Format Uitgangsvraag / module voor richtlijnendatabase



Dovnload 55.75 Kb.
Datum23.08.2016
Grootte55.75 Kb.
Format Uitgangsvraag / module voor richtlijnendatabase

Leeswijzer:

Onderstaande tabellen en kopjes worden ingevuld per module (pagina 1-3). De tekst die vermeld wordt onder de zwarte kopjes kan automatisch worden geupload in de richtlijnendatabase (www.richtlijnendatabase.nl). Referenties, kennishiaten, indicatoren en/of andere bijlagen worden separaat geupload. Pagina 4 en verder betreffen de kopjes die per richtlijn kunnen worden ingevuld, per module kan afgeweken worden.
Algemene gegevens

Korte titel (max 40 tekens)




Volledige titel (max 100 tekens)





Uitgangsvraag


Een uitgangsvraag is een klinisch relevante vraag waarop tijdens de richtlijnontwikkeling een antwoord wordt geformuleerd.

Aanbeveling


Kort en concreet formuleren. Actief formuleren. Met werkwoord beginnen.

De aanbeveling dient de uitgangsvraag te beantwoorden

Kort en concreet en bij voorkeur actief formuleren (houd altijd het doel van de aanbeveling voor ogen: wat wil de werkgroep bereiken met de aanbeveling, en met welke formulering kan dit doel het best bereikt worden?)


  • doen (sterke aanbeveling, positief geformuleerd);

  • misschien doen (zwakke aanbeveling, positief geformuleerd);

  • beter niet doen (zwakke aanbeveling, negatief geformuleerd);

  • niet doen (sterke aanbeveling, negatief geformuleerd).

Zo mogelijk, aangeven of de aanbeveling betrekking heeft op de minimale of optimale zorg.



Inleiding


  • Korte introductie op de achtergrond van de uitgangsvraag, geef antwoord op de volgende vragen:

    • Wat is de huidige situatie?

    • Wat is het probleem van de huidige situatie?

    • Wat moet er anders?

  • Maximaal 3 tot 4 zinnen



Zoeken en selecteren


Om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden is er een systematische literatuuranalyse verricht naar de volgende wetenschappelijke vraagstelling(en):

  • PICO 1 (klinisch relevante vergelijkingen opschrijven)

  • PICO 2 (klinisch relevante vergelijkingen opschrijven)


Relevante uitkomstmaten

De werkgroep achtte [uitkomstmaten invullen] (een) voor de besluitvorming kritieke uitkomstmaten; en [uitkomstmaten invullen] (een) voor de besluitvorming belangrijke uitkomstmaten.


Indien van toepassing: De werkgroep definieerde de uitkomstmaten als volgt: ……
Indien van toepassing: De werkgroep definieerde niet a priori de genoemde uitkomstmaten, maar hanteerde de in de studies gebruikte definities.
Per uitkomstmaat: de werkgroep definieerde …… als een klinisch relevant verschil.
Zoeken en selecteren (Methode)

In de databases Medline (OVID), Embase and Cochrane is met relevante zoektermen gezocht naar …... De zoekverantwoording is weergegeven onder het tabblad Verantwoording. De literatuurzoekactie leverde X treffers op. Studies werden geselecteerd op grond van de volgende selectiecriteria: ... Op basis van titel en abstract werden in eerste instantie X studies voorgeselecteerd. Na raadpleging van de volledige tekst, werden vervolgens X studies geëxcludeerd (zie exclusietabel), en X studies definitief geselecteerd.


(Resultaten)

X aantal onderzoeken zijn opgenomen in de literatuuranalyse. De evidencetabellen hiervan en beoordeling van individuele studiekwaliteit kunt u in onder het tabblad Onderbouwing vinden.



Samenvatting literatuur


Beschrijving studies

Aantal gevonden studies; globale beschrijving van de patiëntengroepen, andere voor de uitgangsvraag belangrijke studiekarakteristieken, interventies en uitkomsten


Resultaten

Effectiviteit van de interventies (gunstige effecten)

Bijwerkingen en complicaties van de interventies (ongunstige effecten)

OPM: alleen de resultaten van de vooraf benoemde kritieke en belangrijke uitkomstmaten; ook vermelden wanneer een vooraf benoemde uitkomstmaat door geen van de studies is onderzocht.


Bewijskracht van de literatuur

Bijvoorbeeld: De bewijskracht voor de uitkomstmaat …. is met x niveaus verlaagd gezien beperkingen in de onderzoeksopzet; tegenstrijdige resultaten (inconsistentie); extrapoleerbaarheid (bias t.g.v. indirectheid); het geringe aantal patiënten (imprecisie); publicatiebias



Conclusies


Hoog / matig / laag / zeer laag GRADE

(Er is hoog/matig/laag/zeer laag vertrouwen dat) ….

Referenties , jaartal





Overwegingen


Een aanbeveling is zo sterk als haar onderbouwing: het is essentieel om in de overwegingen alle argumenten te verzamelen en te documenteren pro/contra mogelijke aanbevelingen. Hiertoe behoort ook het refereren naar belangrijke expert opinion van anderen (beleidsstukken; publicaties van vooraanstaande experts, etc.)
Bij overwegingen kan men informatie kwijt over:

  • veiligheid (bijv. bijwerkingen, risico’s en complicaties);

  • patiëntenperspectief (bijv. behoeften van de patiënt, te verwachten tevredenheid);

  • professioneel perspectief (bijv. tijdsbesparing);

  • beschikbaarheid, werkbaarheid en wenselijkheid van organisatie van zorg aspecten: kosten, voorzieningen, coördinatie, communicatie, gegevensverwerking, taakverdeling, verantwoordelijkheden, etc.

Alle aspecten die niet vallen onder de literatuuranalyse bij de uitgangsvraag maar wel van belang zijn bij het formuleren van de aanbeveling.

In de laatste paragraaf van de Overwegingen vindt weging plaats van evidence (conclusies uit de literatuur; indien voorhanden), expert opinion van de werkgroep, en overige overwegingen. De aanbevelingen moeten direct volgen uit deze laatste paragraaf.

Evidence tabellen



Tabel Exclusie na het lezen van het volledige artikel

Auteur en jaartal

Redenen van exclusie
























Overige evidencetabellen afhankelijk van type uitgangsvraag.



Zoekverantwoording


….

Referenties (APA/Vancouver)

 bij voorkeur aanleveren in separaat .txt bestand, 1 regel per referentie
Voorbeeld:

Thomas, E., Windt, D. A. van der, Hay, E. M., Smidt, N., Dziedzic, K., Bouter, L. M., & Croft, P.R. (2005). Two pragmatic trials of treatment for shoulder disorders in primary care: generalisability, course, and prognostic indicators. Ann.Rheum.Dis., 64 (7), 1056-1061



Voordat de module wordt geüpload in de Richtlijnendatabase dienen onderstaande tabel en onderstaande kopjes ook ingevuld te worden. De kopjes Algemene gegevens – Implementatie kunnen per groep van modules (of gehele richtlijn) eenmalig worden ingevuld. Naar wens kan er per module afgeweken worden.
Algemene gegevens

Versie (eerste versie of herziening van bestaande module op de richtlijnendatabase)

1

Submodule van: (indien van toepassing)




Referentie style




Taal (nederlands/engelse vertaling/engels geautoriseerd)




Methode (evidence/consensus)




Status (geautoriseerd?)




Tags:




Zorgproces (Preventie, diagnostiek, behandeling, prognose, screening, nazorg)




Symptomen (volgens ICPC)




Aandoening (volgend ICD10)




Specialisme (relevant voor welke specialismen)




Trefwoorden (overige relevante termen, maximaal 2)




Koppelingen andere aanbevelingen




Gerelateerde modules (die geen onderdeel van de huidige richtlijn zijn)




Gerelateerde richtlijnen




Bijlagen




HTML Bijlagen (welke bijlagen wilt u koppelen, graag juiste naam en volgorde doorgeven)

Denk aan indicatoren, kennishiaten

Hyperlinks (welke hyperlinks wilt u relateren, graag juiste naam en volgorde doorgeven)

Denk aan www.kims.orde.nl, link naar patiëntenorganisatie

Bijlagen als bestand (bijv. word of excel)

Denk aan stroomschema




Kennishiaten


 formulering: Het is niet (onvoldoende) onderzocht of [interventie] bij ….. tot minder / meer [kritieke uitkomstmaten] leidt.

OPM: Hoofdstuk Kennishiaten op einde van richtlijn is onder andere een bundeling van deze paragraaf waarbij wordt aangegeven welke kennishiaten voor de praktijk het belangrijkste zijn.




Indicatoren

Bijlage indicatoren van richtlijn is onder andere een bundeling van deze paragraaf die per module kan worden opgenomen.


Algemene gegevens


De richtlijnontwikkeling werd ondersteund door het Kennisinstituut van Medisch Specialisten (www.kims.orde.nl) en werd gefinancierd uit [de Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS) of andere bron].

Doel en doelgroep


Doel



Doelgroep



Samenstelling werkgroep


Voor het ontwikkelen van de richtlijn is in [jaartal noemen] een [multidisciplinaire] werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met [onderwerp richtlijn noemen] te maken hebben (zie hiervoor de samenstelling van de werkgroep).

De werkgroepleden zijn door hun beroepsverenigingen gemandateerd voor deelname. De werkgroep werkte gedurende [tijdsperiode noemen] aan de totstandkoming van de richtlijn.

De werkgroep is verantwoordelijk voor de integrale tekst van deze richtlijn.

- naam, specialisme, werkzaam in ... (voorzitter).



Belangenverklaringen


De werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of ze in de laatste vijf jaar een (financieel ondersteunde) betrekking onderhielden met commerciële bedrijven, organisaties of instellingen die in verband staan met het onderwerp van de richtlijn. Tevens is navraag gedaan naar persoonlijke financiële belangen, belangen door persoonlijke relaties, belangen d.m.v. reputatiemanagement, belangen vanwege extern gefinancierd onderzoek, en belangen door kennisvalorisatie. De belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van Medisch Specialisten (KiMS ), een overzicht vindt u hieronder:


Naam werkgroeplid

Belangen, ja / nee

Toelichting






























Inbreng patientenperspectief


Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door [benoem gebruikte methode, focusgroep, afgevaardigde patiëntenvereniging in de werkgroep, enquête, search naar patiëntenperspectief]. Een verslag van de [focusgroep of enquête] is besproken in de werkgroep en de belangrijkste knelpunten zijn verwerkt in de richtlijn. Het verslag is te vinden bij de aanverwante producten. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan [deelnemers van de focusgroep].

Werkwijze


AGREE

Deze richtlijn is opgesteld conform de eisen volgens het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit (www.kwaliteitskoepel.nl). Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II) (www.agreecollaboration.org), dat een internationaal breed geaccepteerd instrument is en op ‘richtlijnen voor richtlijn’ voor de beoordeling van de kwaliteit van richtlijnen (www.cvz.nl).


Knelpunteninventarisatie

Tijdens de voorbereidende fase inventariseerden de voorzitter van de werkgroep en de adviseur de knelpunten. De volgende organisaties werd gevraagd om knelpunten aan te dragen:

-

-

-


Een verslag van de invitational conference kunt u vinden bij de aanverwante producten.
Uitgangsvragen en uitkomstmaten

Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse zijn door de voorzitter en de adviseur concept-uitgangsvragen opgesteld. Deze zijn met de werkgroep besproken waarna de werkgroep de definitieve uitgangsvragen heeft vastgesteld. Vervolgens inventariseerde de werkgroep per uitgangsvraag welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. De werkgroep waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang als cruciaal, belangrijk en onbelangrijk. Tevens definieerde de werkgroep, voor zover mogelijk, wat zij voor een bepaalde uitkomstmaat een klinisch relevant verschil vond, dat wil zeggen wanneer de verbetering in uitkomst een verbetering voor de patiënt is.


Strategie voor zoeken en selecteren van literatuur

Er werd eerst oriënterend gezocht naar bestaande buitenlandse richtlijnen [websites noemen] en naar systematische reviews [databases noemen]. Vervolgens werd voor de afzonderlijke uitgangsvragen aan de hand van specifieke zoektermen gezocht naar gepubliceerde wetenschappelijke studies in (verschillende) elektronische databases. Tevens werd aanvullend gezocht naar studies aan de hand van de literatuurlijsten van de geselecteerde artikelen. In eerste instantie werd gezocht naar studies met de hoogste mate van bewijs. De werkgroepleden selecteerden de via de zoekactie gevonden artikelen op basis van vooraf opgestelde selectiecriteria. De geselecteerde artikelen werden gebruikt om de uitgangsvraag te beantwoorden. De databases waarin is gezocht, de zoekactie of gebruikte trefwoorden van de zoekactie en de gehanteerde selectiecriteria zijn te vinden in de zoekverantwoording van de desbetreffende uitgangsvraag.


Kwaliteitsbeoordeling individuele studies

Individuele studies werden systematisch beoordeeld, op basis van op voorhand opgestelde methodologische kwaliteitscriteria, om zo het risico op vertekende studieresultaten (bias) te kunnen inschatten. Deze beoordelingen kunt u vinden in de methodologische checklijsten.


Samenvatten van de literatuur

De relevante onderzoeksgegevens van alle geselecteerde artikelen werden overzichtelijk weergegeven in evidencetabellen. De belangrijkste bevindingen uit de literatuur werden beschreven in de samenvatting van de literatuur. Indien van toepassing: Bij voldoende overeenkomsten tussen de studies werden de gegevens ook kwantitatief samengevat (meta-analyse) met behulp van Review Manager 5.


Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs

A) Voor interventievragen

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/) (Atkins et al, 2004).
B) Voor vragen over waarde diagnostische tests, schade of bijwerkingen, etiologie en prognose

Bij dit type vraagstelling kan GRADE (nog) niet gebruikt worden. De bewijskracht van de conclusie is bepaald volgens de gebruikelijke EBRO-methode (van Everdingen et al, 2004).


Formuleren van de conclusies

Voor vragen over waarde diagnostische tests, schade of bijwerkingen, etiologie en prognose is het wetenschappelijke bewijs samengevat in een of meerdere conclusie, waarbij het niveau van het meest relevante bewijs is weergegeven.

Bij interventievragen verwijst de conclusie niet naar één of meer artikelen, maar wordt getrokken op basis van alle studies samen (body of evidence). Hierbij maakten de werkgroepleden de balans op van elke interventie. Bij het opmaken van de balans werden de gunstige en ongunstige effecten voor de patiënt afgewogen.
Overwegingen

Voor een aanbeveling zijn naast het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk, zoals de expertise van de werkgroepleden, patiëntenvoorkeuren, kosten, beschikbaarheid van voorzieningen of organisatorische zaken. Deze aspecten worden, voor zover geen onderdeel van de literatuursamenvatting, vermeld onder het kopje ‘Overwegingen’.


Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven een antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het (beste) beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door de werkgroep wordt toegekend aan de overwegingen bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk. De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen.


Randvoorwaarden (Organisatie van zorg)

In de knelpuntenanalyse en bij de ontwikkeling van de richtlijn is expliciet rekening gehouden met de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, menskracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van een specifieke uitgangsvraag maken onderdeel uit van de overwegingen bij de bewuste uitgangsvraag. Meer algemene, overkoepelende, of bijkomende aspecten van de organisatie van zorg worden behandeld in xxx.


Indicatorontwikkeling

Gelijktijdig met het ontwikkelen van de conceptrichtlijn werden er interne kwaliteitsindicatoren ontwikkeld om het toepassen van de richtlijn in de praktijk te volgen en te versterken. Meer informatie over de methode van indicatorontwikkeling is op te vragen bij het Kennisinstituut van Medisch Specialisten (secretariaat@kims.orde.nl).


Kennislacunes

Tijdens de ontwikkeling van deze richtlijn is systematisch gezocht naar onderzoek waarvan de resultaten bijdragen aan een antwoord op de uitgangsvragen. Bij elke uitgangsvraag is door de werkgroep nagegaan of er (aanvullend) wetenschappelijk onderzoek gewenst is. Een overzicht van aanbevelingen voor nader/vervolg onderzoek staat in de Kennislacunes (zie aanverwante producten).


Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijn werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen voorgelegd voor commentaar. De commentaren werden verzameld en besproken met de werkgroep. Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptrichtlijn aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve richtlijn werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen voorgelegd voor autorisatie en door hen geautoriseerd.


Implementatie

In de verschillende fasen van de richtlijnontwikkeling is rekening gehouden met de implementatie van de richtlijn en de praktische uitvoerbaarheid van de aanbevelingen. Daarbij is uitdrukkelijk gelet op factoren die de invoering van de richtlijn in de praktijk kunnen bevorderen of belemmeren.



Geldigheid


Uiterlijk in [jaartal] bepaalt het bestuur van de [naam initiërende WV] of deze richtlijn of module nog actueel is. Zo nodig wordt een nieuwe werkgroep geïnstalleerd om de richtlijn te herzien. De geldigheid van de richtlijn komt eerder te vervallen indien nieuwe ontwikkelingen aanleiding zijn een herzieningstraject te starten.

De [naam initiërende WV] is als houder van deze richtlijn(module) de eerstverantwoordelijke voor de actualiteit van deze richtlijn. De andere aan deze richtlijn deelnemende wetenschappelijk verenigingen of gebruikers van de richtlijn delen de verantwoordelijkheid en informeren de eerstverantwoordelijke over relevante ontwikkelingen binnen hun vakgebied.



Implementatie


[implementatiehoofdstuk/plan]

Format versie 2.1 juni 2014





De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina