Vrije Universiteit Brussel



Dovnload 0.84 Mb.
Pagina13/25
Datum22.07.2016
Grootte0.84 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   25

Hoe gaan kunsteducatieve organisaties om met de ‘nieuwe’ jongeren?

  1. Mooss en Piazza dell’Arte


Eerder werd al een beeld geschetst van de kunstencentra en kunsteducatieve organisaties in Vlaanderen. Vooraleer dieper in het gaan op het kunsteducatieve project Kunstbende is het interessant om ook eens te kijken naar de visie van twee andere organisaties op kunsteducatie en jongeren. Het gaat om twee heel verschillende kunsteducatieve werkingen, namelijk Mooss en Piazza dell’Arte.
Mooss is een landelijke organisatie voor kunsteducatie die al sinds 1981 bestaat. Hun doelgroep is erg ruim, zo trachten ze zich te richten tot het jeugdwerk, musea en het onderwijs. Bovendien werken ze zowel naar kinderen en jongeren (drie tot achttien) als naar hun begeleiders. Mooss beperkt zich niet tot één kunstdiscipline, maar werkt binnen vijf verschillende disciplines: theater, dans, muziek, nieuwe media en fotografie. Mooss focust zich enerzijds op vormingsprogramma’s, zoals een lessenreeks, workshops en theateromkaderingen, anderzijds werken ze productgericht, waarbij een groep jongeren naar iets toe werkt. Denk bijvoorbeeld aan het voorbereiden van een tentoonstelling of een musical.190
Stefaan Vandelacluze is van mening dat Mooss een actuele kijk op kunsteducatie heeft. Belangrijk is dat Vandelacluze duidelijk stelt dat Mooss zich richt tot kunsteducatie en niet tot cultuureducatie, want dat is veel te breed. Hun doel is om zoveel mogelijk jongeren goesting te doen krijgen in kunst en hun culturele competentie verder te ontwikkelen. Mooss gelooft dat als jongeren actief met kunst leren omgaan, ze er meer aandacht en interesse voor krijgen. Wel mag het niet enkel gaan om het aanbieden van knutselactiviteiten, er moet altijd een educatief doel aan verbonden zijn.
Mooss vindt het belangrijk om een aantal aspecten voor ogen te houden, namelijk: waar zijn jongeren mee bezig? Wat is hun vraag en wat hebben ze nodig? Vervolgens is het de bedoeling om al deze zaken zo goed mogelijk met elkaar in overeenstemming te brengen.191 Wel merkt Vandelacluze op:

Ik vind niet dat je je volledig moet laten leiden door wat jongeren willen. Het is tenslotte nog educatie en ze willen iets bijleren.’ 192



Wat betreft het aspect plezier, gelooft Mooss dat kunst zeker ook plezierig moet zijn. Maar, zegt Vandelacluze:
Van zodra dat het enkele plezier is dan zullen wij dat niet meer doen. Wij beperken ons echt wel tot kunsteducatie. (…) We zullen hier natuurlijk wel leuke spelletjes bij bedenken en alles leuk formuleren. (…) Maar voor ons moet het toch nog echt educatie blijven.’ 193
Piazza Dell’Arte noemt zichzelf een mobiel multidisciplinair educatief kunstproject. Zij gaan met bussen naar scholen of naar bepaalde wijken om daar gedurende enkele dagen een artistiek project op te stellen. Iedere bus is ingericht in functie van een bepaalde kunstdiscipline. Er zijn bussen voor de volgende disciplines: één voor woord en drama, dans en beweging, elektronische muziek, akoestisch experiment, digitale fotografie, animatie- en reportagevideo, pers en communicatie, multimedia, kostuumontwerp en monumentale kunst. Het doel is om jongeren die niet geïnteresseerd zijn in kunst en cultuur er toch meer betroken bij te laten voelen. 194
Piazza dell’Arte is van mening dat kunsteducatie zo ruim mogelijk moet geïnterpreteerd worden. Bart Govaert, de algemene coördinator van Piazza dell’Arte, spreekt dan ook liefst van cultuureducatie. Door volledig vanuit de leefwereld van jongeren te werken, leren jongeren immers ook sociale en maatschappelijke vaardigheden bij. Piazza dell’Arte wil jongeren niet overtuigen om naar kunst en cultuur te gaan. Ze wil eerder deuren openzetten, zodat jongeren zelf kunnen ontdekken en ervaren dat er heel veel mogelijkheden zijn om aan cultuur deel te nemen. Deze organisatie tracht kunst en cultuur zo interessant en aangenaam mogelijk voor te stellen, zodat jongeren er in de toekomst ook zelf in hun vrijetijd voor kiezen. 195
Eén van de basisprincipes van Piazza dell’Arte is dat niets aan de jongeren wordt opgedrongen. Piazza is zich immers bewust van het feit dat jongeren zich afzetten tegen alles wat hen wordt opgedrongen. Jongeren worden daarom ernstig genomen voor wie ze zijn en wat ze willen. Er wordt hen een grote verantwoordelijkheid gegeven. Het zijn de jongeren zelf die het verdere verloop van het project bepalen. Piazza dell’Arte hecht enorm veel belang aan de leefwereld van jongeren. 196
Laat de jongeren actief omgaan met kunst en vertrek hierbij vanuit de jongeren zelf, waardoor je ze meer zelfzekerheid geeft.’ 197
Bij het vergelijken van beide organisaties vallen duidelijk verschillen op. Zo legt Mooss erg de nadruk op het vertrekken vanuit de kunst, terwijl Piazza dell’Arte verkiest om de leefwereld van de jongeren als uitgangspunt te nemen. Kunsteducatie is dan ook niet in een aantal vastliggende technieken voor te stellen. Ook Kunstbende is een heel ander kunsteducatief project dan de voorgaande. Kunstbende wil jongeren stimuleren om deel te nemen aan een kunstwedstrijd.
    1. Wat is Kunstbende?

Kunstbende, een wedstrijd in kunst voor jongeren van 13 tot 19 jaar bestaat in Nederland al veel langer dan in Vlaanderen. Het is dan ook naar analogie met Nederland, waar Kunstbende in 2000 al aan z’n tiende editie toe was, dat in het najaar van 1999 de Vlaamse provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie Kunstbende in Vlaanderen en Brussel initieerden. Villanella werd hierbij aangesteld als uitvoerend producent. Kunstbende is met andere woorden geen kunsteducatieve organisatie, zoals Piazza dell’Arte of Mooss, maar eerder een project dat na vijf jaren een uitgebreid netwerk van o.a. kunsteducatieve organisaties rond zich heeft geschaard.198 Kunstbende bestaat bovendien niet alleen in Vlaanderen en Nederland, maar ook in een aantal andere Europese landen, zoals Duitsland, Oostenrijk, Polen, Slowakije en Scandinavië, zijn jongeren actief in gelijkaardige initiatieven.199


Sinds 2002 krijgt Kunstbende Vlaanderen steun van de Vlaamse Regering. Toen gebeurde dat als een cultuurparticipatieproject, dit jaar wordt Kunstbende gesubsidieerd als een kunsteducatief project. Deze editie viert Kunstbende haar vijfjarig bestaan. Na vier jaar groeien is Kunstbende een vaste waarde geworden in het culturele landschap van vele jongeren. Jasper Warlop, de man die op Villanella mee aan de wieg stond van Kunstbende, stelt vast dat het aantal deelnemers ieder jaar toeneemt.200


Totaal aantal deelnemende jongeren

2000

1500

2001

2064

2002

2219

2003

2949

TOTAAL

8732
Figuur 5: Kunstbende-deelnemers verdeeld over de as jongens - meisjes ( Bron Villanella)
Bovenstaande tabel en Figuur 5 tonen aan dat er een duidelijk verschil is tussen deelname van jongens en meisjes. Dat is in overeenstemming met eerder onderzoek van Saar Casteels, waarin inderdaad werd aangetoond dat meisjes significant meer participeren in sociale en culturele verenigingen dan jongens. Bij jongens gaat de voorkeur overwegend naar ontspanningsverenigingen, zoals sportclubs. Toch probeert Kunstbende jongeren zo breed mogelijk te rekruteren.
Kunstbende wil jongeren stimuleren om actief met kunst en cultuur om te gaan. Het is een wedstrijd waarin creativiteit en kunstbeleving van jongeren centraal staan. De wedstrijd zet jongeren aan ‘hun ding’ te doen en elkaar uit te dagen in negen kunstdisciplines, zoals performance, nieuwe media, video, ontwerpen, fotografie, tekst, tekst on stage, muziek en dans (Figuur 6).



Figuur 6: Totaal aantal acts gemeten over drie edities (Bron Villanella)

Kunstbende staat voor originaliteit: alles kan, alles mag. Kunstbende wil tonen hoe divers, rijk en spetterend kunst van jongeren kan zijn.201 Ook Maarten Lammers, directeur van Kunstbende Nederland, vertelt dat Kunstbende het begrip kunst bewust zo ruim mogelijk opvat:


Als er iemand iets geweldigs kan op een skateboard, dan mag die meedoen. Op die manier morrel je aan de definitie van kunst en krijg je als vanzelf een heel divers deelnemersveld.’ 202
Voor de wedstrijd bereiden jongeren een act van maximaal vijf minuten voor of leveren tentoonstellingsmateriaal, die ze op de voorronden in hun provincie voorstellen. Iedere provincie heeft één (soms twee) voorrondes, waar per categorie een driekoppige jury het werk van de jongeren beoordeelt en beslist wie doorgaat naar de finale. 203
Kunstbende is geen wedstrijd voor kunstscholen en andere onderwijsinstellingen, wat uiteraard niet wegneemt dat ook deze jongeren aan de wedstrijd deelnemen. Kunstbende is een wedstrijd die open staat voor iedereen. Zij richt zich in de eerste plaats tot de niet-georganiseerde jongeren, zowel jongeren die nog nooit eerder met kunst en cultuur in aanraking kwamen als jongeren die er meer vertrouwd mee zijn.204 Kunstbende wil zo veel mogelijk jongeren bereiken, ongeacht hun opleidingsniveau of sociale achtergrond. Leen Laconte, tot voor kort zakelijk leider van Villanella, zegt:

Ik heb de indruk dat er in Scandinavië vooral in de academies wordt gezocht. Wij gaan bewust op zoek naar kandidaten uit alle geledingen van de maatschappij.’ 205


Ook Jasper Warlop stelt dat er, op leeftijd na, geen criteria zijn waaraan jongeren moeten voldoen. 206 Wel is het belangrijk dat de interesse voor Kunstbende vanuit de jongeren zelf komt. Kandidaten die gedwongen worden door managers, vaders of leerkrachten worden geweigerd. Jongeren moeten zelf het initiatief nemen. Jasper Warlop herinnert zich een voorval:
Een vader liep de backstage binnen met een hond aan de leiband, met daarachter zijn dochter. Toen bleek dat de man zijn hond een kunstje had geleerd en dat zijn dochter daar alleen maar bij moest staan, hebben we het drietal huiswaarts gestuurd.’ 207
De participatiedrempel wordt bewust erg laag gehouden, zodat iedereen de kans heeft een professioneel podium te betreden. Op die manier wil Kunstbende een frisse impuls door het cultuurleven blazen en de jongerencultuur in de schijnwerpers plaatsen.208



Figuur 7: Participatiedriehoek Kunstbende209

Kunstbende is uitgegroeid tot een netwerk van artistieke en socio-culturele organisaties en van jongeren die jaar na jaar deelnemen. Kunstbende wil jongeren veel meer bieden dan zomaar een wedstrijd in kunst. Jasper Warlop vertelt dat de commerciële wereld wel eens denkt dat Kunstbende een talentenbank is, wat absoluut niet zo is.


Wij willen in de eerste plaats een community zijn, een kunstbende, in de letterlijke betekenis van het woord.’ 210
Naarmate jong eren verder vorderen in de wedstrijd krijgen zij nieuwe kansen om zich te ontwikkelen in hun kunsttak. Zo krijgen de winnaars van de voorronde een workshop met een kunstenaar en de winnaars van de finale een internationaal zomeratelier. Het doel van deze workshops is niet het cultiveren van de eigen projecten, maar wel het opdoen van expertise en het kennismaken met experts uit de betreffende kunstdisciplines. 211
Samengevat worden de belangrijkste doelstellingen en uitgangspunten van de wedstrijd nog eens op een rijtje gezet.

  • Kunstbende wil jongeren stimuleren om actief met kunst en cultuur bezig te zijn en wil ze er ook plezier aan doen beleven.

  • Kunstbende wil jongeren aanzetten tot het ontdekken en uiten van hun eigen creativiteit en jongeren met talent een podium bieden.

  • Kunstbende wil zowel jongeren bereiken met al een interesse in kunst en cultuur als jongeren die van thuis uit minder kansen krijgen om actief cultuur te maken en smaken.

Kortom, het doel is om jongeren met zeer uiteenlopende achtergronden te bereiken. Belangrijk is hierbij dat de nadruk ligt op vrije deelname van jongeren; de niet-georganiseerde jeugd en dat Kunstbende een zeer brede en diverse invulling van kunst nastreeft. Kunstbende is niet alleen nationaal, maar ook internationaal een begrip. Bovendien is Kunstbende, zo stelt De Morgen, niet alleen een feest, maar ook een statement, een wapen tegen het woekerende cynisme. Het gaat immers om kunst die niet is opgelegd door onderwijs, volwassene of ouders, maar volledig ontstaat vanuit de jongeren zelf.212 Het succes van de formule is, volgens Maarten Lammers, slechts gedeeltelijk te verklaren door het wedstrijdelement.


Uit de reacties maken we op dat de jongeren zich in de eerste plaats inschrijven omdat ze weten dat het ‘iets leuks’ is. Zo vinden ze het heerlijk dat ze die hoogdrempelige cultuurtempel gedurende één dag mogen inpalmen. Dat ze voor één dag dezelfde mogelijkheden krijgen als een professional.’213
Ook Jeroen De Preter, cultuurjournalist van De Morgen en jurylid op Kunstbende, meent dat Kunstbende een feest is.
Dat wedstrijdgehalte speelt wel mee. (…) Maar het gebeuren op zich is, denk ik, zeker zo belangrijk als de wedstrijd zelf. (…) Ik denk dat de wedstrijd de trekker is, maar het is niet de essentie.’214
Het trekt bovendien kunst en cultuur weg uit de schoolse sfeer, waardoor het bij jongeren beter werkt. Je voelt meteen dat deze jonge mensen echt gemotiveerd zijn, zegt Astrid Wittebolle, journaliste bij De Morgen en Studio Brussel en jurylid op Kunstbende. Dit loont veel meer dan dat jongeren op school verplicht worden iets cultureels te doen, waar ze toch geen zin in hebben. 215
Om er voor te zorgen dat de deelnemende jongeren op dezelfde hoogte zijn als de organisatoren heeft Kunstbende een pamflet opgesteld.216 Het gaat als volgt:

  • Enthousiasme en originaliteit zijn belangrijker dan gelikte professionaliteit en technische uitwerking.

  • Alles is toegelaten, geen enkele stijl verboden.

  • Weten niet te weten, dat is de opdracht.





1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   25


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina