Wat is boeddhisme



Dovnload 220.33 Kb.
Pagina6/8
Datum26.08.2016
Grootte220.33 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Chinese bezetting

In verschillende Aziatische landen heeft het boeddhisme onder zware druk gestaan van communistische regimes. Vooral Tibet heeft het zwaar te verduren gehad. Sinds 1950 wordt dit land gedomineerd door China. Ondanks beloften over godsdienstvrijheid en respect voor de locale cultuur hebben de Chinese communisten geprobeerd de invloed van boeddhistische monniken op het dagelijks leven te ondermijnen. Tempels werden vernietigd; boeren werden gedwongen om communes te vormen. Na een mislukte opstand in 1959 werden tienduizenden Tibetanen geëxecuteerd of gevangen genomen. Meer dan 100.000 mensen sloegen op de vlucht, inclusief de Dalai Lama. De Dalai Lama verblijft sindsdien in Dharamsala, in het noorden van India, tevens de zetel van zijn regering in ballingschap. Hij speelt nog steeds een rol in het verzet tegen het communistische regime in Tibet. In 1989 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede.

De positie van de Dalai Lama is niet geheel onomstreden. Zelf heeft hij zich een voorstander genoemd van een grotere scheiding tussen het spirituele en politieke leiderschap van de Tibetanen. Indien hij ooit terugkeert naar Tibet wil hij dat doen als spiritueel maar niet als politiek leider, zo heeft hij verklaard. Ook zou hij volgens sommige bronnen gewonnen zijn voor de vervanging van de huidige opvolgingsregels (via reïncarnatie) door een soort verkiezing - naar het voorbeeld van de pauskeuze in de katholieke kerk.

Boeddhistische richtingen

Het oorspronkelijke Boeddhisme kent geen goden en geen erediensten, het geeft ‘slechts’ richtlijnen voor een zinvol leven.  In het Boeddhisme zijn verschillende stromingen ontstaan, waarvan het Mahayana en het Hinayana de belangrijkste zijn. Hierna wordt de volgende indeling aangehouden:


Hinayana

Hinayana betekent ‘het kleine voertuig’ (dat de mens naar verlossing leidt). De naam is eigenlijk een scheldnaam die gebruikt wordt door aanhangers van ‘het grote voertuig’, het Mahayana. Hinayana-Boeddhisten spreken zelf liever van het Theravada-Boeddhisme. Theravada betekent de leer der oudsten; de leer van Boeddha Siddhartha Gauthama en zijn volgelingen.

Het uitgangspunt van deze stroming is de ideale mens, de mens vrij van hartstochten en sober levend; zijn handelen is gebaseerd op de Vier Edele Waarheden en op het volgen van het Edele Achtvoudige Pad. De hoofdzaak is door middel van meditatie tot het inzicht van deze waarheden te komen.

De aanhangers van het Hinayana-Boeddhisme vinden we tegenwoordig in Thailand, Ceylon, Birma, Laos, Cambodja en Vietnam. In Thailand bijv. is het gebruikelijk dat iedere jongeman voor hij volwassen is, drie maanden in het klooster doorbrengt. Hij moet dan afstand doen van alle persoonlijke bezittingen en zich houden aart de regels van de monniksorde.

De Hinayana-leer is gebaseerd op uitspraken van de Boeddha. De Boeddha heeft geen geschriften nagelaten. Alles wat wij van en over hem weten berust op mondelinge overleveringen, die pas eeuwen na zijn dood op schrift zijn gesteld.

Mahayana


Ongeveer honderd jaar na de dood van de Boeddha komt er kritiek op de strenge regels van het Hinayana, omdat die slechts een klein aantal gelovigen verlossing kunnen brengen. Als reactie ontstaat het Mahayana-Boeddhisme dat er van uitgaat dat in wezen ieder mens een Boeddha in aanleg is, d.w.z. een Bodhisattva. Een Bodhisattva is iemand die het wezen (sattva) van de verlichting (bodhi) al in zich draagt, maar afstand doet van het Nirwana om hier op aarde de mensen te helpen. Volgens deze richting moeten de mensen niet egoïstisch naar het Nirwana streven, maar anderen helpen de weg naar de bevrijding te vinden.

Naast de historische Boeddha Siddhartha Gauthama, kent deze richting talloze Boeddha's en Bodhisattva's. De belangrijkste is de Boeddha Amitabha, ‘de onmetelijk glanzende’, of ‘de heer van het medelijden’. De verschillende Boeddha's worden als goden aanbeden en vereerd.

Het Mahayana-Boeddhisme is ontstaan in Noord-West India. Het heeft zich verbreid naar China, Korea en Japan en van daaruit naar Malakka en Sumatra.

Vajrayana


Een aparte richting binnen het Mahayana is het Vajrayana, of het voertuig van de Vajra (bliksemschicht). De vajra, waarnaar het Vajrayana genoemd is, wordt als scepter gebruikt door Tibetaanse priesters.

In deze richting wordt de methode om tot heil te komen, zoals beschreven in speciale leerboeken of tantra's, als minstens zo belangrijk gezien als de leer van de Boeddha. Het Vajrayana kent behalve de Boeddha's en Bodhisattva's nog talloze andere goden, godinnen en demonen, die in de loop der tijd aan deze richting werden toegevoegd. De aanhangers van het Vajrayana vinden we vooral in Tibet, Mongolië, Sikkim, Bhutan en sommige delen van Nepal.

In Tibet werd aan het einde van de 14e eeuw het Boeddhisme hervormd door Tsong-kha-pa, die de sekte der Geelkapmonniken stichtte. Hij maakte een einde aan de misbruiken die ontstonden door het te letterlijk opvolgen van de leerboeken. Uit deze sekte, de Geelkappen of Deugdzamen, komen de Dalai Lama's voort. De Dalai Lama (Oceaan van Wijsheid) is zowel religieus als wereldlijk leider van Tibet. Sinds 1959, toen Tibet bij de Volksrepubliek China werd ingelijfd, woont de Dalai Lama met vele van zijn volgelingen als vluchteling in India.

Z E N


Zen is de bekendste variant van het boeddhisme, maar ook de meest onbegrepen. Je kunt een gerecht beschrijven aan de hand van een recept, maar de smaak is niet uit te leggen. Dat geldt ook voor zen. Je kunt de traditie en de praktijk van zen beschrijven, maar alleen door het zelf te beoefenen kun je doordringen tot de kern.

Zen is een oefening in aandacht voor het dagelijkse leven om je heen. Je komt daarmee los van de beperkingen van je denken, van je standaard-reacties, van vooroordelen en van vastgeroeste ideeën. Het doel van zen is een directe ervaring van het leven zelf. Door elk onderscheid zoals ik/jij, waar/onwaar, subject/object te elimineren en alle vooroordelen los te laten ontstaat een bewustzijn dat niet wordt geconditioneerd door woorden en opvattingen. Iemand die zen beoefent, streeft ernaar alles te doen met volle aandacht en zonder vooropgezet idee, doel of onderscheid.

Zen is een niet-intellectuele methode. Zen kent geen dogma's, het is geen religie of filosofie, geen speciale manier van mediteren, geen specifieke vorm van spiritualiteit en zeker geen vorm van mystiek. Zen vormt een groot contrast met het Tibetaans boeddhisme. Tibetaanse rituelen maken gebruiken van allerlei mystieke symbolen en rituele voorwerpen. Zen is daarentegen eenvoudig, direct en praktisch, en houdt zich bezig met het hier en nu. Dagelijkse bezigheden zijn even belangrijk als grootse ambities. Umon, zenmeester in de tiende eeuw, vatte zen als volgt samen:
Als je loopt, loop dan.
Als je zit, zit dan
en wiebel vooral niet.
In de zenwereld is meditatie de beste manier om mentale helderheid te bereiken. Zen gebruikt ook humor, spontaniteit, onconventionaliteit, poëzie en andere creativiteit om duidelijk te maken dat verlichting boven het rationele uitgaat. Hoe een zentraining er precies uitziet, hangt per stroming af. De Soto-school, een van de twee hoofdtakken van zen, richt zich alleen op meditatie (zazen). Het Rinzai-Zen, de andere hoofdtak, maakt ook gebruik van andere technieken. De bekendste daarvan zijn de zogenaamde koans, een soort onoplosbare raadsels.

Ontwikkeling


Zen is in China ontstaan als kind uit een huwelijk tussen boeddhisme en taoïsme. Het kende in dat land een bloeitijd van meer dan vijf eeuwen, waarna het de oversteek maakte naar Japan. Pas in de twintigste eeuw verspreidde zen zich over de rest van de wereld. Vooral in Amerika na de Tweede Wereldoorlog werd zen snel populair. Veel Amerikanen kwamen in aanraking met zen door hun dienstplicht in Japan. De anti-autoritaire en iconoclastische trekken van zen sluiten goed aan bij de beat- en hippies-trends uit de jaren '50 en '60. Maar ook zonder deze culturele trends blijkt zen het goed te doen. Tegenwoordig hebben alle grotere plaatsen in Nederland wel een of meer zengroepen.

Zazen


en (= zittende zen, Japans) is de basis van zenbeoefening. Het is een vorm van meditatie waarbij je stil zit met rechte rug en gekruiste benen en je je aandacht richt op je ademhaling. Zazen vraagt grote inspanning en veel geduld. Het is de steilste, maar ook de snelste weg naar verlichting.

Om met zazen te beginnen heb je niet meer nodig dan een paar basisinstructies en verder veel doorzettingsvermogen. Probeer elke dag te mediteren. Begin bijvoorbeeld met tien minuten per meditatie. Als het goed gaat, kun je dit opvoeren naar twintig tot dertig minuten per keer. Het is beter dagelijks korte tijd te mediteren, dan af en toe erg lang. 's Morgens vroeg en 's avonds laat zijn vaak de beste momenten. Dan ben je zelf meer ontspannen en is het meestal ook rustiger in je omgeving.

Zenbeoefenaars zitten meestal op een rond meditatiekussen, dat op een dun vierkant matrasje ligt. De lotushouding kent verschillende varianten, maar het is altijd belangrijk om met beide knieën de grond te raken. Veel westerlingen vinden het prettiger om een meditatiebankje te gebruiken, waarmee je knielt zonder met het onderlichaam op de hielen te rusten. De rug dient altijd zo recht en verticaal mogelijk te worden gehouden. Dat geldt ook voor het hoofd.

De handen liggen in elkaar, de linkerhand in de rechter handpalm naar boven gericht. De vingerkootjes van beide handen raken elkaar en de duimtoppen raken elkaar licht aan. De handen worden licht tegen de onderbuik gehouden, vlak onder de navel.

De ademhaling is een belangrijk onderdeel van zazen. Probeer het ademen zo spontaan en natuurlijk mogelijk te laten verlopen. Adem diep in en uit, maar ook weer niet té diep. Adem vooral met de buik, niet met de borstkas. Vaak telt men van 1 tot 10 bij het ademhalen, bijvoorbeeld inademen op de oneven getallen en uitademen op de even getallen. Na 10 weer opnieuw beginnen bij 1.

Dan het lastigste onderdeel van zazen: de geest. Probeer aan zo weinig mogelijk dingen te denken. Dat valt niet mee, voortdurend borrelen er gedachten op. Dit is echter een natuurlijk proces van het bewustzijn. Een gedachte is niet meer dan een flits door onze hersenen. Belangrijk is om er niet op voort te borduren, maar de gedachte te laten voor wat die is. Soms kunnen er heftige emoties naar boven komen. Dat is niet erg, het is ook nauwelijks te voorkomen. Probeer je gevoelens niet te onderdrukken, maar ga er ook weer niet te lang op door. Probeer je zoveel mogelijk op het hier en nu te blijven richten.

Bovenstaande stappen leiden tot een verkenning van je innerlijke wereld, met alle goede en slechte kanten. Bij sommige mensen kan dat nogal confronterend zijn. Accepteer alles wat naar boven komt, zonder oordeel, en laat het weer gaan. Uiteindelijk zal dit je geest veranderen, maar het heeft wel zijn tijd nodig. Verwacht niet té veel van jezelf. Zen is vooral een kwestie van veel geduld.



1   2   3   4   5   6   7   8


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina