Werken zonder zorgen?! Het beste van twee werelden



Dovnload 35.19 Kb.
Datum22.07.2016
Grootte35.19 Kb.


Werken zonder zorgen?!

Het beste van twee werelden
Om Nederland klaar te stomen voor de toekomst is een ontspannen samenleving nodig. Een samenleving waarin mensen kunnen genieten van hun dierbaren én van hun werk. Een samenleving waarin samen leven, samen werken mogelijk is voor iedereen.

GroenLinks gunt iedereen het beste van twee werelden. Werken is leuk en goed voor mensen en zorgen ook. En: werken is goed voor de economie, maar zorgen ook. Papa’s moeten zich de papadag niet laten ontzeggen, mama’s niet hun carrière. GroenLinks wil niet alleen de Deeltijd Plus stimuleren, maar ook de Voltijd Min.

Het kabinet zegt dit ook te willen, maar bewijst slechts lippendienst aan dit streven. Zowel in de Gezinsnota van minister Rouvoet als in de Verlofnota van minister Donner staat amper nieuw beleid. Daarom doen wij in deze nota een aantal voorstellen waarmee we de combinatie van arbeid en zorg effectief willen ondersteunen. Want als het gaat om modern arbeidsmarktbeleid heeft Nederland nog wel een slag te maken.

Welvaart
Ondanks de huidige economische tegenwind blijven de verwachte arbeidsmarkttekorten groot. Er zijn op dit moment nog steeds veel vacatures, 252 duizend. Dat is net zoveel als vorig jaar. En ook de verwachte tekorten in met name de zorg en het onderwijs blijven onverminderd groot. Er zullen dus meer mensen aan het werk moeten. Wat dat betreft is het onbegrijpelijk dat het kabinet haar ambitie naar beneden heeft bijgesteld. Het streven is niet meer dat 80% van de mensen tussen 18 en 65 jaar aan het werk is, maar dat 80% werken wil. Om meer mensen aan het werk te krijgen is een andere arbeidsmarkt nodig. Onze bestaande arbeidsmarkt is nog teveel geënt op het idee dat werknemers fulltime werken en thuis iemand hebben om de rest te regelen. Dat achterhaalde idee moeten we loslaten. Het voorstel van minister van der Hoeven om de 40-urige werkweek opnieuw te introduceren doet precies het tegenovergestelde. Introductie van de 40-urige werkweek, betekent dat mensen nog vaker en eerder zijn opgebrand. En dus zullen ze alles uit de kast halen om vroeg te kunnen stoppen met werken. Het betekent dat de arbeidsmarkt nog minder aantrekkelijk wordt voor ouderen, voor vrouwen en voor gedeeltelijk arbeidsgehandicapten. Mensen die we gezien de komende tekorten op de arbeidsmarkt hard nodig hebben.

Er is niet alleen een eerlijkere verdeling van inkomen nodig, maar ook van tijd. We vinden het niet meer dan normaal dat veel werknemers structureel overwerken. In 2007 gold dat voor meer dan de helft van alle werknemers. Gemiddeld gaat het om zes uur overwerk per week. Binnen sectoren als het vervoer, bouwnijverheid, energiesector, ICT, financiële instellingen en de industrie worden meer overuren gemaakt, tot 14 uur in de week.1 Als deze uren niet opgevuld zouden worden door die vier miljoen werknemers die het toch al (te) druk hebben, maar herverdeeld zouden kunnen worden, zou dat tot een half miljoen mensen aan het werk kunnen helpen. En zou er meer evenwicht komen tussen hen die lijden onder tijdstress en hen die tijd over hebben. Daar komt bij dat er voldoende signalen zijn dat mensen met een (grote) deeltijdbaan productiever zijn dan fulltimers.


Zorgen is goed voor de economie

We zijn gewend om te denken in betaald en onbetaald werk. Betaald werk waarderen we meestal meer dan onbetaald werk. Dat is aan de ene kant ook wel logisch: we willen immers graag dat mensen economisch zelfstandig zijn. Dat maakt mensen onafhankelijk en is een goede bescherming tegen de armoedige Bijstand.

Maar dat wil niet zeggen dat onbetaald werk niet bijdraagt aan onze welvaart. Sterker nog: als bijvoorbeeld mantelzorgers een dag zouden staken, zijn de gevolgen niet te overzien. Er zijn in Nederland 2,4 miljoen mensen die langer dan 3 maanden of meer dan 8 uur per week hulp geven. Die mantelzorgers zijn van onschatbare waarde. Van alle zorg aan mensen thuis wordt 75% verleend door mantelzorgers. Volgens schattingen zou er tussen de 4 en 7 miljard euro nodig zijn om deze zorg te vervangen.

Hetzelfde geldt voor de vrijwilligers in Nederland. Uit onderzoek blijkt dat zij in vergelijking met 35 andere landen relatief het meest bijdragen aan ons Bruto Binnenlands Produkt, namelijk 4,7%.2 Dat is gelijk aan 28 miljard euro!


Leve de combinatie arbeid en zorg!

Nederland vaart dus wel met een goede combinatie van arbeid en zorg. Het is zo klaar als een klontje dat goede arbeid en zorgvoorzieningen absoluut noodzakelijk zijn om de arbeidsparticipatie te verhogen. Zonder goede kinderopvang kunnen ouders simpelweg niet aan de slag. En zonder goede verlofvoorzieningen, mogelijkheden om thuis te werken en flexibel om te gaan met werktijden willen veel ouders dat ook niet. Een groot deel van de werknemers, 58% van de mannen en 63% van de vrouwen, geeft aan minder te gaan werken als er geen ouderschapsverlof is, 7% stopt zelfs helemaal.3

Er zijn allerlei redenen om aan te nemen dat verlofregelingen ook een positief effect hebben op de arbeidsproductiviteit en het ziekteverzuim. Zo geven veel individuele werkgevers aan dat zij de arbeidsproductiviteit zien stijgen en het ziekteverzuim hebben zien dalen als gevolg van ruimere verlofregelingen dan de wettelijke mogelijkheden. Ook uit het onderzoek ‘Gebruik en betekenis van verlofregelingen’ blijkt dat een aanzienlijk deel van de werkgevers een positief effect verwacht van verlofregelingen. Het verwachte effect is voor de ene verlofregeling wel groter dan voor de andere.

Welzijn
Belangrijker dan onze welvaart is ons welzijn, hoewel het één natuurlijk van grote invloed is op het ander. Dan is een belangrijke vraag: wat maakt gelukkig? Volgens de Britse econoom sir Richard Layard is de liefde het belangrijkste, maar voor de meesten niet genoeg. Ook werk (betaald en vrijwilligerswerk) draagt in grote mate bij aan ons geluksgevoel. Maar dat is wel begrensd. Heel hard werken gaat ten koste van het gezinsleven en sociale contacten met vrienden. Dat zet het geluk onder druk.4 Ook uit Nederlands onderzoek blijkt dat mensen die werken en zorgen voor een kind het gelukkigst zijn. Dat geldt met name voor vrouwen. Vrouwen die én een kind hebben én voltijd of in een grote deeltijdbaan werken zijn het gelukkigst.5

Dat Nederland kampioen deeltijdwerken is, moeten we dus koesteren. Maar helaas zijn we niet kampioen geworden via het combinatiescenario, dat het kabinet eind jaren negentig als uitgangspunt voor beleid koos. Niet het combinatiemodel, mannen en vrouwen werken en zorgen beide ongeveer evenveel, maar het anderhalfverdienersmodel is dominant. Zeven op de tien vrouwen werken in deeltijd, terwijl slechts 15% van de mannen een baan van 12 tot 35 uur per week heeft.

En dat heeft tot gevolg dat in Nederland slechts 42% van de vrouwen economisch zelfstandig is. Het is belangrijk dat vrouwen economisch zelfstandig zijn. Immers, ruim één op de drie relaties strandt en probeer maar eens een goede baan te vinden als je al jaren uit de running bent. Veel gescheiden vrouwen belanden in de Bijstand en met hen hun kinderen. Als hun moeders werken, zijn ook deze kinderen bevrijd uit de armoede.

De bestaande werkweek is niet in overeenstemming met wat mensen zich wensen. Vrouwen willen vaak wel meer uren werken. De meeste vrouwen willen een middelgrote deeltijdbaan.6 Mannen willen vaak wat minder uren werken. Bijna de helft van de Nederlandse mannen wil graag in deeltijd werken, maar geeft dat niet bij de werkgever aan, zo blijkt uit de Randstad Monitor van oktober 2007. Alleen al omdat 40 procent niet weet dat werkgevers een verzoek om parttime te gaan werken, moeten honoreren vanwege de Wet aanpassing Arbeidsduur.


Zorgen is leuk

Rond het combineren van werken en zorgen bestaat een tobberig beeld. Het is zwaar en lijdt tot stress. Moeders en kinderen raken er uitgeblust van. Het tobberige beeld geldt vooral vrouwen. Papa’s die een vergadering vroeg verlaten om op tijd thuis te kunnen zijn voor de verjaardag van hun dochter oogsten lof alom. Maar het zijn vrouwen die het meeste zorgen voor kinderen en zieke verwanten. Vrouwen besteden wekelijks 28 uur aan huishouden en de zorg voor kinderen en mannen slechts 12,5 uur.7 Vrouwen geven ook vaker mantelzorg. En zijn daar ook meer tijd aan kwijt, gemiddeld 14 uur per week, tegenover 12 uur per week voor mannen.

Tegelijkertijd genieten de meeste mensen ontzettend van hun kinderen. Kinderen zijn (meestal) een bron van vreugde. Zoals al eerder aangegeven zijn vrouwen met kinderen en een voltijd of grote deeltijdbaan het gelukkigst. Ook een groot deel van de mantelzorgers (76%) put veel voldoening uit de zorg die zij geven.8 Sterker nog, mensen die informele zorg geven zijn gelukkiger dan mensen die alleen werken. Dat is echter wel beperkt tot een aantal uren per week. Mensen die juist veel informele zorg geven en geen (vrijwilligers)werk hebben, zijn het ongelukkigst.9 Het is dan ook van groot belang om mensen die werk en intensieve mantelzorg combineren te faciliteren.

Kabinet staat stil
In de Gezinsnota van minister Rouvoet staat geen nieuw beleid en in de Verlofbrief van minister Donner ook niet. Wat overblijft is hier en daar een kleine verbetering, bijvoorbeeld dat je het ouderschapsverlof mee mag nemen naar je nieuwe werkgever. En het goede, maar oude nieuws dat het ouderschapsverlof wordt verlengd naar een half jaar. Voor het overige blijft het kabinet verder hinkelen op twee benen. Aan de ene kant moeten vrouwen worden gestimuleerd om meer en langer te gaan werken. Aan de andere kant zendt het kabinet de boodschap uit dat het goed is dat moeders zelf voor hun (jonge) kinderen zorgen. De aanrechtsubsidie blijft in stand voor de niet werkende partner met jonge kinderen, net als de sollicitatievrijstelling voor alleenstaande ouders in de bijstand. Wij willen af van die aanrechtbonussen.

Natuurlijk bepaalt ‘Den Haag’ niet hoe mensen thuis arbeid en zorg combineren. Maar het is in het belang van ons allemaal dat vrouwen meer gaan werken en economisch zelfstandig zijn. Onder leiding van GroenLinks heeft de Kamer het kabinet de opdracht gegeven alles uit de kast te halen om er voor te zorgen dat in 2010 60% van de vrouwen economisch zelfstandig is. Dat gaat dit kabinet bij lange na niet halen. Dat heeft (ook) te maken met een gebrek aan daadkracht. Het kabinet vertrouwt op de sociale partners om te komen tot mantelzorg- en gezinsvriendelijk personeelsbeleid. De ervaring leert dat we dan lang kunnen wachten.


Pas op met flexibiliseren verlof

Het kabinet is van plan om verschillende verlofvormen in elkaar te schuiven in één regeling en presenteert dit als een uitbreiding van het vaderverlof. Dat lijkt goed nieuws, maar dat is het niet. De regeling is nog niet goed uitgewerkt, maar het lijkt er op dat werknemers minder rechten krijgen in plaats van meer. Stel je hebt als kersverse papa twee weken verlof opgenomen na de geboorte van je nieuwe spruit. Dan is de groot dat het verlof daarmee op is. Als je partner een half jaar haar been breekt, zit je mooi met je handen in het haar.


Oplossing voor niet bestaand probleem

Het kabinet vindt de huidige vier regelingen niet flexibel genoeg. Een aantal bezwaren zijn reëel. Bijvoorbeeld dat de kring rechthebbenden te beperkt is. Overigens is de uitbreiding die het kabinet voorstelt dat ook. Mensen mogen ook zorgen voor hun zieke huisgenoot. Dat is goed nieuws, met name voor studenten en woongroepbewoners. Maar niet voor het groeiend aantal alleenstaanden.

Dat het vaderverlof te beperkt is, vindt GroenLinks uiteraard ook. Maar de oplossing van dat probleem is simpel: voer onze Initiatiefwet Vaderverlof uit. Daarmee krijgen vaders niet recht op de schamele twee dagen van nu, maar op twee weken.

Tot slot vindt het kabinet het bezwaarlijk dat de huidige systematiek uitnodigt om met nieuwe verlofregelingen te komen. Het kabinet is blijkbaar bang dat GroenLinks met nog meer nieuwe initiatiefwetten komen. Nu is het verbeteren van de combinatie van arbeid en zorg een belangrijke prioriteit voor GroenLinks. Maar wij bepleiten geen nieuwe verlofregelingen, maar verbeteringen van de bestaande.



Zin in de toekomst!
GroenLinks is een moderne partij die zin heeft in de toekomst. Wij willen:
Betaald vaderverlof

GroenLinks heeft een initiatiefwet ingediend waarmee het recht op slechts twee dagen kraamverlof wordt uitgebreid naar twee weken.10 We zitten nu in de Europese achterhoede. Het kabinet komt met het flexibiliseren van het ouderschapsverlof als antwoord. Dit lost niets op want



  1. Het ouderschapsverlof blijft slecht betaald (50% van wettelijk minimumloon) en daarom (kunnen) mannen en mensen met een laag inkomen er geen gebruik van maken.

  2. Het ouderschapsverlof dient een ander doel, nl. zorgen voor je kind. Slechts 19% van de vaders neemt ouderschapsverlof op en dan bijna altijd als het kind al ouder is en voor bv. één dag per week. Vaderverlof is bedoeld om hechting tussen kersverse spruit en vader te bevorderen. Wij willen van 2 dagen naar 2 weken kraamverlof.


Betaald zorgverlof

GroenLinks heeft ook op dit punt een initiatiefwet ingediend.11 Er zijn 750.000 mensen die werk combineren met mantelzorg. Met onze initiatiefwet wordt langdurend zorgverlof betaald (50% van WML net als bij ouderschapsverlof) én wordt er een einde gemaakt aan ongelijkheid richting alleenstaanden (want ook voor vriend/in) én hoeft iemand niet per se levensbedreigend ziek te zijn (je mag ook zorgen voor iemand met bv. dementie).




Toegankelijke kinderopvang

Ouders gaan dit jaar meer betalen voor kinderopvang én, zeker in de grote steden, de wachtlijsten zijn enorm. Het kabinet heeft 3 miljoen uitgetrokken om die wachtlijsten weg te werken, maar dat is een druppel op een gloeiende plaat. GroenLinks pleit voor een wettelijk recht op kinderopvang. Kinderopvang is een basisvoorziening. Daar komt bij dat de Nederlandse schooltijden nog zooo vorige eeuws zijn. Nog altijd gaan we er hier van uit dat kinderen tussen de middag thuis hun bammetjes eten. Eventueel kunnen ze opgevangen worden door vrijwillige oppasmoeders. We zijn nog ver af van het GroenLinks ideaal: een school waar kinderen van 8.00 tot 19.00 welkom zijn, leren, spelen, sporten, eten enzovoort. Het kabinet zet geen stappen om dat ideaal dichter bij te brengen. De buitenschoolse opvang is voor 95% niet op school. Aan nieuw te bouwen scholen wordt ook nog niet de eis gesteld dat er opvang mogelijk is. De ambitie om het aantal brede scholen uit te breiden is minimaal (van 14% in 2007 naar 17% in 2011).


Stimuleren deeltijdwerk

Zoals gezegd is minder dan de helft van alle vrouwen economisch zelfstandig. Nederland loopt hiermee ver achter op het Europees gemiddelde. Om ervoor te zorgen dat het aantal economisch zelfstandige vrouwen toeneemt, is het nodig om een aantal fiscale maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat deeltijdwerk meer gaat lonen. Onzinnige en ondoelmatige heffings- en combinatiekortingen kunnen worden geschrapt, de inkomensafhankelijke arbeidskorting moet juist worden verhoogd. Vrouwen met een deeltijdbaan houden dan netto meer geld over.

Daarnaast is het belangrijk dat er meer bekendheid komt onder werkgevers en werknemers dat er een recht op deeltijdwerk bestaat. Maar misschien nog wel belangrijker is dat werknemers van dat recht gebruik durven te maken. Met name mannen zijn bang dat deeltijdwerk hun carrière zal belemmeren en hen op hoon van hun manager en collega’s komt te staan. In het verleden heeft GroenLinks daarom – enigszins met een knipoog - voorgesteld om mannen een assertiviteitscursus aan te bieden.
Recht op thuiswerken

Veel werkzaamheden komen in aanmerking om thuis te doen: vergaderen, telefoneren, presentaties voorbereiden, lezen, nadenken, schrijven. In 2000 werkte 23% van de werknemers al wel eens thuis.12 Mensen hebben ook steeds meer autonomie in hun werk: 73 procent van de werkenden geeft aan zelf te kunnen beslissen hoe ze hun werk uitvoeren en in welk tempo.13 Ook blijkt uit onderzoek dat werkenden gemiddeld 17 uur per week achter de pc zitten.14 Met de moderne technologie is het vrij eenvoudig om dat vanuit huis te doen.

De belangrijkste redenen om thuis te gaan werken zijn dat telewerkers zeggen dat ze thuis rustiger (64%) en efficiënter (47%) kunnen werken. 37% van de telewerkers doet dit om reistijd uit te sparen. Time Magazine meldde dat werknemers gemiddeld elke elf minuten gestoord worden door het een of ander. In totaal gaat hier gemiddeld per dag 2,1 uur aan verloren. Uit onderzoek blijkt dan ook dat telewerkers 15 tot 25 procent productiever zijn.15

Er is veel steun voor het uitbreiden van de mogelijkheden om thuis te werken. Driekwart van de bevolking verwacht een toename van de mogelijkheden om thuis te werken.16 88% van de kantoorwerkers, die naar eigen zeggen thuis kunnen werken, willen dat ook graag. Slechts één op de drie kantoorwerkers doet dit ook wel eens.17

Ook VNO-NCW is pleitbezorger van telewerken en roept bedrijven actief op om telewerken te stimuleren. Het leidt, aldus de werkgeversorganisatie, tot meer tevreden en meer gemotiveerde werknemers, tot een hogere productiviteit en tot besparing op kantoorkosten.18
Uitbreiden zwangerschaps- en bevallingsverlof

Nederlandse vrouwen hebben nu recht op 16 weken verlof. Europees gezien is dat aan de magere kant. Alleen in Duitsland en België is het minder (respectievelijk 14 en 15 weken). Daar staat tegenover dat Duitse ouders recht hebben op 3 jaar ouderschapsverlof. De Europese Commissie heeft voorgesteld om de Europees verplichte verlofperiode te verlengen naar 18 weken. GroenLinks heeft al eerder aangegeven dat zij hoopt op een snelle invoering van dit voorstel.

Deze snelle invoering kan op steun rekenen van werkgevers en werknemers. Zowel werkgevers (66%) en werknemers (72%) vindt het huidige zwangerschaps- en bevallingsverlof tekort. Werkgevers verwachten in meerderheid dat het uitbreiden van het verlof van 16 naar 20 weken leidt tot een lager ziekteverzuim na het verlof en een hogere arbeidsproductiviteit. Een kwart denkt dat deze positieve effecten de kosten van het verlof volledig compenseren of zelfs nog extra voordelen zal opleveren. Anderen denken dat het effect hoewel positief iets beperkter zal zijn.19
Uitbreiden adoptieverlof

Het adoptieverlof bedraagt slechts maar 4 weken. In vergelijking met andere Europese landen is dat kort. Het is, met name voor adoptiekinderen, van groot belang om een goede start met de nieuwe ouder(s) te maken en het kost extra tijd om een emotionele band op te bouwen. Gezien het belaste verleden van veel adoptiekinderen is er een verhoogd risico op hechtingsproblemen. De huidige 4 weken zijn in veel gevallen niet eens voldoende om het kindje uit het buitenland op te halen, vanwege de lange procedures aldaar. En ook bij aankomst in Nederland moeten er nog een groot aantal procedurele zaken worden afgerond. Aangezien het vaak kinderen betreft die al wat ouder zijn (en in de nabije toekomst komen alleen nog oudere kinderen voor adoptie in aanmerking) betekent een verlof van 4 weken dat de kinderen direct na hun aankomst in Nederland naar het kinderdagverblijf of naar school zouden moeten gaan. GroenLinks vindt dat adoptiekinderen (en hun adoptieouders) voldoende tijd moeten krijgen om aan de nieuwe gezinssituatie te wennen en een goed begin te maken het hechtingsproces. Wij pleiten daarom voor een uitbreiding van het adoptieverlof van 4 naar 8 weken.

Ineke van Gent

Ondersteund door het E-Team van de GroenLinks Tweede Kamerfractie: Erik Ackerman, Christel Kohlmann, Rinske Post en Mathilde Streefkerk



Januari 2009, Den Haag



1 Arbobalans 2007/2008

2 www.nu.nl/economie/1890452/vrijwilligers-nederland-lucratief.html

3 Bureau Bartels: Gebruik en betekenis van verlofregelingen, juli 2008.

4 Wat je moet doen en laten om gelukkige burgers te krijgen, NRC Handelsblad, 22 april 2006.

5 SCP: Een gelukkige combinatie, uit: Veel geluk in 2007, 2008.

6 SCP: Gedeelde tijd. Waarom vrouwen in deeltijd werken, 2008.

7 SCP-rapport “De tijd als spiegel”, oktober 2006.

8 SCP: Mantelzorg. Over de hulp van mantelzorgers, maart 2003.

9 SCP: Informele helper en o zo gelukkig, uit: Veel geluk in 2007, 2008.

10 Kamernummer 31071

11 Kamernummer 31800

12 SCP “Sociaal en Cultureel Rapport 2004”.

13 SCP “Sociaal en Cultureel Rapport 2004”.

14 SCP-rapport “Verzonken technologie, ICT en de arbeidsmarkt”.

15 Brochure VNO-NCW “Telewerken iets voor u?”

16 SCP “Sociaal en Cultureel Rapport 2004”.

17 GG Magazine (www.goedgezien.nl) naar aanleiding van onderzoek Bbeyond.

18 Zie 7.

19 Bureau Bartels: Gebruik en betekenis van verlofregelingen, juli 2008.




De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina