Thema: pm 043 Muziekgeschiedenis 1



Dovnload 15.56 Kb.
Datum19.08.2016
Grootte15.56 Kb.

Pop en Media


Thema: PM 043 Muziekgeschiedenis 1


College:

Geschiedenis van de Pop Muziek



Inleiding:
Popmuziek is overal. Loop door het winkelcentrum en de vrolijke, kooplustopwekkende hits schallen in het rond. Zet de TV aan en minstens drie stations zenden videoclips uit, 24 uur per dag. Geen kunstvorm is zo dominant aanwezig in ons leven als popmuziek. Het is bijna onvoorstelbaar dat dit vijftig jaar geleden nog niet zo was. Popmuziek dankt die populariteit aan de opkomst van zaken als grammofoon, radio, televisie en internet, Amerikaanse uitvindingen die muziek voor het eerst bij de consument thuis brachten. Door de leidende economische rol van diezelfde Verenigde Staten kon popmuziek vervolgens uitgroeien tot een wereldwijd fenomeen: de volksmuziek van de global village
Op 4 december 1877 probeert de Amerikaanse uitvinder Thomas Edison voor het eerst zijn fonograaf uit. Hij spreekt enkele regels uit het kinderversje Mary Had A little Lamb in de hoorn. Een membraan en een naald zetten het geluid om in groeven op een metalen plaat. Als hij de naald opnieuw in de groef plaatst, klinkt zacht maar helder opnieuw het versje. Voor het eerst in de geschiedenis hoort een mens zijn eigen stem terug. Anderhalf jaar eerder, 12 maart 1876, voert de Amerikaan Graham Bell het eerste gesprek op afstand. Zijn telefoon kan ook gebruikt worden om muziek te laten horen. Vanaf 1906 ontstaat in de Verenigde Staten een netwerk van stations die programma’s uitzenden via de telefoon Zij worden echter al snel ingehaald door de techniek. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt de radio ontwikkeld, En in 1923 lukt het zelfs om draadloos beelden te verzenden. Vijf jaar later zijn in Amerika de eerste televisiestations een feit. Vanaf dat moment zal de belevingswereld van mensen steeds meer bepaald worden door deze vormen van massacommunicatie.
De nieuwe technologie heeft ook enorme gevolgen voor de muziekbeleving. Tot dan toe luisterde men alleen muziek in de directe aanwezigheid van de muzikant. De fonograaf en later de grammofoon maken het mogelijk je favoriete lied oneindig vaak te draaien, waar en wanneer je maar wilt. Radio en Televisie zorgen ervoor dat muziek over de hele wereld verspreid wordt. Waar mensen tot dan toe alleen bekend zijn met de volksmuziek uit eigen streek, maken ze in de jaren twintig en dertig kennis met klanken uit alle windstreken: Amerikaanse jazz, Engelse vaudeville, Poolse polka, Braziliaanse samba, Argentijnse tango en zelfs Nigeriaanse juju. Talloze huisgezinnen zitten avond aan avond gekluisterd aan het radiotoestel, zich verbazend over de kleurenrijkdom van de muziek uit al die verschillende windstreken.

Het blijft echter niet bij verbazing. Muziektradities beïnvloeden elkaar in een veel rapper tempo dan ze ooit hebben gedaan. De muziek die ontstaat uit de technische innovaties en de daaruit voortvloeiende kruisbestuivingen, krijgt een naam: POPMUZIEK



Opkomst van de zwarte muziek

Het zijn niet alleen technologische vernieuwingen die de wereld een ander aanzien geven. Op 19 juni 1865 wordt in de Verenigde Staten de slavernij afgeschaft. Een van de gevolgen is dat zwarte inwoners openlijk muziek kunnen gaan maken. Een muziekcultuur die twee eeuwen lang sluimerde op de plantagevelden komt tot volle bloei. De muziek van de slaven grijpt terug naar hun verleden in Afrika met vraag- en antwoordgezangen en pulserende ritmes. Maar het is geenszins een stilstaande muziekcultuur. Slaven uit verschillende gebieden in Afrika neme ideeën van elkaar over. En hun muziek vermengt zich ook met die van andere immigranten: de Schotse en Ierse folk, Poolse polka, Spaanse flamenco en West-Europese fanfare. Al deze invloeden klinken door in de eerste zwarte muziekstijlen die tot wasdom komen: vanaf 1900 de ragtime en na de eerste Wereldoorlog de jazz.

Deze genres ontstaan in de grote stad, in de dansclubs waar ondanks de drooglegging die de Amerikaanse overheid in die jaren heeft opgelegd altijd wel aan alcohol te komen valt. Op het platteland in het zuiden ontwikkelt zich de blues, een muziekstijl en poëzie die raakt aan de ziel van de zwarte bevolking. Gespeeld op goedkope akoestische gitaren en piano’s die in elk café wel te vinden zijn.

Tijdens de economische crisis in de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog trekken veel plattelandbewoners naar de stad. Zij nemen hun muziek mee, maar in hun nieuwe leefomgeving verandert die al snel van klank. De nieuwste vindingen, de elektrische gitaar en het drumstel, vormen de basisinstrumenten voor de cityblues.


De muziek van de blanke Amerikaanse plattelandsbevolking maakt een soortgelijke ontwikkeling mee. Hillbilly music wordt country & western en krijgt door die elektrische versterking ook een hardere klank. In steden als Memphis, New Orleans en Chicago vliegen vonken van inspiratie over van de ene muziekcultuur naar de andere. Countrymuzikanten gaan een drumstel gebruiken en kopiëren de zwarte ritmes en bluesschema’s. Bluesjongens versnellen hun tempo om ook op te kunnen treden in de overwegend blanke dansclubs. Daar is vlak na de Tweede Wereldoorlog veel geld te verdienen. Honderdduizenden soldaten keren terug uit Europa en feesten er lustig op los. In talloze rokerige danszaaltjes kruipen de blanke en zwarte volksmuziek naar elkaar toe.

Rock ‘n’ Roll

Op de landelijke Amerikaanse radio en televisie is daarvan niets te horen. De grote platenmaatschappijen hebben evenmin aandacht voor de “heidense” muziek met haar vaak onverbloemde erotische teksten. Maar op de lokale platenlabels verschijnen talloze plaatjes van dansorkesten. That’s All Right (Mama) (1946) en My Baby Left Me (1950) van Arthur Crudup, We’re Gonna Rock, We’re Gonna Roll (1947) van Wild Bill Moore, Double Crossing Blues (1949) van Johnny Otis, Good Rockin’ Tonight (1950) van Roy Brown, Rocket 88 van Jackie Brenston And His Delta Cats (1951) en Rock This Joint van Bill Haley & The Saddleman (1952) bijvoorbeeld.


De blanke diskjockey Alan Freed introduceert in 1951 een radioprogramma waarin hij aandacht besteedt aan zwarte muziek: De Moondog’s House Rock ’n’ Roll Party. De woorden “rock ‘n’ roll” heeft hij gepikt van enkele plaatjes. Of de term nu staat voor de manier van dansen die in die jaren gebruikelijk is, waarbij het meisje tegen de jongen aan komt (rock) en vervolgens weer wegdraait (roll) of gewoon een metafoor is voor de geslachtsdaad, zal wel nooit worden achterhaald. De term klinkt lekker en wordt al snel gemeengoed. Alan Freed wordt beschimpt als “nigger lover” en beticht van omkoping, maar zijn programma is mateloos populair onder de jongeren, die via hem voor het eerst kennismaken met de opwindende dansmuziek uit de clubs.

Hoe groot de populariteit is blijkt op 21 maart 1952 als Freed in Cleveland zijn eerste Moondog Coronation Ball organiseert. Tienduizend, vooral blanke jongeren kijken en dansen op de muziek van voornamelijk zwarte acts. En er staan nog eens tienduizend voor de deur.



Elvis Presley

De groeiende belangstelling voor rock ‘n’ roll wordt ook zichtbaar in de hitparade die Billboard, het vakblad voor de Amerikaanse muziekindustrie, sinds 1940 publiceert. In het voorjaar van 1953 is Crazy Man, Crazy van Bill Haley & The Comets de eerste rock ‘n’ rollplaat die de landelijke hitparade haalt. Een jaar later, op 12 april 1954, nemen Haley en zijn band Rock Around The Clock op. De single is echter een flop. Pas in de zomer van 1955 als het nummer wordt gebruikt voor de openingsscene van de jeugdfilm The Blackboard Jungle, is het alsnog een grote hit.

Die opwinding van de nieuwe dansmuziek zonder raciale scheiding dringt ook door tot de tienerkamer van Elvis Presley. Een wat verlegen jongen uit Memphis Tennessee, die in juli 1954 zijn eerste plaatje opneemt voor het lokale platenlabel Sun Records. In de pauze zetten hij en zijn begeleiders Arthur Crudup’s That’s All Right(Mama) in. Presley zingt het lied met dezelfde intensiteit en maniertjes als een zwarte zanger. Platenbaas Sam Philips beseft dat hij goud in handen heeft. Vertolkt door een blanke die even goed is als zijn zwarte collega’s, kan rock ‘n’ roll ook op grote schaal doorbreken. Na enkele lokale hits verkoopt hij zijn act aan de grote platenmaatschappij RCA, die in april 1956 Elvis met de single Heartbreak Hotel op landelijke schaal lanceert. De doorbraak wordt bewerkstelligd met enkele zorgvuldig geplande televisieoptredens, waarin Elvis zijn podiumact laat zien: wild zwaaiend met de armen en schijnbaar ongecontroleerd heupwiegend. De impact is enorm. Zoiets onbehoorlijks is nog nooit vertoond, vinden veel ouders. De meeste jongeren proeven de opwinding en vinden het prachtig, Het eerste tieneridool is geboren. En wat nog belangrijker is: rock ‘n’ roll is niet meer een ‘ondergronds’ verschijnsel, maar staat volop in de schijnwerpers van de massamedia.

Wat is Popmuziek?

Met het voortschrijden van de techniek verandert ook de klank van grammofoonplaten. Eind jaren dertig maken verbeteringen aan het ontwerp van microfoon het mogelijk vocalisten van dichtbij op te nemen. De gevoelsmatige afstand tot de luisteraar wordt hierdoor kleiner. De eersten die dit effectief gebruiken zijn crooners als Frank Sinatra en Bing Crosby en The Andrew Sisters. Instrumentbouwer Les Paul ontdekt de mogelijkheden van het sound on sound opnemen. Met twee bandrecorders stapelt hij geluidsopnamen van zichzelf op elkaar, waardoor er een eenmansorkest ontstaat. In 1951 scoort hij een grote hit met How High The Moon, waarop zijn vrouw Mary Ford meerstemmig zingt en hijzelf diverse gitaarpartijen speelt. Dit nieuwe geluid slaat in als een bom en leidt tot de ontwikkeling van de meersporenrecorder. De klank van afzonderlijk opgenomen instrumenten met daaraan toegevoegde effecten als compressie, echo en galm wordt karakteristiek voor popmuziek.

Waar een plaatopname van klassieke muziek, jazz of blues een zo natuurlijk mogelijke registratie is van een live-optreden in de studio, is in de popmuziek de sound oftewel de productie een wezenlijk onderdeel van het artistieke product.

Al deze ontwikkelingen leiden halverwege de jaren vijftig tot het ontstaan van popmuziek. In deze term is ‘pop’ afgeleid van het woord ‘populair’. Maar popmuziek is meer dan populaire muziek. Het is een nieuw type muziek, met een eigen logica. Samengevat laat popmuziek zich al volgt definiëren: de muzikale traditie die in het midden van de twintigste eeuw ontstaat als Afro-Amerikaanse volksmuziek losraakt van haar oorspronkelijke context door de verspreiding via massamedia en muteert door technologische ontwikkeling en vermenging met andere stijlen.



© Otto van der Heide Pagina




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina