Wedderveer “Uitgestrekte buurt in de gemeente Bellingwedde tussen Blijham en Wedde aan de westoever van de Westerwoldsche Aa; aan de overkant ligt het recreatieoord Wedderbergen (camping).



Dovnload 19.4 Kb.
Datum23.07.2016
Grootte19.4 Kb.
Wedderveer

“Uitgestrekte buurt in de gemeente Bellingwedde tussen Blijham en Wedde aan de westoever van de Westerwoldsche Aa; aan de overkant ligt het recreatieoord Wedderbergen (camping). Verder zijn er de poldermolen Weddermark (1898) en een spinnenkopmolen (1938)”.

Zo wordt Wedderveer in de nieuwe Groninger Encyclopedie (1999) beschreven, maar er is veel meer gaande en gaande geweest in Wedderveer.

Naam

De naam Wedderveer verwijst naar het vroegere veer over de Westerwoldse Aa. Bij Wedde kon men de rivier doorwaden en kwam er later een brug over de Westerwoldsche Aa, maar bij Wedderveer moest men per schip oversteken. Het is niet bekend, wanneer het veer operationeel is geworden en wat het oorspronkelijk doel was. Mogelijk is het een voetveer geweest, waardoor de tol, die bij de brug in Wedde moest worden betaald, kon worden vermeden. Vanaf Wedderveer was het nog een eind over het Bospad langs de Aa te gaan voordat Wedde was bereikt. De brug over de Aa kon men dan rechts laten liggen. Een dergelijke sluiproute was door de Addinga’s vast niet geaccepteerd. Het is dus niet waarschijnlijk dat de veer al bestond voor 1530. Toen werd de burcht te Wedde door de hertog van Gelre veroverd. En daarmee kwam er een definitief einde aan de vooraanstaande positie van de Addinga’s in Westerwolde.

De oversteekplaats was ook van strategisch belang.

De Spaanse troepen legden er in 1592/1593 een schansje aan. De schansen in Westerwolde moesten de passages door het hoogveen, de tangen of zandruggen waarlangs men naar het westen kon trekken blokkeren. In 1830 is er niets meer terug te vinden van het schansje.

Het veer moet ongeveer recht tegenover café Hazelhoff, later Speelman en Kraai, hebben gelegen. Later was daar de roeiboten haven, direct naast de huidige jachthaven.

Op de “Beckeringkaart” uit 1781, dit is de meest gedetailleerde kaart die tijdens de Republiek van Groningen werd uitgegeven, komt de benaming “t Veer” voor. In opdracht van Napoleon is het grensgebied Weser-Ems beschreven. In 1808 noemt een grensbeschrijver het met twee losse woorden Wedder Veer. Honderd jaar later wordt op de topografische kaarten de oversteek aangeduid als “ Weddervoetveer”. Het recht van het veer over de Westerwoldse Aa behoorde toe aan de eigenaar van het Veerhuis. Deze was ook eigenaar van “een klein schipje”, waarmee de overvaart werd uitgevoerd. Uit een erfdelingscontract uit 1772 blijkt, dat het recht van overtocht vice versa reeds sedert 130 jaar bestond. Of er toen al sprake was van een echt dorp is niet bekend.



Landschap

De eerste bebouwing in het gebied lag voornamelijk aan het Hoornderpad. Dit pad liep over een zandrug van Blijham naar Wedde. Toen de bedijking langs de Westerwoldse Aa steeds meer werd gebruikt als verbindingsweg, zijn de boerderijen langzamerhand verplaatst naar de Hoofdweg en is nabij ’t Veer een woonkern ontstaan.

Wedderveer ligt in het overgangsgebied van het streekdorpen landschap naar het randveen ontginningslandschap. De bebouwing kenmerkt zich voornamelijk als wegbebouwing.

Deze begint meer noordelijk in de vorm van de oorspronkelijke wegbebouwing van Blijham en zet zich vervolgens in de Morige en Wedderveer als streekdorpen in zuidelijke richting door. Het oorspronkelijk doorgaande tracé loopt over een zandrug richting Wedde, heeft af en

toe een licht gebogen beloop en wordt begeleid door individuele bebouwing. De woningen en agrarische bedrijfsgebouwen volgen het patroon van de heerden, de achterliggende agrarische percelen, en staan daarom enigszins gedraaid ten opzichte van de doorgaande weg. De panden zijn zowel kleinschalige woningen, als grotere boerderijen (veelal van het kenmerkende Westerwoldse type). In alle gevallen gaat het om individuele bebouwing.

Hoogtepunt

Wedderveer was tot in de vijftiger jaren van de twintigste eeuw een “werelds” dorp. Het veerhuis “Het Veer”, later omgedoopt tot “’t Veertje” was vroeger een populaire uitspanning. Bekende uitbaters van dit café waren Hazelhoff, Speelman en Kraai. Tegenover het café werd een zwemgelegenheid in de Westerwoldse Aa, omgezet tot een echt natuurzwembad “Klein Scheveningen”. Ook werd er een speeltuin aangelegd en kwam er een roeibotenverhuur. In januari 1983 is het café afgebrand.

Even verderop richting Blijham stond het café Heising. Ook deze uitbater investeerde flink in zijn uitspanning. Er werd een speeltuin achter het café aangelegd. Begin jaren dertig, werd het tegenoverliggende dit café liggende zwemgelegenheid in de Westerwoldse AA omgezet in een voor die tijd hypermodern zwembad “Triton”. Ook dit zwembad had een speeltuin. Het uitgaansleven bloeide in de tijd van de rijtuigen. De Jan Pleziers en later de stoomtram maakten het vertier in het uitgaans- en recreatiecentrum Wedderveer voor de hele streek heel goed bereikbaar. Regelmatig werden er dansavonden georganiseerd zowel binnen als in de tuinen van de etablissementen.

De mensen werden steeds mobieler, de zwembaden werden gesloten. Klein Scheveningen werd een botenhaven en Triton afgebroken. Wedderbergen nam de recreatieve functie over. Hier werd een nieuw zwembad gebouwd (inmiddels ook al weer afgebroken). Ook de activiteiten in de beide cafés veranderden en liepen terug. Het café van Heising werd later nog jeugdsoos Triton. Een half jaar nadat Speelman was afgebrand, werd ook “Triton” door brand verwoest. De tijden van weleer waren definitief voorbij. Op de percelen staan nu woonhuizen.



Bijzondere elementen

Aan de andere kant van het water liggen de Wedderbergen. Van oorsprong een klein natuurgebied bestaande uit stuifduinen, die gevormd zijn in de middeleeuwen. Nu een recreatiegebied met een grote zwem- en visplas, een villapark, meerdere restaurants, een grote camping en chaletpark, met binnenkort een overdekt zwembad.

In Wedderveer staat nog de enig bewaarde spinnenkopmolen in de provincie. In 1937 bouwde Eiko Jan Feunekes in Wedderveer deze kleine spinnenkopmolen naar het ontwerp van architect Luitje Wiertsema. Deze molen is aangewezen als rijksmonument

In de nabijheid van de spinnenkop staat nog een onderbouw van De Nijverheidspoldermolen.

Poldermolen Welvaart stond tussen de beide zwembaden ter plekke waar nu de E. M. Mulderweg ligt. Het was een poldermolen met een zwichtstelling. Dit was heel bijzonder. Polder- en watermolens staan meestal in het open veld en hebben dan voldoende windvang. Ze zijn meestal veel kleiner en worden bediend vanaf de grond. Vermoedelijk door de bomen in de directe omgeving, was hier gekozen voor een molen met Zwichtstellen. De molen wordt van hieraf bediend. Nog een bijzonder element van deze molen was de windroos. Hiermee werd het kleine molentje boven achter op de molen bedoeld. De functie van de windroos is om het wiekenkruis op de wind te zetten. Wanneer het molentje draait, dan wordt de beweging door tandheugels overgebracht naar de kap. Door deze beweging staat het wiekenkruis altijd op de wind, hetgeen gemakkelijk is voor de molenaar. De windroos is een veel voorkomend verschijnsel in Duitsland. Nog een bijzonderheid van deze molen was het ronde stenen molenlijf, was iets getapt van vorm en boven de stellingdeuren fraai gedetailleerd. Deze zeldzaam mooie molen is gebouwd door molenmaker Siefken te Wedderveer. Het was een zeer weinig voorkomend type molen in Groningen. Deze unieke molen is zonder vergunning in 1940 afgebroken en vervangen door een elektrisch aangedreven gemaal.

Achter Hoofdweg 57 stond de korenmolen Snelter. Deze molen is rond 1960 gesloopt door de heer J. D. Medendorp uit Zuidlaren. In stukken is het geheel met het KNSM-schip „Medusa" naar Aruba verscheept. Daar aan het zilverwitte Arubaanse strand is „The Old Mill” ingericht als restaurant. Een stukje oud Wedderveer tussen de palmen.

Een ander Rijksmonument is de door architect J. Kruijer in 1936 ontworpen villaboerderij in kubistisch-expressionistische stijl aan de Hoofdweg 75.

Het oorlogs- en verzetsgedenkteken aan de Hoofdweg te Wedderveer is opgericht ter nagedachtenis aan alle medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen. Voor de gemeente Bellingwedde is dit het herdenkingsmonument. Het gedenkteken is een wit natuurstenen beeld van een staande vrouwenfiguur met ontbloot bovenlichaam en de handen gevouwen op de rug. Het beeld is geplaatst op een sokkel.

De tekst op het voetstuk luidt:

”OPDAT WIJ NIET VERGETEN 1940 – 1945”.

Beeldhouwer Wladimir de Vries heeft het monument ontworpen en gemaakt. De weduwe van verzetsstrijder Eltjo Mulder van Winschoterzijl heeft het gedenkteken in 1950 onthuld. Later is de Eltjo Mulderweg in Wedderveer vernoemd.

Een ander gedenkteken is de Albert Wubs bank (1974) op de hoek van de Albert Wubsweg en de Hoofdweg, De bank is genoemd naar de onderwijzer Albert Wubs (1899-1944) van de openbare lagere school in Wedderveer (hij werkte daar sinds 1921). Wubs zat in het verzet, werd door de Duitse bezetters opgepakt en is in 1944 in het concentratiekamp overleden.

In 1906 is er in Wedderveer een openbare school gebouwd. De Wedderveerster school aan de Hoofdweg, die na de oorlog 'Albert Wubs School' ging heten, bestaat niet meer. In 1965 waren er te weinig leerlingen over en in 1973 is het gebouw gesloopt. De voormalig schoolmeesterswoning staat er nog en ter plekke van de school zijn in de jaren zeventig twee woningen gebouwd.

In Wedderveer was ook redelijk veel middenstand. Naast de reeds genoemde cafés, een bakker, schoenmaker, fietsenmaker, brandstofhandelaar, galanteriewinkel en kruidenierswinkels. In maart 1970 werd de laatste kruidenierswinkel van J. Hulzebos door brand grotendeels verwoest en was de middenstand in Wedderveer grotendeels verdwenen.

De voormalige gemeente Wedde heeft in wedderveer het gemeentelijk sportveldencomplex aangelegd. Hier voetbalden ASVB uit Blijham en Wedde uit Wedde. Ook Wedderveer heeft een eigen voetbalvereniging gehad en er waren veel meer plaatselijke (sport) verenigingen.

Door aanleg van nieuwe velden in Blijham en Wedde zijn in 1976 is de velden gesloten. Weer iets verdwenen uit het dorp.

Het dieptepunt

Van een het bruisende dorp was in de jaren zeventig niets meer over. Door de aanleg van een nieuwe provinciale weg ging het doorgaande verkeer van en naar Westerwolde niet meer door het dorp. De provincie heeft in eerste streekplan van 1968 Wedderveer aangeduid als een dorp zonder toekomst, wat op termijn van de kaart zou moeten verdwijnen!

Maar een dorp laat zich niet zomaar sturen, want het is totaal anders gelopen. Gelukkig maar.

Wedderveer nu

Wedderveer is uitgegroeid tot een prachtig woondorp met verspreide agrarische activiteiten. Het ligt uitermate gunstig, namelijk daar waar de Westerwoldse Aa, de Hoofdweg bijna raakt en waar aan de overkant de Wedderbergen ligt. Wedderveer heeft een mooie jachthaven.

De Hoofdweg heeft door de zware eikenbomen een prachtige dorpse uitstraling. Wat Wedderveer heel bijzonder maakt is de “Schone Lucht”. Dit is bewezen, door de korstmossen op de bomen, die alleen maar gedijen in schone lucht.

De meeste bomen staan er nog, al is er in de bochten bijna geen boom, die wel eens door een auto is geraakt. Als deze bomen een konden praten. Vast en zeker zouden ze zeggen dat het verleden niet altijd beter hoeft te zijn, maar wel anders en dat het nu heel goed wonen is in Wedderveer.



Buurtvereniging Wedderveer is zeer actief en draagt bij aan een sterke gemeenschapszin in het dorp. Ze zal ook tijdens de Tocht om de Noord 2013 hun best doen om bij de haven iets te organiseren en het dorp oproepen om zoveel mogelijk te versieren.

Juli 2013 HFK




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina