Thema 2: Naar een referentiekader voor onderwijskunde



Dovnload 456.5 Kb.
Pagina1/7
Datum23.08.2016
Grootte456.5 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7

THEMA 2: Naar een referentiekader voor onderwijskunde

1. Visies op leren en instructie




  • Visies op leren en instructie:

    • verschillen sterk

      • verschillen in visie heeft dus betrekking op verschillende dimensies.




  • Visies en hun onderlinge verschillen hebben weerslag op:

  1. Variabelen

  2. Processen

  3. Actoren (= stakeholders/belangengroepen en rollen)

      • Gevolg: onderwijskunde wordt beïnvloed door de rolpositie die je inneemt

Bv. Stakeholders bijvoorbeeld stellen zich op volgens hun belangen die op het spel staan bij een probleem.

  • Aggregatieniveau’s:

  1. Microniveau

    • betrekking op een concrete leersituatie

    • Voorbeeld: in de klas, leerkracht/lln in de klas, ouder praat over kind in de klas, ….

  2. Mesoniveau

    • niveau hoger dan de concrete leersituatie

    • betrekking op aanpak, benadering en visie van de school, faculteit, instelling, organisatie, bedrijf, …

    • Voorbeeld: professionalisering van een concrete school, zorgcoördinator op school, ….

  3. Macroniveau

    • heeft betrekking op de manier waarop leren en instructie an sich benaderd wordt.

    • Voorbeeld: onderwijsbeleid van een land/ gemeenschap, regelgever, accrediteringsorgaan, wetgever, …



=> De manier waarop actoren een onderwijsproblematiek benaderen, wordt bepaald door het aggregatieniveau en de visie die ze aanhangen.



  • Referentiekader: bestaat globaal uit 5 dimensies

  1. Actoren

    • (al dan niet) georganiseerde personen of geïnstitutionaliseerde personen

    • bv ouders, lln, vakbonden, schoolbestuur, politiek, …

    • zijn stakeholders/belangengroepen die rollen op zich nemen (lerende, instructieverantwoordelijke, tutor, wetgever, …)

  1. Aggregatieniveaus

  1. Organisatie

    • beschikbare tijd, ruimte geld, infrastructuur, …

    • visies bepalen de verschillen in de organisatie




  1. Didactisch handelen

    • concrete activiteiten die actoren opzetten om leeractiviteiten uit te lokken

    • verschillen volgens de verschillende actoren

  1. Leeractiviteiten

    • leeractiviteiten die de lln moeten vertonen.




=> De actoren en aggregatieniveaus beïnvloeden de andere dimensies (organisatie, didactisch handelen en leeractiviteiten).

2. Het referentiekader

  • Wat?

    • een structuur om theorie en het onderzoek i.v.m. onderwijskundige actoren, processen en variabelen te ordenen.

  • Actoren, processen en variabelen

    • Actoren:

    • zie supra

    • Variabelen:

    • kenmerken, karakteristieken van actoren en/of processen

    • Processen:

    • concrete acties, stappenplannen, activiteiten, …

2.1. Micorniveau

= leren en instructie als concrete activiteit



= directe interactie tussen instructieverantwoordelijke en lerende

2.1.1. Ons model

  1. Actoren

    • actoren zijn verantwoordelijk voor specifieke processen:

      • instrucitesactiviteiten/ didactisch handelen

      • leeractiviteiten

    • actoren hebben bepaalde kenmerken

      • bv: leeftijd, vooropleiding, voorkennis, interesse, eigen visies, …



  1. Context

    • Context = geheel van instructie-externe variabelen/processen die het ontwerpen, ontwikkelen en uitvoeren/doorlopen van instructie beïnvloedt.

    • Bv: vijver in de buurt van school, stadscontext, fabriek in de buurt,..



  1. Leeractiviteiten

    • = een gevolg van instructieactiviteiten

    • wederkerigheid tussen leer- en instructieactiviteiten?



  1. Organisatiedimensie

    • bepaalt invulling en samenspel tussen processen en variabelen bij het didactisch handelen en leeractiviteiten.

    • Bv. Uurrooster, grootte van de groep, bibliotheek, …



  1. Didactisch handelen/ instructieactiviteiten

(behelst verschillende componenten)

    1. Leerdoelen

    • = concrete observeerbare aanduiding van wat men nastreeft bij instructie

    • geeft aan: - welk gedrag men verwacht van de lerende

- op welke inhoudscategorie dit gedrag betrekking zal hebben

    • = doelstellingen

    1. Leerinhouden/ leerstof

    • = concrete selectie van informatie die de actoren gebruiken in hun leeractiviteiten

    • relatie tussen leerstof en inhoudscategorie van het leerdoel

    1. Instructiestrategie (=didactische werkvorm)

    • = concrete handelingen van de instructieverantwoordelijke waardoor hij leeractiviteit van lerende uitlokt

    1. Media

    • = gematerialiseerde vorm van leerstof/ tools/ middelen die men gebruikt bij de didactische werkvorm.

    1. Toetsing

    • = manier waarop men het bereiken van de doelstellingen controleert.

2.1.2. Het model van Van Gelder, e.a. (1973)

  • Ons model bouwt voort op dit klassieke model dat naar voren kwam in de jaren 70

  • Dit model is opgebouwd adhv volgende componenten:

    • doelstelling

    • beginsituatie

    • leerstof

    • didactische werkvormen + leeractiviteiten

    • onderwijs- en leermiddelen

    • bepaling van de resultaten

  • visualisatie model: zie p. 24

2.1.3. Het model van De Corte, Geerligs, Lagerweij, Peters, Vandenberghe (1976)

  • Uitbreiding van Van Gelder dmv aapassing van de interne structuur

  • Nadruk op groeperingsvormen en organisatievormen

    • Groeperingsvorm =

      • verwijzen naar beslissing van instructieverantwoordelijke om te werken met individuen, groepjes, heterogene/homogene groepen, grote groepen, …

    • Organisatievorm =

      • verwijzen naar beslissing ivw ruimtelijke inrichting, gebruik lokaal, timing, …

2.1.4. Kritische opmerkingen bij de initiële modellen voor het didactisch handelen

Volgende kritiek wijst op de noodzaak van een verdere verfijning van de modellen



    • modellen te sterk gericht op centrale rol van instructieverantwoordelijke

    • modellen beperkt tot het microniveau

      • later: benadrukking op directe relatie tussen micro, meso en macroniveau

    • modellen toegespitst op een bepaalde visie op leren.

    • Modellen zijn te lineair.

2.1.5 Het model van Dochy (1992)

  • Doorbreking van een te lineaire opbouw in het didactisch handelen

    • Toetsing wordt op een andere plaats gesitueerd in het model:

      • evaluatie ingepland als een continue activiteit

      • evaluatie niet beperkt tot het einde van de instructie-activiteit

2.2. Mesoniveau

= hoger aggregatieniveau dan het microniveau



  • Centraal staan:

    • NIET de concrete actoren (lerende en instructieverantwoordelijke

    • WEL organisatie (groepen, teams, instellingen)

  1. Context

    • sterkere rol

    • betrekking op personen en organisaties (gemeentebestuur, verenigingen, bedrijven, regionale economische initiatieven)

  1. Organisatie

    • sterke invloed op samenspel tussen actoren, variabelen en processen

    • Voorbeelden: beschikbare lesuren, aantal instructieverantwoordelijken in de instelling, mediatheekvoorzieningen, leercentrum, lokalen, infrastructuur, financiering, schoolreglement,…

  1. Actoren

    • niet meer betrekking op individuen, maar op teams, groepen, geïnstitutionaliseerde eenheden

    • actoren die het microniveau en de lokale instructie overstijgen

  1. Didactische handelen

    • betrekking op algemene voorzieningen, richtlijnen, keuzes voor materialen

    • Voorbeelden:

    • schoolwerkplan

    • beschikbaarheid van een open werkplan

    • ICT-voorzieningen

    • Naschoolse studieopvang

    • Huiswerkbegeleiding

    • Lespakketten voorgebouwd op mogelijkheden in de lokale gemeenschappen

    • Samenwerking tussen leerkrachten van een bepaald vak



2.3. Macroniveau

= hoger aggregatieniveau dan mesoniveau



  • Centraal staat het niveau van organisaties, beleidsorganen, beleidsmakers, beslissingsnemer, visieontwikkelaars, innovatiedeskundigen,…

  • Grote impact op alle dimensies in het referentiekader

  1. Organisatie

    • Zeer sterke rol!

  1. Context

  1. Didactisch handelen

    • ook belangrijk

    • Voorbeeld:

    • eindtermen (weerslag op het didactisch handelen)

    • nationale examens (niet in België, wel in andere landen)




  1   2   3   4   5   6   7


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina