Titaandioxide en zijn syntheses



Dovnload 42.35 Kb.
Datum27.08.2016
Grootte42.35 Kb.
Titaandioxide en zijn syntheses.

Inleiding


Het metaal titaan komt veel voor in de aardkorst. Het wordt als metaal in de luchtvaart, bij kernreactoren en b.v. als kunstheup toegepast vanwege een aantal zeer goede eigenschappen. Titaan heeft een niet zo grote dichtheid en is in relatie met zijn massa een sterk metaal. Bovendien corrodeert het metaal ook nauwelijks.
96 % van het gebruikte titaan wordt echter toegepast als titaandioxide, TiO2 (systematische naam titaan(IV)oxide). In de anorganische chemische industrie speelt tegenwoordig titaandioxide één van de belangrijkste rollen wat betreft de productie.

Je kunt titaandioxide tegenkomen in de farmaceutische industrie, in cosmetica- en sportartikelen, in autolakken, PVC-ramen, tijdschriften, kleding, zonnecellen en zelfs tandpasta.



Voorkomen van titaan in de natuur

Titaan komt voor in titaandioxide (TiO2) en het erts ilmeniet (FeTiO3). Het TiO2 dat in de natuur wordt aangetroffen is altijd verontreinigd en gekleurd door de aanwezigheid van metaalionen zoals Fe3+ en Cu2+. Om zuiver TiO2 te produceren moet het dus een proces ondergaan.


Toepassingen en eigenschappen van titaandioxide
Eén van de belangrijkste toepassingen van titaandioxide is het gebruik als wit pigment in verven e.d.

Deze toepassing komt voort uit een aantal eigenschappen van titaandioxide zoals de hoge reflectiewaarde van licht, de totale afwezigheid van kleur en chemische inertheid. Hiermee bedoelt men dat titaandioxide nauwelijks met andere stoffen reageert. Het smeltpunt van titaandioxide ligt rond de 1840 oC. Titaandioxide is ook niet giftig, hetgeen het tot een uitstekende vervanger van loodcarbonaat maakt als wit pigment.



Verfstrepen op de weg. Verf Zonnepanelen Papier
Titaandioxide komt voor in twee verschillende kristalvormen, die in sommige opzichten verschillende eigenschappen hebben. De twee kristalvormen heten rutiel en anatase.

Rutiel en anatase verschillen b.v. in dichtheid, reflectiewaarde en schurend vermogen. Deze eigenschappen kunnen van belang zijn voor de verschillende toepassingen van het titaandioxide.


Anatase is minder schurend dan rutiel: een belangrijke eigenschap bij toepassing in aardewerk, papier en vezels.

Rutiel is duurzamer dan anatase, een belangrijke eigenschap bij toepassing in verven en plastics.


TiO2 absorbeert UV-licht waardoor de organische verbindingen (polymeren) in plastic en verf worden beschermd. De organische verbindingen kunnen dan zelf UV-licht niet absorberen, hetgeen hun ontleding voorkomt.
Titaandioxide wordt ook toegepast als fotokatalysator. Dat wil zeggen dat TiO2 door zijn goede absorptie van UV-licht en vervolgens weer de emissie daarvan in staat is om reacties op gang te brengen, die zonder de aanwezigheid van TiO2 niet zouden gebeuren. Deze eigenschap wordt toegepast bij het verwijderen van b.v. stikstofoxiden uit de lucht met behulp van stoeptegels, bij zelfreinigende ruiten en ook bij het verwijderen van hormonen uit drinkwater..


Stoeptegels Zelfreinigende ruiten.
Verbruik van titaandioxide .
De vraag naar titaandioxide hangt duidelijk samen met de economische groei. Het titaandioxide komt dan ook voornamelijk voor in artikelen die met welvaart samenhangen. In onderstaande tabel zie je de huidige toepassing op wereldschaal per jaar. Ongeveer 100 jaar geleden was de totale wereldwijde productie van titaandioxide 4400 ton!
Tabel 1. Belangrijkste TiO2 gebruikende industrieën
Verbruik van diverse industrieën ( ton per jaar)

Verven en coatings 1.881.000

Plastics 660.000

Papier 429.000

Andere 330.000

Totaal 3.300.000

De synthese van titaandioxide via het sulfaatproces.

Het titaandioxide dat in de natuur wordt gevonden is niet geschikt om commercieel te gebruiken. Men gaat dan ook uit van het erts ilmeniet, FeTiO3 voor de synthese van titaandioxide.

Titaandioxide wordt op twee manieren uit ilmeniet gesynthetiseerd: via het sulfaatproces en het chlorideproces.


  1. Het sulfaatproces.

Het sulfaatproces is een batchproces en is ouder dan het chlorideproces.

Ilmeniet bevat ongeveer 55 % TiO2 en 35 % ijzeroxide. Ilmeniet is over de hele wereld te vinden en te ontginnen. Het totale rendement van het sulfaatproces is 80 %. Dit betekent dat de praktische opbrengst slechts 80 % is van de theoretische opbrengst.

(Let op: in onderstaande reactievergelijkingen staan zowel geconcentreerde als verdunde zwavelzuuroplossing als H2SO4 weergegeven)


Stap 1. Reactie met geconcentreerd zwavelzuur
1a Fijngemalen erts, ilmeniet, wordt met een overmaat geconcentreerd zwavelzuur vrijwel volledig omgezet in TiOSO4 volgens :
FeTiO3 (s) + 5 H2O(g) + 2 H2SO4 (l) → TiOSO4 (s) + FeSO4.7 H2O (s)
De overmaat zwavelzuur is belangrijk, omdat dat ervoor zorgt dat vrijwel alle ilmeniet wordt omgezet. Bovendien zorgt de overmaat geconcentreerd zwavelzuur later in het proces voor de juiste kristalgrootte van de titaandioxide.

Bovenstaande reactie is een exotherme reactie die op gang wordt gebracht bij 100 °C door het gebruik van stoom.



1b Niet gebruikte erts wordt afgefiltreerd.

1c Bij het afkoelen tot 15 °C ontstaat er dan vervolgens een grote hoeveelheid FeSO4.7H2O, die wordt afgefiltreerd.
Stap 2. Hydrolyse
2a Het TiOSO4 wordt met stoom verhit tot ongeveer 110 °C. Hierbij ontstaan grote hoeveelheden geleiachtige, gekristalliseerde titaandioxide en zwavelzuur volgens:
TiOSO4(s) + (n+1) H2O(g) → TiO2.nH2O (s) + H2SO4 (l)
2b De gel wordt gewassen met water om het overtollige zwavelzuur te verwijderen. Tegelijkertijd vindt een filtratie plaats om het overtollige water en zwavelzuur te verwijderen. Het zwavelzuur-water mengsel wordt vervolgens ingedampt, waarbij weer geconcentreerd zwavelzuur ontstaat dat wordt teruggeleid in de reactor van stap 1a.

2c Vervolgens worden er aan de gel kristalletjes toegevoegd, waardoor zuiver titaandioxide kan kristalliseren.
Stap 3. Het drogen

Het titaniumbevattende product wordt gedroogd in lange, draaiende ovens bij een temperatuur tussen de 200 en 300 °C. Wanneer het water is verwijderd, wordt de temperatuur langzaam verhoogd. Bij 480 °C beginnen de kristalletjes te groeien. Wanneer het eindproduct anatase moet zijn, is de eindtemperatuur maximaal 850 °C, voor rutiel 930 °C.


De reactievergelijking luidt:

TiO2.nH2O (s)→ TiO2(s) + n H2O(g)


Stap 4. Nabehandeling

Na afkoelen wordt het product gemalen en verder klaargemaakt voor de bedoelde toepassing.


Bij het sulfaatproces kunnen zowel anatase als rutiel worden bereid. Voor fijn aardwerk en mooi papier wordt anatase gevraagd.
Afvalstromen:

  • Afhankelijk van de uitgangsstof wordt er per ton titaandioxide ongeveer 8 ton verdund zwavelzuur geproduceerd. Dit kan weer geconcentreerd worden om te hergebruiken of het kan gebruikt worden om gips te maken.

  • Er wordt per ton titaandioxide ongeveer 2,5 ton ijzer(II)sulfaat wordt geproduceerd.

Voordelen van het sulfaatproces:



  • lagere investering dan het chlorideproces door het feit dat het een batchproces is

  • minder energiekosten dan het chlorideproces door een lagere temperatuur.

  • Bijproducten worden steeds meer hergebruikt.

Nadelen:


  • Het is een batchproces. Dit drukt een last op de productie

Samenvattend voor beide processen:







Sulfaatproces

Chlorideproces

Afval

Afval

Minder afval

Recycling




Meer recyclemogelijkheden

Productiecapaciteit

Batchproces: kleinere productiecapaciteit

Continu proces: grote productiecapaciteit

Investeringskosten

Lagere investeringskosten

Hoge investering

Energie




30 MJ per kg TiO2 meer dan bij sulfaatproces

De synthese van titaandioxide via het chlorideproces.
Het titaandioxide dat in de natuur wordt gevonden is niet geschikt om commercieel te gebruiken. Men gaat dan ook uit van het erts ilmeniet, FeTiO3 voor de synthese van titaandioxide.

Titaandioxide wordt op twee manieren uit ilmeniet gesynthetiseerd: via het sulfaatproces en het chlorideproces. Het totale rendement van het chlorideproces is 88 %. Dit betekent dat de praktische opbrengst slechts 88 % is van de theoretische opbrengst.


II. Het chlorideproces
Het chlorideproces is een continuproces en is nieuwer dan het sulfaatproces.
Stap 1. Reductie van het ijzer in het erts.

Het ilmeniet wordt met cokes verhit tot boven de 1600 °C. Hierdoor treedt een reductie op, waarbij titaandioxide, vloeibaar ijzer en koolstofdioxide ontstaan volgens:


2 FeTiO3 (s) + C(s) → 2 Fe (l) + 2 TiO2 (s) + CO2(g)
Het vloeibaar ijzer wordt afgetapt en het CO2 wordt afgevoerd.

Het TiO2 is niet voldoende zuiver om verwerkt te kunnen worden, omdat het is verontreinigd met allerlei andere metaalionen. Hierdoor moeten nog een aantal stappen worden doorlopen.


Stap 2.

Het product wordt verhit in aanwezigheid van chloorgas en cokes.


De exotherme reactie die bij 950 °C optreedt:
TiO2 (s) + 2 Cl2 (g) + C(s) → TiCl4 (g) + CO2 (g)
Het gasvormig mengsel bevat metaalchloriden, koolstofdioxide en andere verontreinigingen.
Stap 3.

Het mengsel wordt afgekoeld om de onzuiverheden met een lager kookpunt af te scheiden en ook het CO2 wordt afgevoerd.


Stap 4.

Het zuivere TiCl4 wordt met zuurstofgas verbrand rond de 1000 °C om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk TiCl4 verbrandt. Er wordt zuiver TiO2 gevormd en er ontstaat chloorgas dat gerecirculeerd kan worden voor stap 2.

De reactievergelijking luidt:
TiCl4 (g) + O2 (g) → TiO2 (s) + 2 Cl2 (g)

Stap 5. Nabehandeling

Het TiO2 kan vermalen worden tot de juiste korrelgrootte. Eventueel, afhankelijk van de toepassing, kan het een oppervlaktebehandeling ondergaan.


Afvalstromen:

  • Bij de reiniging van het TiCl4 ontstaan per ton ongeveer 0,7 ton bijproducten. Deze bestaan in het algemeen uit metaalchloriden. Deze kunnen meestal niet gebruikt worden en worden of in oplossing geloosd, geneutraliseerd of zelfs als afval begraven.

  • Het chloor kan teruggewonnen worden en weer gebruikt worden.

Voordelen:


Nadelen:


  • ander afval dan het sulfaatproces door metaalchloriden.

  • investering voor een chlorideproces is hoger dan bij een sulfaatproces door het continu proces

  • chlorideproces kost meer energie dan het sulfaatproces ( 30 MJ per kg TiO2 méér) door de hogere temperatuur

Samenvattend voor beide processen:







Sulfaatproces

Chlorideproces

Afval

Veel afval

Minder afval

Recycling




Meer recycle-mogelijkheden

Productiecapaciteit

Batchproces: kleinere productiecapaciteit

Continu proces: grote productiecapaciteit

Investeringskosten

Kleinere investeringskosten

Hoge investering

Energie




30 MJ per kg TiO2 meer dan bij sulfaatproces


Bijlage 1.
Vormingsenergieën (bij 298 K):
Titaantetrachloride: - 8,60. 105 J.mol-1

FeTiO3: - 12,38. 105 J.mol-1

IJzer(II)sulfaat:: - 9,28. 105 J.mol-1

IJzer(II)sulfaat.heptahydraat: - 30,1. 105 J.mol-1

IJzeroxide: - 2,71. 105 J.mol-1

TiO2 (anatase): - 9,38. 105 J.mol-1



TiO2 (rutiel): - 9,44. 105 J.mol-1








De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina