Word just in the world loves Dutch trance



Dovnload 481.35 Kb.
Pagina1/14
Datum22.07.2016
Grootte481.35 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Master Thesis

Sociologie van Kunst en Cultuur


"Word just in - the world loves Dutch trance"

Over het internationale succes en de representatie van Nederlandse popmuziek in het buitenland

Studiejaar 2010 - 2011

Docent: Dr. P.P.L. Berkers

Tweede lezer: Dr. K. van Eijck
Erasmus Universiteit Rotterdam

Erasmus School of History, Culture and Communication

Master Kunst- en Cultuurwetenschappen

Specialisatie Sociologie van Kunst en Cultuur


Nienke van Olphen

325467no@student.eur.nl


April 2011

'Juist buitenlandse deskundigen kunnen ons een spiegel voorhouden

waarin we onze sterktes en zwaktes zien.'

(uit: Koers kiezen. Meer samenhang in het internationaal cultuurbeleid)








Inhoudsopgave





Inhoudsopgave 4

Inleiding 6

1. Theoretisch kader 11

1.1 Popmuziek in Nederland 11

Popmuziek 11

Opkomst van de popmuziek 12

Popmuziek in Nederland: een overzicht 13

1.2 Het wereldcultuurstelsel 15

Culturele globalisering 15

Vier modellen 16

Het wereldcultuurstelsel 19

Transnationaal cultureel verkeer 19

Nederland in het wereldcultuurstelsel 20

Nederland in het wereldmuziekstelsel 21

1.3 Internationaal succes 24

In het verleden behaalde exportsuccessen 24

Recente exportsuccessen 28

1.4 Het belang van cultuurbeleid 30

Nationaal cultuurbeleid 31

Internationaal cultuurbeleid 33

Sectorspecifiek beleid: muziek 34

Toegenomen aandacht voor de popmuziek 34

Sectorinstituten en fondsen 37

1.5 Beeldvorming Nederlandse popmuziek 38

Beeldvorming 39

Mediarepresentatie 39

Muziek en nationale identiteit 40

Zelfbeeld Nederlandse popmuziek 42

Beeld buiten de eigen landsgrenzen 43

2. Data en methode 45

2.1 Kenmerken Nederlandse popmuziek met internationaal succes 45

Onderzoeksmethode 45

Onderzoeksdata 45

Variabelen 46

2.2 Representatie Nederlandse popmuziek 48

Onderzoeksmethode 49

Onderzoeksdata 49

Verwijzingen naar Nederland 51

3. Resultaten 54

3.1 Nederlandse popmuziek met internationaal succes 54

Muziek 54

Sekse 58


Carrière 59

Locatie 60

Deelconclusie 64

3.2 Representatie Nederlandse rock en dance 65

Verwijzingen naar Nederland 65

Nationaliteit 67

Nederland en Nederlandse steden 69

Locaties en festivals 72

Nederlandse muziek 75

Overige verwijzingen 81

Deelconclusie 84

4. Conclusie en discussie 86

Bevindingen 86

Discussie 88

Aanbevelingen 89

Bibliografie 91

A. De meest opvallende individuele activiteiten/successen 2006 - 2008 (naar gegevens van onderzoeksrapporten van Perfect & More) 95

Inleiding



Aanleiding

Het is februari 2010 als ik in de boekhandel Over de grens onder ogen krijg, een boek van Gert-Jaap Hoekman over het internationale succes van Nederlandse popmuziek. In het boek worden Nederlandse muzikanten, op weg naar internationale faam, gevolgd tijdens hun buitenlandse tournees. De beschrijving op de achterkant wekt mijn interesse: 'In Italië liggen meisjes huilend in de rij voor Within Temptation. De rockband Voicst trekt in een vuilniswagen over de Balkan. Kraak & Smaak trotseert gedrogeerde hippies in een Amerikaanse woestijn. Dj Ferry Corsten krijgt wereldwijd duizenden mensen op de dansvloer. Wouter Hamel wordt in Japan op handen gedragen. En de Elvis-hit 'A Little Less Conversation' van Junkie XL stond in 21 landen op nummer 1. De tijden dat Nederland in het buitenland slechts bekend was van voetbal (Cruijff!'), bier ('Heineken!') en softdrugs ('Marihuana!') zijn voorbij. De Nederlandse popmuziek is aan een opmars begonnen. Is ze vernieuwend, of simpelweg beter en levendiger dan ooit?'. Hoekman (2010) doet verslag van de avonturen van twintig Nederlandse bands en DJs in het buitenland, verhalen over het leven on the road, over slecht eten, weinig slaap en optredens op de meest vreemde plekken. Het boek is vermakelijk, dat zeker, maar laat mij achter met de vraag hoe het daadwerkelijk gesteld is met het internationale succes van de Nederlandse popmuziek. Is Nederlandse popmuziek internationaal nu zo succesvol als de beschrijving op de achterkant van het boek van Hoekman doet vermoeden? Is het echt zo dat Nederland in het buitenland bekend is van haar popmuziek? Kortom, hoe is het gesteld met de positie en reputatie van Nederland binnen het wereldcultuurstelsel op het gebied van popmuziek?


Centrale vraagstelling

Om meer inzicht te verkrijgen in de positie en reputatie van Nederland binnen het wereldcultuurstelsel op het gebied van popmuziek, staan in deze thesis de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en de representatie hiervan in het buitenland centraal. De centrale vraagstelling binnen dit onderzoek is tweeledig luidt als volgt:


Wat karakteriseert de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en in hoeverre en hoe wordt Nederlandse popmuziek als Nederlands gerepresenteerd in Britse en Duitse muziektijdschriften?
Eerder onderzoek van Perfect and More (2008, 2009, 2010) laat zien welke Nederlandse popartiesten en -groepen de meest opvallende individuele activiteiten en successen hebben geboekt op het gebied van muziekexport in de jaren 2006, 2007 en 2008. Het onderzoek in deze thesis naar de karakteristieken van de Nederlandse popmuziek met internationaal succes gaat uit van deze popartiesten en -groepen. Aan de hand van karakteristieken op het gebied van de muziek, de artiesten, de carrière en de locatie van het succes kan een beeld geschetst worden van de Nederlandse popmuziek die internationaal succesvol is. Dit beeld is in de eerste plaats van belang bij het bepalen of Nederlandse popmuziek internationaal daadwerkelijk zo succesvol is als Hoekman (2010) suggereert. In de tweede plaats is dit beeld van belang bij het analyseren van eventuele discrepantie tussen het zelfbeeld dat Nederland heeft van het internationale succes van haar popmuziek en het beeld dat er in het buitenland bestaat.

Eerder onderzoek toont eveneens aan dat achtereenvolgens Duitsland, België, Frankrijk en Groot-Brittannië de belangrijkste exportlanden zijn voor Nederland op het gebied van popmuziek, wanneer er gekeken wordt naar de inkomsten die voortkomen uit de verkoop van geluidsdragers en downloads, gages en rechten op composities die live worden uitgevoerd tijdens optredens en de verkoop van merchandise (Perfect and More, 2010). Het onderzoek naar de representatie van Nederlandse popmuziek in de wereld zal zich in deze thesis richten op twee van deze belangrijkste exportlanden, te weten Duitsland en Groot-Brittannië. Duitsland is voor Nederland niet alleen het meest belangrijke exportland op het gebied van de popmuziek, het is als belangrijkste handelspartner van Nederland eveneens het belangrijkste buurland. Groot-Brittannië is een zeer belangrijke speler op het gebied van de popmuziek, samen met de Verenigde Staten domineert het koninkrijk de internationale popmuziek. De representatie van Nederlandse popmuziek in Duitsland en Groot-Brittannië wordt onderzocht aan de hand van inhoudsanalyse van twee muziektijdschriften, het Duitse tijdschrift Rock Hard en het Britse tijdschrift DJ Mag.


Wetenschappelijke relevantie

Het onderzoek naar de kenmerken van de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en de representatie van Nederlandse popmuziek in het buitenland is wetenschappelijk relevant, omdat het een beeld schetst van de positie en reputatie van de Nederlandse popmuziek in het buitenland. Dit beeld biedt een verdieping op en een uitbreiding van onder andere De Swaan's (1991) theorie over het wereldcultuurstelsel en Heilbron (1995) zijn theorieën over transnationaal cultureel verkeer en het centrum periferiemodel, doordat het niet alleen de richting van culturele stromen schetst, maar ook de representatie van deze culturele stromen. Volgens de theorieën van De Swaan en Heilbron is de culturele productie over de hele wereld verspreid, maar worden de culturele standaarden, de artistieke smaak en de populaire trends in enkele toonaangevende centra bepaald. Er wordt uitgegaan van een internationale concentratie binnen het wereldcultuurstelsel, een proces van policentrische concentratie dat niet alleen een centrum creëert, maar tegelijkertijd ook een periferie en een semiperiferie. Het centrum is dominant en de periferie is hieraan ondergeschikt.

Nederland neemt in het wereldcultuurstelsel plaats in de semiperiferie, een direct gevolg van de mindere politieke positie van Nederland en de Nederlandse taal (De Swaan, 1991). Nederland is vrij afhankelijk van belangrijke internationale centra en is internationaal georiënteerd. De plaats die een land inneemt in het wereldcultuurstelsel kan echter per kunstvorm verschillen. Van de Nederlandse popmuziek wordt aangenomen dat zij zich binnen het wereldcultuurstelsel in de semiperiferie, danwel de periferie bevindt. Het centrum wordt ingenomen door de Verenigde Staten, Japan, Duitsland, Engeland en Frankrijk. Met behulp van de resultaten uit dit onderzoek kan worden nagegaan of Nederland zich, zoals de theorie doet verwachten, op het gebied van de popmuziek daadwerkelijk in de semiperiferie, of zelfs de periferie, bevindt binnen het wereldcultuurstelsel. Doordat de onderzoeksresultaten niet alleen inzicht bieden in de culturele stromen, maar ook in de representatie van Nederlandse popmuziek in het buitenland, is beter te begrijpen hoe de positie en reputatie van Nederland binnnen het wereldcultuurstelsel op het gebied van popmuziek tot stand komen en wat deze voor Nederland kunnen betekenen.

Maatschappelijke relevantie

Het onderzoek is relevant voor de praktijk, omdat het inzicht biedt in de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en tevens een beschrijving geeft van de representatie van Nederlandse popmuziek in Britse en Duitse muziektijdschriften. Dit is interessant voor zowel de Nederlandse overheid, als de verschillende cultuurfondsen en sectorinstituten in Nederland die zich bezig houden met popmuziek.

Sinds de introductie van de popmuziek in Nederland ruim vijftig jaar geleden heeft de Nederlandse popmuziek een enorme ontwikkeling doorgemaakt. In deze periode is de popmuziek in Nederland uitgegroeid van een overlastbrenger tot een serieus en dominant aanwezig cultureel fenomeen (Nuchelmans, 2002). Een succes dat de popmuziek vooral te danken heeft aan haar toegankelijkheid en diversiteit. De popmuziek is uitgegroeid tot een volwaardige en professionele bedrijfstak, zowel op nationaal als internationaal niveau. Nederlandse popmuziek is in toenemende mate succesvol, de export van Nederlandse muziek is de afgelopen jaren gegroeid en vertoont nog steeds een stijgende lijn (Nuchelmans, 2002; Perfect and More, 2008, 2009, 2010).

Popmuziek heeft als serieuze kunstvorm een plaats weten te verwerven in het huidige cultuurbeleid. De ambities participatie, talentontwikkeling en internationalisering die door Nederlandse overheid voor de kunst- en cultuursector zijn opgesteld gelden ook voor de popmuziek (Ministerie van OCW, 2007). Hierbij is een belangrijke rol weggelegd voor de verschillende fondsen die verantwoordelijk zijn voor het subsidiebeleid (o.a. Fonds voor de Podiumkunsten, Prins Bernhard Cultuurfonds) en voor sectorinstituten die verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van producerende instellingen (o.a. Muziek Centrum Nederland). Popmuziek is eveneens terug te vinden binnen het internationale beleid van de overheid. Ook hier spelen de sectorinstituten en fondsen een belangrijke rol.

Er is in Nederland dus sprake van een grote mate van aandacht voor de Nederlandse popmuziek en de export hiervan op verschillende niveaus. De heersende perceptie is dat dit resulteert in internationale successen. De vraag is echter wat men daar in het buitenland van merkt. Komt de perceptie in Nederland van het internationale succes van Nederlandse popmuziek overeen met de perceptie in het buitenland, of is er sprake van discrepantie. Deze masterthesis biedt een overzicht van reeds bestaand onderzoek omtrent het internationale succes van Nederlandse popmuziek en schetst tevens een beeld van het actuele internationale succes van Nederlandse popmuziek en de representatie van deze muziek in Britse en Duitse muziektijdschriften.
Opbouw thesis

Het eerste hoodstuk van de thesis wordt gevormd door het theoretisch kader. Hierin wordt aandacht besteed aan de theorie waarin wordt gesteld dat de positie en reputatie van de cultuur van een land in de rest van de wereld wordt bepaald door het zelfbeeld, het feitelijke transnationale culturele verkeer en de beeldvorming over de grens. Er zal achtereenvolgens worden gekeken naar popmuziek in Nederland, het wereldcultuurstelsel en de plaats die Nederland hierbinnen inneemt, toegelicht aan de hand van het proces van culturele globalisering en processen van transnationaal cultureel verkeer, internationale successen op het gebied van Nederlandse popmuziek, de invloed van nationaal en internationaal cultuurbeleid en beeldvorming over Nederlandse popmuziek. Hierbij worden zowel literatuur als eerder verschenen onderzoeken, waarin aandacht is besteed aan de export van Nederlandse popmuziek en het beeld dat er van Nederlandse popmuziek in het buitenland bestaat, besproken.

In het tweede hoofdstuk van deze thesis komt de opzet van het onderzoek aan de orde. In dit hoofdstuk zal de methode volgens welke het onderzoek is verricht worden toegelicht. Daarnaast wordt er verantwoording gegeven voor de uitgevoerde data-analyses, waarvoor gebruik is gemaakt van gegevens uit de onderzoeken naar de exportwaarde van de Nederlandse populaire muziek in 2005, 2006, 2007 en 2008 uitgevoerd door Perfect & More (2008, 2009, 2010) in opdracht van Buma Cultuur en artikelen over Nederlandse popartiesten en -groepen uit het Britse muziektijdschrift DJ Mag (2007-2010) en het Duitse muziektijdschrift Rock Hard (1987-2010).

In het derde hoofdstuk van deze masterthesis komen de onderzoeksresultaten aan bod. Het resultatenhoofdstuk bestaat uit twee delen. In het eerste deel van het hoofdstuk zal, naar aanleiding van de uitgevoerde data-analyse, de zichtbaarheid van Nederlandse popmuziek in het buitenland besproken worden. Er zal gekeken worden naar de karakteristieken van de Nederlandse popartiesten en -groepen met de meest opvallende individuele activiteiten en successen in het buitenland in 2006, 2007 en 2008 en naar de locatie van deze successen. In het tweede deel van het hoofdstuk zal, naar aanleiding van de uitgevoerde data-analyse, de representatie van Nederlandse popmuziek in het Britse muziektijdschrift DJ Mag en het Duitse muziektijdschrift Rock Hard worden besproken. Er zal hierbij gekeken worden of Nederlanders als Nederlands gerepresenteerd worden en of er bepaalde associaties met Nederland gelegd worden.

In het vierde en laatste hoofdstuk van deze thesis zullen concluderende uitspraken gedaan worden over de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en de representatie van Nederlandse popmuziek in het buitenland. De conclusies, gebaseerd op de resultaten van dit onderzoek, zullen een antwoord geven op de centrale vraag wat de kenmerken zijn van de Nederlandse popmuziek met internationaal succes en in hoeverre en hoe de Nederlandse popmuziek als Nederlands gerepresenteerd wordt in Britse en Duitse muziektijdschriften. Ook wordt er in dit concluderende hoofdstuk gekeken in hoeverre het onderzoek de eerder beschreven theorieën, al dan niet, bevestigt. Daarnaast zal in dit concluderende hoofdstuk discussie plaatsvinden. Er wordt kritisch gekeken naar de gebuikte methode en eventuele beperkingen van het onderzoek zullen worden aangestipt. Ten slotte zal er een aantal aanbevelingen worden gedaan voor eventueel vervolgonderzoek.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina