Water waarom heb je het nodig? Water is het hoofdbestanddeel van het menselijk lichaam, afhankelijk van de spiermassa. Bij mannen is dat ongeveer 60% van het gewicht, bij vrouwen 55%. Dit is afhankelijk van de spiermassa



Dovnload 59.94 Kb.
Datum22.08.2016
Grootte59.94 Kb.
Water - waarom heb je het nodig?

Water is het hoofdbestanddeel van het menselijk lichaam, afhankelijk van de spiermassa. Bij mannen is dat ongeveer 60% van het gewicht, bij vrouwen 55%. Dit is afhankelijk van de spiermassa, omdat spieren 3x zo veel vocht bevatten als vet.

Dit water zit in diverse organen en in het bloed en is eigenlijk ons belangrijkste voedingsmiddel, al wordt dat maar zelden zo ervaren. Bij onze lichaamsfuncties speelt water echter een vitale rol. 

Vocht is nodig:

  • voor het zuiveren van het lichaam (bloedzuivering door de nieren, bij dit proces wordt water uit het lichaam gebruikt) en het afvoeren van de afvalstoffen (via de urine)

  • voor warmteregeling (koeling),

  • om het bloed de vereiste vloeibaarheid te laten houden, zodat de circulatie intact blijft,

  • als transportmiddel voor voedingsstoffen, zuurstof, hormonen, vitamines, mineralen, glucose, aminozuren enz. Via het bloed en de lymfebanen wordt dit allemaal getransporteerd naar de weefsels en cellen,

  • om de stofwisselingsprocessen goed te laten verlopen: water in het speeksel en water in de maag en darmen zorgen voor vermenging en vertering,

  • omdat water een beschermende functie heeft tegen schokken,  voor bijvoorbeeld hersenen, ogen en ruggemerg,

  • omdat water functioneert als glijmiddel in gewrichten, spieren en bindweefsel,

  • omdat water functioneert als geleider voor geluid in de oren,

  • omdat water een oplossend vermogen heeft, waardoor reacties van levende cellen goed kunnen functioneren en de aanvoer en afvoer van producten uit en in de cel mogelijk is.

Dorst Uitgediept

Graag willen we wat meer vertellen over het thema Dorst?! Daarvoor beginnen we met het dagelijkse leven, de feiten: Wat is dorst? Wat is de functie van water?



1.De feiten
Dorst is een waarschuwingssignaal van het lichaam. Een signaal dat aangeeft dat er een vochttekort is ontstaan. Wanneer je ongeveer 2 procent vocht verloren hebt, krijg je dorst. Maar dan is het eigenlijk al te laat. Je lichaam heeft dan al te weinig water om optimaal te kunnen functioneren. Je wordt moe, je prestatievermogen daalt en je kunt zelfs hoofdpijn krijgen! Wanneer je dan water drinkt zul je je weer een stuk beter voelen. Drinken is dus heel belangrijk en dorst moet je vermijden.

Functie van water
Water speelt een belangrijke rol bij:

  • De temperatuursregeling van ons lichaam.

  • De hydratatie van de huid.

  • De ontgifting en reiniging van het organisme.

  • het afvoeren van verteerd voedsel door de darmen.

  • het vervoer van vitamines en mineralen.

  • het smeren van de oogleden.

  • het stimuleren van de sportieve prestaties, het concentratievermogen enz.

Kortom: Water is één van de meest belangrijke stoffen voor ons lichaam.
Water vervult dus de functie van bouwstof, transportmiddel, oplosmiddel en koelmiddel van ons lichaam.

Niets leeft zonder de hulp van water. Inmiddels weten we dat ons lichaam voor 2/3 uit water bestaat en dat er in een dag 2000 liter water door de nieren vloeien en 1400 liter door de hersens. Als bevestiging van de noodzaak van water weten we dat je dertig tot veertig dagen kan overleven zonder voedsel, maar slechts enkele dagen zonder WATER.



Watertekort
Vanaf een tekort van slechts 1 liter water in ons lichaam komen de eerste signalen te voorschijn. Elk orgaan reageert anders op watertekort. Slap, moe en hoofdpijn zijn de eerste alarmtekenen. Verdere signalen zijn geheugenstoornissen, allerhande pijnen. Bij watertekort krijgen de hersenen steeds voorrang op elk ander orgaan.

Het gekke is dat wij het dorstgevoel vertalen met: honger. Als ons lichaam uitgedroogd is, dan zendt het namelijk dezelfde signalen uit als wanneer het honger heeft. Maar wij gaan dit hongergevoel – denkend dat we honger hebben – meestal beantwoorden met voedsel en daardoor verergeren wij – over het algemeen – het watertekort.



Tekort opheffen – maar hoe?
Helaas is niet elk vocht goed voor de dorst:
 Koffie en zwarte thee zijn niet goed. Zij helpen alleen het watertekort in het lichaam te vergroten. Zoete frisdranken hebben veel koolhydraten, suikers, onnatuurlijke aroma’s en kleurstoffen. Ze zijn calorierijk en verhogen het dorstgevoel. Hoe meer je er van drinkt hoe meer dorst je krijgt. Alcohol drijft vocht af. Als je alcohol drinkt, dan is het belangrijk om voor ieder glas alcohol minstens een glas water te drinken. Dit houdt het vochtniveau op peil en heeft nog een aangenaam gevolg: je hoofdpijn zal na een avondje stappen niet meer (of toch veel minder) voorkomen!

En tot slot: teveel drinken is ook niet goed. Dan is er sprake van overhydratie. Denk maar aan die student, die bijna bezweek toen hij begin juni tijdens een ontgroeningritueel telkens een glas water moest drinken (na 6 liter water kreeg hij een zware epileptische aanval, waarna hij het bewustzijn helemaal verloor en pas een dag later op de Intensive Care wakker werd).



Wat is de "vochtbalans"?

Met de vochtbalans wordt bedoeld: de hoeveelheid vocht die het lichaam nodig heeft om de noodzakelijke processen goed te vervullen en de hoeveelheid water die het lichaam krijgt.
Wanneer dit niet in balans is, wanneer tussen de vraag en het aanbod verschillen optreden, zal het lichaam maatregelen nemen.
Bij teveel aanbod zal dat bijvoorbeeld leiden tot extra vaak plassen of vochtophoping, bij te weinig aanbod zal het lichaam bepaalde functies niet meer of onvoldoende uitvoeren.


De hoeveelheid water die het lichaam nodig heeft houdt  verband met de functie van water bij het regelen van de  lichaamstemperatuur.
De normale temperatuur is voor mensen 37 graden Celsius. De lichaamsprocessen zijn er (ook) op gericht om die temperatuur zo constant mogelijk te houden.
De 'thermostaat' bij de hersenen reageert op temperatuurschommelingen en zorgt ervoor dat regulerende acties ondernomen worden wanneer er fluctuaties optreden in de temperatuur.
Voorbeelden daarvan zijn het transpireren wanneer het lichaam te warm wordt en klappertanden wanneer het lichaam te koud wordt.
Het lichaam is in normale omstandigheden goed in staat om de zaak te regelen: bloedvaten van de huid worden meer of minder opengezet, minder belangrijke organen worden tijdelijk van minder bloed voorzien.
Zolang de fluctuaties niet te extreem zijn of de blootstellingen aan hogere of lagere temperaturen niet te langdurig zijn, kan dat ongelooflijk slimme lichaam het zelf heel goed aan.


Bij de processen om het lichaam niet te warm te laten worden is vaak extra water nodig.
Transpiratie vraagt logischerwijs om extra vocht. Het lichaam geeft signalen af wanneer er behoeftes ontstaan. Dorst krijgen bijvoorbeeld, of je heel zwak voelen. Problemen ontstaan pas wanneer signalen genegeerd worden.


Uiteraard is bij een verstoorde vochtbalans, vooral bij te weinig vocht, reden tot zorg.
Het lichaam wordt 'gedwongen' om functies minder goed of helemaal niet uit te voeren.
En dat heeft meestal nadelige gevolgen, want het lichaam is een zeer ingenieus mechanisme.


Wat is "dehydratatie"?

Dehydratatie wordt gedefinieerd als een buitengewoon verlies aan lichaamsvocht dat gepaard gaat met een daling van het bloedplasmavolume en de bloeddruk en een stijging van de harstslag. In normaal Nederlands heet dit uitdroging. Dit resulteert in de stijging van de lichaamstemperatuur en leidt tot disfunctioneren van het lichaam. 

Vochttekort kan acuut ontstaan



  • als gevolg van een zeer grote fysieke inspanning (teveel transpireren),

  • door omstandigheden, zoals hoge luchtvochtigheid in combinatie met inspanning,

  • door ziektes zoals diarree,

  • door een tekort aan inname in koude omstandigheden

  • door inname van alcohol!!

Hoe zit dan nu eigenlijk?

Transpireren: een summier uitstapje naar de werking van het menselijk lichaam . Waterafvoer van ons lichaam verloopt vooral via de nieren middels urine en heeft een zuiverende functie. Een andere manier waarop water afgevoerd wordt heeft vooral te maken met de warmteregulering. Zweetklieren zetten een laagje water af op de huid, bij de verdamping van dit water wordt warmte onttrokken aan het lichaam: het lichaam wordt gekoeld. Fysieke inspanning levert warmte op, die het lichaam wil afvoeren, de zweetklieren worden gestimuleerd. Bij sterke inspanning kan het waterverbruik bij dit proces  oplopen van 1 tot 2 liter per uur!

Diarree: Water dat in het darmkanaal terecht komt wordt grotendeels geabsorbeerd en opnieuw gebruikt, het vochtverlies is daardoor, bij normale stoelgang, maar minimaal, zo'n 100 ml per dag. Echter, bij diarree of braken proberen de maag en de darmen het vergiftigde materiaal zo snel mogelijk uit te scheiden, hoe dunner de stof is, hoe gemakkelijker die uitscheiding verloopt. Het vochtverlies is dan al snel een veelvoud van die 100 ml. Dit kan oplopen tot zo'n 30- tot 50-voud daarvan. Dat is dus 3 tot 5 liter!

Hoge luchtvochtigheid: Wateruitscheiding via de longen is een normale manier van koeling voor het lichaam. Is de buitentemperatuur echter hoger dan 37 graden celsius dan is verdamping en dus verkoeling, niet mogelijk. De ademhaling produceert echter wel warmte, je krijgt het benauwd. Het lichaam kan de warmte niet kwijt en de zweetklieren worden extra gestimuleerd. 

Te weinig vocht opnemen in koele lucht: Bij hijgen, versnelde ademhaling door inspanning of in ijle lucht, wordt er (extra) water afgevoerd via de longen. Vaak is het bij ijlere lucht ook wat koeler en zul je minder erg hebben in dit vochtverbruik. Ook als je weinig water opneemt zal het lichaam water blijven gebruiken, het dorst signaal dat afgegeven wordt door de hersenen wordt niet tijdig herkend, jij hebt het immers niet warm in die koele lucht.

Alcohol: Alcohol wordt omgezet in het lichaam en herkend als een giftige stof die zo snel mogelijk moet worden afgevoerd. Dit afvoeren vergt veel vocht. Ook komt door het omzetten veel warmte vrij. Het lichaam wil deze warmte afvoeren en zet de poriën open. Nog meer vocht wordt afgevoerd. De temperatuur in de hersenen stijgt waardoor het signaal 'dorst' afgegeven wordt.  Je krijgt altijd nog meer dorst na dat eerste lekkere biertje. Zeker wanneer dat dorstsignaal aangegrepen wordt om nog meer alcohol toe te voeren raak je in een vicieuze cirkel; er wordt meer water afgevoerd dan opgenomen, er is sprake van dehydratatie.

Wat is "oververhitting"?

Op de bladzijde dehydratatie is al ingegaan op de warmteregeling van het lichaam. Dehydratatie en oververhitting horen bij elkaar: ze beïnvloeden elkaar en versterken elkaar. De thermostaat in de hersenstam is al even aan de orde geweest. De thermostaat zit niet voor niets bij de hersenen; de hersenen zelf bestaan voor 83% uit water en verbruiken 1/20 van de bloeddoorstroming. Bij dehydratatie daalt de toevoer van bloed en daarmee van zuurstof en energieleverende stoffen naar de hersenen, terwijl een te hoge temperatuur ook het hersenweefsel beschadigt. Het lichaam zal er alles aan doen om die temperatuur naar beneden te krijgen en doet dat met de middelen die het daarvoor heeft:

  • convectie: stroming van lucht of water

  • straling: afgeven van warmte aan de omgeving

  • verdamping, door transpiratie


Vooral dat laatste kost natuurlijk erg veel vocht. Nog lastiger wordt het wanneer het lichaam het transpiratievocht niet kan verdampen en dus niet kan koelen. Het effect daarvan is dan dubbel schadelijk. Er wordt dan niet alleen geen warmte afgevoerd, je verliest ook vocht en blijft dit verliezen omdat het lichaam zal blijven proberen om te koelen. Je herkent dit aan het symptoom dat je wel erg nat bent en het ook nog steeds erg warm hebt. Niet ademende (regen)kleding is een bekend voorbeeld, maar ook hoge temperatuur van de omgeving en/of een hoge luchtvochtigheid zorgt ervoor dat de verdamping via longen of huid niet goed mogelijk is. 


Andere omstandigheden die dit op kunnen roepen zijn bijvoorbeeld: directe straling van de zon op het lichaam en verbranding van de huid. Deze zorgen voor een extra noodzaak tot koeling. Ook windstilte voorkomt het koelend effect. 

Meestal wordt dan ook gesproken over warmteletsel, zonnesteek of warmtestuwing om de ziektebeelden aan te duiden die het gevolg zijn van een combinatie van watertekort en warmte overschot.

lees verder

tips voor het efficiënt gebruik van water

Water is noodzakelijk, maar niet altijd zonder inspanning te verkrijgen. Reden te meer om er efficiënt mee om te gaan. Daar zijn wel wat tips over te geven:

planning van de tocht
Plan je (meerdaagse) tocht zodanig, dat je de eerste 4 dagen geen maximale inspanning hoeft te verrichten. Je traint je lichaam door de inspanning geleidelijk op te bouwen.
Hierdoor heeft het lichaam minder behoefte aan zweten en het lichaam gaat er zelfs voor zorgen dat er minder zout in het zweet zit waardoor je dit essentiële mineraal minder gaat verbruiken.
Bij een tocht in het hooggebergte plan je de tocht het beste zo, dat je geleidelijk stijgt en tijd hebt om te acclimatiseren.
Slapen doe je het beste op een lager punt dan het hoogste punt dat je die dag bereikt hebt.
Probeer altijd je kampeerplek dicht bij water te kiezen. Plan dus je dagafstand van tevoren en gebruik daarvoor een kaart. 
Is het echt niet mogelijk de dagtocht zodanig in te delen neem dan absoluut voldoende water mee.
Bezuinig nooit op volume of gewicht door de waterfles thuis te laten.
Zorg dat je minimaal 1 liter bij je hebt voor drinken tijdens de tocht en 1 liter om bij de lunch te gebruiken voor soep of warme dranken.
Een thermosfles is dan heel handig. Zeker tijdens kanoën, wintertochten of in de bergen zou je altijd warm water bij je moeten hebben, omdat in die situaties ook onderkoeling mee kan spelen. Het kan jou, of je tochtgenoot, het leven redden.


voorafgaand aan de tocht
Drink voor de tocht matig (om de maag niet te veel te belasten) maar minimaal de hoeveelheid die je op een  normale dag ook bij het ontbijt nuttigt.
Als je dus gewend bent om een pot thee te ledigen voor je naar je werk gaat dan doe je dat nu ook.
Koffie heeft de eigenschap om de urineproductie te stimuleren. Op zich is dit goed, de afvoer en filtering moet vooral doorgaan, maar wanneer je alleen koffie drinkt hou je te weinig vocht over als reserve voor straks.
Drink daarnaast een mok water of melk.
Vocht haal je ook uit het voedsel: voeg in water opgeloste melkpoeder bij de cruesli of muesli, eet verse of gewelde vruchten, neem eens pap in plaats van crackers. Het toegevoegde water voorziet, ongemerkt, in een gedeelte van de vochtbehoefte.


Tijdens de tocht
Tijdens de tocht kun je beter geregeld flinke porties water drinken dan de gehele dag door kleine slokjes te nemen. Probeer te drinken tot je echt geen dorst meer hebt.
Je zult merken dat wanneer je eenmaal drinkt, het ineens tot je doordringt dat je toch wel dorst had.
Als de transpiratie ineens losbarst weet je zeker dat je eigenlijk eerder had moeten drinken!
Wanneer de inspanning groot is en in een warme omgeving wordt geleverd, zul je meer transpireren en eerder geneigd zijn te drinken.
Onderschat de inspanning echter niet wanneer die in een wat kouder of natter klimaat geleverd wordt. Juist dan moet je er alert op zijn om voldoende en tijdig te drinken.
Vooral wanneer de inspanning in de bergen geleverd wordt is het belangrijk om tijdig en voldoende te drinken.
Een hulpmiddel om te beoordelen of je wel genoeg plast, is de hoeveelheid urine die je produceert: plas je veel minder dan gebruikelijk en/of is de kleur donkergeel, dan drink je te weinig!
Luister naar je lichaam, als je het erg warm hebt koel je niet genoeg.
Vooral mensen die minder gemakkelijk transpireren of overgewicht hebben voelen zich dan ongemakkelijk.
Er wordt door het lichaam te weinig vocht beschikbaar gesteld om te koelen.
De reden hiervoor kan liggen in vochttekort (dus drinken!) of in het lichaam dat niet getraind is om het vocht af te staan voor transpiratie. In dit laatste geval kan het helpen om voorafgaand aan de tocht een paar maal een sauna te bezoeken.
Blijf bij voorkeur uit de volle zon. Gebruik de koelere ochtend en de late middag voor de inspanning en breng het heetst van de dag door met siësta houden op een schaduwrijke plek.
Is het niet mogelijk om de zon te vermijden bescherm dan je hoofd en nek tegen de volle zon. De straling direct op de thermostaat werkt ontregelend op het koelmechanisme. Een hoed, een goed zonnebrandmiddel, goede zonnebril: ze helpen tegen meer dan alleen de ultravioletstraling.
Koel het lichaam (dat scheelt vochtverbruik), een koele doek in de nek verricht wonderen en, al klinkt het tegenstrijdig, bedek je lichaam zoveel mogelijk, dat scheelt in de warmte.
Nog een minder voor de hand liggende tip: ga niet op een warme ondergrond liggen om te rusten. Het lichaam zal proberen om die warme plaats te koelen en dus transpiratievocht aanmaken. Bovendien is het vlak boven de grond altijd warmer dan een meter daarboven
Zorg voor goed ventilerende kleding. Juist het zweten in een poncho of slecht ventilerende regenkleding kost extra transpiratie en dus vochtverlies. Een bijkomend gevaar van het niet kunnen afvoeren van dit transpiratievocht is het ontstaan van hittestuwing.


Drink geen alcohol. Alcohol heeft met koffie en thee gemeen dat de productie van urine gestimuleerd wordt. In koude omstandigheden geldt bovendien dat alcohol de bloedvaten verwijdt waardoor vocht verdampt en de afkoeling bevorderd wordt (en ja, die St. Bernardhond met een cognacvaatje is dus onzin, helaas).
Tijdens de lunch moet, zoveel mogelijk, het verbruikte vocht aangevuld worden.
Er moet reserve voor het vervolg van de tocht opgebouwd worden en het zoutgehalte moet weer aangevuld worden. Een soepje beantwoordt prima aan dit doel. Het is sowieso verstandig om direct na de inspanning warme dranken te nuttigen en de maag niet te confronteren met koude vloeistof. Warme dranken worden gemakkelijk opgenomen, omdat het lichaam geen energie hoeft te besteden aan het opwarmen. Je maag kan verkrampen wanneer het ineens geconfronteerd wordt met een substantie die zoveel kouder is dan de lichaamstemperatuur.



Neem op tijd rust. Het klinkt raar om dit te zeggen tegen buitensporters die voor de lol onderweg zijn maar we weten allemaal dat er omstandigheden zijn waarin de rustpauze er bij in schiet.
De combinatie van vermoeidheid en vochttekort is vaak de aanleiding tot dehydratie. 


Na de tocht drink je zoveel mogelijk, maar wel geleidelijk; ook nu weer eerst warme drank en pas na afkoeling van het lichaam wat koelere drank.
Een soepje vooraf om de mineralen aan te vullen, of thee, dan pas een mok water. Deze volgorde is ook handig wanneer het water eerst gekookt moet worden ter ontsmetting. Het water kan ondertussen afkoelen.
Tijdens de avondmaaltijd kun je vocht opnemen door iets 'natter' te koken dan je thuis gewend bent.
Kook of ontsmet voldoende water om ook 's nachts te kunnen drinken. Bij het slapen gaan de processen, en dus het vochtverbruik, gewoon door.
In de bergen is het verstandig om voor het slapen gaan een extra glas water te drinken. Je verbruikt op grotere hoogte -ongemerkt- meer vocht.


Wees attent op de hygiëne: diarree of voedselvergiftiging leidt bijna altijd tot vochttekort.
Mocht je toch diarree of voedselvergiftiging oplopen, probeer dan in ieder geval je vocht- en mineralenbalans op peil te houden door het drinken van water met ORS.
ORS is een zakje met mineralen en zouten die je, aangelengd met schoon water, diarreepatiënten kunt laten drinken. Hierdoor wordt niet de oorzaak van de diarree weggenomen maar krijgt het lichaam wel vocht en zouten. Je kunt ORS ook gebruiken bij de behandeling van vochttekort. Het is wel belangrijk om de juiste hoeveelheid water aan te houden omdat anders de overconcentratie juist vocht zal onttrekken in plaats van toevoegen (osmose en diffusie werking). Tegenwoordig is ook 'rijst-ORS' op de markt, waarin de mineralen gecombineerd met rijst, dat licht verteerbaar is, aanwezig zijn. Hierdoor komt er toch iets voedsel binnen en dit is -volgens de thans geldende opvattingen- de beste remedie.  


Tot slot: water is middel en geen doel op zich. Door efficiënt om te gaan met water en je eigen lichaam, kun je problemen voorkomen en hoef je minder energie aan het water zelf te besteden. Tenslotte zijn er andere onderwerpen waar je energie aan wilt besteden. 

Verder naar waar vind ik water



Vochttekort - de signalen

Uitdroging is een levensbedreigende situatie. Het duurt gelukkig wel even voor het zo ver is. Een ander ziet de eerste symptomen gemakkelijker dan jijzelf. Het eerste signaal merk je wel maar daar zul je niet van schrikken: je keel voelt droog. De volgende fase zie je zelf meestal niet: je neus wordt koud en om de neus wordt de huid bleek, daarna wordt het gehele gezicht bleek, de ogen lijken iets dieper te liggen.  Dit alles gebeurt omdat de bloedvaten naar de huid worden afgesloten. Het lichaam probeert het schaarse vocht naar de meest belangrijke delen te sturen. Als het tekort aan blijft houden gaat het lichaam de maag en darmen uitsluiten van bloedtoevoer. Tegen die tijd voel jij je waarschijnlijk al een beetje misselijk of duizelig, ga je dubbel zien of voel je je zwak. In dit stadium is er medisch gezien al sprake van uitdroging, die in deze fase echter meestal warmte-uitputting wordt genoemd.

Naast de verhoogde temperatuur en vochttekort kan ook een mineraaltekort optreden. Dit ontstaat wanneer er weliswaar wel vocht wordt aangevoerd, maar dat in dit vocht te weinig zout en andere mineralen (kalium, fosfor, magnesium) aanwezig zijn. Met het transpireren worden namelijk ook mineralen afgevoerd. 
Komt er in deze situatie geen verandering (door toevoer van mineralen, opgelost in voldoende water), dan is het volgende symptoom vaak buikkramp en kramp in de benen of men gaat direct door naar de volgende fase: misselijkheid, zwakte, duizeligheid, braken en neiging tot flauwvallen.
Negeer je al deze verschijnselen en is er geen tochtgenoot die de verschijnselen goed interpreteert en ingrijpt, dan kom je in het volgende stadium, dat hitteberoerte, in het laatste stadium 'hypovolemische shock', genoemd wordt. Hoe je het ook noemt: de situatie is nu zeer ernstig en zelfs levensbedreigend geworden.
Wordt er nog steeds niet handelend opgetreden, neem je geen rust en drinken tot je, sterker nog: je blijft gewoon doorgaan met inspanning leveren, dan verlies je door de inspanning nog meer vocht en mineralen. Het bloed dikt in waardoor de hersenen niet genoeg zuurstof krijgen. Er wordt minder zweet geproduceerd waardoor de temperatuur nog hoger oploopt. Er ontstaat nu een zeer hoge kans op toevallen en stilstand van de bloedsomloop, leidend tot bewustzijnverlies en hartritmestoringen.
Als behandeling uitblijft gaat het slachtoffer dood. Het stadium van hitteberoerte kan snel en onverwachts bereikt worden wanneer aan de eerdere stadia onvoldoende aandacht wordt geschonken.
Zelfs als het de tochtgenoten zou lukken om de lichaamstemperatuur te doen dalen en hartritmestoornissen zich niet voordoen, dan nog moet een stijging van de lichaamstemperatuur boven 40 graden Celsius altijd door een ziekenhuisbehandeling gevolgd worden. De hersenen zijn dan namelijk blootgesteld aan een (te) hoge temperatuur. Dit, in combinatie met de mogelijkheid dat zij te weinig zuurstof hebben ontvangen, maakt dat het zeer goed mogelijk is dat er beschadigingen zijn opgelopen. Als je ver van de bewoonde wereld bent is het niet altijd mogelijk om bijtijds medische hulp te krijgen. De beste behandeling is dan ook te voorkomen dat het zo ver komt.


Na al deze opwekkende feiten zal het iedereen duidelijk zijn dat vocht belangrijk is. Het bovenstaande lijkt overdreven, zo'n vaart loopt het toch bij het merendeel van de buitensporters niet. Inderdaad, gelukkig niet! Maar elk jaar vallen er weer slachtoffers, terwijl het toch met geringe inspanning te voorkomen is.

Water - eerste hulp bij vochtproblemen

Warmte-uitputting
oorzaak: vocht, en vooral mineralenverlies door overmatig zweten.
symptomen: Door het lage zoutgehalte treedt kramp op in buik en beenspieren. Het slachtoffer ziet bleek en is overdekt met zweet. Meestal wordt aangegeven heel moe te zijn, misselijk en /of duizelig te zijn. Soms: neiging tot flauwvallen.
behandeling:


  • zoek onmiddellijk een plekje in de schaduw en las een pauze in.

  • Het zouttekort moet zo snel mogelijk opgeheven worden. Laat het slachtoffer zitten en water drinken waarin zout is opgelost,
    Wees hierin zeer gedecideerd, maar: het slachtoffer moet zelf de mok vast kunnen houden om verslikken of stikken te voorkomen. Bij bewustzijnsverlies mag je nooit vocht toevoeren, maar blijf je het lichaam wel koelen.
    Gebruik twee afgestreken theelepels zout in 0,20 liter water(één afgestreken theelepel = ong. 9 gram). Laat dit niet te snel achter elkaar opdrinken omdat de kans dan groot is dat het slachtoffer gaat braken (extra vochtverlies). 


  • Zakjes ORS (oral rehydratation salts), opgelost in voldoende water, werken ook goed. Let er wel op dat je ook hierbij voldoende water gebruikt, anders maak je het probleem alleen maar erger! 

  • Wanneer het slachtoffer weigert om de zoute drank te drinken kun je proberen om in ieder geval isotone drank of in water opgeloste limonadepoeder te geven.

  • benut de pauze om een warme drank te maken: soep of bouillon.

  • indien mogelijk, koel de polsen, nek en voorhoofd met een koele, vochtige lap.

  • laat het slachtoffer veel drinken, met korte tussenpozen en neem ruim de tijd voor een pauze. Desnoods wordt ter plekke het kamp gemaakt of laat één van de anderen bij het slachtoffer en probeer een goede kampplek te vinden, dicht bij water.

  • Wat altijd geldt: geef het slachtoffer voldoende tijd om op krachten komen en laat hem nooit alleen.

Warmtestuwing (ontregeling van de thermostaat in de hersenen)
oorzaak: het lichaam kan zijn warmte niet meer kwijt. (veel inspanning geleverd in een warme omgeving,  of in een omgeving met een hoge luchtvochtigheid en/of slecht ventilerende kleding)
symptomen: rode warme huid, hevig zweten, pijn in armen of benen, onzeker loopgedrag en/of verwardheid, snelle pols.
De enige levensreddende behandeling is: het -snel- omlaag brengen van de lichaamstemperatuur


  • breng het slachtoffer onmiddellijk in de schaduw en  koelte

  • laat hem met het bovenlichaam omhoog rusten.

  • als het slachtoffer bij kennis is laat je hem (gekoeld) water drinken met eventueel toegevoegd zout. (langzaam laten opdrinken - zie ook warmte - uitputting).

  • koel het lichaam met vochtige doeken en laat het slachtoffer rusten.

  • stel elke inspanning uit tot de omgeving koeler geworden is. Zet desnoods ter plekke je kamp op.

  • pas wanneer de polsslag rustiger is en de temperatuur van het lichaam normaler is: warme dranken geven volgens de behandeling bij warmte-uitputting)

  • ondanks dat het slachtoffer waarschijnlijk na enige tijd zal aangegeven dat het wel weer gaat, kun je beter deze dag niet meer verder gaan.

Zonnesteek
Dit is hetzelfde probleem als bij warmtestuwing maar wordt veroorzaakt door directe zonnestraling op hoofd of nek. Dit beïnvloedt rechtstreeks de thermostaat in de hersenen. symptomen: gelijk aan de behandeling bij warmtestuwing.
behandeling: gelijk aan de behandeling bij warmtestuwing


Hitteberoerte
Deze situatie is levensbedreigend en moet te allen tijde voorkomen worden door preventief en snel handelen bij de voorgaande stadia (warmtestuwing en/of zonnesteek). Helaas kan hitteberoerte vrij acuut optreden en worden de signalen vaak te laat onderkend. Als er vervolgens niet snel en correct wordt gehandeld kan een fatale situatie ontstaan.
symptomen: bij hitteberoerte stijgt de temperatuur tot boven de 40 graden Celsius;
directe gevolgen hiervan zijn stoornissen in het bewustzijn, toevallen, snelle pols en bloedsomloopstilstand. Zie voorgaand stadium: zonnesteek en warmtestuwing
Behandeling:
Het onmiddellijk naar beneden brengen van de lichaamtemperatuur is nu ontzettend belangrijk en heeft alle prioriteit.
Breng het slachtoffer in de koelte, plaats het bovenlichaam hoger dan de voeten, trek alle kleren uit en koel het lichaam met natte doeken die voortdurend ververst worden. Gebruik echter geen ijskoud water en leg hem ook niet in een bergmeertje. Dit abrupte temperatuurverschil doet meer schade dan dat het goed doet. Wel mag het lichaam besproeid worden met water of spons het lichaam af. Wapper met doeken om een luchtstroom langs het lichaam te veroorzaken.
Controleer voortdurend bewustzijn, ademhaling en bloedsomloop en handel daarnaar.
Als er stilstand in de bloedsomloop of ademhaling ontstaat moet deze natuurlijk eerst behandeld worden. Als het slachtoffer bij kennis is kun je 'm laten drinken (zie bij de bovengenoemde behandelwijzen), maar uitsluitend wanneer hij bij bewustzijn is! Laat het slachtoffer absoluut niet alleen.
Ondertussen moet één van de tochtgenoten hulp gaan regelen. Bij hoge lichaamstemperaturen kan weefselschade en hersenschade ontstaan, observatie en behandeling in een ziekenhuis is bij hitteberoerte noodzakelijk. Uiteraard is vervoer, anders dan naar het ziekenhuis, uitgesloten.


Voorkomen is beter dan genezen. De volgende bladzijde geeft tips over hoe je vocht op peil houdt

 Water


Men bestaat uit ongeveer 35% water. Vetvrije lichaamsmassa bestaat voor 75% uit water.
Water dient al transportmiddel, handhaafd je lichaamstemperatuur en is het
hoofdbestanddeel van bloed, zweet en urine.

Waterbalans is de evenwicht tussen de afgifte en opname van water.  

Opname:

 

Uitscheiding:

 

Dranken

1250 ml

Urine

1500 ml

Vast Voedsel

1000 ml

Huid

500 ml

Oxidatie Water

350 ml

Uitademen

500 ml

 

 

Ontlasting

100 ml

 

2600 ml p/dag

 

2600 ml p/dag

Factoren die een rol spelen bij vochtverlies bij inspanning:

  • Temperatuur

  • Luchtvochtigheidsgraad

  • Duur inspanning

  • Intensiteit

  • Type sportkleding

  • Individuele verschillen

Zweet
Zweet bestaat uit water en mineralen namelijk, Natrium, Na en Chloor, Cl.
Deze twee mineralen zijn de hoofdbestanddelen voor zout ook wel NaCl, NatriumChloride.

Er zijn verschillende type zweters namelijk:



  • Hypotoon -- Meer water dan zout in het zweet

  • Hypertoon -- Meer zout dan water in zweet

  • Isotoon -- Concentratie van de vloeistof is hetzelfde als die van ons bloed

Invloed van zweet verlies op de sportprestatie ( Bron: E. Nelissen ):
Zweet verlies in % van het lichaamsgewicht:

1%

Negatief effect op de stofwisseling

2%

Verminderde thermo regulatie

 

Vermindering van het duurvermogen

3% 

Verregaande afname van het duurvermogen

4 – 6%

Vermindering van Kracht

 

Verregaande afname van het duurvermogen

>6%

Verregaande uitdroging:

 

        • Kramp

        • Uitputting

        • Bewustzijnsverlies

        • Coma

        • Dood

Om vochtverlies weer op peil te krijgen dient men 1,5x zoveel
vocht tot zich te nemen dat men door inspanning is verloren.

Grote vochtverliezen ontstaan bijvoorbeeld bij het lopen van een marathon / triatlon.


Aan te raden is om 0,1% zoutoplossing te gebruiken in de vorm van een dorstlesser.
* Zouttabletten worden hierbij afgeraden in verband met gezondheidsrisico`s.

Dorstgevoel


Dit is een signaal vanuit het lichaam dat de vochtvoorraad beperkt wordt.

  • Dit gevoel treedt op bij vochtverlies van 2 % van het lichaamsgewicht.

  • Wanneer sporters dit signaal krijgen is het eigenlijk al te laat om prestatievermogen op peil te houden.

  • Bij intensief trainen, zoals kickboxen, verdwijnt de dorstprikkel soms compleet.
    Daarom is het belangrijk constant de vochtbalans op peil te houden.
    Dit houdt in dat men soms moet drinken wanneer men geen dorst hebt.









Er zijn verschillende manieren om snel gewicht te verliezen door middel van vochtverlies. Deze methode wordt meestal 72 tot 24 uur voor de wedstrijdmeting toegepast. De meest voor de hand liggende manier is om heel weinig te drinken. Je valt dan af doordat je vocht verliest door middel van urineren, zweten, ontlasting en uitademing. Het nadeel is dat je vochtbalans verstoord wordt. Er gaat wel water uit, maar bijna geen water in. Je raakt op deze manier gedehydrateerd. Wat doet dehydratatie met je sportprestatie? Door het verlies van water kan je lichaam zijn eigen temperatuur moeilijker onder controle houden. Er ontstaat bij de verbranding van energie voor spierbewegingen ook een heleboel warmte. Deze warmte moet afgevoerd worden door bloed. Maar een gedehydrateerd lichaam bevat weinig water en dus wordt het totale bloedvolume ook minder, waardoor er gewoon minder bloed voor handen is om al die warmte die vrijkomt bij het sporten af te voeren. Ook is er minder water voor handen om als zweet te dienen. Bij meer dan 2% van het lichaamsgewicht aan dehydratatie begint je sportprestatie te verslechteren. Bij 2% dehydratatie heb je al een verminderde warmteregulatie en duurvermogen. Bij 3 % dehydratatie heb je een sterke afname van het duurvermogen. Vermindering van kracht krijg je bij 4% dehydratatie. 5% Dehydratatie is zo ernstig dat je kramp krijgt, maar ook bewustzijnsverlies en uiteindelijk coma. Dit is wel heel ernstig, dus dit is ook geen goede manier om snel nog een paar kilootjes af te vallen, zeker niet omdat je sportprestatie er ook erg onder leidt. Ook bodybuilders doen er geen goed aan weinig te drinken want gedehydrateerde spieren zien er niet groot en vol uit. Een goede vochtbalans zorgt voor grote, volle, stevige en goed gevormde spieren.
Naast weinig drinken bestaan er nog meer manieren om snel vocht kwijt te raken. Sommige atleten grijpen zelfs naar heel extreme maatregelen. Hieronder volgen er hiervan een paar. Sommige atleten gaan als een gek sporten in een zweetpak, anderen duiken met dikke truien en broeken of een regenpak de sauna in. Weer anderen gebruiken plaspillen (staan op de dopinglijst!) of laxeermiddelen. Er zijn ook atleten die gaan overgeven. Er zijn zelfs gevallen bekend dat atleten als gevolg van dehydratatie en zware sportieve belasting overleden zijn.
Nu denk je misschien dat je tussen de meting van je gewicht en de wedstrijd het verloren vocht er wel weer bij kunt drinken. Hoe lang zit er tussen de meting en je wedstrijd? Wellicht 2 tot 3 uur. Het is echter niet mogelijk om in zo’n korte tijd zoveel vocht weer aan te vullen. Het vocht zal eerst maag en darmen moeten passeren voordat het opgenomen wordt in het bloed en dat kost tijd. Tegen de tijd dat je je wedstrijden afdraait zit het vocht wel in je maag en darmen, maar nog niet in de spieren die de prestatie moeten leveren. Afvallen door middel van vochtverlies is dus geen goede manier om snel gewicht te verliezen omdat je sportprestatie er onder leidt. Dus zonder vocht geen goede sportprestaties!



De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina