Trompenburg Tuinen & Arboretum – Honingerdijk – Plantagedreef – Rijnwaterstraat – Lage Filterweg – Toepad – Schaardijk – Nesserdijk – Buitenbassisweg – Watertorenweg – Plantagedreef – Honingerdijk – Trompenburg Tuinen & Arboretum



Dovnload 24.79 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte24.79 Kb.
Open Monumentendag - zaterdag 8 september 2012

Groen van toen in historisch Kralingen



De commissie Historisch Kralingen van de Bewonersvereniging Kralingen-Oost biedt dit jaar een wandel en een fietstocht aan langs ‘groen van toen’ in Kralingen.

Fietsroute:

Trompenburg Tuinen & Arboretum – Honingerdijk – Plantagedreef – Rijnwaterstraat – Lage Filterweg – Toepad – Schaardijk – Nesserdijk – Buitenbassisweg – Watertorenweg – Plantagedreef – Honingerdijk – Trompenburg Tuinen & Arboretum

Inleiding

In de dertiende eeuw werd in de omgeving van de huidige Hoflaan een kasteel gebouwd voor de toenmalige heersers van dit gebied. Langs de rivier bestond tijdens de late Middeleeuwen al enige bebouwing langs de rivier, waar vissers woonden en waar in de vorm van de Sint Elbrechtskapel een religieus centrum voor de streek bestond.

Het eerste echte dorp Kralingen lag echter pas vanaf circa 1550 aan de Veenweg, in wat nu Prinsenland (Prins Alexander) heet. Door veenafgravingen ten behoeve van turf ontstonden plassen. Het dorp raakte uiteindelijk omsloten door water. De bevolking trok weg en de dorpskerk werd als laatste gebouw gesloopt in 1844. De fundamenten ervan liggen nog op begraafplaats Oud Kralingen.

Rond de viersprong Oudedijk, Hoflaan, Kortekade en s Gravenweg ontstond rond 1840 een tweede dorpskern. Kralingen bleef tot eind negentiende eeuw een zelfstandige gemeente met veel buitenplaatsen voor Rotterdammers die zich een optrekje buiten de stad konden veroorloven.

In 1895 werd Kralingen geannexeerd door het steeds groter wordende Rotterdam. Van de twee veenplassen op Kralings grondgebied bleef de voormalige Noordplas behouden als Kralingse Plas. De plas ten oosten hiervan werd in 1870 ingepolderd en Prins Alexanderpolder genoemd, naar de zoon van koning Willem III die de polder officieel opende. Veel buitenplaatsen in Kralingen verdwenen en werden vervangen door woonwijken.

De bebouwing langs de rivier, Kralingeroord genaamd, maakte in de jaren vijftig plaats voor dijkverbreding als gevolg van de Watersnoodramp van 1953.



  1. Trompenburg Tuinen en Arboretum



Eén van de vele mooie plekjes in de tuinen van Trompenburg

Onze fietsroute begint bij Trompenburg Tuinen & Arboretum. Hier zien we met recht ‘groen van toen’, want Trompenburg heeft een eeuwenlange geschiedenis. Het buitenhuis met deze naam was in de zeventiende eeuw bezit van de bekende admiraalsfamilie Tromp. Het eerste buitenhuis stond aan de ’s Gravenweg. Later werd het landgoed door volgende eigenaren steeds verder uitgebreid.

Aan de zijde van de Honingerdijk stond vanaf 1825 het door Hendrik wachter gebouwde ‘Huize Zomerlust’. James Smith verwierf in de negentiende eeuw beide buitenplaatsen en liet bij de Honingerdijk een nieuw huis ‘Trompenburg’ bouwen. De tuin van het voormalige ‘Huizen Zomerlust’ werd uitgebreid en op initiatief van de familie Smith ingericht door landschapsarchitect Zocher. De familie had een warme belangstelling voor bijzondere bomen en zo ontstond een arboretum.

Schilderij van het huis Trompenburg, 1928-1941

De laatste familietelg die het arboretum in bezit had, Dick van Hoey Smith, liet het na de Tweede Wereldoorlog uitgroeien tot een vol met vele soorten rododendrons en cactussen. Ook het aantal bomensoorten nam verder toe.

In 1958 werd het arboretum ondergebracht in de Stichting Arboretum Trompenburg, die het sindsdien beheert. Trompenburg Tuinen en Arboretum, zoals de officiële naam nu luidt, is een bijzonder overblijfsel van de historische buitenplaatsen die Kralingen ooit rijk was.


  1. Herberg In den Rustwat

In den Rustwat

Bij uw vertrek uit Trompenburg Tuinen en Arboretum ziet u recht voor u een restaurant in een zeer oud pand, de voormalige herberg In den Rustwat. Dit is het oudst bekende gebouw dat Kralingen nog kent en dateert uit 1597.

De herberg stond oorspronkelijk op de Honingerdijk, maar moest in de jaren vijftig plaats maken voor de dijkversterking na de waternoodramp van 1953. De herberg werd daarom verplaatst naar haar huidige locatie. In den Rustwat is een Rijksmonument.


  1. Honingerdijk

U fietst vanaf de parkeerplaats bij Trompenburg linksaf en bereikt bovenaan de Honingerdijk. U steekt de Honingerdijk over en slaat linksaf.

De Honingerdijk maakt deel uit van de in de dertiende eeuw aangelegde Schielands Hoge Zeedijk. Deze dijk moest Kralingen beschermen tegen hoge waterstanden en liep helemaal door tot aan Gouda.

De dijk heeft nu verschillende namen gekregen op delen van het traject, u zult er vandaag een aantal tegenkomen.

Kaart van de dijken rond Rotterdam in de Middeleeuwen

U steekt aan het eind van de Honingerdijk de Abram van Rijckevorselweg over (bij het stoplicht). Aan de overzijde links en direct daarna de eerste weg rechts.



  1. Plantagedreef

De Plantagedreef is vernoemd naar het park dat u aan uw rechterhand ziet. Dit park, de Oude Plantage, werd al eind achttiende eeuw aangelegd. Het vroedschap van Rotterdam besloot in 1769 om achter aan de rivierzijde achter de herberg In den Rustwat een stadsplantage aan te leggen. Het werd ingericht door een architect ,met de naam Zuidwijk of Zuidewijck.

De bevolking van Rotterdam maakte echter weinig gebruik van het park. Na een periode van verwildering werd het in 1897 opnieuw ingericht door tuinarchitect D.G. Vervooren. Tijdens de Tweede wereldoorlog werd de meest beplantig door Rotterdammers gerooid om als brandstof te gebruiken en bleef er weinig van het park over. In 1946 besloot de gemeenteraad het echter opnieuw te laten inrichten, ditmaal in de nu nog bestaande vorm. De huidige naam, Oude Plantage,duidt op de oudere inrichting van dit gebied dan de centraal in Kralingen gelegen Nieuwe Plantage.



De Oude Plantage in 1905

U slaat vanaf de plantagedreef linksaf de Rijnwaterstraat in, vlak voor de flat. U bereikt nu het vroegere drinkwaterleidingterrein van Rotterdam

De Rotterdamse Drinkwaterleiding werd opgericht in 1874. Het eerste terrein werd ingericht op wat toen nog grondgebied van de gemeente Kralingen was. Er werd een Watertoren gebouwd (1875), een ontwerp van stadsarchitect Van der Tak.

De Watertoren uit 1875

Om de Watertoren heen verschenen andere bedrijfsgebouwen. Eén van die gebouwen is nu een buurtcentrum, aan uw rechterhand als u de Rijnwaterstraat bent in gefietst. Wat vroeger een machinehal was, heet nu deftig Paleiszaal en is zelfs een trouwlocatie geworden. Het kan verkeren…

Tegenover de Paleiszaal, aan uw linkerhand, ziet u nog een voormalig bedrijfspand, in Neorenaissance stijl gebouwd in 1887.

Aan het eind van de straat bereikt u de filterbakken van de oude Drinkwaterleiding. U slaat hier linksaf tot u de Snelfilterweg bereikt.



  1. Snelfilterweg

U rijdt nu langs het terrein dat vroeger gevuld was met snelfilterbassins, ten behoeve van het filteren van het drinkwater.

Luchtfoto van de oude bassins

Tijdens de jaren tachtig van de vorige eeuw werd er een woonwijk gebouwd op het oude DWL terrein. Daarbij bleven de markante bedrijfspanden en de Watertoren echter staan. De locatie van de filterbakken langs de Snelfilterweg werd ingericht als buurtparkje en behield zo een open bestemming.



  1. Toepad

Aan het eind van de Snelfilterweg slaat u linksaf het Toepad op. Na circa honderd meter vervolgt u het Toepad rechtsaf

Het Toepad was vroeger de korte weg van Kralingen naar Kralingseveer, een kortere weg dan het volgen van de dijk langs de rivier. In de zeventiende eeuw werd voor dit pad ook wel de naam Oppad gebruikt.

U ziet rechts de Van Ghent Kazerne van het Korps Mariniers, dat een lange geschiedenis heeft in R–otterdam. Meer dan 400 jaar geleden werd het Korps opgericht en sindsdien heeft het altijd een plek gehad in de stad. Na bombardementen van mei 1940 werd na de oorlog een nieuwe kazerne aan het Toepad gebouwd.

De Van Ghent Kazerne

U vervolgt uw route en ziet verderop aan uw rechterhand een oude boerderij, de ‘Voorhoeve van Muyden’ (Toepad 64). Dit pand dateert van omstreeks 1900. Dit is – samen met enkele boerderijen aan de Nesserdijk - een van de laatste boerderijen uit het oorspronkelijke poldergebied.



De Voorhoeve van Muyden

Het pand stond begin deze eeuw op de nominatie om een gemeentelijk monument te worden, maar wegens uitbreidingsplannen van de Van Ghent kazerne is dit niet gerealiseerd.

De boerderij is een goed bewaard gebleven voorbeeld van een hallenhuis type in neorenaissance stijl. Door de combinatie met de schuur en het oorspronkelijke erf is er zeker sprake van cultuurhistorische en landschappelijke waarde.

Tegenover de boerderij, links van de weg, ziet u de toegang van de Joodse Begraafplaats aan het Toepad. Deze begraafplaats werd in 1895 in gebruik genomen en telt nu meer dan 4000 grafstenen. Een deel van de graven is afkomstig van niet meer bestaande Joodse begraafplaatsen aan de Dijkstraat (Kralingen) en Schiedam.



Poortgebouw van de begraafplaats

Na de boerderij en de begraafplaats fietst u verder over het Toepad. Aan uw rechterhand ziet u een deel van het terrein van het huidige drinkwaterleidingterrein.

Aan het eind van de weg slaat u rechtsaf. U volgt de weg tot aan de Schaardijk, aan de Nieuwe Maas. Ook hier slaat u rechtsaf.


  1. Schaardijk en Nesserdijk

De Schaardijk en de Nesserdijk zijn onderdeel van de historische Schielands Hoge Zeedijk, tussen Rotterdam en Gouda. Beide namen werden ingevoerd na de annexatie van Kralingen door Rotterdam in 1895.

Een Schaardijk is een dijk die v;lak langs het water ligt, met weinig of geen buitendijks land. Het bedrijventerrein aan uw linkerhand is dan ook kunstmatig aangelegd en geen oorspronkelijk buitendijkse grond.

Na enkele honderden meters gaat de Schaardijk over in de Nesserdijk. Deze is vernoemd naar aangeslibt land, oftewel een ‘nes’. ‘De nes’ is verbasterd tot De Esch, de huidige naam van zowel de polder als de woonwijk.

Langs de dijk werd veel op zalm gevist, een vis die tot begin twintigste eeuw veel voorkwam in de Maas. De zalm werd verkocht in de visafslag in Kralingseveer, dat we op deze fietsroute achter ons hebben gelaten.



De visafslag van Kralingseveer in 1905

Langs de dijk stond in de Middeleeuwen ook bebouwing. Zo was de Sint Elbrechtskapel in de vijftiende eeuw een lokaal religieus centrum, gebruikt door met name vissers en zeelieden. Langs de dijk stonden een aantal huizen. Het geheel had de naam Kralingeroord.





Een afbeelding van de Sint Elbrechtskapel aan de toenmalige Schielands Hoge zeedijk (nu Schaardijk), al is onduidelijk of de kapel er werkelijk zo uitzag.

Kralingeroord heeft als woonkern nog bestaan tot in de jaren vijftig. Daarna werd als gevolg van de Watersnoodramp van 1953 de dijk verhoogd. Historische dijkbebouwing van zowel Kralingeroord als het verderop gelegen Kralingseveer werd hiervoor gesloopt. Slechts enkele panden aan de landzijde van de dijk bleven overeind.

Eén ervan bezoeken we vandaag.


  1. De Rozenhof

Aan de Nesserddijk 368 bereikt u boerderij De Rozenhof. Deze boerderij is rond 1800 gebouwd op de achttiende eeuwse buitenplaats Rozenhof. Het buitenhuis werd in 1867 gesloopt. De boerderij bleef staan. Stichting Volkskracht Historische Monumenten restaureerde de boerderij, die sindsdien wordt gebruikt door de Stichting Zuid-Hollands Landschap.

De stichting heeft in het kader van Open Monumentendag vandaag de deuren open staan. De Commissie Historisch Kralingen is aanwezig en een gids geeft regelmatig rondleidingen door dit unieke pand. Maak gebruik van dit buitenkansje om alle details van deze bijzondere, twee eeuwen oude boerderij te bekijken.



Boerderij De Rozenhof

Na uw bezoek aan De Rozenhof vervolgt u uw weg over de Nesserdijk. Rechts ziet u het laatste stukje polder dat in dit stadsdeel van Rotterdam bewaard is gebleven.

Voorbij de zandstort slaat u linksaf, langs de rivier over de Buitenbassinweg. U fiets nu langs de rand van het oude drinkwaterleidingterrein, genoemd naar de bassins.

Aan het eind slaat u weer linksaf en rijdt de watertorenweg af, langs de Watertoren. Aan het eind van de Watertorenweg slaat u rechtsaf, de Plantagedreef op. U steekt de Abram van Rijckevorselweg over en rijdt via de Honingerdijk weer terug naar Trompenburg Tuinen en Arboretum. Uw fietsrondje ‘Groen van Toen’ door Kralingen en De Esch is ten einde gekomen.

Tekst: Dik Vuik, Commissie Historisch Kralingen van de Bewonersvereniging Kralingen-Oost (BKO).

Kaart: Gerard-Jan van Leer (voorzitter BKO)







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina