Land en stad


WIE-O-WIE WIL ER NOG AANDELEN MONSANTO, WIE-O-WIE?



Dovnload 499.96 Kb.
Pagina7/7
Datum16.08.2016
Grootte499.96 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

WIE-O-WIE WIL ER NOG AANDELEN MONSANTO, WIE-O-WIE?




De droom is vervlogen. Monsanto, die zichzelf wilde ombouwen van een landbouwgif-kolos tot een biotech-superstar, schittert niet meer. De nieuwe eigenaar van het concern, het geneesmiddelenbedrijf Pharmacia, wil Monsanto kwijt, maar zou niet weten aan wie ze de firma zou kunnen verkopen. De aandelen brengt ze liever niet naar de beurs, uit angst dat er geen kopers komen opdagen. Daarom besloot zij de Monsanto-aandelen te gebruiken om het dividend aan haar eigen aandeelhouders mee uit te betalen. En wat die er mee moeten, dat zien ze maar. Kortom: Monsanto wordt bij het grofvuil gezet.

In de periode 1996 tot en met 1998 kocht Monsanto voor een kleine 9 miljard dollar een hele serie (gentech) zaadbedrijven op, waarmee ze het op een na grootste zaadbedrijf ter wereld werd. [1] In de loop van 1997 verkocht Monsanto haar chemiefabrieken om zich volledig te concentreren op gentechzaden, het bijbehorende landbouwgif Roundup en een paar (dier)geneesmiddelen. Van nu af aan was ze niet meer een zeer grote, maar saaie chemiefabrikant, maar een hypermodern LifeScience concern, waar 'genetische modificatie' de centrale techniek is. Monsanto werd het grootste biotech bedrijf ter wereld en de toekomst zag er zonnig uit. Het nieuwe bedrijfsmotto was: 'Food, Health, Hope'.


De agro-gentech ging schitterend van start. De verbouw van dit type gewassen steeg razendsnel: van 1,7 miljoen hectare wereldwijd in 1996 naar 40 miljoen in 2000. Maar spijtig genoeg voor Monsanto kwam er al zeer snel de klad in. Wereldwijde protestacties, talloze processen en een groot wantrouwen van de consument, vooral in Europa, bracht beursanalisten van de Deutsche Bank al in 1999 tot de aanbeveling aandelen van gentech bedrijven te mijden. [2]

Terwijl de toename van het aantal gentech hectaren in 1999 nog een florissante 44 procent bedroeg vergeleken met het jaar daarvoor, was de groei in 2000 nog maar een magere 8 procent. [3] Marktanalisten gaan er op dit moment van uit dat het aantal hectaren gentech gewassen de komende jaren nauwelijks nog zal toenemen, of misschien zelfs zal afnemen. [4] Dat is een forse tegenvaller voor Monsanto, dat bijna al haar kaarten op agro-gentech had gezet. Het bedrijf heeft bijna de gehele gentech zaadsector (94 procent) in handen. [5+]



Reus op lemen voeten
Monsanto is werkelijk een mega-concern. Zij is het grootste gentech bedrijf ter wereld, de op een na grootste zaadfirma en het op twee na grootste landbouwgif-concern. Maar de reus begon al in 1998 te wankelen. Het leek wel of zij lemen voeten had die begonnen af te brokkelen. Het bedrijf leed in dat jaar een verlies van 250 miljoen dollar. Het begon naarstig te zoeken naar een fusiepartner. Na een afwijzing door American Home Products, Du Pont [6] en Novartis, vond het eindelijk in december 1999 het geneesmiddelenconcern Pharmacia-Upjohn bereid haar als partner te accepteren, inclusief haar schuldenlast van 6 miljard dollar. [7]

De zaadsector en de landbouwgif-afdeling zette Pharmacia direct apart in een speciale firma. Tot ieders verbazing kreeg dit dochterbedrijf de zwaar besmette naam 'Monsanto' mee. [8] Eind 2000 bracht Pharmacia 20 procent van de aandelen van Monsanto naar de beurs, maar raakte er slechts 15 procent van kwijt, hoofdzakelijk aan topmensen van Monsanto zelf. [9]

Een jaar later al kondigde Pharmacia aan Monsanto in de tweede helft van 2002 volledig van de hand te doen. Volgens beursanalisten haalt de agrotak van het bedrijf het aandeel van Pharmacia omlaag.

Eigenlijk was het Pharmacia bij de overname van Monsanto alleen maar te doen om Searle. Deze Monsanto-dochter produceert het artritismiddel Celebrex, wat zeer veel geld in het laatje brengt. Omdat Pharmacia vermoedt dat niemand de Monsanto aandelen wil hebben, zal ze deze gebruiken om haar eigen dividend mee uit te betalen. [10] Daar zitten de aandeelhouders van Pharmacia dan mooi mee te kijken.


Monsanto is nog zeker niet morsdood. Nog steeds voorziet zij wereldwijd zo'n 40 miljoen hectare van gentech gewassen. Vermoedelijk zal dat areaal de komende jaren niet drastisch afnemen. Maar de groei is eruit bij gentech, de hoge verwachtingen zijn in rook opgegaan, de schittering is verdwenen en de reus is neergestort. Misschien hoor je in juli straatventers roepen: "Wie wil er nog aandelen van Monsanto - alles moet weg - aandelen voor een prikkie - Monsanto - wie maakt me los?!" Ik zou er niet aan beginnen.


TEGENSLAG IN BRAZILIË EN CHINA

"We denken dat we over drie jaar 50 procent van de Braziliaanse sojaboonmarkt in handen hebben, als we tenminste in staat zijn om alle zaden te produceren die we nodig hebben". Dat zei Antonio Carlos Queiroz, president-directeur van Monsanto Brazilië in 1998. [11]

Ondertussen ligt de situatie geheel anders. De gentech sojabonen zijn nog steeds verboden in Brazilië. Weliswaar had landbouwminister Pratini de Moraes Monsanto beloofd haar sojabonen toe te laten. Maar die toezegging moest hij augustus 2001 intrekken, toen Greenpeace en lokale consumen-tengroepen naar de rechter waren gestapt. Zij betoogden dat de toelatings-procedure nog niet voltooid was en de rechter stelde de organisaties in het gelijk. [12]
Ook in China moet de gentech reus een tegenslag verwerken. De introductie van genetisch gemanipuleerd Bt-maïs is minstens met een jaar vertraagd tot zeker 2003. De Chinese regering is niet langer tevreden met kleine veldproeven, maar eist opeens ook grote. [13]

Bt-maïs levert boer niet meer op
Monsanto heeft altijd beweerd dat Bt-maïs voordelig is voor boeren omdat de opbrengsten een stuk groter zijn door de ingebouwde bescherming tegen het insekt de maïsboorder. Onderzoeker Charles Benbrook uit Idaho heeft in een zeer uitgebreide en gedetailleerde studie over zes jaar de extra kosten van het duurdere Bt-maïs vergeleken met de extra opbrengsten. Zijn conclusie is dat een boer die goed in de gaten houdt of de maïsboorder in zijn maïs zit en alleen spuit wanneer dat nodig is, goedkoper uit is met conventioneel zaad. Gemiddeld schieten boeren er ruim 3 dollar per hectare bij in als ze de genetisch gemanipuleerde variant gebruiken. [14]

Monsanto en Aventis voor de rechter
Larry Hoffman en Dale Beaudoin, twee biologische boeren uit de Canadese deelstaat Saskatchewan, daagden in januari Monsanto en Aventis voor de rechter. [15] Zij eisen een schadevergoeding, nu zij geen biologisch koolzaad meer kunnen verbouwen. Biologische produkten dienen volledig gentech vrij te zijn en dit kunnen zij niet meer garanderen. Dat komt omdat er in Canada veel gentech koolzaad op de velden staat, waarvan het stuifmeel alle kanten opwaait.

Bovendien eisen de beide bioboeren een gerechtelijk verbod op de introductie van gentech in de tarweteelt, de basis van de akkerbouw in Saskatchewan.


De juridische actie is maandenlang voorbereid met vele bijeenkomsten, wordt gevoerd namens alle biologische boeren en wordt ook ondersteund door hun organisatie. Bovendien is het mogelijk voor biologische boeren uit andere delen van Canada om in de loop van het proces aan te haken.

Noten

1. 'What is Monsanto up to now? Good question!'; Brewster Kneen; Corporate Watch; 5 juli 1998.

2. 'Seeds   the Jolly Green Shrinking Giant'; Rafi; 3 september 1999; www.etcgroup.org

3. 'Speed bump or blow-out for GM seeds? - stalling markets, taco debacle & biotech bail outs'; Rafi; 21 december 2000; www.etcgroup.org

4. Idem.

5+. Volgens de zeer deskundige kritische onderzoekers van ETCgroup heeft Monsanto in 2000 het zaad geleverd voor 94 procent van het aantal hectaren wereldwijd dat met gentech gewassen is beplant. 'Globalization, Inc. - concentration in corporate power: the unmentioned agenda'; ETCgroup; juli/augustus 2001; www.etcgroup.org

Het Londense bureau Wood Mackenzie, gespecialiseerd in analyses van de agrochemische industrie, gaat uit van een marktaandeel van Monsanto in 1999 van 80 procent. 'Speed bump or blow-out for GM seeds? - stalling markets, taco debacle & biotech bail outs'; Rafi; 21 december 2000; www.etcgroup.org

6. 'Monsanto en Du Pont praten over fusie'; Het Financieele Dagblad; 4 maart 1999.

7. 'Pharma-gedon - Monsanto terminates itself. No surprises in no-name $27 billion merger'; ETCgroup; 22 december 1999; www.etcgroup.org

8. 'Farmapartners stoten agroactiviteiten af'; Het Financieele Dagblad; 21 december 1999.

9. 'Pharmacia ditching Monsanto'; The Ram's Horn - a monthly newsletter of food system analysis; november/december 2001.

10. * 'Pharmacia seen spinning off Monsanto'; Reuters; New York, 12 november 2001.

* 'Pharmacia to shed Monsanto'; Reuters; New York, 28 november 2001.

11. 'Monsanto expanding in Brazil' in International Agricultural Development; vol. 19, no. 1.

12. * 'Brazil backs off approving GM soybeans'; Reuters; Sao Paulo, 9 augustus 2001,

* 'Courts force Brazil government to retreat on Monsanto GMO soy' in Dow Jones; 20 augustus 2001.

13. 'China's GM rules to slow Monsanto's Bt corn plan'; Reuters; Shanghai, 11 juni 2001.

14. 'When does it pay to plant Bt-corn? - farm level economic impacts of Bt corn, 1996-2001'; Charles M. Benbrook; Idaho, december 2001; www.iatp.org

15. 'Good News' in The Ram's Horn - a monthly newsletter of food system analysis; Sorrento, februari 2002; pagina 2. Zie: www.saskorganic.com

* * *


BOERENOPSTAND IN NEDERLAND - DEEL II

Achtergronden
De tekst is overgenomen uit: De akkerbouwacties in het voorjaar van 1990.
"In februari 1990 gaan duizenden akkerbouwers de straat op. Met hun belang-rijkste wapen, de trekker, blokkeren zij in het hele land wegen, tunnels, bruggen, vuilstortplaatsen, grensovergangen, overheidsgebouwen tot en met het ministerie van Landbouw en het Binnenhof in Den Haag toe. Als eerste wordt in Den Haag het gebouw van het Landbouwschap bezet.
Drie weken lang houden ze vol. Gedreven door de slechte inkomens van de laatste jaren. En de nog slechtere vooruitzichten voor de komende jaren. Voor het zevende achtereenvolgende jaar dreigt de graanprijs te dalen. De onderhandelingen in het wereldhandelsoverleg, de Gatt, hangen als het zwaard van Damocles boven het hoofd van de akkerbouwers. De graanprijzen komen daardoor nog verder onder druk te staan. Het perspectief voor de toekomst ontbreekt. Maar er is nog een reden waarom de boeren de straat op gaan. Namelijk uit onvrede over de eigen landbouworganisaties.

De acties zullen waarschijnlijk de geschiedenis ingaan als de langste boerenacties ooit in Nederland gehouden. Iedereen weet, zeker in de landbouw, dat er heel wat voor nodig is voordat boeren, vrouw en erf verlaten om ergens ver in Den Haag actie te voeren. Het is dan ook niet voor niets dat de boeren massaal in opstand komen. Zij beginnen aan den lijve te ondervinden wat het marktgerichte landbouwbeleid met lage prijzen voor hen betekent.


Begin jaren tachtig besluiten de Europese landbouwministers al een terughoudend prijsbeleid te voeren voor graan. De graanoverschotten beginnen zo langzamerhand de pan uit te rijzen. De EG komt in financiële problemen door de enorme exportsubsidies die ze moet betalen.
In 1985 stelt de Europese landbouwcommissaris Andriessen in zijn Groenboek, de EG-landen voor de fundamentele keuze. Sterke prijsverlaging voor graan of produktiebeheersing. Dezelfde fundamentele keuze die in 1990 nog aan de orde is. Andriessen kiest voor de eerste oplossing: het marktgerichte beleid. En met hem de Nederlandse landbouworganisaties, landbouwminister Braks en een meerderheid van de Tweede Kamer. De econoom Andriessen gaat ervan uit dat door lagere en meer concurrerende graanprijzen, grotere afzetmogelijkheden ontstaan.
(..) De akkerbouwers hebben inmiddels vanaf 1983 jaar op jaar een lagere graanprijs moeten incasseren. In dat jaar krijgen ze nog gemiddeld 55 cent voor een kilo graan. Drie jaar later is dat nog net 46 cent. In februari '86 zijn de eerste Oldambtster boeren het zat. Uit onvrede over de prijsdalingen blokkeren ze enkele gaslokaties. In februari 1988 besluiten de Europese regeringsleiders de inmiddels beruchte stabilisatoren in te stellen. De stabilisatoren leiden ieder jaar tot een automatische prijsdaling van drie procent als het produktieplafond van 160 miljoen ton wordt overschreden. Premier Lubbers en zijn Engelse collega Thatcher zijn de belangrijkste initiatiefnemers voor het stabilisatoren-besluit. Zij dringen aan op lagere graanprijzen om zo de (onbetaalbaar geworden) EG-uitgaven in de hand te houden. De graanprijzen zijn op dat moment al met zo'n 20 procent gedaald. Maar niet alleen de graanprijzen daalden. Tegelijkertijd kelderde ook de prijs van fabrieksaardappelen (die gekoppeld is aan de graanprijs). De misère in de graansector trok verder de peulvruchten mee het dal in. De boeren hadden bijna geen mogelijkheden om uit te wijken naar andere produkten."

Prijsdaling
De tarweprijs voor boeren daalde van f 54,05 per 100 kilo in 1983 tot f 39,80 in januari 1990. Een afname van ruim 26 procent in zeven jaar.

De prijzen voor groene erwten voor boeren daalde in dezelfde periode van f 86,00 per 100 kilo tot f 65,00. Een daling van ruim 24 procent.

De netto-opbrengsten op akkerbouwbedrijven in kleigebieden daalden in vijf jaar tijd ('83/'84 tot '88/'89) rond de 70 procent. [1]

Actieweken
Van 19 februari tot en met 9 maart 1990 voerden de boeren talloze grotere en kleinere acties. Frank Westerman schreef daarover een levendig verslag. Je kunt het vinden in 'Boerenopstand in Nederland - deel I'.

Achteraf
"17 april komt de regering met haar standpunt. De akkerbouw krijgt negentig miljoen gulden extra voor de komende vijf jaar. Het geld is vooral bedoeld voor de beëindigingsregeling. Een graanprijsverhoging zoals De Koning had voorgesteld kunnen de boeren wel vergeten. Over nieuwe voorstellen voor produktiebeheersing (..) is weinig of niks in het regeringsstandpunt terug te vinden. Braks belooft zich in Brussel in te blijven zetten voor meer verplichte braak. Waarvan hij de haalbaarheid in Brussel eerder al sterk in twijfel heeft getrokken. De regering is verder niet van plan om het stabilisatorenbesluit op de komende Europese Top fundamenteel ter discussie te stellen.

De boeren zijn ontevreden. "Braks geeft alleen een oprotpremie voor de wijkers, maar voor ons, de blijvers, wordt niks gedaan. Wij willen niet stoppen, wij willen boer blijven!" Ook de commissie De Koning is teleurgesteld.


(..)
Woensdag 25 april gaan de boeren in heel Europa nog een keer massaal de straat op. Vrijdag 27 april bereiken de Europese landbouwministers overeenstemming over de nieuwe landbouwprijzen. (..) Dat betekent dat de akkerbouwers dus opnieuw drie procent van de graanprijs moeten inleveren. De prijs van fabrieksaardappelen daalt opnieuw met drie procent. Er komt een studie naar een betere produktiebeheersing.

(..) Minister Braks zegt zich in te spannen voor een landbouwbeleid waarin produktiebeheersing en betere graanprijzen voorop staan. Maar zowel minister Braks als de landbouworganisaties vinden het van het grootste belang dat de Gatt-onderhandelingen, over liberalisatie van de wereldhandel, slagen. Het export-belang staat voorop. Produktiebeheersing past slecht in het plaatje van de Gatt. Bij de Gatt-onderhandelingen wordt verder gesproken over het tot stand brengen van een directe koppeling tussen wereldmarktprijzen en EG-prijzen voor landbouw-produkten (tarificatie). Dat betekent dat de graanprijzen, maar ook die van suiker en melk, nog verder onder druk komen te staan.

Het directe resultaat van de akkerbouwacties van 1990 in de vorm van betere prijzen is mager. Maar toch hebben de akkerbouwers met hun acties ook veel bereikt. Er is een discussie op gang gebracht over produktiebeheersing en over het functioneren van de eigen organisaties. De inkomenssteun- en beëindigings-regelingen zijn verruimd en er is extra geld beschikbaar gekomen voor de sector."
Verantwoording

De volledige tekst en alle foto’s op de website zijn overgenomen uit: De akkerbouwacties in het voorjaar van 1990; Sjan Bijman en Marianne Vogelaar; Agrarisch dagblad/Misset; Doetinchem, zonder datum.




  1. Al deze cijfers zijn afkomstig van het Landbouweconomisch Instituut.

* * *




Uitgave:

Agri & Cultuur,

Olympiaweg 59”

1076 VP Amsterdam

jpsmit@xs4all.nl
Internetuitgave: www.ddh.nl/duurzaam/landbouw,

gratis te downloaden en te printen.


april 2002


Bestellen:

maak є 3,85 over op giro 871 2032

ten name van ‘Agri & Cultuur’

Amsterdam,



onder vermelding van: ‘bundel’.


Agri & Cultuur, Amsterdam, 2002




1   2   3   4   5   6   7


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©opleid.info 2019
stuur bericht

    Hoofdpagina