Vlijtigste leerling werd schoolhoofd



Dovnload 14.88 Kb.
Datum22.08.2016
Grootte14.88 Kb.
Vlijtigste leerling werd schoolhoofd.

Siem Koerse


Als in 1984 de Openbare Lagere School aan de Beestenmarkt wordt afgebroken, verdwijnt daarbij ook een stuk jeugdsentiment. De generatie van ondergetekende heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog op die school gezeten en zij het heel jong, de bezetter meegemaakt. Wij woonden tussen twee scholen in op de Kermergracht, achterom op Oudezijds Burgwal stond de Christelijke school, in 1991 ook afgebroken, doch weer herbouwd. De school was in je jeugd heel belangrijk, je werd er gevormd, al was de start tijdens de oorlog natuurlijk niet optimaal. Maar... we zaten onder de vleugels van juffrouw Klaver. Juffrouw Klaver woont nog steeds op het Wezenland.

In hogere klassen stond meester Visser voor de klas, hij kwam uit Indonesië terug naar Nederland om op onze school les te geven aan de kinderen, die via landkaarten hadden geleerd dat de wereld heel groot was. Een landkaart is echter plat, daar gaat niet veel van uit. Meester Visser kon dat verlies prachtig aanvullen door z'n verhalen over Indonesië begeleid door echte lichtbeelden, d.w.z. hij kon via een apparaat ansichtkaarten projecteren op een wit doek. Dat was toen een wonder.

Ook hadden wij toen op school Meneer Kuikinga, met zijn viool, die bleef dichter bij huis. Hij heeft de liefde voor Monnickendam er ingespeeld via z'n viool met het lied 'Een Troeter van Monnickendam'. Naar mijn idee had hij dit lied gemaakt voor een Ouderavond, die werd gehouden in de Posthoorn, waar de klas dit lied ten beste moest geven!

Waarom deze aanloop? Toen de Openbare Lagere School werd gesloopt, bleef er niets over om aan te herinneren, dat op die plek (Beestenmarkt) ooit een school had gestaan. Dit moest worden voorkomen. Een ding kon er nog toe bijdragen om die herinnering aan de school te behouden, n.l. de gedenksteen geplaatst bij de eerste steenlegging door H. Gras Pzn.

M

et behulp van de toenmalige wethouder, S. Verbeek (ooit leerling van de Christelijke School), is het ons toen gelukt om deze gedenksteen te behouden en besloot de gemeente deze te herplaatsen in de ondermuur aan de kant van de Fluwelenburgwal.

4e klas Alberdink Thymschool; Rechts H. Gras, Hoofd v.d. school (1919). De school was gelegen op de hoek van de Hendrick de Keyerstraat en de Rustenburgerstraat te Amsterdam.

In de zomer van 1991 werd ik opgebeld door een journalist van Het Parool met de vraag, of ik hem kon helpen bij een artikel over Monnickendam. Het Parool had het plan om wekelijks steden en dorpen binnen een straal van ± 15 km rond Amsterdam te bezoeken en daar een artikel aan te wijden. Het moest een toegankelijk verhaal worden om mensen over de streep te trekken om deze plaatsen te gaan bezoeken.

Tijdens de rondwandeling met die journalist, kwam ook de gedenksteen van H. Gras ter sprake. Op z'n achtste jaar was hij al weeskind. Deze H. Gras heeft later n.l. jongensboeken geschreven, die in Monnickendam speelden, of er zijdelings mee te maken hadden.

Een van de bekendste boeken is 'De schansloper van Monnickendam'. Het gaat over de slag op de Zuiderzee in 1573. Na nog het een en ander verteld te hebben over de stad werd ook met behulp van onze ere-burger, de heer L. Appel, het artikel in Het Parool van 27 juli 1991 geplaatst. Drie weken later stond de 80- jarige heer A.A. Kullé uit Amstelveen bij mij op de stoep, en vertelde mij, dat hij bij 'Meester' Gras op school had gezeten! Hij had de reis naar Monnickendam ondernomen naar aanleiding van het artikel in Het Parool. De heer Dullé beloofde mij een foto toe te sturen van zijn klas met meester Gras.

Hieronder leest u een deel uit de brief van de heer Dullé . 'De foto is van 1919. Ik zat bij Gras als 9- jarige in de 4e klas en daarna nog bij hem in de 56 en 66 klas van de Openbare school. De heer Gras was een respectvolle verschijning, die gezag had in de klas. Hoewel hij streng- was, waren de kinderen zeer op hem gesteld, omdat hij toch ook zeer vriendelijk en gevoelvol was. Wij waren er trots op dat wij een meester hadden, die boeken schreef en dat vertelden wij thuis weer al te graag. Zeer geboeid waren we als hij hoofdstukken uit zijn boeken voorlas.'
T

ot zover de brief en foto van de heer Dullé. Ik dank hem ook hartelijk voor de genomen moeite om ons op de hoogte te stellen, wie er achter de naam op de gedenksteen schuilging. Een steen, die normaal gesproken verdwenen zou zijn, maar die nu door allerlei activiteiten en toevalligheden tot leven is gekomen!

Naar aanleiding van- het voorgaande artikel zijn er al veel reacties gekomen zonder dat er nog een letter van gedrukt was. Dat is zeer opmerkelijk.

Henk Gras werd geboren op 8 oktober 1870. Hij huwde in 1898 met Marijtje Blom. Ze kregen 2 kinderen: Neeltje Elisabeth in 1900 en Maria Hendrika in l908.

In het artikel staat: 'Op z'n achtste was hij al weeskind'. Zijn vader Pieter Gras overleed in 1874 en was werkzaam op de hellingen en tevens als stadsomroeper. Zijn moeder overleed in 1878. Henk Gras overleed in 1952 te Soest, oud 82 jaar.

Van 1878 tot 1891 woonde hij in het Weeshuis aan het Weezenland. In 1889 haalde hij zijn onderwijzersakte, 2 jaar vóór hij op 21-jarige leeftijd het Weeshuis verliet.

In 1908, 17 jaar nadat hij uit Monnickendam was vertrokken, schreef hij het jongensboek 'Henk Blik' handelend over zijn belevenissen als wees-jongen in Monnickendam. Henk Gras was toen schoolhoofd in Amsterdam op de Willemschool aan de Willemstraat 7. In dat boek staan lijntekeningen, gemaakt door Joh. Braakensiek, van het interieur van het Weeshuis uit 'zijn' jeugd.

Enkele jaren geleden heeft Dick Oosterbaan van deze tekeningen aquarellen op groot formaat gemaakt. Deze hangen nu in de hal van het voormalige Weeshuis.
U merkt wel Monnickendam en het Weeshuis hebben veel invloed gehad op Henk Gras bij het schrijven van zijn boeken.

Tot slot nog een opmerking, waarbij fantasie en werkelijkheid elkaar kunnen kruisen. Zelf heb ik tot 1950 op de Openbare Lagere School aan de Beestenmarkt gezeten. Op een dag was er iets bijzonders aan de hand, er kwam n.l. een oudere heer met baard en bolhoed (?) in onze klas. Die heer is waarschijnlijk de heer H. Gras geweest, die op ± 80- jarige leeftijd nog een bezoek aan zijn vroegere school en het Weeshuis heeft gebracht. In onze klas is toen zeker de eerste steenlegging van onze school ter sprake gekomen.

Waarschijnlijk is dit voorval de reden geweest waarom ik het de moeite waard vond om deze 'eerste steen' te behouden voor onze stad Monnickendam.
Onderstaand een lijst van titels, voorzover die bekend zijn, geschreven door H. Gras Pzn.

1916: De dijk bezweken.

1928: De Schansloper van Monnickendam.

1929: Teun, de weesjongen.

1930: Kees van den omroeper. Een verhaal over Henk en z'n vader, de stadsomroeper.

1905: Op den verkeerden weg,

1908: Henk Blik

1909: Met z'n beiden,

1910: Boer Laan en zijn vrienden,

1911: De Helden van Waterland,

1915: Siem Pompei in Beige,

1916: De dijk bezweken,

1926: Sterker dan het kwaad,

1927: De Deugniet,

1928: De Schansloper van Monnickendam,

1929: Vreugd voor de jeugd,

1929: Teun, de weesjongen,

1930: Kees van den omroeper,

1935: Harten van goud,

1947: Bij het kantje langs,

1948: Martien, een jongen met durf,

Dank aan L. Appel te 'Warnsveld en Peter Bont te Monnickendam.







De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina