Tomaten kweken. Werken met TomSim



Dovnload 21.31 Kb.
Datum24.07.2016
Grootte21.31 Kb.
Handleiding

project


TomSim
deel 1 Gegevens verzamelen en bewerken

Tomaten kweken.

Werken met TomSim

In dit project ga je eerst virtueel tomaten kweken.

Dit gebeurt met het programma TomSim , waarin professor Wim van Ieperen en zijn medewerkers een enorme hoeveelheid praktijkgegevens over de groei van tomatenplanten en tomaten hebben samengebracht.

Je kunt het programma gebruiken als een spel, waarin je tomaten gaat telen en verkopen tegen de geldende marktprijs. Je moet proberen een zo hoog mogelijke financiële opbrengst en milieu-index te verkrijgen.

De milieu-index is het aantal kg tomaten per m3 gas. Naarmate de milieu-index hoger is heb je milieuvriendelijker geteeld. Je hebt immers een hoge productie verkregen bij een laag gasverbruik.

Je kunt het programma echter ook gebruiken als een virtuele experimenteerkas, waarin je het effect meet van verschillende CO2-concentraties en verschillende kastemperaturen op de groei van tomatenplanten en tomaten.

(Dat is wat we gaan doen, want met de verzamelde gegevens gaan we vervolgens een Powersim-model bouwen ,waarin we de gevonden effecten kunnen simuleren.)

Een teeltseizoen start op 1 januari van een te kiezen jaar en duurt 350 dagen.

Je docent kan je vertellen waar je het programma TomSim kunt vinden (Bonhoeffercollege: op het schoolnetwerk onder / vakken / biologie.

Als je het programma hebt gestart en de toelichtingen hebt weggeklikt, zie je dit scherm(fig.1)



Net als in een echte moderne tomatenkas kun je de temperatuur (schuif A) en de

CO2-concentratie (schuif B) van de lucht in de kas computergestuurd regelen.

De meetresultaten van je virtuele experimenten ga je opslaan in een voorbewerkt Excel-rekenvel.

Je docent kan je vertellen hoe je dit Excelblad op je computer kunt binnenhalen.

Een gedeelte van dit excelblad zie je afgebeeld in figuur 2.

De bedoeling is dat je minimaal de tabellen " totale productie tomaten" , "begin tomatenproductie" en "eind tomatenproductie" invult met meetgegevens.

Je kunt hierbij onderling samenwerken op meerdere computers.

Belangrijk is dat je bij alle metingen de schuif "teeltjaar" (fig.1 , letter E) in dezelfde stand laat staan, anders zijn de resultaten niet vergelijkbaar.

De teeltjaren 1 t/m 7 staan namelijk voor gegevens die in echte kassen zijn verzameld in de jaren 1985 t/m 1991.De weersomstandigheden , bv. het aantal uren zonneschijn, verschillen van jaar tot jaar

Start excel, open het rekenvel "tomsim_meting_leerling" en sla dit vel als persoonlijk bestand op, dus bv. als tomsim_meting_janjansen, bij je eigen bestanden.

Minimaliseer het Excelvenster, zodat het TomSim-venster weer zichtbaar is
Meten van de totale productie tomaten:

Zie figuur 1:

Kies voor al je metingen één teeltjaar (schuif E)

Zet schuif A (temperatuur kas) op 15 0C , schuif B (CO2) op 350 ppm.

Stel schuif C (rekensnelheid) op snel en zet schuif D (controle) op start.

Je eerste meting loopt nu. Op plaats S in het scherm zie je steeds hoeveel kg tomaten er in het lopende seizoen (350 dagen) al geproduceerd zijn.

Aan het eind van de meting maximaliseer je het Excel-venster en noteer je het aantal kilo's tomaten op de juiste plaats in de tabel " totale productie tomaten"

Daarna minimaliseer je het excel-venster en ga je meten bij 15 0C en 550 ppm CO2., etc.


Let op: Je kunt tijd sparen door de hieronder beschreven metingen van begintijdstip en eindtijdstip van de tomatenproductie bij de gekozen set instellingen (jaar, temp. en CO2) meteen er achteraan te doen.


Meten van het begintijdstip van de tomatenproductie.

Zie figuur 1:

Zet schuif A (temperatuur kas) op 15 0C , schuif B (CO2) op 350 ppm.

Stel schuif C (rekensnelheid) op traag en zet schuif D (controle) op start.

Zet de pijl van de muis op schuif C en houdt de linker muisknop ingedrukt.

Kijk goed naar het venster kg tomaten (fig.1, venster S); zodra daar het getal 0.00 verdwijnt schuif je met de muispijl schuif C (rekensnelheid) op pauze. Je kunt nu bepalen hoever het kweekseizoen is gevorderd op het moment dat de tomatenproductie start.,zie figuur 3, hieronder:

Meet op het glas van je computerscherm* in venster R met een stukje millimeterpapier de afstand d ( in millimeters) waarover het groene lijntje (groeisnelheid) is gevorderd. Je meet vervolgens op hetzelfde computerscherm met het millimeterpapier hoeveel millimeter op de X-as van venster R overeenkomt met 100 dagen.

* als je op een plat TFT scherm werkt,

zorg dan dat je bij het meten niet hard op je scherm duwt;er kan dan schade ontstaan!!

Minimaliseer het TomSim scherm (instellingen laten staan) en open je excelblad.

Zet de cursor in cel E13(zie figuur 2).In de formulebalk (zie fig.2) verschijnt de formule:

=D13*100/31.Wanneer bij jouw meting 100 dagen van de X-as overeenkwam met 31 mm, dan kan deze formule blijven staan. Vond je een andere waarde, dan moet de formule aangepast: Druk op functietoets F2; je kunt dan de formule bewerken. Als op jouw computerscherm 100 dagen van de X-as bv. overeenkwam met 28 mm, dan moet het getal 31 in de formule vervangen worden door 28.Als de formule is aangepast, druk dan op ENTER.

Als je nu de gemeten afstand d uit scherm R van Tomsim (zie fig.3) intikt in de gespikkelde invoercel D13 van je excelblad, kun je in cel E13 het juiste aantal dagen aflezen. Dit getal ga je nu op de juiste plaats in de tabel " begin tomatenproductie(dagen) intikken.




Meten van het eindtijdstip van de tomatenproductie.

Kijk in de tabel "totale productie tomaten" wat bij de gekozen instellingen (jaar, temp. en CO2) de totale productie aan tomaten zal worden.**

Maximaliseer het TomSim-scherm. Zet de rekensnelheid (schuif C uit fig 1) op traag en laat de meting doorlopen tot de totale productie (zie figuur 1 ,venster S) is bereikt en zet de rekensnelheid (schuif C) direct op pauze.

Meet nu weer met een millimeter-papiertje op je computerscherm in venster R hoever de groene lijn (groeisnelheid) van de Y-as is verwijderd.

Maximaliseer Excel, tik je meting in invoercel D-13 en lees het aantal dagen weer af in E-13.

Vul de uitkomst in in de tabel "eind tomatenproductie (dagen) ".


** Je kunt dit ook even opnieuw meten door de rekensnelheid (schuif C) even op snel te zetten en de meting uit te laten lopen)
Meten van het tijdstip waarop groeisnelheid van de planten maximaal is.

Met behulp van millimeterpapier en pauzestand van schuif C (rekensnelheid) kun je in venster R van TomSim ook aflezen wanneer bij de gekozen instellingen(jaar, temp. en CO2) de maximale groei wordt bereikt. Dit kun je invullen in de tabel max.groei plant na .. dagen.


Meten van de grootte van de maximale groeisnelheid.

Door meting met millimeter-papier in verticale richting kan ook de grootte van de maximale

groeisnelheid in venster R van TomSim worden gemeten.

Daarvoor heb je weer een andere omrekenformule nodig.

Op je Excel-blad vind je onder de tabel " max.groei plant (in g /m2 /d)" deze formule in cel N41.De formule gaat ervan uit dat een afstand van 40 mm(op het glas van je computerscherm) op de Y-as overeenkomt met 12 g /m2 /d .Als dat anders is moet je de formule aanpassen : druk op functietoets F2, verander de formule en druk op ENTER.
Omzetten van de Excel-tabellen in bruikbare grafieken.

Uit de Excel-tabellen, waarin je de metingen in je TomSim-tomatenkas hebt vastgelegd, kun je bepaalde trends rechtstreeks aflezen. Maar de verbanden worden in één oogopslag duidelijk als je de gegevens uit een tabel door Excel laat omzetten in een grafiek.

Markeer de gegevensreeksen die je in grafiek wil weergeven, zie figuur hiernaast.

Klik met de muis op de wizard grafieken.

Kies in de wizard-stap1 onder grafiektype

voor lijn en dan voor het in de figuur hiernaast met pijl aangegeven subtype

en klik op " volgende.

Kies in wizard stap 2 het tabblad reeks:

Klik dan links op reeks 1 en geef in het vak daarnaast de naam; hier bv.

CO2 350 ppm

Klik op reeks 2 ,geef naam enz.

Klik dan meer naar beneden in het vak naast "labels categorie-as(X) op de button

met het rode pijltje

Bovenin je scherm verschijnt een venstertje " brongegevens labels categorie-as(X)



Markeer nu met ingedrukte linker muisknop de reeks getallen die op de X-as

moet komen, in dit geval temperaturen, zie

de figuur hiernaast. Rondom de gemarkeerde getallen gaat een lijtje flikkeren.Tegelijk verschijnt in het venstertje " brongegevens labels categorie-as(X) een aanduiding van deze reeks getallen.

Klik rechts in dit venstertje op het rood gemarkeerde opslagbutton


Klik op "volgende"

Vul in wizard stap 3 (tabblad titels)de titel van de grafiek in,bv. invloed temperatuur op begin productie

Vul in het vak "categorie-as(X) de grootheid van de X-as in,bv temp. in 0C

Vul in het vak "waarde-as (Y) de grootheid van de Y-as in bv. tijd tot begin productie(dagen)

Klik in wizard stap 3 het tabblad rasterlijnen aan en vink bij X-as en Y-as "primaire rasterlijnen" aan. Er onstaat dan een ruitjespatroon in de grafiek.
Klik op "volgende".

In wizard stap 4 (locatie) kun je nu aanklikken of je de grafiek op je huidige werkblad wil

("als object in") of op een apart tabblad (als nieuw blad; dit blad kun je het beste een naam geven)

Klik dan op "voltooien".

Als je de grafiek als object in het werkblad hebt geplaatst kun je hem met de muis nog verslepen.

De grafiek is nu bijna klaar.Meestal zit er nog een foutje in:

De stippen van de grafieklijnen zitten niet bij de op de X-as aangegeven waarden , maar er tussenin.

Schuif de muispijl voorzichtig van onderaf naar de X-as, tot het pop-up labeltje " categorie-as" oplicht.Dubbelklik dan met de linker muisknop.

Nu verschijnt het venster "As opmaken".

Kies het tabblad " Schaal"

Zet linksonder het vinkje bij " waardeas snijdt tussen de categorieën" uit.

De grafiek is nu klaar.


Op deze manier maak je van alle ingevulde tabellen van je Excelblad een grafiek.
Als dat gebeurd is ga je een Powersim-model bouwen dat de in de grafieken zichtbare trends kan simuleren.
Zie daarvoor deel 2 van deze handleiding.

tomatenkweek.doc






De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina