Thomas evangelie



Dovnload 15.78 Kb.
Datum28.08.2016
Grootte15.78 Kb.


Thomas evangelie




45. Hoofd en hart

Jezus zei:

Men oogst geen druiven van doornen

en vijgen niet van distels,

want zij dragen geen vrucht.

Een goed mens brengt uit zijn schatkamer

het goede voort.

Een slecht mens brengt uit zijn slechte schatkamer,

die zijn denken is,

het kwade voort,

en hij zegt kwade dingen.

Want waar zijn denken vol van is,

daaruit brengt hij het kwaad voort.
Met logion 39 begon als het ware een nieuw hoofdstuk. Daar werd gezegd dat de farizeeën de sleutels der kennis hadden ontvangen, maar ze hadden die verborgen, zowel voor zichzelf als voor anderen. En ze wisten niet meer waar. De daarna volgende logions gaan erover hoe die sleutels weer terug te vinden zijn.
Logion 40 gaat over het benoemen. Dat waar het om gaat, is voorbij alle beelden. Maar niettemin heb je beelden nodig om tot het onnoembare te komen. De vergissing die men daarbij kan begaan is echter dat men in de beelden gaat geloven, in plaats van op zoek te gaan naar datgene waar de beelden naar verwijzen. De vinger die naar de maan wijst is niet de maan, zegt het boeddhisme. De kaart is niet het landschap. Het kookboek is niet de maaltijd.
Logion 41 laat zien wat er met je gebeurt als je voorbij de beelden zoekt, of wanneer je in de beelden blijft steken: voorbij de beelden is het leven zelf, het geloof in de beelden maakt dood.
Welke houding moet je aannemen om niet in de beelden te bliijven steken? 'Wordt voorbijgangers', zegt logion 42. In je herinnering maak je het verleden tot beeld. Kijk niet om, want anders verstar je tot een zoutpilaar.
De bijna onuitroeibare neiging om alles in beelden vast te leggen, geldt zelfs voor de leerlingen als ze naar Jezus luisteren. Ze willen hem begrijpen, intellectueel vastgrijpen, door hem te vangen in een onveranderlijk beeld, vertelt logion 43, en ze verlangen zelfs dat Jezus hun dat beeld verschaft. Natuurlijk weigert Jezus dat.
Logion 44 gaat rechtstreeks tot de kern van de gnostiek. Waar je naar zoekt voorbij de beelden, dat moet je eerst in jezelf vinden en daarna zul je het ook om je heen kunnen ervaren. Maar dat vereist een welhaast radicale trouw aan de innerlijke bewegingen van je gemoed. Alle spirituele prietpraat is totaal onschuldig., Het helpt niet, maar het kan ook geen kwaad. Maar ontrouw aan de bewogenheid van je hart, ja, dat is de bron van alle kwaad.
Dit logion, 45, vat dat allemaal nog eens samen.

Het wijst op de bedrieglijkheid van allerlei beelden. Ze lijken zo waar, maar ze zijn het net niet.

De vruchten van de acanthus lijken sprekend op een druif. Maar wie deze schijndruiven wilt plukken zal zich bezeren aan de doornen. Bovendien zullen deze schijndruiven geen wijn opleveren, wijn als symbool van de geest.

De vruchten van een distel vertonen enige gelijkenis met een vijg. En ook deze schijnvijg heeft stekels die pijn doen.

Je hoeft alleen te kijken naar de praktijk van allerlei spirituele tradities wat hier bedoeld wordt. Fundamentalisme, het geloof in onveranderlijke beelden, leidt altijd tot strijd, bijvoorbeeld tegen vermeende afvalligen, of tegen zogenaamde ketters die men meent op de brandstapel te moeten zetten.

Maar wie de vruchten van een leer, de werkelijke betekenis van de beelden, zoekt in zichzelf, die zal echte druiven oogsten, echte vijgen plukken, als voedsel voor lichaam en ziel.


Doornen en distels in Genesis
De doornen en distels verwijzen hier waarschijnlijk ook naar de volgende tekst uit

Genesis 3:17-19:

Tegen de mens zei hij:

‘Je hebt geluisterd naar je vrouw,

gegeten van de boom die ik je had verboden.

Vervloekt is de akker om wat jij hebt gedaan,

zwoegen zul je om ervan te eten,

je hele leven lang.

18 Dorens en distels zullen er groeien,

toch moet je van zijn gewassen leven.


De gnostici beschouwde Jahweh als de Demiurg, de Heer van het kwaad. In die samenhang verwijzen de doornen en distels wellicht naar de wetten van Mozes die de mens van zichzelf zouden vervreemden, omdat deze wetten niet de vruchten zouden zijn van de liefde. Zie daarvor de toelichting bij logion 85.

Vertaling


Nog een noot bij de vertaling. In de meeste vertalingen vindt men:

Een slecht mens brengt uit zijn slechte schatkamer,

die in zijn hart is. (...)

Want hij brengt kwade dingen voort uit de overvloed van zijn hart.


Ik heb hier echter vertaald: in zijn denken. Waarom?

In de klassieke oudheid was men ervan overtuigd dat een mens denkt met zijn hart. Wij, mensen van deze tijd, menen te denken met onze hersenen, met ons hoofd.

Als wij in onze tijd over 'het hart' spreken bedoelen we iets heel anders dan het denken, en eigenlijk zelfs het tegengestelde. We onderscheiden namelijk 'hoofd en hart'.

Als we nu de tekst uit het teruggevonden manuscript letterlijk vertalen en de slechte schatkamer in het hart van de mens plaatsen, zullen hedendaagse mensen daar iets heel anders onder verstaan dan lezers uit de oudheid, en daardoor zullen ze de bedoeling van dit logion zelfs misverstaan.

Ik heb dus hier het koptische 'hart' vertaald in 'denken', menend daarmee de bedoeling weer te geven. Opmerkelijk is dat men in het boeddhisme nog steeds zegt dat een mens met zijn hart denkt.

Fundamentalisme bestaat altijd uit geloof in gedachten. Want beelden worden bedacht. De beelden zijn dus bedenksels. Jezus roept op die gedachten los te laten en te luisteren naar je hart, je hart althans als hedendaags beeld voor barmhartigheid en liefde, als de goddelijke kern in jezelf.

Opmerkelijk is dat in het boeddhisme het hart nog steeds geldt als de zetel van het denken.
Bron:

Bram Moerland



Schatgraven in Thomas

Vertaling en toelichting van het Thomas evangelie

Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 2007

ISBN 9789035131453



www.brammoerland.com





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina