Wachtelstraat 28



Dovnload 10.68 Kb.
Datum22.07.2016
Grootte10.68 Kb.
Wachtelstraat 28
Bouwjaar: Negentiende eeuwse voorgevel met wellicht gedeeltelijk oudere kern

Architect: onbekend

Bouwtekeningen: Gouda, Groene Hart Archief, archief Bouw- en Woningtoezicht, verbouwing twintigste eeuw: 1902/89 (pakhuis)
Inleiding
Het bouwblok Wachtelstraat 18-29 ligt met de voorgevels langs een zeer oude toegangsweg van Gouda, de huidige Wachtelstraat, en een vaarroute, de Kromme Gouwe, die beide al sinds de Middeleeuwen een belangrijke verbinding vormen tussen de binnenstad van Gouda met omliggende gebieden en handelssteden zoals Haarlem, Leiden en Amsterdam. De kade van de huidige Wachtelstraat was een aanlegplaats, net buiten de versterkte binnenstad, waar schepen tijdelijk afmeerden. Voordat de Nieuwe Vaart werd gegraven vormde de Wachtelstraat aan de Kromme Gouwe een belangrijke plaats voor laden en lossen. Ook lagen de schepen hier aan de kade, na poortsluiting van de stad, te wachten totdat de Potterspoort de volgende dag weer open zou gaan. Bebouwing op deze locatie ten westen van de binnenstad komt al voor op de kaart van Gouda van Jacob van Deventer uit omstreeks 1562, en op de plattegrond van Gouda van Johannes Blaeu uit omstreeks 1649. Aan de Wachtelstraat lagen enkele bijzondere gebouwen. Tussen omstreeks 1408 en 1574 lag aan de Wachtelstraat, die toen nog Lazaruskade heette, het Leprozenhuis. Omstreeks 1584 werd aan de weg een herberg gebouwd: De Wagter. In 1686 wordt melding gemaakt van de naam Wachtelstraat.

Tijdens een bouwhistorische inventarisatie uit december 2003 is komen vast te staan dat de huidige voorgevels van het bouwblok Wachtelstraat 18-29 overwegend uit de negentiende eeuw dateren. Enkele kernen van de bebouwing zijn ouder: achttiende eeuws, mogelijk zeventiende eeuws. Voor het maken van de beschrijving is gebruik gemaakt van deze bouwhistorische inventarisatie (Baac rapport 03-160), onder andere voor het beschrijven van delen van het interieur en de achtergevel. De bebouwing volgt met de voorgevel het tracé van de Kromme Gouwe. De functie van de bebouwing was in de negentiende eeuw overwegend bedrijfsruimtes met woningen gerelateerd aan de kade (o.a. pakhuizen). De afzonderlijke panden tonen een grote diversiteit aan vormen, maar hebben een grotendeels aaneengesloten gevelrij aan de Wachtelstraat. Overheersend kenmerk van het blok is een bebouwing in één of twee bouwlagen, met een zolder en witgepleisterde voorgevel, bekroond door een lijstgevel met ingezwenkte hoeken.

In de huidige bebouwing aan de Wachtelstraat is nog steeds de middeleeuwse parcellering te herkennen. Dat is vrij uniek voor bebouwing in Gouda buiten de singels. Het bouwblok heeft aan de uiteinden een afgrenzing in de vorm van openbare weg. Aan de noord-oostzijde, bij het Bolwerk, is de afgrenzing in de vorm van een hoekpand Wachtelstraat 18. Dit hoekpand ligt met drie zijden aan de openbare weg en grenst met de achtergevel aan de Prins Hendrikstraat. Aan de zuid-west zijde is de afgrenzing een nauwe steeg die loopt van de Wachtelstraat naar Prins Hendrikstraat en het gedempte Moordrechtse Verlaat. De achterzijde van de panden, georiënteerd op de Prins Hendrikstraat, is zeer gevarieerd en grenst, met uitzondering van Wachtelstraat 18, 19 en 23, niet direct aan de Prins Hendrikstraat. Vrijwel alle panden zijn voorzien van een lage achterbouw. Van vergelijkbare situaties van oude bebouwing dicht tegen de binnenstad aan, zijn in Nederland weinig voorbeelden behouden of als structuur herkenbaar gebleven.
Omschrijving Wachtelstraat 28
Pand, deel uitmakend van een bouwblok met een aaneengesloten rij gevels aan de Wachtelstraat, in hoofdzakelijk een bouwlaag en zolder met vliering, voorzien van een met rode Hollandse pannen gedekt zadeldak. Uit een in 2003 uitgevoerd bouwhistorisch onderzoek blijkt dat de oorsprong van dit pand achttiende, mogelijk zeventiende eeuws is. In de negentiende eeuw is het pand voorzien van een nieuwe klokgevel. De getoognagelde kozijnen op de zolderverdieping en vliering zijn uit die tijd. Na de Tweede Wereldoorlog is de gevel op begane grond niveau vernieuwd. Door moderne afwerkingen is niet vast te stellen of in het pand oude balklagen aanwezig zijn. Deze aanwezigheid wordt wel vermoed. De kap is voorzien van eenvoudige grenen spanten.

De voorgevel aan de Wachtelstraat heeft een klokgevel met ingezwenkte hoeken en voluten. De gevel van de bovenste bouwlaag is lichtgeel geschilderd en gepleisterd, daaronder is lichtgeel geschilderd ongepleisterd metselwerk. Op de scheiding van het gepleisterde en niet-gepleisterde deel is een zwartgeglazuurde waterlijst ingemetseld. Op de begane grond ligt centraal een entree met een deur met bovenlicht. Aan weerszijden daarvan zijn een venster met een vast raam en een bovenraam. Op de eerste verdieping zijn twee vensters met schuifraam met middenstijl. Daarboven is een klein raam en een muuranker.

De achtergevel heeft een tuitgevel die is voorzien van vlechtingen. Deze stamt uit de zeventiende of achttiende eeuw. Zowel de tuit als de schouderstukken zijn voorzien van hardstenen afdekplaten. De tuit is gesierd met een sieranker met gekrulde delen, de overige ankers in de gevel zijn eenvoudig. De zware en getoognagelde raamkozijnen stammen mogelijk uit de bouwtijd van de gevel. De schuivende onderramen en het tweeruits bovenlicht zijn waarschijnlijk in de negentiende eeuw vernieuwd. Het venster op zolderniveau was van oorsprong voorzien van buitenluiken. De gevel vertoont op begane grond niveau enkele bouwsporen. Door de bepleistering is niet met zekerheid vast te stellen hoe de oorspronkelijke situatie is geweest. Rechts in de gevel is een oud kozijn.


Waardering

Het object Wachtelstraat 28 is van belang omdat:

1.het onderdeel uitmaakt van een gevelrij die gekenmerkt wordt door historische, middeleeuwse parcellering en daarmee samenhangende gevelwanden, dicht bebouwd, in karakter grotendeels uit de negentiende eeuw dagtekenend maar vaak met (vermoedelijk) oudere kernen;

2.dergelijke structuren tegen de historische binnenstad aan zeldzaam zijn;

3.de negentiende eeuwse gevelindeling deels authentiek is;

4.de historische ligging langs de uitvalsweg (Wachtelstraat) met waterloop (Kromme Gouwe), steeg (naast en achter Wachtelstraat 29) en een achterstraat (Prins Hendrikstraat) nog steeds aanwezig is, waardoor de oude parcellering nog grotendeels duidelijk herkenbaar is;

5.het in stedenbouwkundig opzicht een markante ligging heeft langs een eeuwenoude uitvalsweg van Gouda.

Overzicht voorgevels Wachtelstraat 18-29 vanuit het westen (links nr 18 – rechts nr 29)





Deze omschrijving is voor een deel gebaseerd op het BAAC-rapport: K. Emmens, A.G. Oldenmenger, J.M.J. Willems, (Bouw-) historische inventarisatie Korte Akkeren ‘vlek 2’ Gouda. BAAC rapport 03.160, Den Bosch december 2003



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina