Wijzer door de wereld – Groep 8



Dovnload 21.56 Kb.
Datum24.08.2016
Grootte21.56 Kb.

Wijzer door de wereld – Groep 8


Hoofdstuk 4 – Zon en Aarde

Les 1b – Drijvende werelddelen-1
Inleiding:

De bijbehorende PowerPoint start met dia-1. Het onderwerp van deze les komt langzaam in beeld: Zon en Aarde: Drijvende werelddelen (1)

Kaart van de wereld op dia-2. De kaart van de wereld. Als je let op de vorm van b.v. Zuid-Amerika en Afrika, valt je dan iets op? Ik wijs de twee werelddelen aan en laat de kinderen even de kaart bestuderen. Inderdaad, als het een puzzel was dan zou je denken dat die twee stukken misschien wel aan elkaar passen. Dat komt omdat die stukken land heel lang geleden ook inderdaad tegen elkaar aanlagen. Om te begrijpen hoe dat kan, gaan we eerst eens kijken hoe de Aarde er van binnen uitziet.

Kern:

Doorsnede van de Aarde op dia-3. Als je de Aarde doormidden kon snijden dan zou je dit zien. Helemaal binnenin zit de binnenkern (klik op dia-3). Dat is een harde bol, die vooral uit ijzer bestaat. Door de enorme druk binnenin blijft het ook altijd een vaste kern. Daar omheen zit de buitenkern (klik op dia-3). Die bestaat uit gesmolten ijzer en nikkel. Doordat die twee metalen langs elkaar heen bewegen ontstaat een magnetisch veld dat voor onze zwaartekracht zorgt. De zwaartekracht zorgt ervoor dat we op de Aarde kunnen lopen en springen. We vallen er niet af en gaan ook niet zweven in de ruimte.



Om de buitenkern zit een dikke laag die we de aardmantel noemen (klik op dia-3). Deze laag bestaat uit vaste steen. Sommige delen van de aardmantel zijn door de hitte binnenin stroperig en vloeibaar geworden. Het vloeibare gesteente noemen we magma. De buitenste laag is de aardkorst (klik op dia-3). Dat is de laag waarop wij wonen. Op sommige plaatsen is hij maar een paar kilometer dik, maar op andere plaatsen is hij wel 75 kilometer dik.
De aardkorst is niet één mooie schil om de Aarde. Hij is gebroken en bestaat uit een aantal stukken die heel dicht tegen elkaar aan liggen. Die stukken noemen we aardplaten. In het boek worden ze schollen genoemd maar onthoud de naam aardplaten. Er zijn continentale platen op het land en oceanische platen op de zeebodem. De aardplaten drijven op het stroperige gesteente in de aardmantel. Doordat de kern van de aarde zo heet is wordt het binnenste van de mantel ook heet. Het gesteente gaat smelten en het warme magma gaat omhoog, terwijl de koudere delen naar beneden zakken. Daardoor krijg je bewegingen die we convectiestromen noemen. Ik doe de draaiende beweging met mijn handen voor.

Wijzer door de wereld – Groep 8


Hoofdstuk 4 – Zon en Aarde

Les 1b – Drijvende werelddelen-1
Door de stroming beweegt de aardmantel en dus ook de aardplaten die erop drijven. Dat gaat heel langzaam en dat merk je bijna niet, maar in miljoenen jaren zie je dat wel.
Plaatje van Perm op dia-4. Zo’n 225 miljoen jaar geleden, in een tijd die we het Perm noemen, zag de Aarde er zo uit. Al het land zat aan elkaar vast en dat hele grote continent noemen we Pangaea. In die tijd ontstonden de eerste dinosauriërs.
Plaatje van Trias op dia-5. 25 miljoen jaar later, dus 200 miljoen jaar geleden, zag de Aarde er zo uit. Pangaea is opgesplitst in 2 supercontinenten die we Laurazië en Gondwanaland noemen. Deze tijd noemen we het Trias. Je ziet dat het Zuid-Amerika en Afrika van nu, zich al langzaam van elkaar los gaan maken.
Plaatje van Jura op dia-6. 135 miljoen jaar geleden zag de Aarde er zo uit. Deze tijd noemen we het Jura. In het Engels noemen ze dat de Jurassic periode. Kennen jullie het woord Jurassic ergens van? Inderdaad, van de film Jurassic Park, een hele spannende film over dinosauriërs. In het Jura zijn de dinosauriërs de heersende dieren op Aarde. Zuid-Amerika en Afrika liggen nu los van elkaar maar nog wel dichtbij tegen elkaar aan.
Plaatje van Krijt op dia-7. 65 miljoen jaar geleden zag de Aarde er zo uit. De continenten zijn steeds verder uit elkaar gedreven. Die periode noemen we het Krijt. Wat gebeurde er 65 miljoen jaar geleden ook al weer? Inderdaad, rond die tijd zijn de dinosauriërs uitgestorven.
Plaatje van vandaag op dia-8. Vandaag, 65 miljoen jaar later, ziet de Aarde er dus zo uit. De continenten liggen op de plek die we nu kennen. Dit is het verhaal van de drijvende aardplaten. Zij zorgen ervoor dat de wereld er in de loop van miljoenen jaren heel anders uit gaat zien.
Plaatje van de aardplaten op dia-9. Nu liggen de continenten niet mooi in het midden van die aardplaten. Ik heb hier een plaatje waarop je kunt zien hoe die aardplaten over de Aarde liggen en hoe de continenten over die platen verdeeld zijn. Sommige platen bewegen naar elkaar toe, andere platen gaan juist van elkaar af. Door het bewegen van de platen kunnen vulkanen ontstaan maar ook zeeën, aardbevingen en bergen. Dat gebeurt natuurlijk allemaal in de buurt van de breuklijnen, de plaatsen waar de randen van de platen bij elkaar komen.

Wijzer door de wereld – Groep 8


Hoofdstuk 4 – Zon en Aarde

Les 1b – Drijvende werelddelen-1
We gaan nu een filmpje bekijken over aardplaten en aardbevingen. Via de hyperlink op dia-9:

Aardplaten en aardbevingen (3:56)



http://www.teleblik.nl/media/57466/fragment?start=20&end=256
Bewegingen aardplaten op dia-10. Als de platen langs elkaar heen schuren dan krijg je aardbevingen. Als de platen van elkaar af drijven dan ontstaat er een zee, want de spleet die er tussen de platen komt wordt opgevuld met water.

Als er in de spleten magma naar boven komt dan ontstaan daar ook weer vulkanen en eilanden. Als platen naar elkaar toe bewegen dan kunnen ze botsen of zelfs over elkaar heen schuiven. Daardoor ontstaan aardbevingen, vulkanen en bergen. Scheuren in de aardkorst zorgen ook voor aardbevingen, maar die zijn minder sterk. Het volgende filmpje gaat over IJsland, waar 2 aardplaten van elkaar afdrijven. Via de hyperlink op dia-10:

Aardbevingen in IJsland (13:21)

http://www.ntr.nl/player?id=NPS_1197871
Als een oceanische plaat botst met een continentale plaat dan krijg je een aardbeving in zee. Dat noemen we een zeebeving. De oceanische platen zijn zwaarder dan de continentale platen. Als een oceanische plaat onder een continentale plaat schuift dan is de zeebeving zo sterk dat er een enorme vloedgolf op het land ontstaat. Wie kent het woord dat we gebruiken voor zo’n vloedgolf? Inderdaad dat noemen we een tsunami. Dat is een Japans woord dat “golf in de haven” betekent.
Tsunami op dia-11. Hoe ontstaat nou zo’n tsunami? Daarvoor gaan we naar een animatie kijken. Via de hyperlink op dia-11. Na het oproepen van de site eerst rechts op volledig scherm zetten. Daarna de 3 animaties uitvoeren door op de plaatjes te klikken en ze eventueel te herhalen door op het herhaal teken te klikken. Door links op de x te klikken gaat de animatie weg en kun je de volgende laten uitvoeren:
http://www.edumedia-sciences.com/nl/a98-tsunami

Animatie 1 – Een oceanische plaat en een continentale plaat botsen. De oceanische plaat is zwaarder en die schuift onder de continentale plaat. Er ontstaat een zware aardbeving. In het water erboven ontstaan golven. Maar het is er zo diep dat je daar niet veel van merkt als je erover heen vaart.

Wijzer door de wereld – Groep 8


Hoofdstuk 4 – Zon en Aarde

Les 1b – Drijvende werelddelen-1
Animatie 2 – Als je een steentje in het water gooit dan zie je een kring van golfjes ontstaan om die plek. Dat gebeurt ook na een zeebeving. De golven gaan

dan alleen heel erg snel. Wel 800 kilometer per uur, net zo snel als een vliegtuig. Zo lang het diep is merk je dat niet. Maar als je dichter bij het land komt dan kan al dat water nergens naar toe. Dus gaat het omhoog. De snelheid wordt lager want het water wordt afgeremd door het land, maar de golven worden steeds hoger.



Animatie 3 – Doordat het water op zee omhoog gaat wordt er eerst water weggetrokken van de kust. Dat is een belangrijk teken dat er een tsunami gaat komen. Want even later komt het water weer terug met golven die wel 30 meter hoog kunnen worden. Dat is wel 10 keer zo hoog als ons lokaal. Er kunnen een paar vloedgolven komen voordat het water weer terug gaat naar zee.
Tsunami kerst 2004 op dia-12. Tijdens tweede kerstdag in 2004 is er in de Indische Oceaan een hele zware zeebeving geweest vlakbij Indonesië. De golven gingen met 900 kilometer per uur alle kanten op, waardoor heel veel landen werden getroffen door tsunami’s. In totaal kwamen ongeveer 230.000 mensen om. De meeste doden vielen in Indonesië, Sri Lanka, Thailand en India. Maar er was ook een verhaal van Tilly Smith, een Engels meisje van 10 jaar.

Ze was met haar ouders op vakantie in Thailand, en ze had net op school geleerd dat het zeewater zich vlak voor een tsunami heel snel terugtrekt. Toen ze zag dat de zee zich terugtrok waarschuwde ze haar familie en de andere mensen op het strand en de hotelmedewerkers, die iedereen evacueerden naar hoger gelegen gebieden. Daardoor was dat een van de weinige stranden in die plaats (Phuket) waar geen doden zijn gevallen.



--/--








De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina