Wet betreffende de rechten van de vrijwilliger



Dovnload 24.47 Kb.
Datum24.08.2016
Grootte24.47 Kb.

Wet betreffende de rechten van de vrijwilliger

De wet betreffende de rechten van de vrijwilliger (3 juli 2005, gewijzigd door de Wet houdende Diverse bepalingen van 27/12/2005) is aangepast. De nieuwe bepalingen werden op 8 juni 2006 goedgekeurd door De Kamer. De tekst is nu doorgezonden naar de Senaat. Die kan de tekst eventueel nog evoceren (tot 26 juni 2006). Na goedkeuring door de Senaat rest enkel nog de publicatie in het Belgisch Staatsblad.



Nieuwigheden in de wet


Uitbreiding definitie ‘organisatie’: omschrijving ‘feitelijke vereniging’

Afschaffing organisatienota, vervangen door vormvrije informatieplicht

Aansprakelijkheidsregeling: vrijwilliger is immuun (behalve in bepaalde feitelijke verenigingen)

Verzekeringsplicht: organisatie moet BA polis sluiten voor risico’s vrijwilligerswerk (behalve voor bepaalde feitelijke verenigingen)

Artikel 9 § 1 wordt geschrapt

Forfaitaire kostenvergoeding: kwartaalgrens wordt afgeschaft


We overlopen hier de belangrijkste punten uit de wet. De aanpassingen zijn in deze tekst geïntegreerd:


De wet betreffende de rechten van de vrijwilliger is van toepassing op alle vrijwilligerswerk (zoals omschreven in de definitie) in België en buiten België op voorwaarde dat de zetel van de organisatie in België is gevestigd.
De definitie m.b.t. vrijwilligerswerk onderscheidt drie elementen

  • Het vrijwilligerswerk als activiteit (onbezoldigd en onverplicht…)

  • De vrijwilliger als natuurlijke persoon

  • De organisatie

    • Waarbij dit begrip verder verfijnd wordt:

      • Private rechtspersonen zonder winstoogmerk

      • Publieke rechtspersonen zonder commerciële doeleinden

      • Feitelijke verenigingen zonder winstoogmerk




Nieuw is dat het begrip ‘feitelijke vereniging’ nader wordt omschreven, als ‘elke vereniging zonder rechtspersoonlijkheid van twee of meer personen die in onderling overleg een activiteit organiseren met het oog op de verwezenlijking van een onbaatzuchtige doelstelling, met uitsluiting van enige winstverdeling onder haar leden en bestuurders, en die een rechtstreekse controle uitoefenen op de werking van de vereniging’.



Informatieplicht


De oorspronkelijke tekst verplichtte de organisaties tot het opstellen van een organisatienota, die naargelang de organisatorische context,al dan niet ondertekend diende te worden.
De organisatienota ruimt plaats voor de informatieplicht. Het staat elke organisatie vrij hoe ze die informatieplicht voltrekt: mondeling of schriftelijk, individueel of collectief.
Wel blijven de 5 kernelementen overeind. De organisatie informeert de vrijwilliger over:

  • haar sociale (of onbaatzuchtige) doelstelling en het juridisch statuut van de organisatie

    • indien feitelijke vereniging: ook informeren over de identiteit van de verantwoordelijke(n)

  • over het feit dat de organisatie een verzekeringspolis m.b.t. de BA van de organisatie inzake de risico’s bij het vrijwilligerswerk heeft gesloten

  • over eventuele bijkomende verzekeringen die de organisatie ten behoeve van de vrijwilligers sloot: bvb. lichamelijke ongevallenverzekering, rechtsbijstand, omnium auto,…

  • over het feit of de organisatie al dan niet een kostenvergoeding zal uitbetalen

    • indien er een vergoeding wordt voorzien: volgens welk systeem (forfaitair of reëel) en in welke gevallen

  • over het feit dat er een geheimhoudingsplicht op de vrijwilliger rust (artikel 458 Strafwetboek)

    • de organisatie moet de geheimhoudingsplicht niet meer letterlijk citeren (vermits niet meer schriftelijk) maar de vrijwilliger moet wel weten dat hij zich ‘discreet’ moet opstellen (en de geheimhoudingsplicht moet naleven)




Let op: niet alle feitelijke verenigingen vallen onder de aansprakelijkheidsregeling en de verzekeringsplicht. Degene die hier niet onder vallen moeten de vrijwilligers informeren over het feit dat ze vallen onder het ‘gemeen recht’: zij kunnen persoonlijk burgerrechtelijk aansprakelijk gesteld worden; en bijgevolg is het mogelijk dat zij bij schadegevallen (BA) beroep moeten doen op hun eigen polis BA privé-leven (zogenaamde familiale polis).

Tot slot nog dit: de bewijslast ligt bij de organisatie. Zij zal moeten kunnen bewijzen dat ze de informatieplicht naar behoren heeft nageleefd.



Aansprakelijkheidsregeling (artikel 5)


De aansprakelijkheidsregeling in de wet legt de burgerrechtelijke aansprakelijkheid bij de organisatie. De vrijwilliger is ‘immuun’ (kan niet persoonlijk burgerrechtelijk aansprakelijk gesteld worden) voor de schade die hij veroorzaakt tijdens het verrichten van het vrijwilligerswerk. De schadelijder zal zich moeten wenden tot de organisatie.
De immuniteit van de vrijwilliger kan worden opgeheven in volgende gevallen:

  • lichte repetitieve fout (eerder ‘gewoonlijk’ dan ‘toevallige’ fout)

  • zware of grove fout (hij wist dat het fout was maar deed het toch)

  • bedrog (intentie of opzettelijk schade veroorzaken)

In het verhaal van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid zijn er twee stelregels:



  • er zijn steeds ‘derden’ in het spel

  • er moet altijd een verband zijn tussen fout en schade (‘het oorzakelijk verband)

Dit betekent dat de schade die de vrijwilliger aan zichzelf veroorzaakt, buiten deze regeling valt.
De organisatie die onder het volledige toepassingsgebied van de wet valt, mag van deze aansprakelijkheidsregeling niet afwijken (vb. laat ons kosten sparen en een akkoord maken met de vrijwilligers dat ze zichzelf verzekeren: mag niet…)


Let op: niet alle organisaties vallen onder het toepassingsgebied van artikel 5 (aansprakelijkheid) van de wet. De wetgever stelt dat de feitelijke vereniging die geen personeel in dienst heeft, niet verbonden is aan een rechtspersoon noch verbonden aan een feitelijke vereniging met personeel in dienst, onder het regime van het ‘gemeen recht’ valt. Dat betekent dat voor deze feitelijke verenigingen de situatie is zoals nu: ieder lid kan persoonlijk aansprakelijk gesteld worden. De vrijwilliger in de feitelijke vereniging die tijdens het verrichten van het vrijwilligerswerk schade veroorzaakt aan derden, kan deze aansprakelijkheid niet afwentelen op de organisatie. Hij zal zich uit de slag moeten trekken via zijn familiale verzekering (als hij er een heeft).

Verzekeringsplicht (artikel 6)

De wet legt een verzekeringsplicht op wat betreft de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van de organisatie om de risico’s met betrekking tot het vrijwilligerswerk te dekken. Vermits de vrijwilliger niet persoonlijk aansprakelijk gesteld kan worden (behalve in het geval van de feitelijke verenigingen, zie kadertekst) moet de vrijwilliger voor de wetgever niet mee in de polis zitten (we raden het wel ten stelligste aan!).
De verzekeringsplicht geldt voor de buitencontractuele burgerrechtelijke aansprakelijkheid. Dat is een vaak voorkomende BA, maar zeker niet de enige in het vrijwilligerswerk. Check na of de organisatie geen behoefte heeft aan bijkomende verzekeringsbescherming.


Let op: de feitelijke verenigingen die niet onder het toepassingsgebeid van artikel 5 van de wet vallen, vallen evenmin onder het toepassingsgebied van artikel 6 van de wet. Die feitelijke verenigingen moeten dus geen verzekering BA sluiten. In geval van schade kan de schadelijder zich immers wenden tot de vrijwilliger persoonlijk.

Niets sluit echter uit dat ook deze feitelijke verenigingen een verzekeringspolis sluiten om zowel leden als vrijwilligers te beschermen. Aan te raden dus!





Aanpassing familiale polis


Er zal een bepaling in de BA polis privé-leven gezet worden dat vrijwilligerswerk steeds geacht wordt deel uit te maken van het privé-leven van de persoon in kwestie. Dat kan geschillen vermijden, indien de vrijwilliger geen bescherming geniet wat betreft de BA omdat hij in een organisatie actief is die niet onder toepassing van artikel 5 en 6 valt, zal de verzekeringsmaatschappij geen tussenkomst kunnen weigeren.

Verzekering tijdens het verrichten van vrijwilligerswerk


Omdat de vrijwilliger beschermd moet worden tijdens het verrichten van vrijwilligerswerk, zal ook een ingreep gebeuren m.b.t. de BA polis motorrijtuigen. ‘Tijdens’ betekent immers zowel bij het verrichten van de activiteiten als op weg van en naar de activiteiten.
Om hier een verzekeringsbescherming te regelen zal een bepaling worden toegevoegd in de BA polis motorrijtuigen, waardoor de vrijwilliger, ook als die ‘in opdracht’ van het vrijwilligerswerk rijdt (tijdens activiteit of op weg van en naar) die schade veroorzaakt, beroep kunnen doen op de eigen autoverzekeringspolis (artikel 8 bis).


Vanaf het moment dat vrijwilligers eventueel beroep moeten doen op ‘eigen polissen’ (familiale, autoverzekering) kunnen hier een aantal nadelen uit ontstaan. Voor een goed overzicht van knelpunten m.b.t. verzekeringen: zie ‘Eindrapport Vrijwilligerswerk en Verzekeringen’, een uitgave van de Vlaamse Gemeenschap (www.vrijwilligersweb.be).




Opgelet: de artikels 5, 6 en 8 bis zullen pas in werking treden vanaf 1 januari 2007. Dit geeft de organisaties de tijd zich in regel te stellen met de verzekeringsplicht én geeft de beleidsmakers de tijd om de uitvoeringsbesluiten (minimumgarantievoorwaarden), de informatie over deze items (ook via gemeenten en provincies) en de piste van een collectieve polis op federaal niveau verder uit te werken.



Arbeidsrecht (artikel 9)


Bepalingen over het arbeidsrecht vallen onder artikel 9 van de wet.

De eerste paragraaf, die het arbeidsrecht van toepassing maakte voor organisaties waar vrijwilligers ‘onder gezag’ werken, is geschrapt.


Dat betekent dat de huidige praktijk blijft gelden, waardoor de inspectie eventueel mogelijkheid heeft om controles uit te voeren (in geval van klachten). De bedoeling is in elk geval dat de regels soepel worden toegepast.
Wat betreft de regeling voor vreemdelingen en vrijwilligerswerk is tot op heden niets uitgewerkt (artikel 9 § 2). De huidige regeling blijft dus gelden.

Kostenvergoedingen


De situatie blijft zoals we ze thans kennen. Kostenvergoedingen kunnen volgens twee systemen worden uitbetaald: forfaitaire of reële kosten.

De wet introduceert geen recht op kostenvergoedingen voor de vrijwilligers. De organisatie moet hen er wel vooraf over informeren (zie informatieplicht).


De oorspronkelijke wettekst introduceerde voor de forfaitaire kosten naast het dag- en jaarmaximum ook een kwartaalmaximum. Dat kwartaalmaximum is afgeschaft.
Vergoedingen in natura blijven mogelijk. Kenmerk: occassioneel!


Let op: een vrijwilliger kan niet én een forfaitaire én een reële kostenvergoeding ontvangen. Zowel vrijwilliger als organisatie moeten de maxima bewaken. Overschrijden van de maxima kan ernstige consequenties hebben!



RVA uitkeringsgerechtigden


De mensen die een uitkering (zelf al is het gedeeltelijk) van de RVA ontvangen en die vrijwilligerswerk willen doen, moeten dit schriftelijk melden bij de RVA.
Nieuw is dat de vrijwilliger meteen van start kan gaan met zijn vrijwilligerswerk (na melding). De RVA heeft 14 dagen de tijd om eventueel een weigering mee te delen. Die weigering kan slechts op bepaalde gronden gebeuren (geen vrijwilligerswerk, vermoeden van misbruik of beschikbaarheid op de arbeidsmarkt in het gedrang).
Bij weigering van de RVA moet de vrijwilliger in kwestie onmiddellijk stoppen met zijn vrijwillige activiteit.

Andere uitkeringsgerechtigden


Huidige regelingen blijven bestaan.


De wet (of beter: de uitvoeringsbesluiten) maakt wel duidelijk dat ook de uitkeringsgerechtigde vrijwilligers een kostenvergoeding mogen ontvangen zonder dat dit een weerslag heeft op de hoogte van de uitkering zelf.


Tot slot


De wet treedt in werking op 1 augustus 2006.

In de praktijk verandert er dan nog niet bijzonder veel (wél: informatieplicht en soepelere procedure RVA-uitkeringsgerechtigden).

Artikels 5, 6 en 8 bis (allen m.b.t.) verzekeringen worden van kracht vanaf 1 januari 2007.

Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw

Juni 2006

Meer info via www.vrijwilligerswerk.be, www.vrijwilligersweb.be

Vragen? info@vsvw.be







Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw

Juni 2006





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina