholinfo.nl


1 In Apeldoorn, Brummen, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Heerde, Lochem, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Voorst en Zutphen is de verslavingszorginstelling Tactus. In Aalten, Bronckhorst, Berkelland, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk is dit IrisZorg.



1   2   3


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina