Wat opvalt: er zijn ongerijmdheden, herhalingen, tegenstrijdigheden, God krijgt afkeek van zijn eigen schepping, …



Dovnload 17.34 Kb.
Datum26.08.2016
Grootte17.34 Kb.
Noach

We springen naar de teksten over Noach. Wat we daarbij overgeslagen is een lijst met getallen van mensen met zeer hoge leeftijden. Ook het einde – met de dronken Noach in z’n tent – knippen we er nu even af.

Wat opvalt: er zijn ongerijmdheden, herhalingen, tegenstrijdigheden, God krijgt afkeek van zijn eigen schepping, …

De vele herhalingen en verschillen wordt verklaard door diverse bronnen die hier in één verhaal samengeweven zijn.

Een extra bril is: parallelle verhalen uit andere culturen. Het Gilgamesj epos (>Mesopotamië): als je het zondvloedverhaal hiermee vergelijkt, blijken er veel overeenkomsten te zijn. Als je googlet naar “ark van Noach”, kom je op heel merkwaardige sites terecht: er wordt veel geprobeerd om het allemaal ‘uit te leggen’. Het zondvloedverhaal kan teruggaan op een soort oerverhaal waarin sprake is van een grote tsunami. Heel Gen 1-11 is eigenlijk het zgn. mythologische deel: het blijkt telkens opnieuw te beginnen, er is sprake van goden die samen met mensen kinderen hebben, …

We beginnen in ht 6 (p 20). Het lijkt goed te beginnen: ‘de mensen beginnen talrijk te worden’: dat was toch de bedoeling vanuit het scheppingsverhaal. Op p.7 lazen we: ‘wees vruchtbaar en word talrijk’. Dit is een typisch joodse idee: de zegen van God hebben uit zich in talrijk zijn. Maar dan gebeurt er plots iets bizar: er komen ‘dochters’. De zonen van God zien hoe mooi die dochters zijn … en dan begint het scheef te lopen. Ze kiezen ieder een vrouw; op zich niks mee mis, maar … Maar de Heer zegt: ‘mijn levensgeest zal niet altijd bij de mens blijven, …’ De ‘adama’ zal niet altijd bij u blijven: link met paradijs.

Het leven duurt 120 jaar, dat is 3x40: je krijgt 3 keer in je leven de kans om te snappen waar het over gaat.

In die dagen ‘en ook nog daarna’ (restanten van oudere tradities) leven er reuzen op aarde … (p 20) Wie zijn dan die zonen van God? Dit is niet meer te doorgronden: het zijn allemaal resten van oude verhalen. Maar hoe dan ook loopt het mis. Het godsbeeld is hier nog heel elementair, lijkt menselijk. Pas vanaf Abraham wordt het duidelijk één God. Hier is het nog diffuus.

‘De Heer ziet hoezeer de slechtheid van de mensen op aarde was toegenomen en hoezeer de begeerte van hun hart heel de dag naar het kwade uitging’: het hart richt zich niet naar waartoe het bedoeld is; er volgt een proces van afwijken. God krijgt spijt dat hij de mens gemaakt heeft. We zijn nog maar pas begonnen in de Bijbel en God heeft al spijt! ’t Is eigenlijk wel bizar hoe geromantiseerd wij altijd naar de Bijbel hebben gekeken: in feite is het een verschrikkelijk boek; een boek dat voortdurend wakker schudt, niet te vatten is, … Dit botst met de god van de filosofen – de onbewogen beweger -; die heeft nooit spijt. Hier is het een God die beweegt, bewogen wordt, er zit beweging in. ‘Ik ga de mens en heel de schepping wegvagen …’ Van heel de ‘toffe’ schepping, schiet niks meer over. ‘Wegvagen’ lijkt op ‘het bord afvegen’. En daarna meteen: ‘alleen Noach vindt genade’.

Het woord Noach: NCH betekent: rust, vrede, troost, in rust zijn. In tegenstelling tot het tollende hart van de mens, is het bij Noach rust, een schip dat op de juiste koers vaart; het is de innerlijke rust, vrede, te-vreden. De CHN (omgekeerde letters) betekent chanan, genade. De rust krijgt dus genade. Da’s een woordspeling.

Op z’n 500 jaar verwekt Noach drie zonen: Sem, Cham en Jafet. Het woord geschiedenis, toledoth: dat gaat eigenlijk over ‘nakomelingen’ Geschiedenis vertellen betekent nakomelingenlijsten uit de doeken doen.

Noach is rechtschapen (Zacheus betekent ook ‘rechtvaardig’); een onberispelijk leven leiden en u richten naar God (gerichtheid op het goede). Wie dat doet wordt gezegd en krijgt kinderen, en wel drie zelfs.

Sem komt van Samuel, shema El, hoor Israël, God hoort

Cham betekent ‘bruin’; later zal hij vervloekt worden en veel later wordt hij de voorvader van de Afrikanen

Jafet betekent uitbreiding, vergroting

De mensen waren het verkeerde pad ingeslagen: de slechtheid zit in het verkeerde richting ingeslagen zijn. Dit verschilt van het Griekse denken: goed – slecht, God – duivel, + - In Bijbels wordt het kwade veel dynamischer gedacht: er is de weg en er is ook afwijking van die weg, van waaruit je ook kan terugkeren. In onze wereld van justitie redeneren wij: is er echt ‘schuld’ tgo ‘onschuld’. Is het niet veel realistischer de vraag te stellen: waar was het nu misgelopen? Je moet altijd eerst verzoening proberen te bereiken en terugkeer van de verkeerde weg. Pas als dat niet lukt, heb je – vanuit deze verre oudtestamentische perceptie desnoods nog de mogelijkheid om naar ‘oog om oog, tand om tand’ te grijpen, maar enkel als laatste mogelijkheid.

De dagen van de mensen zijn geteld … Deze ‘telling’ betekent: het einde is gekomen.

Maar er komt meteen ook weer hoop: er moet een ark gemaakt worden. Het woord ark, Hebreeuws, betekent kist. Mozes’ mandje op de Nijl is ook in een rieten kistje. Ook de ark van het verbond is een kist. Mensen komen ook terecht in een doodskist. Dit schept het beeld van een kist die als bescherming dient om uit een toestand de overgang te kunnen geraken naar een volgende. Eén ‘el’ is ongeveer een halve meter: 150 m lang, 25 m breed en 15 m hoog. Een protestantse site ziet hierin de voorspelling van de mammoettankers. Hoe komen ze in die tijd aan die maat voor een boot? Deze maatverhouding blijkt verantwoord. In het Gilgamesj epos is de boot vierkant.

Het dak moet een halve meter naar buiten uitsteken en er moet een deur gemaakt worden.

De vraag is: is hier een historische tsunami aan voorafgegaan? Het zou kunnen …

Hier moet van elk levend wezen één paar mee. We zijn nu nog vegetarisch; dat zal straks veranderen.

De Heer zegt: Ga in de ark, want alleen jij ben rechtschapen. Dit is een zeer smalle rechtschapenheidsgedachte; het is nog de uitverkorenen-idee.

Dan komen plots de zeven dieren: neem van alle reine dieren zeven paar mee. Dit zou komen van de priesterbron; want je krijgt twee wijzigingen vanuit die hoek: zeven én rein/onrein. Goed dat er zeven zijn trouwens: want straks zal nog geofferd worden en met slechts “één paar” zou er niks meer overschieten. Van de onreine dieren mogen er evenwel maar één paar mee. Over zeven dagen komt de regen: zeven, het getal dat de reeks uitdrukt om iets klaar te krijgen, de boot i.c. Hier voel je duidelijk hoe de verschillende bronnen in elkaar zijn geschoven; dat klinkt vreemd voor ons. De vierbronnentheorie lijkt hiervoor wel een plausibele theorie. Maar het blijft een theorie.

Noach is 600 jaar als de vloed over de aarde komt. ‘Vloed’ is een merkwaardig woord, kan teruggaan op een zeer oude historische bron. Op de 7de dag stort het water neer. Het is op de 17de dag, van de 2de maand. Het water komt van beneden en vanboven; in het Scheppingsverhaal worden de wateren geschieden; daar kwamen we van Tohoe Wabohoe: chaos, daar is scheiding nodig; hier krijg je terug chaos; je gaat met die kist door de dood naar het nieuwe leven, maar je moet wel helemaal door die chaos, vloed, dood, …

De regen valt 40 dagen en nachten; weer cijfer 40. Op dezelfde dag gaat Noach de ark binnen … hier is geknipt en geplakt. Da’s duidelijk een andere bron.

En de Heer deed de deur achter hem dicht … Teder bijna. De ark stijgt en heel de aarde spoelt onder. Nu is de schepping helemaal weggevaagd. De volgorde is terug de volgorde van de schepping, maar in omgekeerde volgorde.

God laat een wind over de aarde gaan: hier is de Roeach terug! “De Geest zweefde over de wateren”. Het water begint te zakken; de schepping begint terug, er komt terug scheiding. Na 150 dagen 5x30 dagen; minder nauwkeurige bron. De berg Ararat was de toen hoogst gekende berg. Ligt op de grens tussen Armenië en Turkije. Op de eerste dag van de 10de maand worden de toppen zichtbaar. Nu blijkt er ook een venster te zijn. De deur door God gesloten kan niet geopend worden. Venster=droom: de droom is het venster naar God. Een open venster is altijd een goede zaak.

Een raaf wordt losgelaten: da’s een slechte vogel. Daarna een duif: wordt in totaal 3 keer losgelaten. De tweede duif brengt een groene olijftak mee. Da’s wel snel: er was natuurlijk geen sprake van de vernietiging van de planten. Weer na een week: nieuwe duif: komt niet terug. Nu schuift Noach het dak opzij: het bleek een ‘cabrio’ dus … Op de 27ste dag van de 2de maand is de aarde droog.

Gods speekt weer: “ga uit de ark …” Dan wordt de scheppingsopdracht terug verwoord: vruchtbaar zijn en talrijk worden. Nochtans waren daar ook de problemen mee begonnen. Hier begint het toch nog maar eens opnieuw.

Dan bouwt Noach een altaar: dus terug een kist, maar ditmaal om de Heer te eren. Hier – in tegenstelling tot Kaïns offer – slaat God wel acht op z’n offer. Maar hoe weet je dat? God zegt bij zichzelf: ‘Ik zal de aarde nooit meer vervloeken … Het hart van de mens is immers van jongs af aan geneigd tot het kwade’ Dus eigenlijk betekent dat: ‘’t is allemaal niks gekort, maar toch zal Ik de levende wezens niet meer treffen’. Da’s een vreemd motief. Het ritme is hersteld en het moet altijd zo blijven.

Het verbond met Noach.

Verbond: berit, van het werkwoord barat, een overeenkomst sluiten; God kondigt eigenlijk een eenzijdig staat het vuren af; dus is het meer een belofte. Het heeft geen kenmerk van het verbond. Maar God zegent wel: wees vruchtbaar en word talrijk. Nu zijn echter de dochters weer verdwenen. Bizar is ook: de eetcultuur wijzigt. ‘Er zal vrees en schrik zijn bij alle dieren, want ze zijn onder uw heerschappij gesteld. Alles wat leeft kan u tot voedsel dienen’. Dus vanaf nu zijn het geen vegetariërs meer. Alleen vlees met bloed erin mag je niet eten: nu nog altijd eten Joden dat niet. Bloed is het leven, dan eet je ’t leven op. Je mag ook geen bloed van iemand nemen, want dan neem je diens leven af.

Hier word duidelijk dat het verbond eerder een belofte is. Hier sluit God een verbond met Noach én zijn nageslacht. Dit gaat nog vooraf aan Abraham; hier zijn de zgn. pre-abrahamitische religies aan de orde: deze die in Noach hun oorsprong vinden; de Noachitische religies.

In heel dit verhaal is nog nooit expliciet het woord ‘zondvloed’ gevallen, wel vloed. God zegt: ‘ik ga dat nooit meer doen.’ Maar nu, nog altijd wijzen we bij natuurrampen op “het is door de zonde van de mens” … We komen terug in die terminologie terecht … vandaag gebruiken we het woord “zondvloed”. Dat thema is heel universeel: de mens kan het zelf verpesten. ‘Ik zet mijn boog in de wolken; als je dat ziet, moet je niet bang zijn.’

Cham is de vader van Kanaan; dat loopt mis … Straks zal Abraham naar Kanaan moeten gaan, maar daar is Sodom en Gomorra … Weer wordt de vraag: vernietigen of niet? Abraham zal gaan marchanderen tot tien … Dat is het Joodse minjan (zie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Minjan)

De drie zonen: link met de drie koningen … Drie als volheid. Heel de Bijbel zit nog vaak vol met DRIE. In ht 10 wordt opgesomd welke volken er allemaal voortkomen uit die drie.

Toren van Babel zullen we in deze vorming niet belichten, maar daar zie je weer dat het misloopt.

Tegen volgende keer lezen we een langer stuk, maar we hebben tijd, want het is pas op 24/2/14 Leesopdracht: p. 35-60; we halen daar volgende keer enkele dingen uit.



Grote vragen

  • Laat God de mens doen? Of komt Hij tussen?

  • Een God die spijt heeft klikt heel goed, maar tegelijk is dat heel vreemd … Kan God nog opnieuw spijt krijgen?

  • Woord ‘zondvloed’: de slechte gerichtheid van de mens, van jongs af aan al

  • Jezus zegt: ‘het is als in de dagen van Noach: mensen vierden feest, ze merkten niks, en toen kwam de zondvoed’; de vernietiging kan komen zonder dat mensen er erg in hebben …

Een recente komische film vertelt een actuele versie van het Noach verhaal: Evan Almighty: zie b.v. http://megashare.sh/watch-evan-almighty-online-TkRnMQ (je moet wel de meteen mee opengaande franstalige boodschap sluitel)



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina