Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw



Dovnload 366.91 Kb.
Pagina1/14
Datum20.08.2016
Grootte366.91 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14






Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw

Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3de verdieping) / 1030 Brussel /

tel. 02-204 06 50 / fax. 02-204 06 59

info@vlaams-netwerk-armoede.be / http://www.vlaams-netwerk-armoede.be

Valkuilen, hefbomen en acties

voor het zinvol en duurzaam activeren

van mensen in armoede naar kwalitatieve tewerkstelling.
Eindrapport van het project ‘Het activeren van mensen in armoede naar werk:

van good and bad practices tot mogelijke remedies.’

Elke Vandermeerschen

Projectmedewerker Vlaams Netwerk

juli 2007

Inhoud



Inhoud 2
Dankwoord 3
Inleiding 4
Hoofdstuk 1: Het traject 7

1.1.Onderwijs: versterken van zelfvertrouwen, welzijn en competenties 8

1.1.1.Zelfvertrouwen

1.1.2 Kansen krijgen, competenties opbouwen…

1.2. ‘Activeren en geactiveerd worden’: de eerste contacten 11

1.2.1. Communicatie

1.2.2. De fabel van ‘willen is kunnen’

1.3 Stappen en keuzes: een niet lineair, soms tergend langzaam traject 14

1.3.1. Motivatie mogelijk maken en versterken

1.3.2. Begeleiding: ‘de werkmaat en trajectbegeleider’

1.3.3. Verdere stappen op weg naar werk
Hoofdstuk 2: Kwalitatieve, duurzame tewerkstelling 28
Hoofdstuk 3: Vorming 32
Hoofdstuk 4: Activeren van de werkgevers 34

4.1. Uitsluiting, discriminatie en racisme 34

4.1.1. Discriminatie en racisme bij aanwervingen.

4.1.2. Discriminatie op de werkvloer

4.1.3. Rechten voor wie er zelf moeilijk voor kan opkomen

4.2. Rol van de overheid 36


Hoofdstuk 5: Diverse armoede 38

5.1. Allochtone armoede 38

5.2. Armoede bij (allochtone) jongeren 39

5.3. Vrouwen in armoede 41

5.4. Ouderen in armoede 41

5.5. Zelfstandigen in armoede 42


Hoofdstuk 6: Andere mogelijk inspirerende suggesties 43
Hoofdstuk 7: ‘Good and bad practices’ 44

7.1. Good practice: wending in het leven van Koen 44

7.2. 'Bad practice': ontbreken van bepaalde hefbomen in het leven van Marie 47

7.3. Good practice: Steunpunt tewerkstelling Borgerhout 50


Bijlagen 52

Bijlage 1: overzicht van de afgenomen interviews 52

Bijlage 2: ‘Forumdag Activering’ 53

Bijlage 3: Stuurgroep, samenstelling en verslagen 56

Bijlage 4: Informeel Vertikaal Overleg Werk en Sociale Economie. 66

Verslag overleg ivm afstraffingsmechanismen, en advies VAP Werkloosheidsvallen

Bijlage 5: Advies decreet houdende lokale diensteneconomie 83

Dankwoord


Frank Vandenbroucke, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming maakte dit project mogelijk. Ik dank hem hiervoor. De aanwezigheid van de minister op de Forumdag Activeren getuigde van zijn betrokkenheid en was voor de vele aanwezige mensen in armoede en niet armen een hart onder de riem. Daarnaast wil ik ook zijn kabinetsmedewerkster Griet De Ceuster speciaal bedanken omwille van haar inzet en inspirerende inbreng op de stuurgroep van dit project.


Ook de andere stuurgroepleden wil ik bedanken voor hun stimulerende en kritische betrokkenheid, zijnde; Ann Verboven (VDAB), Bea Van Robaeys (OASeS), Gert Truyens (ACLVB), Michiel Vandevoorde (Administratie Werkgelegenheid), Hugo Verdurmen (Strategisch Plan Geletterdheid); Jean-Marie Debaene (ABVV); Jan De Cleir (ACV); Jan Vranken (UA); Kris Dehamers (VVSG); Robrecht Bothuyne (Unizo); Sonja Teughels (VOKA); Sophia Hoornaert (Minderhedenforum)
De know how van de leden van het Informeel Vertikaal Overleg Werk en Sociale Economie en de interesse die ze voor het project aan de dag legden, waren heel verrijkend. Daarvoor dank aan Marc Jans en Johan Troch (Departement WSE), Henk Termote (CGK), Diane Moras (APGA), Ann Verboven (VDAB), Saskia De Bruyn (Leren Ondernemen), Toon Walschap en Danny Trimbos (De Link), Gwendolina Debacker (BPA).
De aanwezigen op de forumdag, zowel de externe experten als de mensen in armoede, leverden een betekenisvolle bijdrage en waren een belangrijke schakel in de totstandkoming van dit rapport. Expliciet gaat mijn dank hierbij uit naar de verenigingen die deel uitmaken van de overleggroep werk en die mee de forumdag vorm gaven.
Zonder de experts die vanuit diverse invalshoeken, die elk op hun terrein expertise op vlak van ‘armoede en activering’ hebben, en dit ook via een interview wilden meedelen, was dit project niet mogelijk geweest. Mijn welgemeende dank daarvoor.
Graag wil ik ook mijn collega’s van de staf van het Vlaams Netwerk bedanken. Hun interesse en enthousiasme voor dit project maakten het een enorm plezier om hieraan te werken. Speciale dank verdienen absoluut mijn collega’s Swa Schyvens en Frederic Vanhauwaert die hun inzicht, ervaring en kennis onvermoeibaar meedeelden. Ze volgden elk vanuit hun eigen kennis en ervaring iedere stap van dit project op de voet en gaven telkens een verrijkende inbreng. Ook Ingrid wil ik bedanken, voor het nalezen en vormgeven van dit rapport.
En tot slot gaat mijn grootste dank uit naar de mensen in armoede zelf die actief mee nadachten, die hun ervaringen meedeelden – hoe persoonlijk en hoe pijnlijk die soms ook waren – en die tijd noch moeite spaarden om stof te leveren en kritisch te reflecteren. Hierbij denk ik in het bijzonder aan de mensen in armoede waarvan ik een interview afnam, die zich sterk maakten, zich bloot gaven en mee over oplossingen nadachten.
Elke Vandermeerschen

Projectmedewerker Vlaams Netwerk



Inleiding


In dit project 'Activeren van mensen in armoede naar werk', gingen we op basis van zogenaamde 'good and bad practices' op zoek naar hefbomen en valkuilen, naar verklaringen waarom het soms zo moeilijk is voor mensen in armoede om aan het werk te geraken, en wat maakt dat het wel lukt. Vanuit die hefbomen en valkuilen en verklaringen geven we een insteek aan het beleid voor het succesvol activeren van mensen in armoede naar werk. Succesvol activeren, dat wil voor ons zeggen zinvol en duurzaam, namelijk een activering die gericht is op kwalitatieve tewerkstelling1, die bijdraagt tot de levenskwaliteit van mensen in armoede, en ook een belangrijke hefboom is om uit de armoede te geraken.


Onze voornaamste inspiratiebron hierbij was de ervaring van mensen in armoede en hun verhalen over tegenslagen en successen met betrekking tot tewerkstelling. Vanuit semi gestructureerde biografische interviews trachtten we inzicht te krijgen in succesbepalende factoren, zogenaamde breekpunten, die het arbeidsleven van mensen in armoede een nieuwe wending gaven.

Daarnaast namen we ook diverse interviews af van experts die vanuit uiteenlopende hoeken ervaring hebben met activering van mensen in armoede. De inzichten die we verworven uit de verhalen van mensen in armoede, toetsten we dan ook aan de ervaringen van deze experts.


Concreet namen we in totaal 44 interviews af, waaronder 23 van mensen die in armoede leven, of geleefd hebben, en 21 van diverse andere experts.2 Doorheen het rapport verwerkten we een aantal tekenende en verhelderende citaten uit deze interviews. Omwille van evidente privacyredenen zijn de namen van de mensen in armoede die hier gebruikt worden fictief.
Deze interviews en gesprekken lieten ons toe om na een eerste analyse een aantal voorlopige pistes op te stellen. Deze pistes zijn een aantal voorstellen waarin we kansen zagen om de activering van mensen in armoede beter te laten verlopen. Die pistes gebruikten we als vertrekpunt voor de Forumdag Activering, waar deze pistes verder bediscussieerd en getoetst werden. Aan deze forumdag namen zowel de mensen in armoede deel, als de eerder genoemde experts en als andere betrokken geïnteresseerden en werden een aantal oplossingsgerichte voorstellen geformuleerd.3
Naast de interviews en het materiaal van de forumdag, kwamen ook veel interessante zaken uit onze overleggroep werk, het informeel vertikaal overleg, de vorming aan VDAB consulenten, en uit de diverse verenigingen.
De kritische geesten van de stuurgroep van dit project gaven ons interessante input bij het verwerken van het materiaal en de pistes die daaruit opgesteld werden.4
Ervaringen van mensen in armoede en de inzichten die zij zelf hebben in hun situatie, zijn voor ons -als Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen- prioritair en enorm waardevol in het zoeken naar voorstellen voor een beleid dat armoede effectief bestrijdt. Zij zijn dan ook ons ultieme vertrekpunt in het zoeken naar oplossingen voor het succesvoller activeren van mensen in armoede naar werk.

Het stemt ons hoopvol dat de lijnen die zich opdringen uit de verhalen van de mensen ook bevestigd worden door de eerder vermelde andere bronnen, overlegmomenten,… Daarnaast zijn we ons ervan bewust dat diverse andere actoren reeds heel erg waardevolle expertise hebben op dit vlak, denken we maar aan de werknemersorganisaties en de VDAB, die eveneens vertegenwoordigd zijn in onze stuurgroep. Ook gingen we te rade bij (academische) literatuur. We vonden daar bevestiging en soms verduidelijking van bepaalde mechanismen en de daarbij horende mogelijke antwoorden die we in dit project tegenkwamen. In het bijzonder willen wij hierbij ''Bruggen over Woelig Water' (Thys, De Rademaecker, Vranken) en diverse papers van Idesbald Nicaise (HIVA) vermelden. Soms zullen wij dan ook ter illustratie en ter verdieping naar deze bronnen verwijzen.


De veelheid en rijkdom van de voorstellen die de interviews, de forumdag, de vele gesprekken, overlegplatforms en literatuurstudie opleverden en de beperkte tijd van dit project, laten ons niet toe om al die voorstellen onder de loep te nemen en verder uit te werken. Toch kwamen uit de diverse bronnen en kanalen een aantal opvallend gelijklopende lijnen en voorstellen naar voor. Ze lopen als het ware als een rode draad door de verhalen van de mensen in armoede en de ervaringen van de diverse andere experts. Het leek ons dan ook een evidente en correcte keuze om die verder uit te werken, deze als aanwijzing en vertrekpunt te gebruiken om een aantal concrete hefbomen en valkuilen, en daarmee gepaarde voorstellen te formuleren.
In een eerste hoofdstuk nemen we het bestaande traject vanuit een leven in armoede naar een zinvolle duurzame tewerkstelling onder de loep. We bekijken er wat er goed loopt en wat er fout loopt. We trachten een ideaaltraject te ontwerpen. Dat begint nog voor het eerste contact met de VDAB of een andere instantie en dat loopt door tot men een bepaalde tijd aan het werk is. Hierbij wordt dieper ingegaan op de verschillende aspecten die deel uitmaken van een zinvol traject, gaande van de communicatievormen die gehanteerd worden, tot begeleiding, opleiding en het belang van perspectief.
Zinvol en duurzaam activeren betekent voor ons activeren naar kwalitatieve tewerkstelling. Wat we daar onder verstaan, wordt uiteengezet in hoofdstuk 2.
Een heikel, steeds terugkerend aspect dat een essentiële rol speelt bij het wel of niet succesvol activeren van mensen in armoede, is de kennis van en het inzicht in de mechanismen van armoede bij diverse betrokkenen. Wat het belang daarvan is, wat de meerwaarde (en de resultaten) van een degelijke kennis over armoede is, en hoe deze ontwikkeld kan worden, zetten we uiteen in hoofdstuk 3.
Zinvol en duurzaam activeren naar kwalitatief werk kan maar slagen als er ook effectief kwalitatief werk is voor mensen in armoede. Daar ligt nog een belangrijke valkuil. Niet enkel de mensen in armoede en de activeringsinstanties bepalen het wel of niet slagen van een activeringstraject. Tijdens de rit (of het nu op het einde van de rit is, of een stadium in een cyclisch parcours) moeten er ook kwalitatieve jobs zijn waar mensen in armoede toegang tot hebben. Daar ligt ook een belangrijke rol en verantwoordelijkheid voor diverse (private en publieke) werkgevers. De diverse valkuilen, uitdagingen en mogelijkheden hieromtrent worden in een vierde hoofdstuk uiteengezet.
Bij het uitvoeren van dit onderzoek en dus bij de selectie van de geïnterviewden hebben we ervoor gekozen om ons niet enkel te richten op generatiearmen, maar eveneens op zogenaamde nieuwe armen en allochtone armen. Ook qua leeftijd en gender werd een diverse selectie gemaakt. Dit weerspiegelt ook meer en meer de samenstelling van onze verenigingen die een in toenemende mate divers publiek kennen.

De problemen die mensen in armoede ervaren met betrekking tot tewerkstelling zijn vaak gemeenschappelijk, of de armen nu van allochtone of autochtone afkomst zijn, jong of oud, vrouw of man. Toch zijn er ook een aantal hardnekkige drempels en valkuilen die wel gerelateerd zijn aan afkomst, die specifiek zijn voor bepaalde leeftijdsgroepen, of obstakels zijn die vooral ‘nieuwe armen’ aangeven… Deze drempels vereisen dan ook een specifieke aanpak. Die bespreken we in hoofdstuk 5: ‘Diverse armoede’.


In een zesde hoofdstuk willen we een aantal andere voorstellen meegeven, zij het zonder er dieper op in te gaan en zonder een oordeel te formuleren over hun zinvol- en haalbaarheid. De forumdag, de interviews, de groepsgesprekken, de overlegfora hebben namelijk zoveel materiaal gebracht, zoveel boeiende suggesties, opmerkingen en mogelijke pistes, dat we binnen het tijdsbestek van dit project niet overal dieper op in konden gaan. Toch willen we ze niet zomaar overboord gooien of achterwege laten, want een aantal daarvan zijn immers erg inspirerend.
In het laatste, het zevende hoofdstuk verduidelijken we nogmaals onze bevindingen, de valkuilen, hefbomen en acties waarvan sprake is aan de hand van enkele voorbeelden uit de realiteit. Dit zijn een aantal ‘good and bad practices’ die we bij de interviews tegenkwamen.
Doorheen het hele project ontdekten we verschillende drempels, zaken die het activeren van mensen moeilijk maken, die zijn ook doorheen het rapport verweven, en worden aangeduid als ‘valkuilen’. Een aantal ‘good practices’ en inzicht hierin vertelden ons welke zaken hier een antwoord op kunnen bieden. Die worden vermeld als ‘hefbomen’. We formuleerden ook concrete voorstellen, suggesties, die van deze hefbomen gebruik maken, die er volgens ons toe bijdragen de valkuilen te vermijden of teniet te doen. Die worden aangeduid als ‘acties’.
Tot slot wensen we de lezer veel plezier bij het lezen van dit rapport. Het is onze doelstelling dat we hiermee deuren openen, nieuwe inzichten aanreiken in de armoedeproblematiek, specifiek met betrekking tot tewerkstelling. We hopen dat we dankzij de waardevolle bron van ervaringen van mensen in armoede en onze kritische blik effectief hefbomen kunnen aanreiken voor een beleid dat gericht is op het zinvol en duurzaam activeren van mensen in armoede naar kwalitatieve tewerkstelling.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina