Toepassingen



Dovnload 132.74 Kb.
Pagina1/4
Datum23.08.2016
Grootte132.74 Kb.
  1   2   3   4
Aalbes

De aalbes(Ribes rubrum) is een overblijvende plant en wordt 90 tot 150 cm hoog. De bladeren zijn aan de voet hartvormig met meestal 5 lobben. De bladeren zijn aan de onderkant vaak dicht behaard.

 

De geelgroene, vaak iets paarsige, bloemen hebben een grootte van 5 mm en groeien in hangende trossen. De kroonbladeren zijn zeer klein. Eerst staan ze af en later rollen ze achterover. De kroonbladeren zijn niet behaard en schaalvormig met in het midden een vijfhoekige richel om de stijl. De bloeiperiode is in april en mei. De 6 tot 10 mm grote bessen zijn glanzend helderrood of soms geelachtig wit en zijn eind juni rijp.



Aalbessen groeien op zonnige tot meestal licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte grond, zoals in bossen, houtwallen, moerasbossen, beschaduwde rotsen en beekoevers.

Toepassingen


Aalbessen kunnen vers worden gegeten of tot sap of jam verwerkt. Gedroogde bessen kunnen worden verwerkt tot een frisse thee.
Appel

De wilde appel (Malus sylvestris) is een is een kleine boom of struik. De hoogte kan 10 m bedragen, maar de plant is vaak kleiner. De wilde appel heeft een dichte, lage en koepelvormige kroon met dichte, kronkelende takken. De boomschors is grijsachtig bruin of donkerbruin. Vaak is deze gebarsten in rechthoekige stukjes. De twijgen zijn geribbeld en vaak gedoornd. De bovenkant is donkerpaars en de onderkant is bleekbruin. Er zitten kleine knoppen op met een lengte van 4 à 5 mm. Deze zijn donkerpaars en zijn bedekt met kleine haartjes.

 

De wilde appel heeft eivormige bladeren met een afgeronde of wigvormige voet. De bladeren zijn



toegespitste en gekarteld of gezaagd. Het blad is ongeveer 5 bij 3 cm. De bladsteel is gegroefd

en dicht behaard. Het blad is aan de bovenzijde heldergroen en aan de onderkant bleek en donzig.

 

De wilde appel heeft kleine bloemen met vijf witte kroonblaadjes met een roze waas. Er zijn veel



gele meeldraden. De bloeiwijze is een schermvormige tros en zit aan de top van de korteloten.

De vrucht (de appel) is bolvormig en groenachtig geel met witte spikkels. Soms hebben ze een

rood blosje. De top en basis hebben een indeuking. Wilde appels zijn zuur, maar smaakvol.

 

Toepassing



De wilde appel kan voor van alles worden gebruikt. Het hout kan worden gebruikt voor snijwerk

en andere houtbewerking. Het hout is ook geschikt voor brandhout. Uit de wortels kan een stof

worden gewonnen om wol geel te verven. De appels kunnen verwerkt worden tot HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" appelsap en  HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/pagecode=Subpage_pho2a_appelstroop/" \t "displayframe" appelstroop. Hoewel veel kleine appeltjes niet goed eetbaar zijn kan er bijvoorbeeld jam van worden gekookt of gelei gemaakt. Vroeger werd gegist sap van appels als geneesmiddel tegen brandwonden en verstuikingen gebruikt.

 

Geneeskrachtige toepassing



Gegist sap van appels helpt tegen brandwonden en verstuikingen.
Berk

Berken (Betula)zijn heel gemakkelijk te herkennen aan de opvallende witte kleur van hun stam. In ons land komen twee soorten van nature voor: de ruwe berk (Betula verrucosa) en de zachte berk (Betula pubescens). De ruwe berk en de zachte berk zijn spontaan met elkaar gaan kruisen, hierdoor is het

moeilijk om zuivere vormen te vinden. De ruwe berk behoudt tot op hoge leeftijd een gladde, afschilferende bast. De zachte berk draagt een dikke bast in de vorm van schubben. De ruwe berk heeft, in het algemeen, meer afhangende takken in tegenstelling tot de zachte berk, waarvan de takken schuin omhoog gericht staan. Zowel de ruwe berk als de zachte berk hebben zonnige tot licht

beschaduwde plaatsen nodig.

 

De ruwe berk (Betula pendula) wordt tot 30 m hoog. De oudere stambasis vertoont over het algemeen barsten. De twijgen zijn meestal overhangend. De bladeren worden 3 tot 7 cm lang, eirond tot ruitvormig, spits en kaal. De katjes worden 2 tot 4 cm lang. De ruwe berk is onder andere te vinden in loofbossen, naaldbossen, houtwallen, heide en langs vennen.



 

De zachte berk (Betula pubescens) wordt tot 20 m hoog en heeft opgaande twijgen, door elkaar groeiend, en heeft haren op de jonge twijgen. De bladeren zijn 3-6 cm, eirond tot ruitvormig, spits, onderzijde behaard. De katjes zijn 2 tot 3 cm. De zachte berk is onder andere te vinden in moerassen, moerasbossen, hoogveen, venige duinvalleien en loofbossen.

 

Toepassingen



Van de bladeren kan thee worden gezet. Uit de bladknoppen kan een lichtgele olie gedestilleerd worden met een houtige geur. Berkenbladeren die in het voorjaar geplukt worden bevatten naast harszuur en kalizout ook saponine. Binnenschors kan worden gekookt of gedroogd en tot meel gemalen. Het kan worden toegevoegd aan soepen als verdikker of vermengd met bloem om

brood te bakken. Berkensap is het hars afkomstig van de berkenboom. Dit hars is een lichtzoete, waterige vloeistof. Het wordt verzameld in het vroege lente voordat de bladeren zich ontplooien. Tegen eind maart bevat het sap zo'n 10 a 15 g suiker per liter. Het verzamelde sap kan gedronken worden als een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" vruchtensap. Het kan worden ingekookt tot een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" siroop.

 

Bij de berk zijn er verschillende methodes voor het aftappen van sap. De bekendste methode is het boren van een gat in de berkenboom en dan met behulp van een buisje en een afgedekte pot het sap om te vangen. Het sap komt hierdoor rechtstreeks uit de stam met als gevolg dat de boom dood kan gaan doordat er teveel sap wordt afgetapt. Een grote berkenboom kan vijf tot tien liter wel missen en als deze hoeveelheid is bereikt moet het gemaakte gat dicht worden gemaakt. Dit kan door een houten plug op maat te snijden en in het gat te slaan, zodat deze volledig afgesloten is.



Een andere methode is een stuk eenvoudiger en beter voor de boom. Snij bij verschillende bomen één tak schuin af. Dit hoeft geen dikke tak te zijn. Hier komt dan sap uitgedruppeld. Bevestig aan die tak een smalle, lange pot en zorg er voor dat de tak wat naar beneden gebogen wordt. Bijna elke dag of om de twee dagen kan dan een volle pot berkensap worden geoogst. Het tappen kan doorgaan totdat het sap een wit kleur krijgt.

Het schors wordt o.a. gebruikt als kanobedekking, dakpannen en om drinkvaten te maken. Het is waterafstotend, duurzaam en sterk. Het is het makkelijkst te verwijderen aan het einde van de lente en begin van de zomer. HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a05" \t "displayframe" Houtteer wordt in de lente verkregen van de witte schors. Het heeft een schimmelwerende werking en wordt ook gebruikt als een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a03" \t "displayframe" insectenwerend middel, HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a05" \t "displayframe" lijm en medicijn. Een afkooksel van het binnenschors wordt gebruikt als conserverend middel om touw te beschermen. HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a11" \t "displayframe" Touw kan van de vezels van het binnenschors worden gemaakt. De jonge takken zijn erg flexibel en worden gebruikt om o.a. kwasten en bezems te maken. Ze worden ook gebruikt om te vlechten en om schotten te maken. Het hout is zacht, licht en duurzaam. Het wordt voor verschillende doeleinden gebruikt, zoals stelen voor gereedschap, meubels en voor houtsnijwerken. Het hout van de berk brandt snel en helder. Ideaal voor een snel vuur. Repen dunne schors zijn buitengewoon geschikt om als HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_a9a_brandstof" \t "displayframe" tondel te gebruiken.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Het sap moet dus in de lente worden verzameld, maar de bladeren en schors in de lente en de herfst en moeten vervolgens worden gedroogd. Berkenbladthee werkt urine-uitdrijvend, zweetdrijvend en ontwormend en is een uitstekende vochtafdrijvende middel zonder dat de nieren overmatig gestimuleerd worden. Het vocht dat wordt verkregen door de schors te koken, werkt als een verdovend middel bij het baden bij aanhoudende zweren en wonden of als warm HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_p01_bereidingplanten" \t "displayframe" kompres. Een kompres van de bladeren, schors en katjes kan worden toegepast op open wonden, brandwonden en huidirritaties.

 

De berk helpt ook bij hevige pijn door van gekneusde bladeren een kompres te maken, kan dit op de zere plek worden gelegd. Wonden genezen door ze met een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_p01_bereidingplanten" \t "displayframe" aftreksel van berkenknoppen- en bladeren te wassen. Op slecht genezende wonden kan ook vers jong berkenblad worden gelegd.


Beuk 

De beuk (Fagus sylvatica) is een van nature in Europa voorkomende boom. Met zijn grootte tot 40 meter is het een hoge boom. De schors vrij dun, grijs en glad. De bladeren zijn eivormig, tot 10 cm, hebben een spitse top, een gegolfde of soms getande gewimperde rand en een korte steel. Eerst doorschijnend lichtgroen en rimpelig, later glanzend donkergroen.

 

De beuk is eenhuizig; er zijn dus mannelijke en vrouwelijke bloemen aan dezelfde boom. De knoppen zijn langwerpig en bestaan uit schubben. De bestuiving vindt plaats door de wind. De vruchten van een beuk zijn noten, welke worden omsloten door een napje, dat gevormd wordt uit de vruchtbladen



en de schutblad. In elk napje zitten 2 nootjes. Als de nootjes rijp zijn opent het napje in vier delen en vallen de beukennootjes op de grond. De beukennootjes worden verspreid door o.a. eekhoorns, die ze gebruiken als wintervoorraad. De beuk kan goed tegen schaduw.

 

Toepassingen



De jonge bladeren kunnen rauw worden gegeten en worden toegevoegd aan een salade. Gebruik alleen de allerjongste bladeren, want de bladeren worden snel stug. Elk jaar worden in twee periodes van drie weken bladeren gevormd, de eerste keer in de lente en de tweede keer middenzomer. De noten zijn rijk aan proteïne en zijn zowel rauw als geroosterd eetbaar. Door ze eerst te schillen en te vermalen en daarna te persen komt de olie in de noten vrij. De noten kunnen niet in grote hoeveelheden worden gegeten, omdat ze een klein beetje giftig blauwzuur bevatten, maar door ze te roosteren wordt het gif verwijderd. De olie kan worden gebruikt voor salades en voor bij het HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a04" \t "displayframe" koken, maar ook als brandstof om licht te maken en als smeermiddel.

De in de winter verzamelde en op de twijgen gedroogde bladknoppen worden gebruikt als tandenstokers. De bladeren worden in de herfst verzameld om als opvulmateriaal te dienen voor matrassen. Geroosterd noten worden gebruikt als vervanger van HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" koffie. Het hout is hard, zeer goed te bewerken en splintert niet. Het krimpt echter tijdens het drogen meer dan de gemiddelde houtsoort,

waardoor het lelijk kan werken (scheuren). Het hout geeft een grote en regelmatige vlam en is zowel groen als dood goed brandbaar. Geschikt voor het HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_a8b" \t "displayframe" roken, bijvoorbeeld van vis.
Bosbes

De blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) is een dwergstruikje van 15 tot 60 cm hoog. Hij houdt niet van kalkhoudende grond maar past zich beter aan op een vochtige, zure bodem. De blauwe bosbes groeit voornamelijk in open bossen, op heide en veen in de gematigde en subarctische gebieden in de wereld. De stengels ontspringen uit een wijdverspreid wortelstelsel met wortelstok. De kantige twijgen zijn groen. De bladeren zijn lichtgroen, eirond tot elliptisch en hebben een zwak gezaagde rand.

Ze zijn 1-3 cm lang. De bladeren vallen af in de late herfst. Hierbij worden ze eerst geelbruin; maar op sommige plaatsen kunnen ze oranje of rood kleuren.
De ballonvormige bloemen zijn roze en hebben een groene waas. De bloemen zijn met  hun open einde naar beneden gericht. De bloeitijd is van april tot juni, met soms een tweede bloei in de herfst. Kort na het uitbloeien van de roze, bolronde bloemen ontstaan er op stengels, ouder dan 3 jaar, zwartblauwe bessen, bedekt met een waas. Elke bes kan tot 40 zaadjes bevatten.

 

De rode bosbes of vossenbes (Vaccinium vitis-idaea) wordt tussen de 10 en 40 cm groot en heeft een compacte, rechtopstaande vorm. De ovale bladeren zijn afwisselend geplaatst en tweedelig gerangschikt, donkergroen en leerachtig. Aan het einde van de groeischeuten hangen de trossen met witte, soms rossige, klokvormige bloemen. De bloemtrossen bestaan uit vier bloemen. Eind augustus, begin september rijpen de bessen in vijf tot zes weken via wit naar helderrood. Onder goede omstandigheden rijpen de rode bosbessen nog een tweede keer in september en oktober.


De rode bosbes is groenblijvend. Ze prefereert zonnige en droge standplaatsen op zure, schrale grond en verdraagt zelfs nog schaduwrijke bossen en voedingsarme zandgronden. Omdat de rode bosbes vorstbestendig is (temperaturen tot -22°C worden verdragen) komt ze overal op het noordelijk halfrond voor; van de noordelijke gematigde klimaatszone tot in het bereik van de Noordpoolcirkel.

 

Toepassingen



De bessen, rauw of gekookt, smaken zoet en bevatten een hoge gehalte aan vitamine C. Gebruikt de bessen voor jam of voor HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" sap. De vruchten kunnen worden gedroogd en als krenten worden gebruikt. Van de bladeren kan HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" thee worden gezet.

 

Geneeskrachtige toepassingen 



Gedroogde bladeren werden voor allerlei verschillende behandelingen gebruikt. De bladeren moeten vroeg in de herfst worden verzameld, waarbij alleen de groene bladeren moeten worden gekozen. Deze moeten dan boven een klein vuur worden gedroogd. De bladeren mogen niet meer dan drie weken achter elkaar worden gebruikt. Thee gemaakt van de gedroogde bladeren is sterk bloedstelpend, werkt bevorderend voor urineafscheiding, werkt versterkend en is antiseptisch. Een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_p01_bereidingplanten" \t "displayframe" aftreksel van de bladeren wordt plaatselijk gebruikt voor zweren. Verse vruchten hebben een lichtlaxerende werking, maar indien gedroogd werkt het bloedstelpend. Bij maagklachten kan een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_p01_bereidingplanten" \t "displayframe" extract van de vrucht worden gebruikt.

 

Braam

De Gewone braam of Bosbraam (Rubus fruticosus) is een meerjarige struikachtige plant die algemeen voorkomend. De bladeren overlappen elkaar niet aan de randen. De steeltjes van de blaadjes van een vijftallig blad zijn 0-8 mm lang. De bladeren blijven tot laat in de herfst of het begin van de winter aan de plant. De onderzijde van de bladeren bevatten stekels. De stengel is niet of nauwelijks berijpt en met sterke stekels bezet. De plant klimt tot 1,5 tot 3 meter hoog.

De bloemen zijn wit of roze en bloeien in juli en augustus. De kelkbladen zijn niet toegespitst.

De kroonblaadjes zijn vaak iets elliptisch van vorm. De vruchten zijn van donkerblauw tot blauw-

rood en verschijnen in augustus en september. De vrucht bestaat uit een verzameling (steen)-

vruchtjes, de deelvruchtjes zijn alle goed ontwikkeld. Ze groeien alleen aan tweejarige stengels.

Bramen worden op lichtzure tot zure grond aangetroffen. Bramen groeien op arme grond, maar

 ook op omgewerkte voedselrijke grond.

 

De dauwbraam (Rubus caesius) is een kruipende overblijvende plant. De takken zijn kruipend, en 1 tot 3 meter lang. De bladeren groeien altijd in 3-tallen. De kelkbladen zijn lang gespitst. De bloemen zijn wit of roze. De vruchten zijn vaak iets kleiner dan die van de bosbraam, hebben een lager suikergehalte en zijn iets sappiger. Ze houdt van kalk en open plaatsen met veel zon. Ze houdt ook van humus, maar nodig is dit niet, ook op vrijwel puur zand groeit ze en brengt bloemen en vruchten voort.



 

Toepassingen

De vruchten kunnen zowel rauw of gekookt gegeten worden en worden verwerkt in HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" siroop, jam en tot HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" sap. Om de wortel eetbaar te maken moet het lang worden gekookt. De wortel mag echter niet te jong en niet te oud zijn. HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" Thee kan van gedroogde, maar jonge bladeren worden gemaakt. Verzamel jonge scheuten als ze in de lente net uit de grond komen en ze nog zacht zijn. Pel de jonge scheuten en gebruik ze voor in een salade. Van de stengels kan HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a11" \t "displayframe" touw worden gemaakt.
Den 

De den is van de HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_ph28_spar" \t "displayframe" spar te onderscheiden doordat de naalden bij de den bij elkaar staan en bij de spar afzonderlijk. Ook heeft de den ronde en de spar platte, driehoekige of vierhoekige naalden. De naalden van de den staan twee aan twee. De grijsgroene naalden zijn gedraaid en kunnen tot 8 cm lang worden.

 

De grove den (Pinus sylvestris) is een naaldboom. De naam is misleidend en zou pijnboom moeten zijn. De grove den kan 25 tot 35 m hoog worden en heeft een penwortel, waarmee ook uit grotere diepte water opgenomen kan worden. Jonge bomen hebben een kegelvormige kroon. Oudere bomen hebben een meer schermvormige kroon en een lange stam. De onderste takken zijn afgestorven en zitten deels nog aan de stam vast. De jonge bast aan de top van de boom is glad en grijsgeel van kleur. Op oudere leeftijd wordt er een ruwe plaatvormige schors gevormd. De plaatjes van de schors zijn vrij klein. De jonge kegels zijn groen en kleuren later donkergrijsbruin. De kegels kunnen tot



8 cm lang worden en zitten twee aan twee of in groepjes aan kromme steeltjes.
De zeeden (Pinus pinaster) is een boom uit de dennenfamilie en heeft een hoogte van circa 30 meter. De kroon is piramidevormig. Bij oudere bomen is er een lange, kale en bochtige stam. De takken staan dan ook wat meer gespreid aan de top, die dan tamelijk plat is. De boomschors is bleekgrijs of roodachtig bruin en heeft diepe groeven. Later wordt de schors donkerder. De takken zijn rozekleurig of roodachtig bruin en zijn onbehaard, in tegenstelling tot sommige andere dennen. De knoppen zijn

helder roodbruin. Ze zijn niet harsachtig en hebben franje aan de schubben. De zeeden heeft stevige, leerachtige naalden met een scherpe punt. De naalden groeien in paren en worden 15 tot 25 centimeter lang. De kegels zijn helder glanzend bruin en puntig. Ze worden tot 22 cm lang. De schubben dragen een naar boven gerichte stekel. De kegels blijven verscheidene jaren aan

de boom zitten.

Toepassingen

De naalden en de binnenbast (cambium) zijn eetbaar. De dunne binnenbast is rijk aan vitamine C. De dennenappels kunnen verhit worden om zodoende de zaadjes eruit te laten komen. Deze smaken rauw al goed, maar nog beter als ze worden geroosterd. De jongere dennenappels zijn gekookt net eetbaar. Twijgen en dennenkegels vormen goed aanmaakmateriaal. De as van de kegels is ideaal voor bakken van brood en om wortels en knollen in te poffen. Dennenbomen leveren stevig, harshoudend hout, maar het hout brandt vlug weg. De boom een belangrijke leverancier van hars en HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a05" \t "displayframe" houtteer. De wortels die net onder de oppervlakte liggen, of zelfs er net boven, zijn geschikt voor HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a11" \t "displayframe" bindwerk.
Duindoorn

De Duindoorn (Hippophae rhamnoides) komt van nature vooral voor in open, kalkrijke duinen. De duindoorn (Hippophae rhamnoides) is een struik, verdraagt zout en is aangepast aan omstandigheden waarin weinig vocht beschikbaar is. Ook is hij goed bestand tegen het stuiven van het zand. De duindoorn is overblijvend en kan tot 4,5 meter hoog worden. De wortels vormen een wortelstelsel met meer dan 1 meter diepgaande hoofdwortels en horizontale uitlopers. De struik heeft meerder stammetjes met een grijze, gegroefde bast.

De takken zijn doornig, dun en overdekt met zilverkleurige schubben, welke later donkerbruin kleuren. Aan het einde van het voorjaar krijgt de duindoorn smalle, grijsgroene bladeren. Die kleur wordt veroorzaakt door de haren op het blad die de duindoorn tegen uitdroging beschermen. De bladeren zijn verspreid, langwerpig tot smal spatelvormig, hebben een gave rand en een korte steel.

De steel is van boven grijsgroen en van onderen witachtig. De bloemen verschijnen voor de bladeren en bloeien in de maanden april en mei. De groenige bloemen zijn tweehuizig, er zijn zowel mannelijke en vrouwelijke struiken zijn. In het najaar draagt de vrouwelijke struik grote hoeveelheid vruchten. De vruchten bestaan uit oranje bijna bolronde bessen van 6 tot 8 mm groot.

Toepassingen

De vruchten zijn rijk aan vitamine C en A, maar zijn voor de meeste mensen te zuur om rauw te eten. Ze kunnen worden gebruikt om vruchtendrank te maken. De vruchten worden minder zuur door ze te koken of na nachtvorst. De vruchten zijn vanaf eind september rijp en hangen, indien ze niet door vogels worden opgegeten, de hele winter aan de struik.


Eik

Eiken (Quercus) zijn historisch gezien één van de dominantste soorten in het West-Europese bos. Eiken hebben echter licht nodig om te ontkiemen en op te groeien tot een boom. In een 'natuurlijk' bos zonder grote grazers is de concurrentie voor licht in het nadeel van de eik. Schaduwhoutsoorten als beuk en haagbeuk zijn beter in staat om die gaten te dichten. In een natuurlijke bos met grote grazers (rund, paard, herten, eventueel HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_d28_wisent" \t "displayframe" wisent en HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_d25_eland" \t "displayframe" eland) bestaat een bos uit een boomgroep omgeven door bosranden van struweel. Dat struweel, bestaande uit sleedoorn, braam, meidoorn en roos, is in eerste instantie boomloos.

 

De eik is aangewezen op dieren om de eikel verder van de boom te verplaatsen. Eikels worden hoofdzakelijk door de Vlaamse gaai, de bosmuis, en de HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_d18_eenkoorn" \t "displayframe" eekhoorn verspreid. De Vlaamse gaai zorgt voor transport op lange afstand (tot enkele kilometers ver). De eekhoorn en de bosmuis zorgen vooral voor de verspreiding van eikels binnen het bos. Eekhoorns begraven voorraden eikels voor de winter. Als een eekhoorn omkomt of de voorraad niet of onvolledig aanspreekt of vergeet, is dat een ideale plaats voor de eikels om te kiemen.



 

De wintereik is veel minder algemeen dan de zomereik. De twee soorten zijn nauw verwant en tamelijk lastig van elkaar te onderscheiden. Het verschil tussen de twee eiksoorten is o.a. te zien aan de lengte van de bladsteel. De zomereik heeft een korte bladsteel tegen teveel zomers licht op de bladeren waardoor uitdroging kan ontstaan. De wintereik heeft een lange bladsteel voor meer licht op de bladeren. De bladeren van de zomereik zijn ook molliger dan die van de wintereik. De bladeren van

de wintereik blijven nog heel lang in verdorde toestand aan de boom zitten.

 

De Inlandse of zomereik (Quercus robur) is een zeer lang levende, hardhout leverende boom. De bladeren van de eik verteren zeer moeilijk wat zijn invloed heeft op de strooisellaag in het bos. Het blad van de zomereik is onregelmatig gelobd, met 3 tot 7 diepe bochtige insnijdingen en heeft een asymmetrische vorm. Het blad is kaal en heeft zijn grootste breedte boven het midden.



De bladsteel is kort. De bladeren zitten voornamelijk in korte loten, in groepjes nabij de toppen van de twijgen. Hierdoor en doordat de bladeren onregelmatig gericht staan, maakt de kroon een losse en rommelige indruk. De knoppen zijn kort en stomp, glanzend lichtbruin en meestal kaal, maar erg variabel. De zomereik is eenhuizig. De mannelijke en vrouwelijke bloemen komen in aparte

bloeiwijzen op de boom. De 2 tot 3 cm lange eikels staan, vaak gepaard, op flinke (5 tot 12 cm lange) steeltjes. De schors van jonge bomen is glad en zwak grauwgroen glanzend, van oudere bomen wordt de schors diep en vrij onregelmatig gegroefd en grijsgroen van kleur. Naast lengtegroeven zijn er ook dwarsgroeven. Zeer oude eiken vertonen vaak zeer diepe groeven.

 

De wintereik (Quercus petraea) kan 25 tot 30 m en onder goede omstandigheden ruim 40 m hoog worden en bloeit in mei. De boom is eenhuizig en de bloemen eenslachtig, dat wil zeggen dat de bloemen vrouwelijk of mannelijk zijn en beide vormen komen op dezelfde boom voor. Het blad van de wintereik is ondiep en meer regelmatig gelobd en de bladhelften vormen elkaars spiegelbeeld. De grootste breedte van het blad ligt ongeveer in het midden. De bladeren zijn meestal glanzend donkergroen van kleur en harder dan die van de zomereik. Ook de plaatsing van de bladeren van de wintereik is wat regelmatiger verdeeld dan bij de zomereik. De bladsteel is bij de wintereik meestal 10- tot 29 mm lang. De napjes van de eikels van de wintereik hebben geen of een zeer kort steeltje. De bloemen, en daardoor de eikels, van de wintereik zitten trosvormig bijeen. De eikels zijn eivormig en



15 tot 25 mm lang, gemiddeld iets kleiner dan die van de zomereik. De wintereik groeit vaak slanker en rechter op dan de zomereik. Ook is de vertakking meestal minder kronkelig en hoekig. De kroon maakt een meer geslotenen regelmatiger indruk. De schors van de wintereik is gemiddeld minder diep, meer regelmatig en alleen in de lengterichting gegroefd en grijsgrauw van kleur.

 

De Amerikaanse eik (Quercus rubra) kan 35 meter hoog worden. De kroon is breed en koepelvormig. De boom heeft een korte, rechte stam en de takken vormen kransen. De glimmend roodbruine twijgen zijn kaal en wrattig en zijn op latere leeftijd dof glimmend en grijsachtig. De spitse knoppen zijn donkerrood tot bruinachtig.



 

De boomschors is glad en zilverkleurig grijs. Bij beschadiging van de bast kan gemakkelijk

rot optreden. De stam wordt onder normale omstandigheden 60-90 cm dik, al zijn er uitzond-

eringen van 1,5 meter bekend. De bladeren zijn langwerpig, kunnen soms wel 20 cm lang

worden en hebben 4 tot 5 spitse, getande lobben.

De bladstelen zijn geel en 2 tot 5 cm lang. De bladkleur wordt van bleekgeel tot donker-

groen aan de bovenzijde en bleekgrijs aan de onderzijde. De Amerikaanse eik heeft donkere,

roodbruine eikels met een scherpe punt en een afgeplatte voet; ze zitten in ondiepe napjes.

De napjes zijn voorzien van schubben die aan de randen naar binnen gekromd zijn.

De steeltjes zijn circa 1 cm lang. De eikels zijn pas in het tweede jaar na de bloei rijp en

kiemen daarna na de winter als ze een koude periode achter de rug hebben.
Toepassingen

De bast en de eikels bevatten tannines. De bast van de eik werd vroeger gebruikt om een dierenhuid te kunnen HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_a2c_leer,bont" \t "displayframe" looien tot leer. Eikels zijn voor mensen giftig, maar kunnen echter eetbaar worden gemaakt door ze te schillen. Een handige manier om te‘schillen’ is door met een steen op de eikel te slaan, waardoor de eikel makkelijk open breekt. Nadat de noot van de schil is ontdaan, verwijder dan de dunne, bruine vlies rond de noot. De vlies komt makkelijker los door de noot in twee de splijten en dan

rustig tussen de handen te rollen. Daarna de eikels in al kokend water plaatsen en dan verschillende malen koken. Het water verwisselen om de bittere smaak te verminderen. Ook is het mogelijk om de eikels eerst enkele dagen in water te weken en ze daarna te roosteren. Daarna kunnen de eikels tot meel worden gestampt en gemalen. Ook kunnen de eikels worden gepoft in de hete as van een vuur.

Een andere manier is om de eikels enkele dagen te laten drogen en dan de eikels te pellen, waarbij ook het bruine vlies moet worden verwijderd. Verpulver de eikels tot meel en spoel dit enkele malen met water schoon. Vermeng het meel met water en breng dit zachtjes aan de kook (ongeveer 45 minuten). Deze pap kan prima in combinatie met gedroogde bessen, vlees, vis of kruiden. Van geroosterde en vermalen eikels kan HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a01" \t "displayframe" koffie worden gezet. Het eikenschors kan als HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_subpageinfo8a02" thee worden gebruikt. De eik is een harde houtsoort, geeft een langbrandende vuur en vormt prima as.

 

Geneeskrachtige toepassingen



Een HYPERLINK "http://www.2fit.nl/pr/subpage.php/customercode=mersie/pagecode=Subpage_p01_bereidingplanten" \t "displayframe" afkooksel van jonge bast kan worden gebruikt als een gorgeldrank bij infecties aan de mond, de keel en het tandvlees. Afkooksels van de bast kunnen ook gebruikt worden bij acute diarree en bloed in de urinewegen en maagdarmkanaal. Een handvol bast, gekookt in melk, is een antigif na het inslikken van giftige bessen, paddenstoelen en strychnine. Let wel op, want een (te) sterk gezette thee verstoort de maag.  De els (Alnus) kan een hoogte bereiken van 25 meter. De rijkvertakte,

meerstammige boom heeft een gladde grijswitte tot groenachtige stam. De bladeren zijn rondachtig tot eirond-elliptisch en graf dubbelgezaagd. Van boven zijn de bladeren donkergroen en kaal, maar van onderen grijsgroen. Ze vallen groen van de boom en vertonen dus geen herfstkleur.




  1   2   3   4


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina