Word just in the world loves Dutch trance



Dovnload 481.35 Kb.
Pagina2/14
Datum22.07.2016
Grootte481.35 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

1. Theoretisch kader

In dit eerste hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de theorie dat de positie en reputatie van de cultuur van een land in de rest van de wereld wordt bepaald door het zelfbeeld, het feitelijke transnationale culturele verkeer en de beeldvorming over de grens. Om meer zicht te krijgen op de positie en reputatie van Nederlandse popmuziek in de wereld zal in de eerste paragraaf van dit hoofdstuk gekeken worden naar dat wat men onder popmuziek verstaat en hoe de popmuziek zich in Nederland ontwikkeld heeft. In de tweede paragraaf is er vervolgens aandacht voor het wereldcultuurstelsel en de plaats die Nederland hierbinnen inneemt, toegelicht aan de hand van het proces van culturele globalisering en processen van transnationaal cultureel verkeer. In de derde paragraaf is er aandacht voor de internationale successen van de Nederlandse popmuziek, zowel voor de succesen die geboekt zijn in het verleden als voor de meer recente exportsuccessen. In de vierde paragraaf wordt er daarna gekeken naar het belang van nationaal en internationaal cultuurbeleid bij het positioneren van een land in het wereldcultuurstelsel. Ook het sectorspecifieke beleid dat de Nederlandse overheid voert met betrekking tot muziek en de gestegen aandacht voor Nederlandse popmuziek en de export daarvan komen aan de orde. In de vijfde en laatste paragraaf staat ten slotte het proces van beeldvorming centraal. Er wordt gekeken naar het belang van mediarepresentatie bij beeldvorming, naar het zelfbeeld dat Nederland van haar popmuziek heeft en naar het beeld dat men in het buitenland van Nederlandse popmuziek heeft.



1.1 Popmuziek in Nederland

Popmuziek


Popmuziek is de verzamelnaam voor de verschillende muziekgenres, die zowel na elkaar als naast elkaar zijn ontstaan, door samensmelting van verschillende invloeden uit verschillende, voornamelijk westerse, landen (Rutten & Oud, 1991: 3). Het is een nieuw type muziek, dat afwijkt van de tot die tijd geldende conventies, het is muziek met een eigen logica. 'It consists of a hybrid of musical traditions, styles and influences, with the only common element being that the music is characterized by a strong rhythmical component, and generally, but not exclusively, relies on electronic amplification', stelt Shuker (2008: 7). Van der Plas vat popmuziek samen als 'de muzikale traditie die in het midden van de twintigste eeuw ontstaat als de Afro-Amerikaanse volksmuziek losraakt van haar oorspronkelijke context door de verspreiding via massamedia en muteert door technologische ontwikkeling en vermenging met andere stijlen' (Van der Plas, 2003: 15). Dit sluit aan bij Frith die stelt dat de populaire muziek uit de Verenigde Staten, het geluid dat nu over de hele wereld echoot, is vormgegeven door machtelozen, door zwarte muzikanten en arme blanke gemeenschappen, door migrantenmelodieën en ritmes uit Latijns Amerika en de Carriben (in Robinson et al. 1989: 24).

Ter Bogt (1997) stelt dat popmuziek vooral belangrijk is voor jongeren. Het voorziet in een esthetisch genoegen en het weerspiegelt eigen ervaringen en verlangens. Popmuziek heeft zowel een politiek als een persoonlijk belang, het is een middel om ongedwongen te reflecteren op maatschappelijke gebeurtenissen of de eigen identiteit. Ook heeft het een sterke emotionele werking, daarin ligt volgens Ter Bogt de primaire aantrekkingskracht van popmuziek (Ter Bogt, 1997: 17). Ook Brown schenkt bij zijn beschrijving van de popmuziek aandacht aan het inhoudelijke aspect van de muziek. Hij stelt: 'Pop music is a language of hidden codes and meanings. It speaks to those who have ears to listen. It draws maps of emotional landscapes, and sometimes geographical too. It plants ideas, dreams, to incubate in the imagination, to be tested and proved' (Brown in Mitchell, 1996: 84).

Popmuziek is dus een begrip met een complex karakter. Popmuziek is hybride, het omvat verschillende muziekstijlen, het voorziet in zowel esthetische als emotionele genoegens, en het heeft zowel een politiek als persoonlijk belang. Dit maakt het moeilijk een duidelijke definitie van popmuziek te geven. In deze thesis wordt uitgegaan van de verschillende definities van popmuziek die hierboven gegeven zijn. Binnen het onderzoek naar de karakteristieken van de Nederlandse popmuziek met internationaal succes wordt onder popmuziek 'lichte muziek' verstaan. Lichte muziek omvat volgens de genre-indeling van Buma/Stemra alle muziekstijlen binnen de categorieën pop/rock, dance, populair klassiek, levenslied/feest/schlager, HaFaBra (harmonie, fanfare, brassband), various/jazz/crossover/world en RTV (radio en televisie) (Perfect & More, 2010).

Opkomst van de popmuziek


Drie ontwikkelingen hebben gezamenlijk geleid tot het ontstaan van popmuziek halverwege de jaren vijftig. In de eerste plaats is er de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Thomas Alva Edison legt met zijn uitvinding van de fonograaf in 1877 de basis voor de ontwikkeling van de popmuziek (Meijers, 2003; Van der Plas, 2003; Robinson et al. 1991). Daarna volgen de grammofoon, de radio en de televisie. Deze nieuwe technologieën zorgen ervoor dat de belevingswereld van mensen steeds meer wordt vormgegeven door vormen van massacommunicatie. Niet alleen de belevingswereld van mensen, maar ook de muziekbeleving is hierdoor aan verandering onderhevig. De fonograaf, en later ook de grammofoon, stelt mensen in staat muziek te luisteren zo vaak, waar en wanneer zij maar willen, zonder de fysieke aanwezigheid van een muzikant. Radio en televisie zorgen daarbovenop voor wereldwijde verspreiding van muziek. In de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw maken mensen kennis met muziek van over de hele wereld en verschillende muziektradities beïnvloeden elkaar (Van der Plas, 2003).

In de tweede plaats speelt de afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten, op 19 juni 1865, een belangrijke rol in het ontstaan van de popmuziek. De afschaffing van de slavernij betekent de opkomst van de 'zwarte' muziek. In de 'blanke' dansclubs komen de blanke en zwarte volksmuziek steeds meer tot elkaar. De muziek wordt met haar onverbloemd erotische teksten in eerste instantie als heidens bestempeld en het duurt meerdere decennia voordat de zwarte muziek op landelijke radio en televisie te horen is. In de jaren vijftig stijgt de rock 'n' roll in populariteit, mede door de eerste blanke zanger die op dezelfde wijze en met dezelfde intensiteit zingt als de zwarte zangers, Elvis. De rock 'n' roll verdwijnt uit de underground en wordt muziek voor de massa (Van der Plas, 2003).

Naast het ontstaan van nieuwe technologieën en de afschaffing van de slavernij is techniek de derde factor die van invloed is geweest op het ontstaan van de popmuziek, zo stelt Van der Plas (2003). Deze derde factor vertoont echter een zekere samenhang met het ontstaan van de eerder genoemde nieuwe technologieën. Muziek is in de twintigste eeuw zeer sterk veranderd door zowel de verspreiding van geluid als de uitversterking en manipulatie ervan (Peterson & Anand, 2004). De verspreiding van het geluid is vooral gelegen in nieuwe technologieën zoals radio en televisie. Techniek is echter bepalend in het geluid van de popmuziek door de mogelijkheden tot uitversterking en manipulatie, denk bijvoorbeeld aan de opnametechnieken, het gebruik van microfoons en de electrische gitaar.

Popmuziek in Nederland: een overzicht


Aan het begin van de twintigste eeuw dringt de zogenaamde 'zwarte' muziek uit Amerika in Nederland door, ondanks het nodige verzet van politici, kerkleiders en ouders, die bang zijn dat de 'negermuziek' tot zedenverwildering zal leiden (Meijers, 2003; Van der Plas, 2003). De Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft gevolgen voor de muziek in Nederland (Meijers, 2003; Ministerie van OCW/Boekmanstudies, 2007). De Amerikaanse cultuur en de daarbij behorende zwarte muziek worden door de bezetter verworpen. Er mag niet meer naar buitenlandse zenders geluisterd worden en Engelstalige liedjes worden verboden. Er mag enkel gezongen worden in het Nederlands, Frans, Spaans, Italiaans en, natuurlijk, Duits. Met de bevrijding van Nederland door de geallieerde troepen komen alle gebods- en verbodsbepalingen ten einde (Meijers, 2003; Van der Plas, 2003).

Na de Tweede Wereldoorlog groeit de Amerikaanse economie, de amusementsmuziek komt weer tot leven. De jeugd in West Europa kijkt met grote belangstelling naar Amerikaanse ontwikkelingen. Jongeren in de Verenigde Staten beschikken over een eigen budget en besteden dit aan nylonkousen, sigaretten, snacks, transistorradio's, auto's en grammofoonplaten. Alles uit de Verenigde Staten is in de naoorlogse periode in de ogen van de West Europese jeugd mooier en beter, zo ook de populaire muziek. Als de Westerse economie zich enige jaren later herstelt en jongeren in Nederland zich ook eenzelfde levensstijl kunnen veroorloven waait in de jaren vijftig de Amerikaanse rock 'n' roll over naar Nederland (Meijers, 2003; Van der Plas, 2003).

De rock 'n' roll muziek heeft een grote impact in Nederland. De eerste bands bestaan uit jongeren uit voormalig Nederlands Indië en leiden tot de ontwikkeling van de 'indorock'. De rock 'n' roll vormt een bron van inspiratie voor talloze jongeren in Nederland om zelf een band te beginnen. Ditzelfde effect heeft de Britse beatband The Beatles, waar Nederland in 1964 kennis mee maakt. De band ontketent een muziekrevolutie, die in Nederland tot een vernauwing van het muzikale blikveld leidt. Het is vanaf dat moment vooral muziek uit Engeland en de Verenigde Staten die in de smaak valt (Meijers, 2003). De Nederlandse overheid ziet in deze beginperiode van de popmuziek eind jaren vijftig, begin jaren zestig, popmuziek vooral als een brenger van overlast. De overheid is van mening dat popmuziek aanzet tot opstandig gedrag en zij stelt het zich tot haar taak de overlast die deze muziek met zich mee brengt te beteugelen (Nuchelmans, 2002).

In de jaren zestig wordt de popmuziek in grote mate beïnvloed door politieke ontwikkelingen wereldwijd: de Koude Oorlog tussen Rusland en de Verenigde Staten, de Cuba-crisis, de moord op John F. Kennedy, de Vietnam-oorlog en Martin Luther King. Het materialisme van de wederopbouw en de politiek van het tot dan toe heilige Amerika worden steeds meer bekritiseert door jongeren, zowel in Amerika als in Nederland (Van der Plas, 2003). Ook de hippie-idealen van de Summer of Love waaien in 1967 over naar Nederland. Amsterdam groeit uit tot hippiehoofdstad van Europa met de Dam, het Vondelpark en de eerste popfestivals, waaronder het indoor popfestival Hai In De Rai. In Amsterdam worden tevens de eerste Nederlandse open jongerencentra Paradiso, Fantasio en De Melkweg geopend (Van der Plas, 2003).

Begin jaren zeventig verspreiden de verworvenheden van de jaren zestig zich over heel Nederland. Vrijere opvattingen over seksualiteit, emancipatie, toename van de materiële welstand en van de hoeveelheid vrije tijd zijn het gevolg. Steeds meer jongeren consumeren muziek en popmuziek raakt meer en meer ingeburgerd (Van der Plas, 2003). Er worden meerdere popfestivals georganiseerd, naast Hai In De Rai zijn dit Flight To Lowlands Paradise, Lochem, Pinkpop, en het Holland Popfestival. De Nederlandse overheid stelt haar mening over popmuziek bij. Aan het begin van de jaren zeventig wordt popmuziek door de overheid niet langer gezien als veroorzaker van overlast, maar als een middel waarmee zij de mogelijke overlast van jongeren tegen kan gaan. Er wordt in jongerencentra onderdak geboden voor het oefenen en optreden van popbands (Nuchelmans, 2002).

In de jaren tachtig veranderen technologische ontwikkelingen het muzieklandschap. De popartiest verandert, na de introductie van de videoclip, van een muzikant in iemand die concepten bedenkt en uitvoert (Van der Plas, 2003). De popmuziek wordt eind jaren tachtig gekenmerkt door ontwikkelingen zoals de synthesizer, de drumcomputer, de computertaal MIDI en de sampler, die het mogelijk maken thuis muziek te maken. De techniek die manipulatie van geluid mogelijk maakt zorgt ervoor dat steeds meer mensen muziek kunnen maken, muzikaal of niet (Peterson & Anand, 2004).

De jaren negentig kunnen gezien worden als een tijdperk waarin de popmuziek een grote impuls krijgt door de opkomst en het succes van de cd als nieuwe geluidsdrager. De wereld van de popmuziek wordt groter, stijgende omzetten, groeiende platenverkoop, groeiende bezoekersaantallen van popconcerten, dancefeesten en popfestivals, groeiende bedrijven en media-aandacht en megasterren (Van der Plas, 2003). De popmuziek groeit vooral in de breedte, met meer genres, meer artiesten en bands en meer verschillende doelgroepen (Van der Plas, 2003). De popindustrie krijgt door de grotere schaal waarop het opereert noodzakelijkerwijs te maken met professionalisering. Er worden in Nederland verschillende Hbo-opleidingen opgericht, bijvoorbeeld in de richting Music Management en uitvoerend popmuzikant (Van der Plas, 2003). Nuchelmans (2002) geeft aan dat waar popmuziek aanvankelijk niet serieus werd genomen als kunstvorm, het in de periode van 1975 tot 2001 een plaats heeft weten te veroveren binnen het Nederlandse kunstbeleid.

In het eerste decennium van het nieuwe millennium blijft de ontwikkeling van de popmuziek een stijgende lijn vertonen, de muziekconsumptie blijft groeien. Hierbij speelt de enorme toename binnen de digitale markt een belangrijke rol (Perfect and More, 2010). De grenzen van de fysieke afzetmarkt vervagen en de Nederlandse muziekindustrie kan door digitalisering profiteren van schaalvoordeel. Popmuziek wordt inmiddels door de Nederlandse overheid erkent als serieuze kunstvorm en de aandacht op overheidsniveau breidt zich verder uit (Ministerie van OCW/Boekmanstudies, 2007; Nuchelmans, 2002).





1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina