Wierde (landvorm Gr)



Dovnload 15.22 Kb.
Datum24.08.2016
Grootte15.22 Kb.

Groningen


Wierde (landvorm Gr)


  • Een wierde is een kunstmatige heuvel, opgeworpen om bij hoogwater een droge plek te hebben. Zij komen voor langs de gehele kust van de Waddenzee.

  • De naam komt vooral voor in de provincie Groningen in Nederland. In Friesland wordt het terp genoemd.

  • Dit Friese woord, dat eigenlijk dorp betekent, wordt nu algemeen gebruikt, hoewel ook in Friesland nogal wat plaatsnamen op -werd eindigen.

  • In Noord-Duitsland heet zo'n heuvel Warft. Op het (voormalige) eiland Marken wordt zo'n heuvel 'werf' genoemd.

  • Het in Groningen gebruikte woord wierde staat veel dichter bij het originele woord wurth, waarvan de uitgang -werd of -ward is afgeleid.

  • Het woord is niet verwant aan het werkwoord "werpen"; geen opgeworpen heuvel dus, zie -werf (toponiem).

  • Wierden werden niet alleen gemaakt om door mensen te worden bewoond, maar ook om het vee te beschermen en om er soorten geriefhout, dat slecht tegen natte grond kan, op te laten groeien.

  • De wierden werden opgeworpen op toch al hoge plekken. Vandaar dat ze vaak op een rij liggen.

  • Een mooi voorbeeld is de westelijke oeverwal van de Fivelboezem: Westerwijtwerd, Middelstum, Toornwerd, Kantens, Eelswerd, Rottum, Helwerd, Kloosterwijtwerd, Usquert, met daartussen kleinere wierden.

  • Warffum is qua omvang de grootste wierde van Nederland, Hogebeintum de hoogste (terp).

  • Afgeleiden van het woord wierde komen voor in plaatsnamen, bijvoorbeeld in de eerder genoemde: Sauwerd, Rasquert, Warffum) en Usquert, maar ook in Aduard en Leeuwarden en in de Duitse gemeente Krummhörn de plaatsnamen Loquard, Upleward, Visquard en Woquard.

  • Dat een wierde in het verleden niet alleen in Groningen voorkomt, bewijst een naam als Woerden, de lokale uitspraak van het woord.

Afgravingen


  • In de 19e eeuw ontdekte men dat de grond van deze heuvels goed te gebruiken was als grondverbeteraar.

  • Door wierdegrond over een arme zandige akker of weiland te strooien, kon men de opbrengst sterk vergroten.

  • Men begon massaal wierden af te graven en de grond te verkopen.

  • In korte tijd ondergingen vele wierden dit lot.

  • Met het verhandelen van de afgegraven grond was veel geld gemoeid.

  • Voor de wierde Wierhuizen werd berekend dat de verkoop van zo'n 70.000 kubieke meter wierdengrond een netto opbrengst gaf van 19.000 gulden.

  • Nu (2006) zou dat een kleine 150.000 euro zijn. Wierhuizen lag daarbij ongunstig, zodat er maar 40 cent per ton gevraagd kon worden.

  • De grond van sommige wierden werd voor 50 of zelfs 55 cent per ton verkocht.

  • De betrokken schippers, ook wel wierschippers genoemd, kochten vaak zelf de aarde en verkochten deze met winst aan landbouwers.

  • In 2005 is in Groningen begonnen met het herstel van enkele afgegraven wierden, met behulp van bij baggeren vrijgekomen specie.

  • De eerste wierde waarbij dit werd toegepast is die van Wierum, bij Adorp.








Samengesteld door: BusTic.nl






De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina